Vận dụng kiến thức liên môn giải quyết vấn đề thực tiễn chủ đề giữ gìn sức khỏe bản thân trong mùa đông

  • 13 trang
  • file .doc
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH QUẢNG NAM
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN DUY XUYÊN
TRƯỜNG THCS TRẦN CAO VÂN
Địa chỉ: Thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam
Điện thoại: 05103877301
Email: [email protected]
BÀI VIẾT DỰ THI
“GIỮ GÌN SỨC KHỎE BẢN THÂN TRONG MÙA ĐÔNG”
( KEEP FIT AND STAY HEALTHY IN WINTER! )
Họ và tên học sinh:
- Lưu Thục Khuê
Ngày sinh: 19/10/2003. Lớp: 9/2
- Nguyễn Thị Hằng My
Ngày sinh: 21/10/2003. Lớp: 9/2
- Trần Văn Long
Ngày sinh: 11/12/2003. Lớp: 9/2
Duy Xuyên, ngày 05/12/2017
1. Tên tình huống: GIỮ GÌN SỨC KHỎE BẢN THÂN TRONG
MÙA ĐÔNG
2. Mục tiêu giải quyết tình huống:
- Thứ nhất: mùa đông sắp tới. Những đợt gió mùa Đông Bắc và không khí lạnh
tràn về. Đây là một tình huống xuất phát từ thực tế cuộc sống.
- Thứ hai: rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh. Trong đó có việc bảo vệ sức
khỏe trong mùa đông, việc mà cả thầy cô giáo trong nhà trường lẫn bố mẹ rất quan tâm
nên chúng em mong rằng việc giải quyết tình huống thực tế này sẽ góp phần thiết thực
hơn trong cuộc sống. Và chúng em hi vọng rằng các thầy cô giáo cùng phụ huynh học
sinh sẽ hiểu rõ và tuyên truyền, hướng dẫn các bạn học sinh trong nhà trường có thêm
kĩ năng bảo vệ sức khỏe trong mùa đông. Bên cạnh đó, các bạn học sinh còn là những
tuyên truyền viên tới người thân trong gia đình và những người xung quanh mình để
cùng nhau bảo vệ sức khỏe trong mùa đông lạnh giá này.
- Thứ ba: Việc giải quyết tình huống này còn giúp chúng em hiểu sâu và rộng
hơn, có thêm nhiều kiến thức bổ ích về các môn học như Sinh học, Công nghệ, Vật lý,
Hóa học, Giáo dục công dân, Thể dục,… Từ đó còn giúp chúng em vận dụng tốt kiến
thức trong các môn học vào thực tế, vào cuộc sống.
3. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
Để giải quyết được tình huống này, em đã tìm hiểu và thấy có thể vận dụng
nhiều kiến thức các môn đã học trong nhà trường để giải quyết tình huống mà chúng
em đã đưa ra ở trên. Cụ thể như:
- Với môn Địa lí: Nhận biết đặc điểm thời tiết khí hậu ở miền Trung nước ta vào mùa
đông
- Với môn Sinh học:
+ Nhiệt độ cơ thể. (quá trình sinh nhiệt và tỏa nhiệt). Phương pháp phòng chống lạnh.
+ Các vitamin trong các loại hoa quả có lợi cho cơ thể trong mùa đông.
- Với môn Thể dục: Tăng cường luyện tập.
- Với môn Công nghệ:
+ Cách chọn chất liệu vải để giữ ấm cơ thể.
+ Cách lựa chọn thực phẩm trong mùa đông.
-2-
- Với môn Vật lý:
+ Sự truyền nhiệt.
+ Sự khuyếch tán trong không khí.
- Với môn Mỹ thuật: Cách chọn màu sắc của trang phục mùa đông.
- Với môn Giáo dục công dân: Giáo dục ý thức tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân.
- Với môn Hóa Học: Vai trò của nước đối với cơ thể con người.
- Với môn Ngữ văn: sử dụng lối văn nghị luận trong thuyết minh tiến trình giải quyết
tình huống sao cho thuyết phục được các bạn
- Với môn tiếng Anh: trong phần nhan đề tình huống
(viết dưới hình thức như một khẩu hiệu song ngữ):
HÃY BẢO VỆ SỨC KHỎE TRONG MÙA ĐÔNG
( KEEP FIT AND STAY HEALTHY IN WINTER! )
4. Giải pháp giải quyết tình huống:
- Trình bày rõ khái niệm sức khỏe là gì? Tầm quan trọng của sức khỏe trong đời
sống đối với mỗi người và đặc biệt là học sinh.
- Bảo vệ sức khỏe là gì?
- Bảo vệ sức khỏe trong mùa đông là gì? Và làm như thế nào để bảo vệ sức khỏe
trong mùa đông lạnh giá?
- Hiện trạng của việc rèn luyện kĩ năng bảo vệ sức khỏe của trường THCS Trần
Cao Vân và việc học sinh trường THCS Trần Cao Vân bảo vệ sức khỏe trong mùa
đông. Cách ăn mặc khi đến trường như thế nào? Việc bảo vệ sức khỏe bản thân cần
thiết như thế nào?
- Tác hại của việc không biết cách và không biết tự bảo vệ sức khỏe trong mùa
đông.
- Tác dụng của việc hiểu rõ và tự nhận biết cách bảo vệ sức khỏe trong mùa
đông.
- Trách nhiệm của học sinh về việc tự bảo vệ sức khỏe trong mùa đông.
5. Thuyết minh về tiến trình giải quyết tình huống:
-3-
Chúng ta vẫn thường nói người bị bệnh tật hoặc người tàn phế là người không
có sức khỏe. Nhưng theo định nghĩa về sức khỏe của Tổ chức y tế Thế giới (WHO) thì
“Sức khỏe là một trạng thái hoàn toàn thoải mái cả về vật chất, tâm thần và xã hội chứ
không phải chỉ là không có bệnh tật hay tàn phế”. Như vậy, sức khỏe được hiểu một
cách đầy đủ là sự sảng khoái và thoải mái về thể chất và tinh thần. Cơ sở của sự sảng
khoái, thoải mái về vật chất là sức lực dẻo dai, nhan nhẹn, chống được các yếu tố gây
bệnh và có khả năng chịu đựng các điều kiện khắc nghiệt của môi trường. Sức khỏe
tinh thần được thể hiện ở sự sảng khoái, ở cảm giác dễ chịu, cảm giác vui tươi, thanh
thản, ở những ý nghĩ lạc quan, yêu đời… Sức khỏe xã hội thể hiện ở sự thoải mái trong
các mối quan hệ giữa bản thân – Gia đình – Nhà trường – Bạn bè – Xóm làng – Nơi
công cộng. Càng hòa nhập với mọi người, được mọi người đồng cảm, yêu mến càng có
sức khỏe xã hội tốt và ngược lại.
Một trong 14 điều dạy của đạo Phật đã nhấn mạnh rằng: Tài sản lớn nhất của
con người là sức khỏe. Khi bình thường, chẳng ai trong chúng ta nghĩ đến sức khỏe của
mình, chỉ khi nào bị tác động của bệnh tật hoặc tuổi già mới giật mình nghĩ lại, chủ yếu
là cảm giác nuối tiếc. Các cụ chúng ta thường nói“Bảo vệ sức khỏe là bảo vệ cuộc
sống của chính mình”. Vì vậy, bảo vệ sức khỏe rất quan trọng với mỗi Học sinh và với
tất cả mọi người. Đặc biệt trong mùa đông lạnh giá, nhiệt độ xuống thấp thì việc bảo vệ
sức khỏe lại càng trở lên quan trọng hơn. Bảo vệ sức khỏe trong mùa đông là tăng
cường khả năng miễn dịch cho cá nhân và tránh xa các mầm bệnh, đảm bảo cho cơ thể
có đầy đủ sức khỏe để học tập và làm việc. Nếu chúng ta không tự bảo vệ hoặc bảo vệ
sức khỏe không đúng cách trong mùa đông sẽ có nguy cơ mắc một số bệnh nguy hiểm.
-4-
Thời tiết lạnh cơ thể có thể bị nhiễm lạnh và cơ quan chịu ảnh hưởng đầu tiên là
hệ hô hấp trên tạo nên các bệnh như viêm mũi, họng, xoang rồi lâu dần sẽ nhiễm trùng
lan xuống khí quản và nhu mô phổi gây viêm phế quản, viêm phổi. (H1, H2)
H-1 H-2
Vào mùa đông, thời tiết lạnh, mưa phùn, độ ẩm không khí cao… nếu sức khỏe
của chúng ta không tốt là cơ hội cho các loại vi rút xâm nhập đưa chúng ta đến với căn
bệnh cảm cúm, sốt vi rút. Biểu hiện dễ nhận biết nhất là trán hơi nóng, hắt hơi liên tục,
chảy nước mắt nước mũi, đau nhức cơ khớp…làm cho cơ thể chúng ta mệt mỏi không
muốn vận động chút nào lại còn phải kèm theo chiếc khăn tay luôn bên mình để xỉ mũi
thì thật là buồn chán.
Không chỉ vậy, bạn có thấy khi thời tiết lạnh, các ngón chân bị ngứa, đau kèm
theo sung tấy, cảm giác rất khó chịu. (H3, H4)
Hình 3 Hình 4
-5-
Một tác hại nữa mà các bạn có thể thấy ngay đó là vào mùa đông làn da trở lên
khô và nứt nẻ, có người còn chảy cả máu chắc là đau lắm. (H5)
Hình 5
Vậy, làm thế nào để có thể bảo vệ được sức khỏe của bản thân mình trong mùa
đông?
Vì thời tiết lạnh cơ thể có thể bị nhiễm lạnh và cơ quan chịu ảnh hưởng đầu tiên
là hệ hô hấp trên, nên việc cần thiết chúng ta cần làm là giữ ấm hơi thở.
Theo như môn Sinh học, mùa đông là thời điểm mà các bệnh về phổi và phế
quản phát triển mạnh do các yếu tố thời tiết: độ ẩm cao, khí áp thấp, nhiệt độ thấp cộng
với khả năng đề kháng của cơ thể bị suy giảm, các vi sinh vật (vi trùng, virus, nấm
mốc, sinh trùng…) phát triển.
Làm thế nào để giữ ấm hơi thở? Nhiều người lầm tưởng rằng vào mùa đông chỉ
cần đóng kín các cửa, các khe, lỗ hở để tránh gió lùa là giữ ấm cho căn phòng. Nếu bạn
làm như vậy, cộng thêm các thiết bị như điều hòa, máy sưởi … thì vô tình bạn lại càng
làm cho căn phòng của mình thêm khô hanh, là cơ sở cho vi trùng sinh sôi nảy nở. Hơn
thế nữa, căn phòng ít thông gió dẫn tới chất lượng không khí kém, giảm ô xy. Căn
-6-
phòng thoáng mát tự nhiên sẽ giúp chống ô nhiễm và các loại virus, vì vậy mặc dù mùa
đông lạnh nhưng bạn cũng nên mở hết các cửa sổ lớn 1 lần/ngày khoảng 10 phút vào
những ngày đông để không khí trong nhà luôn thoáng mát và sự thông gió tự nhiên sẽ
giúp không khí trong lành hơn. Vì khi đó sẽ có sự khuếch tán không khí như chúng
mình đã học trong môn Vật lý rồi.
Việc tiếp theo, bạn cần biết và làm ngay đó là giữ ấm cơ thể. Dù cơ thể bạn có
khỏe đến mấy đi nữa, khi nhiệt độ đã hạ xuống dưới 18 oC mà bạn vẫn mặc phong
phanh như những ngày nắng ấm của mùa thu là bạn đã không biết tự bảo vệ sức khỏe
của mình rồi. Các bạn có biết tại sao có một số bạn vào mùa đông da mặt lại tái đi, môi
thâm lại và cơ thể run lên như vậy không? Đó chính là phản ứng tự nhiên của cơ thể
với thời tiết lạnh. Vì cơ thể của ta rất nhạy cảm với những thay đổi của nhiệt độ, nên
nếu bạn mặc ít áo, không quàng khăn, không đội mũ, không đi giày tất… bạn sẽ thấy
rét (có thể run chân tay). Bạn có biết vì sao như vậy không? Đó là vì nhiệt độ cơ thể
bạn đang truyền ra môi trường (do cơ thể mất nhiệt). Bình thường nhiệt độ trong mỗi
cơ thể chúng ta là 37oC, nó chỉ thay đổi ít trong phạm vi hạn hẹp (trên dưới 10 oC tùy
thuộc vào trạng thái tâm sinh lý, lứa tuổi và vị trí khác nhau trên cơ thể). Trong mùa
đông nhiệt độ cơ thể bao giờ cũng cao hơn nhiệt độ ngoài môi trường, mà môn Vật lí
thầy Tri hay Cô Thủy và cô Lý đã dạy chúng ta rõ “sự truyền nhiệt từ nơi nhiệt độ cao
đến nơi nhiệt độ thấp”. Da người truyền nhiệt ra môi trường xung quanh, sự truyền
nhiệt nhiều hay ít phụ thuộc vào thời tiết, nhiệt độ, không khí. gió và độ ẩm. Khi nhiệt
độ xuống thấp, tốc độ lớn thì cơ thể càng mất nhiệt nhanh, điều này gây cảm giác lạnh
(rét run). Điều này bài Thân nhiệt trong môn Sinh học 8 cũng đã nói rõ rồi.
Do đặc điểm địa hình miền Trung quê ta mà cô giáo đã giảng cho chúng ta ở
môn Địa lí: do tác động của các dãy núi, hướng núi với các cánh cung Đông Triều, Bắc
Sơn, Ngân Sơn, Sông Gâm không ngăn cản mà lại tạo thành các sườn dẫn gió mùa
Đông Bắc và gió Bắc thường thổi về mùa đông. Vì vậy, trong mùa đông, thời tiết ở
miền Trung chúng ta thường ảnh hưởng và đôi khi lạnh kéo dài, có đợt dài cả tháng sẽ
ảnh hưởng lớn tới sức khỏe chúng ta. Vậy, làm thế nào để có thể giữ ấm cho cơ thể
trong những ngày lạnh giá như vậy?
Theo chúng em : mặc ấm, quàng khăn, đi giày tất là cách giữ ấm cho cơ thể tốt
nhất. Nếu đi ra đường các bạn nhớ đừng quên đeo khẩu trang, nhất là các bạn ở xa
-7-
trường! Tại sao mình lại nói như vậy, vì các bạn ở xa trường khoảng vài km, đường tới
trường lại qua các cánh đồng và những dòng sông lúc nào cũng hun hút gió thổi thì dù
các bạn có mặc ấm bao nhiêu mà thiếu khẩu trang thì sau đoạn đường đó chắc mũi các
bạn sẽ đỏ ửng như quả cả chua ấy và chắc khi đến nơi các bạn sẽ tha hồ mà hắt xì hơi.
Đây là nguyên nhân dễ đưa các bạn đến với bệnh về đường hô hấp.
Trong các chất liệu để giữ ấm thì chất liệu bằng len, dạ là giữ ấm cho cơ thể tốt
nhất. Môn Công nghệ cô giáo đã dạy chúng ta rồi. Vì đó, đều là những chất liệu có bề
mặt xù xì giúp giữ nhiệt và hấp thụ nhiệt rât tốt nên chúng ta hãy thoải mái lựa chọn
cho mình những đôi găng tay, những chiếc khăn quàng bằng len dạ thật ấm áp. Nếu
chọn đồ bằng len thì các bạn nên nhớ chọn áo và quần len sợi nhỏ, đan chặt sẽ giúp bạn
ấm hơn áo len sợi to, đan lỏng bởi những lỗ hổng vẫn khiến không khí lùa vào cơ thể
bạn. Và mình nghĩ, các bạn cũng đừng ngại ngần khi diện cho mình những bộ cánh có
màu sắc sặc sỡ. Vì mùa đông, khi ta dùng những trang phục có màu sắc sặc sỡ như:
vàng, đỏ, cam… sẽ giúp chúng ta có cảm giác ấm áp như thầy Nghĩa dạy môn Mỹ
Thuật đã dạy chúng mình hôm trước ấy.
Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể sáng tạo trong cách mặc để phù hợp với thời
tiết và sở thích của mình. Bạn không thích những chiếc áo len, áo dạ dày và nặng trịch
thì bạn có thể mặc nhiều áo mỏng bên trong sẽ giúp giữ ấm cho cơ thể tốt hơn nữa.
Theo môn Vật Lý, thầy cô đã dạy “với cùng một độ dày, khi chúng ta mặc nhiều áo
mỏng thì giữa các lớp áo sẽ có lớp không khí giúp cho việc cách nhiệt rất tốt, hạn chế
sự truyền nhiệt của cơ thể ra bên ngoài bởi không khí truyền nhiệt kém do đó khí lạnh
truyền vào được cơ thể ta”. Như vậy, mặc nhiều áo mỏng thay cho một áo dày cũng là
một phương pháp giúp bạn giữ ấm khi trời lạnh.
Không chỉ mặc ấm, mà lựa chọn thực phẩm ăn uống cũng là một biện pháp tốt.
Trong mùa đông, hầu hết chúng ta thường có nhu cầu ăn nhiều hơn so với mùa hè vì
-8-
con người chúng ta có sự điều hòa thân nhiệt theo cơ chế hóa học được thực hiện bằng
sự tăng hay giảm cường độ trao đổi chất. Vào mùa đông khi nhiệt độ giảm, con người
chủ động tăng các quá trình sinh nhiệt bằng cách tăng cường độ trao đổi chất ở các mô
và tế bào. Ngược lại vào mùa hè, khi nhiệt độ môi trường tăng, cơ thể sẽ giảm quá trình
chuyển hóa để sinh nhiệt. Điều này giải thích tại sao vào mùa đông chúng ta thường ăn
ngon và ăn nhiều hơn mùa hè. Nhưng nếu các bạn ăn quá nhiều các món giàu đạm hay
đồ ngọt, trong môn Công nghệ 6 chúng ta đã được học rồi, điều này có thể gây ra một
số nguy cơ như: mắc một số bệnh về đường tiêu hóa và răng miệng hoặc làm cho cơ
thể bị thừa đạm làm ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch của cơ thể. Vì vậy, việc lựa
chọn thực phẩm là rất quan trọng để bảo đảm sức khỏe cũng như tăng cường khả năng
đề kháng của cơ thể, chống lại bệnh tật trong những ngày giá rét. Chúng ta không nên
ăn thức ăn có quá nhiều calo trong mùa đông, những bữa ăn nhiều chất và nhiều mỡ sẽ
làm chúng ta cảm thấy khó chịu. Ngoài các loại thức ăn thường ngày, bạn hãy nên duy
trì 3 phần rau và 2 phần trái cây trong thực đơn của mình. Bởi rau quả là nguồn cung
cấp dồi dào các vitamin và khoáng chất rất cần thiết cho cơ thể. Các đồ ăn ngọt và thực
phẩm có chứa nhiều chất béo có tác dụng giữ ấm cơ thể trong mùa lạnh nhưng lại
không tốt cho sức khỏe vì vậy các bạn hay ăn vặt có thể lựa chọn các loại hạt (hạt dẻ).
Các loại hạt vẫn cung cấp chất béo cho chúng ta chống lại cái lạnh giá của mùa đông
mà lại không làm chúng ta lên cân. Thật là lí tưởng phải không các bạn. Và các bạn
đừng quên bổ sung thêm sữa chua, hay sữa tươi, ngũ cốc để tăng hàm lượng canxi cho
xương chắc khỏe nhé. Trước và sau khi ăn bạn còn phải nhớ vệ sinh tay sạch sẽ nữa
đấy! Để tránh các con virus, vi khuẩn xâm hại nhé!
Các bạn cũng cần uống đủ nước nữa. Theo kiến thức của môn Công nghệ 6,
nước có vai trò rất quan trọng đối với đời sống con người. Nước là thành phần chủ yếu
của cơ thể, là môi trường cho mọi chuyển hóa và trao đổi chất của cơ thể. Nước không
-9-
thể thiếu để giúp chúng ta điều hòa thân nhiệt giúp chúng ta tránh được nguy cơ bị lạnh
trong mùa đông. Theo kiến thức môn Hóa học 8, vai trò của nước trong cơ thể được
nâng ở tầm cao hơn. Đó là, nước giúp chúng ta đào thải và loại trừ các độc tố ra khỏi
cơ thể. Nước còn là môi trường để các phản ứng sinh lý – sinh hóa trong cơ thể diễn ra
bình thường. Ngoài ra còn có thể phòng tránh được căn bệnh cảm cúm hay cảm lạnh
rất thường gặp. Nhiều người cho rằng, mùa đông nhiệt độ thấp nên cơ thể không có mồ
hôi có nghĩa là không bị mất nước và không cần thiết phải uống nhiều nước vì không
có cảm giác khát, điều này thật sai lầm. Trái lại, các chuyên gia về sức khỏe lại khuyên
bạn nên uống nhiều nước trong những ngày mùa đông hay cả những ngày hè. Lượng
nước tối thiểu bạn cần uống mỗi ngày là từ 1,5 đến 2 lít nước. Ngoài nước lọc thông
thường, bạn có thể uống các loại nước ngọt khác như nước nước từ các loại rau, củ quả
đặc biệt là uống một số loại trà như trà Gừng giúp lưu thông và làm ấm cơ thể, trà xanh
để tăng cường chất ô xi hóa cho cơ thể. … Cách uống nước cũng rất quan trọng để giữ
ấm. Nếu bạn nào có thói quen uống nước lạnh hoặc nước hơi ấm cho nhanh thì thay
vào đó hãy nhâm nhi một cốc nước thật nóng để làm tăng nhiệt độ cơ thể giúp cơ thể
ấm hơn nhé.
Bên cạnh việc giữ ấm cho cơ thể, để đảm bảo một thể trạng tốt trong mùa đông
bạn cũng cần có chế độ hoạt động hợp lí như việc tập thể dục đều đặn chẳng hạn. Đừng
vì thời tiết lạnh mà chúng ta lười vận động, cứ co mình lại trong lớp. Chúng ta không
nhất thiết phải chạy bộ trong thời tiết rét như cắt, đơn giản chỉ là tập một vài động tác
nhẹ nhàng trong vòng 30 phút mỗi ngày sẽ giúp bạn tăng sức đề kháng, tăng khả năng
chịu lạnh và còn giúp da dẻ chúng ta mịn màng hơn. Thầy Thà và thầy Hạnh – Giáo
viên môn Thể dục có nói “các hoạt động ngoài trời là liều thuốc tốt nhất giúp các em
chống lại tâm trạng chán nản, mệt mỏi trong mùa đông. vì đó là nguyên nhân làm cho
các em lười học. Đừng như con sên co người trong vỏ, nếu thời tiết cho phép hãy ra
ngoài vui chơi với những động tác nhẹ nhàng để cải thiện tâm trạng.
-10-