Tình hình đầu tư phát triển giáo dục đào tạo của việt nam trong thời gian qua

  • 38 trang
  • file .doc
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
T×nh h×nh ®Çu t ph¸t triÓn gi¸o dôc- ®µo t¹o cña
ViÖt Nam trong thêi gian qua
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 0 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
Lêi Më ®Çu
Trong nh÷ng n¨m qua chóng ta ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ vÒ
nhiÒu mÆt. Song ®Ó ®uæi kÞp c¸c níc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi cã nÒn kinh
tÕ t¨ng trëng cao buéc chóng ta ph¶i tiÕn m¹nh trªn nhiÒu mÆt, trong ®ã vÊn
®Ò ®Çu t ph¸t triÓn gi¸o dôc - ®µo t¹o ( §TPTGD - §T ) cÇn ®îc u tiªn vµ quan
t©m tho¶ ®¸ng. §TPTGD - §T kh«ng ph¶i lµ ph¬ng thuèc thÇn kú, nhng l¹i
h¬n mäi con ®êng kh¸c, híng vµo môc tiªu phôc vô ph¸t triÓn kinh tÕ – x·
héi vµ sù ph¸t triÓn con ngêi hµi hoµ h¬n. NÒn kinh tÕ sÏ t¨ng trëng th«ng qua
viÖc t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng c¸ nh©n nhê n©ng cao tr×nh ®é tÝch luü kiÕn thøc,
tõ ®ã ®Èy lïi t×nh tr¹ng nghÌo ®ãi, n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh, ph¸t huy lîi
thÕ so s¸nh cho nÒn kinh tÕ, t¹o ra nguån lùc bÒ v÷ng trong qu¸ tr×nh héi nhËp
vµ toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ.
§Ó cã c¸i nh×n tæng quan h¬n vÒ t×nh h×nh ®Çu t cho GD- §T, em m¹nh
d¹n thùc hiÖn ®Ò tµi: “T×nh h×nh §TPTGD - §T ë ViÖt nam trong thêi gian qua

kÕt cÊu ®Ò tµi cña em gåm : 3 phÇn
+PhÇn I : Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ §TPTGD - §T
+Ph©n II: Thùc tr¹ng §TPTGD - §T ë ViÖt Nam trong thêi gian qua
+PhÇn III: Mét sè gi¶i ph¸p huy ®«ng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông nguån
vèn ®Çu t cho GD - §T
Em xin ch©n thµnh c¸m ¬n c« gi¸o Th.S : NguyÔn ThÞ ¸i Liªn ®· tËn
t×nh gióp ®ì em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 1 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
PhÇn I : Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ §TPTGD - §T:
I . Kh¸i niÖm, vai trß, ®Æc ®iÓm :
1. Kh¸i niÖm :
§Çu t nãi chung lµ sù hy sinh c¸c nguån lùc á hiÖn t¹i ®Ó tiÕn hµnh c¸c
ho¹t ®éng nµo ®ã nh»m thu vÒ cho ngêi ®Çu t c¸c kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nhÊt ®Þnh
trong t¬ng lai lín h¬n c¸c nguån lùc ®· bá ra ®Ó ®¹t ®îc kÕt qu¶ ®ã .
§TPTGD - §T lµ hµnh ®éng bá nguån lùc ra ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng
nh»m t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ nãi chung vµ cho nÒn GD -§T nãi
riªng. Tµi s¶n míi ë ®©y cã thÓ lµ : hÖ thèng c¬ së vËt chÊt trang bÞ cho nÒn
GD, tr×nh ®é cña con ngêi trong x· héi ®îc n©ng cao…tõ ®ã t¹o tiÒm lùc míi
cho nÒn s¶n xuÊt x· héi.
2. Vai trß :
§TPTGD - §T cã vai trß to lín t¹o ra sù chuyÓn biÕn vÒ chÊt trong lùc
lîng lao ®éng, gãp phÇn thùc hiÖn thµnh c«ng môc tiªu ph¸t triÓn KT – XH
thÓ hiÖn:
a/ Võa t¸c ®éng ®Õn tæng cung, võa t¸c ®éng ®Õn tæng cÇu:
- VÒ AD : §Çu t lµ mét yÕu tè chiÕm tû träng lín trong tæng cÇu cña nÒn
kinh tÕ. Khi AS cha kÞp thay ®æi, sù t¨ng lªn cña ®Çu t lµm cho AD t¨ng lªn ,
kÐo theo s¶n lîng cña toµn bé nÒn kinh tÕ t¨ng lªn
- VÒ AS : khi c¸c thµnh qu¶ cña §TPTGD - §T ®· ph¸t huy t¸c dông,
c¸c n¨ng lùc vµ tµi s¶n míi ®i vµo ho¹t ®éng th× AS t¨ng lªn lµm cho s¶n lîng
cña nÒn kinh tÕ t¨ng lªn, gi¸ gi¶m lµm t¨ng tiªu dïng dÉn ®Õn kÝch thÝch s¶n
xuÊt. S¶n xuÊt ph¸t triÓn lµ nguån gèc c¬ b¶n ®Ó t¨ng tÝch luü, t¨ng thu nhËp
cho ngêi lao ®éng , t¨ng nguån lùc ®Ó t¸i ®Çu t …
b/T¸c ®éng hai mÆt ®Õn sù æn ®Þnh kinh tÕ :
§TPTGD - §T võa lµ yÕu tè duy tr× sù æn ®Þnh võa lµ yÕu tè ph¸ vì sù
æn ®Þnh cña nÒn kinh tÕ
- Khi t¨ng §T th× cÇu cña c¸c yÕu tè cña ®Çu t t¨ng lµm cho gi¸ cña c¸c
hµng ho¸ cã liªn quan t¨ng ®Õn mét møc ®é nµo ®ã dÉn ®Õn t×nh tr¹ng l¹m
ph¸t. L¹m ph¸t lµm cho s¶n xuÊt ®×nh trÖ, kinh tÕ ph¸t triÓn chËm l¹i. MÆt
kh¸c t¨ng ®Çu t lµm cho cÇu cña c¸c yÕu tè cã kiªn quan t¨ng, s¶n xuÊt cña
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 2 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
c¸c ngµnh nµy ph¸t triÓn, n©ng cao ®êi sèng ngêi lao ®éng. TÊt c¶ c¸c t¸c
®éng nµy t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ .
c/T¨ng cêng kh¶ n¨ng khoa häc c«ng nghÖ cña ®Êt níc :
§Çu t cho GD - §T lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt cña sù ph¸t triÓn vµ t¨ng c-
êng kh¶ n¨ng c«ng nghÖ cña níc ta hiÖn nay, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho gi¶ng
d¹y, häc tËp, nghiªn cøu khoa häc, ph¸t huy tÝnh s¸ng t¹o trong mäi lÜnh vùc,
t¹o ®µ cho sù ra ®êi nh÷ng c«ng tr×nh khoa häc cã gi¸ trÞ lín ®Ó cèng hiÕn cho
®Êt níc trong qu¸ tr×nh CNH – H§H.
d/T¸c ®éng ®Õn sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ :
Kinh nghiÖm cña c¸c níc trªn thÕ giíi cho thÊy : con ®êng tÊt yÕu cã
thÓ t¨ng trëng nhanh lµ t¨ng §T nh»m t¹ ra sù ph¸t triÓn nhanh ë khu vùc
c«ng nghiÖp vµ dÞch vô. §èi víi nh÷ng nghµnh n«ng nghiÖp, ng nghiÖp cã
nh÷ng h¹n chÕ vÒ ®Êt ®ai, kh¶ n¨ng sinh häc ®Ó ®¹t ®îc tèc ®é t¨ng trëng tõ
5% -6% lµ rÊt khã kh¨n. Nh vËy cÇn cã nh÷ng chÝnh s¸ch §T vµo GD - §T
nh»m thay ®æi c¬ cÊu lao ®éng, t¹o ra ®éi ngò lao®éng cã tr×nh ®é cao, øng
dông tèt khoa häc – c«ng nghÖ trong nh÷ng nghµnh nghÒ kh¸c nhau t¹o nªn
sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ .
e/T¸c ®éng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÔ:
Tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ phô thuéc nhiÒu vµo hiÖu qu¶
§T, thÓ hiÖn ë chØ tiªu ICOR. ICOR lín hay bÐ phô thuéc vµo quèc gia ®ã sö
dông nhiÒu vèn, Ýt lao ®éng hay nhiÒu lao ®éng, Ýt vèn.ViÖc sö dông Ýt lao
®éng hay nhiÒu lao ®éng phÞ thuéc vµo nguån lao ®éng g¾n víi tr×nh®é nhÊt
®Þnh ë QG ®ã. §iÒu ®ã phô thuéc nhiÒu vµo chiÕn lîc, chÝnh s¸ch, chñ tr¬ng
®Çu t cña QG ®ã. NÕu QG nµo biÕt kÕt hîp hµi hoµ gi÷a sö dông lao ®éng vµ
vèn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ch¾c ch¾n hiÖu qu¶ s¶n xuÊt sÏ cao, nÒn kinh tÕ
sÏ t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn. Do vËy §TPTGD - §T sÏ ¶nh hëng ®Õn tèc ®é t¨ng
trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ .
g/ C©n ®èi c¬ cÊu lao ®éng phï hîp víi yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ :
Tõ nhu cÇu lao ®éng cña nÒn kinh tÕ, nhµ níc chñ tr¬ng §TPTGD - §T
®Ó t¹o ra c¬ cÊu c©n ®èi lao®éng cho nÒn kinh tÕ, tr¸nh t×nh tr¹ng thõa hay
thiÕu lao ®éng g©y ra t×nh tr¹ng l·ng phÝ hay kh«ng ®¸p øng ®îc yªu cÇu ph¸t
triÓn cña nÒn kinh tÕ .
3.§Æc ®iÓm cña §TPTGD - §T :
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 3 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
- §ßi hái sè vèn lín vµ vèn nµy ®Ó n»m khª ®äng trong suèt qu¸ tr×nh
thùc hiÖn §T.
- Thêi gian tiÕn hµnh dµi
- Thêi gian cÇn ho¹t ®éng ®Ó thu håi vèn vµ cã l·i thêng lín
- C¸c thµnh qu¶ cña ho¹t ®éng §T cã gi¸ trÞ sö dông l©u dµi
II. Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan cÇn ph¶i §TPTGD - §T :
1. XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn kh¸ch quan
Ngoµi níc:
- Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc – c«ng nghÖ, sù ph¸t triÓn n¨ng
®éng cña c¸c nÒn kinh tÕ, qu¸ tr×nh héi nhËp vµ toµn cÇu ho¸ ®ang lµm cho
viÖc rót ng¾n kho¶ng c¸ch vÒ tr×nh ®é ph¸t triÓn gi÷a c¸c níc trë nªn hiÖn thùc
h¬n vµ nhanh h¬n. Khoa häc – c«ng nghÖ trë thµnh ®éng lùc c¬ b¶n cña sù
ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi. Gi¸o dôc lµ nÒn t¶ng cña sù ph¸t triÓn KH – CN,
ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ®¸p øng nhu cÇu cña x· héi hiÖn ®¹i vµ ®ãng vai trß
chñ yÕu trong viÖc n©ng caã ý thøc d©n téc, tinh thÇn tr¸ch nhiÖm vµ n¨ng lùc
cña c¸c thÕ hÖ hiÖn nayvµ mai sau. §TPTGD - §T ®em l¹i hiÖu qu¶ cao nhÊt
cho tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc .
- §æi míi GD ®ang diÔn ra trªn quy m« toµn cÇu. Bèi c¶nh trªn ®· t¹o
nªn sù thay®æi s©u s¾c trong GD, tõ quan niÖm vÒ chÊt lîng GD, x©y dùng
nh©n c¸ch ngêi häc ®Õn c¸ch tæ chøc qu¸ tr×nh vµ hÖ th«ng GD. Nhµ trêng tõ
chç khÐp kÝn chuyÓn sang më cöa réng r·i, ®èi tho¹i víi x· héi vµ g¾n bã chÆt
chÏ víi nghiªn cøu víi KH- CN vµ øng dông, cung cÊp cho ngêi häc ph¬ng
ph¸p thu nhËn th«ng tin mét c¸ch hÖ thèng, cã t duy ph©n tÝch tæng hîp.
B/ Trong níc:
§Ó ®i t¾t ®ãn ®Çu tõ mét níc kÐm ph¸t triÓn th× v¶i trß cña GD l¹i cµng
cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh. Gi¸o dôc ph¶i ®i tríc mét bíc, n©ng cao d©n trÝ, ®µo
t¹o nh©n lùc vµ båi dìng nh©n tµi ®Ó thùc hiÖn thµnh c«ng môc tiªu cña chiÕn
lîc ph¸t triÓn KT- XH .
ë níc ta qu¸ tr×nh CNH – H§H ®îc tiÕn hµnh trong ®iÒu kiÖn tån t¹i
nhiÒu h×nh thøc së h÷u, nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr -
êng theo ®Þnh híng XHCN. S¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn lµm cho thÞ trêng lao
®éng ®îc më réng, nhu cÇu häc tËp t¨ng lªn, mÆt kh¸c còng lµm thay ®æi quan
niÖm vÒ gi¸ trÞ, ¶nh hëng ®Õn viÖc lùa chän nghµnh nghÒ, ®éng c¬ häc tËp, c¸c
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 4 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
quan hÖ trong nhµ trêng vµ ngoµi x· héi. §TPTGD - §T lµ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu
vµ sù thay®æi ®ã cña x· héi .
V× vËy níc ta vµ tÊt c¶ c¸c QG kh¸c trªn thÕ giíi ®Òu nhËn thøc ®îc vai
trß vµ vÞ trÝ hµng ®©u cña §TPTGD - §T, ®Òu ph¶i ®æi míi GD ®Ó cã thÓ ®¸p
øng mét c¸ch n¨ng ®éng h¬n, hiÖu qu¶ h¬n, trùc tiÕp h¬n nh÷ng nhu cÇu cña
sù ph¸t triÓn ®Êt níc .
2. XuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm, môc tiªu ph¸t triÓn GD - §T cña §¶ng
vµ nhµ níc :
a. Quan ®iÓm
- GD lµ quèc s¸ch hµng ®Çu: Ph¸t triÓn GD lµ nÒn t¶ng, lµ ®éng lùc thóc
®Èy qu¸ tr×nh CNH – H§H ®Êt níc, lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó ph¸t triÓn x· héi,
t¨ng trëng kinh tÕ nhanh vµ bÒn v÷ng
- X©ydùng nÒn GD cã tÝnh nh©n d©n, d©n téc, khoa häc hiÖn ®¹i theo
®Þnh híng XHCN. Nhµ nícvµ x· héi cã c¬ chÕ, chÝnh s¸ch gióp ®ì ngêi nghÌo
häc tËp, khuyÕn khÝch nh÷ng ngêi häc giái ph¸t triÓn tµi n¨ng .
- Ph¸t triÓn GD ph¶i g¾n víi nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi, tiÕn
bé khoa hoc – CN … kÕt hîp gi÷a ®µo t¹o vµ sö dông. Thùc hiªn häc ®i ®«i
víi hµnh, GD kÕt hîp víi lao®éng s¶n xuÊt …
- GD ph¶i mang tÝnh chÊt x· héi hãa, lµ sù nghiÖp cña toµn d©n, cña gia
®×nh, cña tæ chøc ….mäi ngêi d©n cÇn ph¶i ®ãng gãp c«ng søc, tiÒn cña ®Ó
ph¸t triÓn GD, quan t©m ®Õn GD. Tõ ®ã h×nh thµnh nªn m«i trêng thuËn lîi
cho GD
§Çu t cho GD lµ §TPT, nhµ níc cÊp ng©n s¸ch cho GD, khuyÕn khÝch
mäi thµnh phÇn kinh tÕ tham gia §T PTGD, cho phÐp vay vèn níc ngoµi ®Ó
§TPTGD - §T, tranh thñ sù hç trî mäi nguån lùc trong vµ ngoµi níc. Ngêi ®i
häc vµ ngêi sö dông lao®éng qua ®µo t¹o ph¶i ®ãng gãp kinh phÝ
- T¹o nªn quyÒn b×nh ®¼ng tríc c¬ héi ®îc gi¸o dôc cña mäi ngêi d©n.
Nhµ níc u tiªn ph¸t triÓn GD ë nh÷ng vïng s©u xa, khã kh¨n, ë n«ng th«n,
miÒn nói, cã chó ý ®Õn c¸c ®èi tîng chÝnh s¸ch. MiÔn häc phÝ, cÊp häc bæng.
Cho vay ®èi víi nh÷ng häc sinh, sinh viªn häc giái, con nhµ nghÌo vît khã…
CÊp mét kho¶n kinh phÝ ®Ó t¹o nªn nh÷ng lo¹i trêng néi tró thÝch hîp ®èi víi
c¸c ®èi tîng chÝnh s¸ch ®Ó khuyÕn khÝch häc tËp.
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 5 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
- Trong khi nguån lùc kh«ng dåi dµo, l¹i ph¶i më réng quy m« GD,
ph¸t triÓn hÖ thèng GD ®Ó phôc vô sù nghiÖp CNH – H§H nªn ph¶i chÊp
nhËn t×nh tr¹ng kh«ng ®ång ®Òu vÒ chÊt lîng. Do ®ã, võa ph¶i më réng quy
m« ®ång thêi ph¶i n©ng cao chÊt lîng, cñng cè mét sè c¬ së ®µo t¹o, ®µo t¹o
®a ngµnh ph¶i g¾n víi chÊt lîng cao.
T tëng chØ ®¹o chiÕn lîc ph¸t triÓn GD trong giai ®o¹n 2001-2010 lµ
kh¾c phôc t×nh tr¹ng bÊt cËp trªn nhiÒu lÜnh vùc, tiÕp tôc ®æi míi mét c¸ch cã
hÖ thèng vµ ®ång bé, to¹ c¬ së ®Ó n©ng cao chÊt lîng râ rÖt chÊt lîng vµ hiÖu
qu¶ GD phôc vô ®¾c lùc qu¸ tr×nh CNH – H§H, toµn cÇu ho¸, héi nhÆp kinh
tÕ quèc tÕ, chÊn hng ®Êt níc, ®a ®Êt níc ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng, kÞp thêi
s¸nh vai cïng c¸c níc ph¸t triÓn trong khu vùc vµ thÕ giíi.
b. Môc tiªu:
- T¹o bíc chuyÓn biÕn c¬ b¶n vÒ chÊt lîng GD - §T theo híng tiÕp cËn
víi tr×nh ®é tiªn tiÕn cña thÕ giíi, phï hîp víi thùc tiÔn ViÖt Nam, phôc vô
thiÕt thùc cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña ®Êt níc, cña tõng vïng, tõng
®Þa ph¬ng, híng tíi mét x· héi häc tËp. PhÊn ®Êu ®a nÒn GD níc nhµ tho¸t
khái t×nh tr¹ng tôt hËu trªn mét sè lÜnh vùc so víi c¸c níc ph¸t triÓn trong khu
vùc.
- ¦u tiªn n©ng cao chÊt lîng ®µo t¹o nguån nh©n lùc. ®Æc biÖt chó träng
nh©n lùc khoa häc – c«ng nghÖ tr×nh ®é cao, c¸n bé qu¶n lý, kinh doanh giái
vµ c«ng nh©n kü thuËt lµnh nghÒ trùc tiÕp gãp phÇn n©ng cao søc c¹nh tranh
cña nÒn kinh tÕ, ®Èy nhanh tiÕn ®é thùc hiÖn phæ cËp trung häc c¬ së.
- §æi míi môc tiªu, néi dung, ph¬ng ph¸p, ch¬ng tr×nh gi¸o duc c¸c cÊp
bËc häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o, ph¸t triÓn ®éi ngò nhµ gi¸o ®¸p øng yªu cÇu võa
t¨ng quy m«, võa n©ng cao chÊt lîng, hiÖu qu¶ vµ ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y
häc, ®æi míi GD c¬ së ph¸p lý vad ph¸t huy néi lùc c¬ së ph¸t triÓn GD - §T.
§ång thêi víi viÖc t¨ng cêng chÊt lîng vµ hiÖu qu¶, tiÕp tôc më réng quy m«
c¸c cÊp bËc häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o, phï hîp víi c¬ cÊu tr×nh ®é, c¬ cÊu ngµnh
nghÒ, c¬ cÊu vïng miÒn cña ®Êt níc. N©ng cao tØ lÖ ®· qua ®µo t¹o ë c¸c tr×nh
®é, ®µo t¹o nh©n lùc ë n«ng th«n ®Ó thùc hiÖn viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu lao
®éng, ®µo t¹o nh©n lùc xuÊt khÈu lao ®éng, cñng cè vµ n©ng cÊp thµnh qu¶
phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc vµ xo¸ mï ch÷. Thùc hiÖn vµ cñng cè phæ cËp trung
häc c¬ së trong c¶ níc.
III. Nguån vèn §TPTGD - §T :
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 6 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
Nguån vèn ®Çu t cã thÓ ®îc ph©n theo nhiÒu tiªu thøc kh¸c nhau :
III.1. Vèn ®Çu t theo nguån vèn :
Víi chñ tr¬ng x· héi ho¸ gi¸o dôc - ®µo t¹o cña nhµ níc, chñ ®éng héi
nhËp kinh tÕ quèc, ®¸p øng môc tiªu CNH – H§H, nguån vèn §TPTGD -
§T ë níc ta ®· cã nh÷ng thay ®æi vÒ c¬ cÊu.
Theo môc 2 ch¬ng VII LuËt gi¸o dôc ViÖt nam th× c¸c nguån vèn ®Çu t
cho GD - §T níc ta bao gåm :
1. Nguån vèn ®Çu t tõ NSNN:
Nguån vèn ®Çu t tõ NSNN cã vai trß quan träng, quyÕt ®Þnh, chñ yÕu
trong tæng vèn §TPTGD - §T cña c¶ níc. Kinh nghiÖm thùc tª cho thÊy, níc
nµo ®Çu t NSNN tho¶ ®¸ng cho GD - §T tho¶ ®¸ng th× níc ®ã sÏ cã nh÷ng bíc
ph¸t triÓn thùc sù bÒn v÷ng. Bëi v× dï sao n÷a ®Çu t tõ NSNN bao giê nã còng
tu©n thñ chiÕn lîc GD – §T ®îc so¹n th¶o ®óng ®¾n vµ cã c¨n cø khoa häc
cña §¶ng vµ nhµ níc.
Nguån thu NSNN cho GD - §T tõ c¸c nguån sau :
- Tõ thuÕ : lµ nguån thu chñ yÕu cña nhµ níc, nã ®ãng gãp mét phÇn
quan träng trong viÖc quyÕt ®Þnh chi mét tØ lÖ bao nhiªu trong tæng vèn NSNN
cho GD - §T hµng n¨m.
- Tõ phÝ: cÇu ®êng …lµ nguån bæ sung NSNN
- Vay víi l·i suÊt u ®·i cho GD - §T tõ ng©n hµng thÕ giíi (WB), Ng©n
hµng ph¸t triÓn Ch©u ¸(ADB), c¸c tæ chøc quèc tÕ vµ níc kh¸c: ®©y còng lµ
c¸c nguån vèn quan träng, v× nhê c¸c nguån vèn nµy mµ níc ta ®· thùc hiÖn
®îc c¸c ch¬ng tr×nh GD - §T lín gãp phÇn më réng vµ n©ng cao chÊt lîng GD
- §T cña c¶ níc.
- Kho¶n viªn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (ODA): còng ®îc coi lµ kho¶n
môc cã vai trß quan träng ®èi víi ng©n s¸ch ®Çu t cho ph¸t triÓn GD - §T. Nhµ
níccÇn cã chÝnh s¸ch ®óng ®¾n ®Ó khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån vèn
nµy (g¾n víi tr¸ch nhiÖm sö dông vèn …. )
- C¸c nguån vèn kh¸c nh: c¸c tæ chøc, c¸ nh©n viÖn trî ®îc quy vµo
NSNN….
NSNN chi cho GD - §T theo c¸c tû träng u tiªn kh¸c nhau vµo c¸c danh
môc kh¸c nhau. Cô thÓ NSNN ®îc chi vµo c¸c kho¶n sau:
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 7 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
+ NSNN cho §TPTGD - §T thêng chñ yÕu ®îc sö dông ®Ó chi l¬ng vµ
c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng cña ®éi ngò gi¸o viªn. C¸c kho¶n chi nµy,
chi cho c¸c cÊp bËc kh¸c nhau theo c¸c tû lÖ kh¸c nhau, cÊp bËc cao h¬n sÏ cã
hÖ sè l¬ng cao h¬n.
+ §©u t vµo c¬ së h¹ tÇng cho GD - §T nh : Chi mét phÇn cho c¸c trêng
®Ó x©y dùng míi, c¶i t¹o l¹i hÖ thèng trêng häc, c¸c trang thiÕt bÞ ®Ó trang bÞ
cho c«ng t¸c d¹y – häc…
+ Chi vµo c«ng t¸c n©ng cao chÊt lîng ®éi ngò gi¸o viªn nh : hµng n¨m
c¸c gi¸o viªn ®îc ®i chuyªn ®Ò ®Ó n©ng cao c¶i c¸ch lîng kiÕn thøc ®îc c¶i
c¸ch vµ ®æi míi
+ Chi vµo ®µo t¹o mét sè nguån nh©n lùc ë c¸c lÜnh vùc quan träng nh:
ngµnh c«ng nghÖ cao, c«ng nghÖ sinh häc, c¸c ngµnh mòi nhän … c¸c ngµnh
t¹o ®µ, kÝch ho¹t cho c¸c ngµnh kh¸c vµ toµn bé nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn v÷ng
ch¾c.
+ Mét sè kho¶n chi kh¸c nh: giao lu hîp t¸c ph¸t triÓn quèc tÕ, chi
cho mét sè quü ®Ó duy tr× ho¹t ®éng nh : quü khuyÕn häc, quü hç trî cho ngêi
nghÌo .. .. ®Ó cÊp häc bæng, u tiªn cho c¸c ®èi tîng chÝnh s¸ch ®Ó khuyÕn
khÝch c¸c thµnh viªn trong x· héi ®Òu cã c¬ héi häc tËp, nh÷ng ngêi häc giái
cã ®éng lùc ph¸t huy hÕt tiÒm n¨ng cña m×nh gãp phÇn vµo phôc vô sù ph¸t
triÓn chung cña ®Êt níc ….
Nãi chung, NSNN tËp trung nhiÒu h¬n cho c¸c bËc gi¸o dôc phæ cËp,
cho vïng n«ng th«n, miÒn nói, cho ®µo t¹o ch¬ng tr×nh ®é cao, cho nh÷ng lÜnh
vùc ®µo t¹o khã thu hót ®Çu t ngoµi NSNN. Cã chÝnh s¸ch ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn
häc tËp cho con em ngêi cã c«ng vµ thuéc diÖn chÝnh s¸ch, t¹o c¬ héi häc tËp
cho con em ngêi nghÌo. Nhµ níc hµng n¨m cã giµnh kinh phÝ tõ NSNN ®a c¸n
bé khoa häc ®i ®µo t¹o, båi dìng ë c¸c nÒn khoa häc vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn .
2. Nguån vèn ®Çu t ngoµi nguån NSNN:
Trong qu¸ tr×nh CNH – H§H, nguån vèn NSNN cã tr¸ch nhiÖm ®Çu t
vµo nhiÒu ngµnh, nhiÒu lÜnh vùc cã vai trß ®Þnh híng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ, lµ
®Çu tµu cho c¸c ngµnh kh¸c ph¸t triÓn. Do ®ã tû lÖ vèn ®Çu t tõ NSNN giµnh
cho gi¸o dôc sÏ kh«ng ®ñ ®Ó trang tr¶i hÕt nhu cÇu cña §TPTGD - §T.
Nguån vèn NSNN chØ ®ñ ®Ó tËp trung vµo x©y dùng nÒn t¶ng vËt chÊt cho GD
- §T. V× thÕ cÇn ph¶i huy ®éng thªm c¸c nguån vèn kh¸c ®Ó bï ®¾p phÇn
kh«ng ®îc ®¸p øng vÒ nhu cÇu GD - §T cña x· héi. Cô thÓ nguån vèn ngoµi
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 8 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
NSNN ®ãng vai trß quan träng trong viÖc më réng quy m«, n©ng cao chÊt l-
îng, ph¸t huy hiÖu qu¶ cña s¶n phÈm GD - §T trong nÒn kinh tÕ x· hé (chi
kinh phÝ ®Ó ®µo t¹o n©ng cao nghiÖp vô cho nh÷ng sinh viªn míi ra trêng cha
®ñ kinh nghiÖm, cho sinh viªn thùc tËp ).
Nguån vèn ®Çu t ngoµi NSNN bao gåm c¸c nguån sau :
2.1. Vèn ®Çu t tõ nguån thu häc phÝ ( nguån ®ãng gãp tõ c¸c hé gia
®×nh ):
Nguån thu häc phÝ lµ mét nguån vèn cã vai trß quan träng trong tæng
nguån §TPTGD - §T, nã cã ý nghÜa kinh tª chÝnh trÞ x· héi s©u s¾c ®îc thÓ
hiÖn :
- §èi víi nhµ trêng: ®©y lµ mét kho¶n bï ®¾p mét phÇn nh÷ng chi phÝ
kh¸ lín mµ kh¶ n¨ng NSNN kh«ng ®µi thä næi nh viÖc x©y dùng trêng, tu bæ
c¬ së vËt chÊt kü thuËt…
- §èi víi nhµ níc : thùc hiÖn ph¬ng ch©m “nhµ níc vµ nh©n d©n cïng
ch¨m lo sù nghiÖp GD - §T, nh©n d©n thÓ hiªn tr¸ch nhiÖm ®èi víi chÝnh b¶n
th©n m×nh vµ thÓ hiÖn sù san se tr¸ch nhiÖm cho nhµ níc.
- §èi víi x· héi : ph¸t huy tr¸ch nhiÖm cña céng ®ång ngêi cho sù
nghiÖp GD - §T, mét m«i trêng mµ chÝnh hä ®ang sèng sÏ t¹o ®iÒu kiÖn
thuËn lîi cho hä sau nµy nÕu hä biÕt ®Çu t ®óng híng vµo ®ã .
Nguån thu häc phÝ tõ c¸c hé gia ®×nh ®èi víi c¸c bËc häc, c¸c lo¹i h×nh
trêng líp kh¸c nhau lµ kh¸c nhau. VÝ dô nh: hoc phÝ/ th¸ng cña häc sinh cÊp 2
thÊp h¬n cÊp 3, ®¹i häc l¹i cao h¬n cÊp 3, thËm chÝ tiÓu häc kh«ng ph¶i ®ãng
v× ®ang thùc hiÖn thæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc. Häc phÝ trêng dËn lËp cao h¬n häc
phÝ tr¬ng c«ng lËp. Bëi v× NSNN u tiªn cho c¸c trêng c«ng lËp nhiÒu h¬n d©n
lËp nhiÒu. C¸c trêng d©n lËp lµ c¸c trêng t cho nªn c¸c kho¶n chi nh : tr¶ l¬ng
cho gi¸o viªn hä ph¶i tù ®¶m nhiÖm lÊy. Nãi chung hÇu hÕt c¸c kho¶n trang
tr¶i chi tiªu ë c¸c trêng d©n lËp hÇu hÕt ®Òu lÊy tõ nguån thu häc phÝ.
Nguån thu häc phÝ lµ thu tõ ®ãng gãp cña c¸c hé gia ®×nh. Chi cña
nguån nµy lµ hç trî cho NSNN vµ t¹o lËp mét sè quü cho GD - §T ®èi víi tr-
êng c«ng lËp, tr¶ l¬ng cho gi¸o viªn vµ n©ng cÊp c¬ së vËt chÊt kü thuËt lµ chñ
yÕu ®èi víi trêng d©n lËp .
§Æc biÖt ph¶i kÓ ®Õn lµ nguån thu häc phÝ cña c¸c c¬ së ngoµi c«ng lËp
®· tù trang tr¶i chi phÝ chñ yÕu cho c¬ së ®ång thêi cßn lµ nguån hç trî ®¾c lùc
cho NSNN trong tæng nguån vèn ®Çu t cho GD - §T. Xu híng tíi lµ më réng
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 9 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
c¸c trêng d©n lËp, do vËy trong t¬ng lai ®©y lµ ®iÓm khai th¸c nguån vèn tiÒm
n¨ng cho §TPTGD - §T kh¸ quan träng, bæ sung ®¾c lùc vµ chiÕm tû träng
lín trong tæng vèn §TPTGD - §T cña c¶ níc.
2.2. Thu tõ ®ãng gãp cña c¸c Doanh nghiÖp, c¬ quan cã sö dông lao
®éng ®îc ®µo t¹o :
Nhµ níc khuyÕn khÝch sù tham gia ®ãng gãp cña c¸c doanh nghiÖp, c¬
quan cã sö dông lao ®éng vµo qu¸ tr×nh §TPTGD - §T, tham gia tÝch cùc vµo
qu¸ tr×nh khai th¸c nguån vèn cho GD - §T. §iÒu ®ã kh«ng chØ bæ sung ®¸ng
kÓ vµo nguån vèn §TPTGD - §T cña c¶ níc, gióp nhµ níc thùc hiÖn thµnh
c«ng môc tiªu, chiÕn lîc ph¸t triÓn GD - §T mµ cßn t¹o ra mét nguån lùc víi
tr×nh ®é cã thÓ ®¸p øng ®îc c¸c yªu cÇu mµ c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c c¬ quan
sö dông lao ®éng ®ã ®ang cÇn. §Êy chÝnh lµ lîi Ých trùc tiÕp mang l¹i cho hä.
Nguån lao ®éng ®îc ®µo t¹o bµi b¶n nµy sÏ lµ mét yÕu tè quan träng trong
viÖc nhµo nÆn c¸c yÕu tè ®Çu vµo ®Ó t¹o ra s¶n phÈm ®¸p øng ®îc nhu cÇu cña
thÞ trêng, ®em l¹i lîi nhuËn cao cho c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c tæ chøc cã sö
dông lao ®éng ®ã .
VÊn ®Ò trªn nã kh«ng chØ lµ tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp n÷a mµ
nÕu doanh nghiÖp nµo cã tÊm nh×n xa tr«ng réng th× lËp tøc hä sÏ t¹o lËp ra
quü §TPTGD - §T, mét viÖc lµm sÏ t¹o ra lîi nhuËn v÷ng ch¾c l©u dµi cho ho.
§Êy chÝnh lµ môc tiªu cña c¸c doanh nghiÖp lu«n ®Æt ra “ Tèi ®a ho¸ vèn chñ
së h÷u”.
§ãng gãp cña c¸c doanh nghiÖp, c¬ quan cã sö dông lao ®éng qua ®µo
t¹o sÏ ®îc ®a vµo quü “khuyÕn khÝch n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc, quü ®Ó t¹o
®éng lùc häc cho häc sinh, sinh viªn”
Nguån kinh phÝ trªn ®îc quy ®Þnh trong LuËt gi¸o dôc nhng cha cã quy
®Þnh chi tiÕt vµ cha thùc hiÖn.
2.3. Nguån vèn hîp t¸c quèc tÕ trong lÜnh vùc GD - §T:
Trong qu¸ tr×nh CNH – H§H, toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc
tÕ, nÕu níc nµo kh«ng më cöa giao lu hîp t¸c cïng ph¸t triÓn th× níc ®ã ®· bá
qua ®i nhiÒu c¬ héi trong viÖc tranh thñ huy ®éng nguån lùc ®Ó thùc hiÖn môc
tiªu ph¸t triÓn quèc gia. Huy ®éng nguån lùc cho §TPTGD - §T th«ng qua
h×nh thøc nµy ®ang ®îc ¸p dông phæ biÕn ë nhiÒu quèc gia .
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 10 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
Më réng hîp t¸c quèc tÕ trong lÜnh vùc GD - §T ®· vµ ®ang ®îc §¶ng
vµ nhµ níc ta quan t©m vµ thùc hiÖn. §iÒu nµy ®îc coi lµ xu híng ph¸t triÓn tÊt
yÕu cña thêi ®¹i.
LÜnh vùc hîp t¸c quèc tÕ ë níc ta trong lÜnh vùc GD - §T chñ yÕu ®îc
thÓ hiÖn ë c¸c mÆt sau :
- Sè dù ¸n ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi (FDI) ®îc cÊp giÊy phÐp
- C¸c h×nh thøc ®µo t¹o nh lµ: c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc níc ngoµi cã
thÓ cho c«ng nh©n viªn trong c«ng ty m×nh ®µo t¹o t¹i chç hoÆc cho hä ra níc
ngoµi ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é, ®¸p øng nhu cÇu ®ßi hái ngµy cµng cao trong
c¸c doanh nghiÖp níc ngoµi. Th«ng qua h×nh thøc nµy mét sè c¸n bé qu¶n lý,
kü s, c«ng nh©n ….häc hái ®îc kinh nghiÖm cña níc ngoµi cã thÓ phôc vô cho
c¸c doanh nghiÖp trong níc.
- Nhµ níc cã thÓ giµnh mét kho¶n ®Çu t lín ®Ó ®µo t¹o nh÷ng ngêi cã
n¨ng lùc ®i du häc ë níc ngoµi hoÆc nhµ níc ta còng cã thÓ mêi c¸c chuyªn
gia trùc tiÕp tõ níc ngoµi gi¶ng d¹y hä.
Tæ chøc tuyÓn chän nh÷ng ngêi thËt sù cã n¨ng lùc th«ng qua thùc hiªn
c¸c cuéc thi mang tÝnh chÊt trÝ tuÖ. Tõ ®ã cÊp häc bæng cho nh÷ng ngêi nµy ®Ó
hä ®i du häc.
- Mét sè h×nh thøc tham gia hîp t¸c kh¸c nh : c¸c gia ®×nh kh¸ gi¶ cã
thÓ trùc tiÕp liªn hÖ cho c¸c tæ chøc níc ngoµi cho con em hä ®i du häc. §iÒu
nµy sÏ gi¶i quyÕt g¸nh nÆng cho NSNN trong vÊn ®Ò vèn nhµ níc kh«ng ®µi
thä ®ñ viÖc tæ chøc GD - §T cho c«ng d©n ë níc ngoµi – mét xu híng ph¸t
triÓn tÊt yÕu cña mét níc ®ang ph¸t triÓn….
Ph¬ng ch©m hµnh ®éng cña nhµ níc ta lµ: tranh thñ mäi c¬ héi vµ t¹o
®iÒu kiªn thuËn lîi h¬n n÷a ®Ó thu hót vèn FDI vµo §TPTGD - §T.
2.4. Mét sè nguån vèn kh¸c: ñng hé c¸c tæ chøc tõ thiÖn, c¸c tæ chøc
quèc tÕ lín, c¸c c¸ nh©n quan t©m ®Õn sù nghiÖp GD - §T níc nhµ ………..
III.2. Vèn ®Çu t theo ph©n cÊp GD - §T:
1.Vèn ®Çu t cho gi¸o dôc mÇm non:
2.Vèn ®Çu t cho gi¸o dôc phæ th«ng :
3.Vèn ®Çu t cho gi¸o dôc nghÒ nghiÖp :
4.Vèn ®»u t cho gi¸o dôc cao ®¼ng, ®¹i häc vµ sau ®¹i häc :
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 11 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
5.Vèn ®Çu t cho gi¸o dôc kh«ng chÝnh quy:
TÊt c¶ vèn ®Çu theo ph©n cÊp GD - §T cho tÊt c¶ c¸c cÊp bËc häc trªn
®Òu nh»m môc ®Ých t¹o c¬ héi tèt nhÊt cho mäi ngêi ®Òu ®îc häc hµnh theo
c¸c tr×nh ®é, theo ®óng chuÈn mùc cña GD - §T ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn
cña thêi ®¹i.
III.3 Vèn ®Çu t theo ch¬ng tr×nh :
§Ó thùc hiÖn ®îc c¸c ch¬ng tr×nh, th«ng thêng ch¬ng tr×nh ®îc chia ra
thµnh nhiÒu dù ¸n kh¸c nhau, vèn ®Çu t sÏ ®îc ph©n bæ cho ch¬ng tr×nh sau ®ã
l¹i ph©n bæ xuèng c¸c dù ¸n cô thÓ :( vÝ dô nh : dù ¸n ph¸t triÓn gi¸o dôc tiÓu
häc thuéc ch¬ng tr×nh phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc, dù ¸n ph¸t triÓn PTTH…)
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 12 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
PhÇn II: Thùc tr¹ng §TPTGD - §T ë ViÖt Nam trong thêi gian
qua :
A. Thùc tr¹ng:
T¬ng øng víi mçi thêi kú, V§T cho §TPTGD - §T lµ kh¸c nhau
tuú thuéc vµo tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi níc.
B¶ng 1: Tû träng v®t GD - §T trong tæng v®t toµn x· héi ph©n theo
ngµnh kinh tÕ theo gi¸ so s¸nh 1994 (®¬n vÞ : tØ ®ång ).
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003
v®t toµn XH 79305 79204,6 75579,7 78997 110635,7 124142,7 143600,6 158606,4
V®t GD- §T 1396,5 1402,2 1579,1 1652,6 4631,3 4726,8 4351,3 4765,2
Tû träng 1,76% 1,77% 2,089% 2,092% 4,186% 3,808% 3,03% 3,004%
Nguån : Niªn gi¸m thèng kª 1999, 2003
Theo b¶ng 1 ta thÊy : Tæng vèn ®Çu t toµn x· héi hµng n¨m tõ n¨m, 1996,
1997 ,1998,1999 lµ xÊp xØ nhau, vèn ®Çu t toµn x· héi t¨ng gi¶m kh«ng râ rÖt
gi÷a c¸c n¨m ®ã. §Õn n¨m 2000 trë ®i nÒn kinh tÕ l¹i lÊy ®îc tèc ®é t¨ng tr-
ëng æn ®inh trë l¹i. Tuy nhiªn, tæng vèn ®Çu t cho GD - §T l¹i t¨ng lªn kh¸
®ång ®Òu vµ æn ®Þnh qua c¸c n¨m : 1996 nã ®¹t 1396,5 tØ ®ång , n¨m 1997 lµ
1402,20 tØ ®ång cho ®Õn n¨m 2003 lµ 4765,2 tû ®ång. §iÒu nµy thÓ hiÖn sù
quan t©m cña §¶ng, nhµ níc vµ toµn x· héi trong vÊn ®Ò §TPTGD - §T. Nã
còng ph¶n ¸nh mét thùc tÕ r»ng: ngµy nay tÊt c¶ c¸c níc trªn thÕ giíi ®Òu
muèn ®¹t mét sù t¨ng trëng thËt sù vµ bÒn v÷ng nªn hä ®· quan t©m cho sù
nghiÖp §TPTGD - §T nhiÒu h¬n.
Tuy nhiªn vÒ tØ lÖ t¨ng t¬ng ®èi th× tû träng vèn ®Çu t cho GD - §T
trong tæng vèn ®Çu t toµn x· héi l¹i theo mét xu híng kh¸c kh«ng gièng nh tØ
lÖ tuyÖt ®èi thÓ hiÖn: N¨m 1996 lµ1,76%, n¨m 2000 lµ n¨m b¶n lÒ gi÷a viÖc
chuyÓn giao hai thÕ kû 20 vµ thÕ kû 21, do ®ã nhµ níc vµ toµn x· héi ®· giµnh
mét tû lÖ quan t©m ®Æc biÖt lµ 4,186% cao nhÊt so víi thêi kú 1996 – 2003.
Tõ n¨m 2000 ®Õn 2003 tØ lÖ t¬ng ®èi lµ gi¶m dÇn tõ 4,186% ®Õn 3,004%. §iÒu
nµy còng ph¶n ¸nh mét vÊn ®Ò thùc tÕ lµ mÊy n¨m gÇn ®©y vèn FDI vµo níc ta
cã gi¶m h¬n so víi thêi kú tríc hoÆc lµ do viÖc c©n ®èi c¸c nguån vèn u tiªn
kh¸c nhau gi÷a c¸c lÜnh vùc. Do ®ã tû lÖ t¬ng ®èi vµ tØ lÖ tuyÖt ®èi t¨ng gi¶m
kh«ng theo mét xu híng kh«ng gièng nhau.
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 13 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
Sau ®©y chóng ta sÏ xem xÐt thùc tr¹ng Vèn §TPTGD - §T theo c¸c
khÝa c¹nh kh¸c nhau :
I.Vèn §TPTGD - §T theo nguån vèn :
1.Nguån vèn ®Çu t tõ NSNN:
B¶ng 2: Nguån vµ c¬ cÊu chi NSNN ®©u t cho GD - §T thêi kú 1991-2000
N¨m Chi cho GD - §T Chi XDCB Chi thêng xuyªn
Tæng sè So víi tæng
(tû ®ång ) Chi NSNN(%)
1991 1256 10,04 10,27 89,73
1992 2038 8,60 8,39
91,61
1993 3315 8,49 5,61
94,00
1994 4874 5,70
11,03 94,30
1995 6705 5,07
10,70 94,93
1996 8800
12,90 11,36 88,64
1997 9970
12,77 12,55 87,45
1998
11250 13,89 11,20 88,80
2000 15%
Nguån sè liÖu: T¹p chÝ “ kinh tÕ vµ dù b¸o – sè 9 n¨m 2000”
B¶ng 3:Vèn ®Çu t cho ph¸t triÓn GD - §T thêi kú 2001—2005
§¬n vÞ :1000 tû ®ång , gi¸ n¨m 2000
2001-2005 2001 2002 2003 2004 2005
Tæng sè 45,00 7,90 8,70 9,2 9,4 9,8
1.Vèn ch¬ng tr×nh §TCC: 30 5,46 5,76 6,06 6,26 6,46
- Vèn NSNN 24,5 4,70 4,8 4,9 5 5,1
- Vèn tÝn dông §TPT cña nhµ n- 1,2 0,20 0,2 0,2 0,3 0,3
íc
-Vèn tù cã cña DNNN 0,3 0,06 0,06 0,06 0,06 0,06
- Vèn duy tu b¶o dìng 9,00 1,5 1,7 1,9 1,9 2
2. C¸c nguån vèn kh¸c: 15,00 2,44 2,94 3,14 3,14 3,34
Nguån sè liÖu: Kinh tÕ ph¸t triÓn sè 35
Thêi kú 1991 – 1995 nhµ níc ®· ®Çu t cho GD - §T trong 5 n¨m lµ
18188 tû ®ång, chiÕm 9,84% chi NSNN. Tèc ®é chi cho GD - §T b×nh qu©n
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 14 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
hµng n¨m kho¶ng 157,1% trong khi ®ã tèc ®é chi cho NSNN kho¶ng 146%.
Giai ®o¹n 1991 –1995 so víi 1986 – 1990 NSNN chi cho GD - §T t¨ng gÊp
11,76 lÇn . Nguån NSNN ®Çu t cho GD - §T trong nh÷ng n¨m tiÕp theo 1996,
1997, 1998 theo b¶ng 3 lÇn lît lµ :6705 tû ®ång cho ®Õn 11250 tû ®ång.
NSNN chi cho §TPTGD - §T t¨ng dÇn qua c¸c n¨m vµ phÇn % §TPTGD -
§T chiÕm trong tæng chi NSNN còng t¨ng dÇn theo c¸c n¨m tõ 10,7% n¨m
1995; cho ®Õn n¨m 2000 t¨ng lªn ®Õn 15%.
Thùc tr¹ng ®· diÔn ra vµ theo nghiªn cøu vèn ®Çu t cña NSNN ®· vµ sÏ
ph©n bæ cho ®Çu t ph¸t triÓn GD - §T (ë b¶ng 3) ta thÊy: tæng vèn ®Çu t cña
NSNN cho GD - §T thêi kú 2001 –2005 lµ 24,5 ngh×n tû ®ång chiÕm 11,3%
tæng vèn ®Çu t tõ NSNN, chiÕm phÇn ®a trong tæng vèn ®Çu t thuéc vèn ch¬ng
tr×nh c«ng céng. V× thÕ nhiÒu khi ngêi ta ®ång nhÊt ®Çu t céng céng vµo GD -
§T lµ ®Çu t cña NSNN. Thùc tÕ n¨m 2001, 2002 , 2003 vèn NSNN giµnh cho
GD - §T lÇn lît lµ: 5,46; 5,76; 6,06 ngh×n tû ®ång, vèn ®Çu t cña NSNN cho
GD - §T t¨ng dÇn qua c¸c n¨m nã phï hîp theo xu híng t¨ng cña thêi kú
1991 – 1998. Dù kiÕn 2004, 2005 lµ 9,4; 9,8 ngh×n tû ®ång còng lµ mét nhu
cÇu t¨ng.
Nh chóng ta ®· ®Ò cËp ë trªn , hÇu hÕt ch¬ng tr×nh ®Çu t c«ng céng cho
GD - §T th× vèn NSNN cÊp phÇn ®a. Do ®ã chóng ta sÏ ®iÓm qua t×nh h×nh
®Çu t c«ng céng cho GD - §T th«ng qua mét sè n¨m ®Ó thÇy ®îc t×nh h×nh §T
cho GD - §T :
- Thêi kú 1991-1995 tû lÖ ®Çu t so víi GDP ë møc trung b×nh 2,3%/n¨m
.
- Thêi kú 1996 –1999 tû lÖ ®Çu t so víi GDP còng ®¹t møc trung b×nh
nhng cã lín h¬n thêi kú tríc lµ 3%/n¨m .
- §Õn n¨m 2000, thùc hiÖn nghÞ quyÕt TW 2 ®Çu t cho gi¸o dôc tõ
NSNN sÏ ®¹t 15% tæng chi NSNN, so víi GDP ®¹t trªn 3%.
- Tõ n¨m 1997 ®Õn ®Çu 2000 do t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng tµi
chÝnh tiÒn tÖ, thiªn tai, tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ cña níc ta gi¶m sót so víi
nh÷ng n¨m tríc. Nhµ níc vÉn æn ®Þnh vµ t¨ng dÇn møc ®Çu t c«ng céng cho
GD - §T, so víi GDP tû lÖ ®Çu t 10 n¨m tõ 1991-2000 ®· t¨ng gÊp ®«i. Tuy
nhiªn, møc ®Çu t c«ng céng cña níc ta cßn rÊt thÊp. Dï giai ®o¹n 1996 –
2000, møc ®Çu t ®· cao h¬n c¸c níc chËm ph¸t triÓn, nhng cßn thÊp xa so víi
c¸c níc ®ang ph¸t triÓn vµ møc trung b×nh thÕ giíi.
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 15 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
- Thêi kú 2001 –2005 vèn ch¬ng tr×nh ®Çu t c«ng céng lµ 30 ngh×n tû
®ång b»ng kho¶ng 67% so víi tæng vèn ®Çu t cña ngµnh vµ nÕu t¸ch riªng c¸c
n¨m 2001, 2002,….2005 th× nã còng t¨ng dÇn tõ 7,9 ngh×n tû cho ®Õn 9,8
ngh×n tû ®ång. ThÓ hiÖn quan ®iÓm “§Çu t cho GD - §T sÏ ®em l¹i sù ph¸t
triÓn æn ®Þnh v÷ng ch¾c”.
Hµng n¨m NSNN chi cho GD - §T b×nh qu©n 8,2$/ngêi d©n tû lÖ nµy lµ
thÊp h¬n nhiÒu so víi c¸c níc trong khu vùc .
NSNN chi cho GD - §T cã sù kh¸c nhau ®¸ng kÓ gi÷a c¸c bËc häc, cÊp
häc vµ lo¹i h×nh trêng. ë trêng d©n lËp, t thôc 100% chi phÝ do ngêi häc ®ãng
gãp. §èi víi ®i¹ ph¬ng, chÝnh phñ quy ®Þnh cÊp kinh phÝ tÝnh theo ®Çu ngêi
d©n, ®¶m b¶o ph©n bè ®Òu ng©n s¸ch (®©y lµ mét bÊt cËp trong viÖc ph©n bæ
NS cho ®Þa ph¬ng cña nhµ níc ). §èi víi c¸c trêng §H , C§, THCN , NS cÊp
cho c¸c trêng tÝnh trªn ®Çu häc sinh tuyÓn míi hµng n¨m theo tû lª tõng tr-
êng, tõng ngµnh häc cã sù kh¸c nhau.
Kho¶n viÖn trî chÝnh thøc (ODA) lµ kho¶n cã vai trß quan träng ®èi víi
NSNN ®îc ph©n bæ qua mét sè n¨m nh sau :
B¶ng 4: tæng sè vèn ODA cÊp cho GD - §T (®¬n vÞ :ngh×n $)
N¨m 19 199 199 199 199
91 2 3 4 5
TængODA( 88 122 189 574 377
ngh×n$) 60 42 78 27 96
Tæng vèn ODA cÊp cho §TPTGD - §T lµ kh¸ nhiÒu ë c¸c n¨m vµ cã xu
híng t¨ng dÇn qua c¸c n¨m: n¨m 1991 lµ 8860 ngh×n$ ®ªnss n¨m 1994 lªn
®Õn 57427 ngh×n $ , n¨m 1995 l¹i gi¶m cßn 37786 ngh×n $ . Nhê cã nguån
vèn nµy mµ chóng ta thùc hiÖn ®îc nhiÒu ch¬ng tr×nh GD - §T lín.
2.Vèn ®Çu t tõ ngoµi nguån NSNN:
2.1 Vèn ®Çu t tõ nguån thu häc phÝ :
Ngµy nay, xu híng §TPTGD - §T ®ang ®îc chuyÓn dÇn tõ khu vùc nhµ
níc sang khu vùc t nh©n. §iÒu nµy ®îc thÓ hiÖn cô thÓ qua thùc tr¹ng ®iÒu tra
sè liÖu nguån thu häc phÝ dïng ®Ó t¸i ®Çu t theo sè liÖu cô thÓ n¨m 1998 nh
sau
- CÊp I: kh«ng ph¶i ®ãng häc phÝ do nhµ níc ®ang thùc hiÖn ch¬ng tr×nh
phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc .
- CÊp II :( THCS) : 5252144 häc sinh x 90000 ®ång = 472693 tû ®ång /n¨m
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 16 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
- CÊp III : (THPT) : 1390206 häc sinh x (25000 ®ång x 9) = 312796 tû ®ång
/n¨m
- D¹y nghÒ vµ THCN : 21484 häc sinh x (100000 x 10) = 214842 tû ®ång
/n¨m
- §H vµ C§ : 671120 häc sinh x (160000 x10 ) = 1073792 tû ®ång /n¨m
Nh vËy ®èi víi c¬ së c«ng lËp , mçi mét n¨m tæng tiÒn thu häc phÝ thu
®îc lµ : 2074123 tû ®ång. §©y lµ mét kho¶n tiÒn kh«ng nhá, nã hç ttî rÊt
nhiÒu cho NSNN. Hµng n¨m c¸c c¬ së ®Òu ph¶i nép kho¶n tiÒn lÖ phÝ nµy cho
nhµ níc, nhµ níc cã trÝch l¹i mét tû lÖ nµo ®ã cho quü ho¹t ®éng cña trêng .
§èi víi c¸c c¬ së ngoµi c«ng lËp nh: d©n lËp, t thôc, b¸n c«ng, trung
t©m gi¸o thêng xuyªn, d¹y nghÒ …. Kh«ng ®îc nhµ níc quy ®Þnh vÒ møc ®é
®ãng häc phÝ vµ chÕ ®é chi tiªu thèng nhÊt. Trong thùc tÕ sè tiÒn ®ãng häc phÝ
cña c¸c c¬ së nµy rÊt nhiÒu, ch¼ng h¹n nh : ®èi víi trêng cÊp III :møc häc phÝ
lµ 75000 ®ång / th¸ng , §H lµ 450000®ång / th¸ng. Cã thÓ nãi møc ®ãng häc
phÝ nµy lµ gÊp 3 so víi c¬ së c«ng lËp, nhng bï l¹i c¬ së vËt chÊt kü thuËt:
thiÕt bÞ d¹y vµ häc, dµn m¸y vi tÝnh, phßng häc tiÕng anh, phßng thÝ
nghiÖm….. hiªn ®¹i h¬n rÊt nhiÒu. Do ®ã chÊt l îng gi¸o dôc ë c¸c trêng §H
nµy cã vÎ cã chÊt lîng h¬n.
Mét vÊn ®Ò cã tÝnh thêi sù vµ d luËn x· héi ®Ò cËp, ®ã lµ c¸c kho¶n
®ãng gãp trong c¸c trêng häc. Cã hai vÊn ®Ò cÇn xem xÐt: mét mÆt do nhu cÇu
thùc tÕ, yªu cÇu ph¶i cã tiÒn ®Ó trang tr¶i cho c¸c ho¹t ®éng trêng häc v×
NSNN cÊp kh«ng ®ñ chi. MÆt kh¸c cã hiÖn tîng l¹m thu trong GD - §T .
Chi phÝ cña hé gia ®×nh trong t¬ng quan víi chi NSNN cho GD - §T ë
níc ta kh«ng ph¶i lµ thÊp . Tuy nhiªn trong c¬ cÊu cña hé gia ®×nh chi cho GD
- §T, nhÊt lµ gi¸o dôc phæ th«ng th× kho¶n häc phÝ vµ ®ãng gãp tù nguyÖn cho
trêng häc chiÕm tØ lÖ thÊp : tiÓu häc 23%, THCS 22%, PTTH 22% trong tæng
chi phÝ cña hé gia ®×nh) sè tiÒn cßn l¹i cña chi phÝ GD - §T cña hé gia ®×nh
thêng kh«ng thuéc c¸c kho¶n ®ãng gãp trùc tiÕp cho trêng.
2.2Thu tõ ®ãng gãp cña c¸c doanh nghiÖp, c¬ quan cã sö dông lao
®éng ®îc ®µo t¹o :
C¸c doanh nghiÖp lín cã uy tÝn thêng trÝch mét phÇn lîi nhuËn cña
doanh nghiÖp ®Ó trao tÆng cho nh÷ng häc sinh, sinh viªn suÊt s¾c trong häc tËp
thÓ hiªn :
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 17 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
Theo b¶ng 4 ta thÊy: vèn tù cã cña doanh nghiÖp nhµ níc cho gi¸o dôc
®µo t¹o trong thêi kú 2001- 2005 lµ 0,3 ngh×n tû ®æng (®Çu t vµo ch¬ng tr×nh
®Çu t c«ng céng cho GD - §T), thùc tÕ trong c¶ 3 n¨m ®Òu ®¹t 0,06 ngh×n tû
®ång, dù kiÕn trong 2 n¨m còng ®¹t mét tû lÖ nh vËy, vèn tù cã cña DNNN
cho ®Çu t c«ng céng cho GD - §T lµ kh«ng thay ®æi.
Thùc tÕ hiÖn nay ë ViÖt Nam viÖc thÓ hiÖn tr¸ch nhiÖm ®èi víi nhµ níc
cña c¸c c«ng ty, c¬ quan sö dông lao ®éng qua ®µo t¹o lµ kh«ng ®¸ng kÓ, c¸c
DN vµ c¬ quan nµy ®· û l¹i cho nhµ níc, hä chØ quan t©m ®Õn lîi Ých tríc m¾t
mµ kh«ng biÕt quan t©m ®Õn lîi Ých l©u dµi. §ã còng lµ lý so gi¶i thÝch t×nh
tr¹ng kinh doanh chôp giËt, t¹m bî cña c¸c DN ViÖt Nam, kh«ng cã chiÕn lîc
kinh doanh l©u dµi, kh«ng cã môc ®Ých l©u dµi th× lµm sao cã ®îc chç ®øng
bÒn v÷ng trªn th¬ng trêng ngµy nay, ®Æc biÖt khi qu¸ tr×nh më cöa vµ toµn cÇu
ho¸ ®ang diÔn ra trªn quy m« toµn cÇu.
VÒ vÊn ®Ò bøc xóc trªn c¸c DN VN thua h¼n c¸c DN níc ngoµi. §ã lµ
lý do gi¶i thÝch t¹i sao t¹i c¸c trêng ®¹i häc ngêi ta thêng nh¾c ®Õn häc bæng
cña Mixumitsi, HONDA – c«ng ty cña NhËt B¶n, Ph¸p, Cana®a, … ChÝnh
®iÒu nµy nã sÏ lµm t¨ng uy tÝn cho c¸c c«ng ty cã, t¨ng uy tÝn cho th ¬ng hiÖu
cña c«ng ty, qu¶ng b¸ th¬ng hiÖu trªn ph¹m vi toµn cÇu, t¹o niÒm tin ë thÞ tr-
êng ViÖt Nam, khuyÕch tr¬ng lîi nhuËn - t¹o lËp c¬ së ho¹t ®éng l©u dµi v÷ng
ch¾c…c¸c DNVN nªn häc tËp u ®iÓm nµy cña c¸c DN níc ngoµi. NÕu ®iÒu
nµy ®îc ¸p dông phæ biÕn ë VN th× nã sÏ ®ãng gãp mét phÇn kh«ng nhá vµo
quü ph¸t triÓn GD. (ch¼ng h¹n häc bæng cña Mtxubitxi giµnh cho sinh viªn
xuÊt s¾c trong c¸c khoa chän ra cña trêng §HKTQD lµ 200 USD/sinh viªn ,
mét sè tiÒn kh«ng ph¶i lµ lín nhng nã sÏ t¹o ®éng lùc cho sinh viªn ….)
HiÖn nay, phÇn lín nh÷ng ngêi lao ®éng cã tr×nh ®é cao ë VN ®Òu
muèn lµm viÖc cho c«ng ty níc ngoµi, cèng hiÕn chÊt x¸m cho c¸c c«ng ty ®ã.
Trong khi ®ã nhµ níc ®· ph¶i bá rÊt nhiÒu tiÒn cña vµ c«ng søc ®Ó ®µo t¹o ®éi
ngò c¸n bé quý gi¸ Êy nhng l¹i kh«ng ®îc sö dông. C¸c tæ chøc níc ngoµi
kh«ng mÊt c«ng søc ®µo t¹o th× l¹i ®îc sö dông. §ã lµ t×nh tr¹ng “ch¶y m¸u
chÊt x¸m” t¹i chç cña níc ta, ®ã lµ cha kÓ t×nh trang nhµ níc cÊp häc phÝ cho
®i du häc ë níc ngoµi, sau khi ®i häc xong kh«ng chôi vÒ níc phôc vô cho sù
nghiÖp ph¸t triÓn cña níc nhµ. §ã còng lµ mét lý do gi¶i thÝch t¹i sao nhµ níc
bá ra kh«ng Ýt nguån lùc cho GD - §T t¹i sao hiÖu qu¶ ph¸t huy cho nÒn kinh
tÕ l¹i kh«ng cao mµ nh©n tè lao ®éng l¹i quyÕt ®Þnh phÇn lín ®Õn hiÖu qu¶ s¶n
xuÊt kinh doanh.
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 18 Líp §Çu T 43c
Gv híng dÉn: Ths.NguyÔn Thi ¸i Liªn.
2.3 Nguån vèn hîp t¸c quèc tÕ trong lÜnh vùc GD - §T:
ViÖt Nam ngµy nay ®· vµ ®ang më réng quan hÖ hîp t¸c víi nhiÒu níc
trªn nhiÒu lÜnh vùc trong ®ã cã GD - §T. So víi nÒn gi¸o dôc cña nhiÒu níc
trªn thÕ giíi th× nÒn gi¸o dôc níc ta l¹c hËu rÊt nhiÒu, ®Æc biÖt lµ vÒ c¬ së vËt
chÊt kü thuËt nh :®iÒu kiÖn häc tËp cßn l¹c hËu th« s¬, häc cha ®i ®«i víi hµnh,
lý thuyÕt xa rêi thùc tiÔn v× kh«ng ®îc thùc hµnh kÞp thêi vµ ®óng bµi b¶ng,
tr×nh ®é gi¸o viªn kh«ng ph¶i lµ thÊp nhng kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®Ó trau dåi kiÕn
thøc thùc tiÔn. V× thÕ sè lîng sinh viªn tèt nghiÖp ra trêng kh«ng biÕt øng
dông kiÕn thøc lý thuyÕt vµo thùc tÕ rÊt nhiÒu, hä l¹i ph¶i bá ra mét nguån lùc
n÷a ®Ó ®i ®µo t¹o hoÆc lµ lµm c«ng viÖc kh«ng ®óng chuyªn ngµnh m×nh ®·
häc. Nh thÕ lµ ®· tiªu tèn nguån lùc rÊt nhiÒu. Thùc tr¹ng nh trªn ë níc ta
®ang diÔn ra rÊt nhiÒu, mét t×nh tr¹ng ®¸ng b¸o ®éng. Hîp t¸c quèc ®Ó ®Ó häc
hái ph¬ng ph¸p GD - §T, mÆt kh¸c trang thñ c¬ héi ®Ó t×m kiÕm nguån lùc
n©ng cao c¬ së vËt chÊt kü cho GD - §T.
Thùc tÕ trong nh÷ng n¨m qua vµ hiÖn nay, chóng ta ®· t¹o ra måi trêng
kh¸ thuËn lîi ®Ó thu hót FDI vµo lÜnh vùc GD - §T. Cã nhiÒu dù ¸n ®Çu t trùc
tiÕp níc ngoµi ®· vµ ®ang triÓn khai ë níc ta, ®em l¹i thµnh qu¶ ®¸ng kÓ trong
lÜnh vùc §TPTGD - §T. KÕt qu¶ ®ã ®îc thÓ hiÖn ë b¶ng 5 vµ b¶ng 6:
B¶ng 5: §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi (FDI) ®îc cÊp giÊy phÐp 1998 –
2003 ph©n theo ngµnh kinh tÕ :
Sè dù ¸n Tæng vèn ®¨ng ký Vèn ph¸p ®Þnh
Tiªu chÝ (triÖu USD) (triÖu USD)
Tæng 5441 45776,8 22291,0
GD - §T 49 87,4 46,5
Tû träng 0,9% 0,19% 0,21%
Nguån sè liÖu : Niªn gi¸m thèng kª 2003
B¶ng 6: §Çu t FDI ®îc cÊp giÊy phÐp n¨m 2003 ph©n theo ngµnh
kinh tÕ :
Tiªu chÝ Sè dù ¸n vèn ®¨ng ký Vèn ph¸p ®Þnh
(triÖu USD) (triÖu USD)
Tæng 748 1899,6 933,3
GD - §T 15 6,7 2,5
Tû träng 2,01% 0,35% 0,27%
Nguån sè liªu : Niªn gi¸m thèng kª 2003
Sv TH: TrÇn ThÞ Thanh Thuû 19 Líp §Çu T 43c