Thực trạng và giải pháp thị trường bán lẻ hàng hoá ở nước ta trong những năm gần đây

  • 62 trang
  • file .doc
Lêi nãi ®Çu
ThÞ trêng lµ ph¹m trï cña s¶n xuÊt vµ lu th«ng hµng ho¸. Cßn s¶n xuÊt vµ
lu th«ng hµng ho¸ th× cßn thÞ trêng vµ ngîc l¹i chÝnh thÞ trêng l¹i thóc ®Èy s¶n
xuÊt vµ lu thong hµng ho¸ ph¸t triÓn.
Kinh tÕ thÞ trêng lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tÊt yÕu cña s¶n xuÊt hµng ho¸. S¶n
xuÊt hµng ho¸ trong kinh tÕ thÞ trêng ®îc ph¸t triÓn theo ®óng quy luËt kh¸ch
quan. Sù t¬ng t¸c cña s¶n xuÊt hµng ho¸-thÞ trêng –kinh tÕ thÞ trêng t¹o ra
tam gi¸c quyÒn lùc kinh tÕ quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña x· héi hiÖn ®¹i. Trong
tam gi¸c Êy s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ thÞ trêng lµ hai ®iÓm ®¸y, nÒn t¶ng cho cho
ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ trêng -®iÓn h×nh cña tam gi¸c.
Trong mét thêi gian dµi tríc ®©y, chóng ta ®· coi thêng s¶n xuÊt hµng ho¸,
thÞ trêng chØ lµ h×nh thøc §æi míi t duy lý luËn vÒ kinh tÕ ph¶i coi träng s¶n
xuÊt, lu th«ng hµng ho¸ vµ thÞ trêng , mét mÆt t«n träng c¸c quy luËt kh¸ch
quan cña s¶n xu¸t hµng ho¸, lu th«ng hµng ho¸ vµ thÞ trêng, mÆt kh¸c ph¶i cã
sù ®iÒu tiÕt, qu¶n lý cña nhµ níc ®Ó ®Þnh híng s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ thÞ trêng
theo nh÷ng môc tiªu nh¸t ®Þnh, h¹n chÕ tÝnh tù ph¸t cña thÞ trêng.
ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ lµ thÞ trêng c¬ b¶n ®¸p øng mäi yªu cÇu cña s¶n
xuÊt vµ ®êi sèng x· héi cña nh©n d©n, xÐt vÒ lÞch sö th× ®©y lµ thÞ trêng ®îc
h×nh thµnh sím nhÊt, xÐt vÒ quy moothif nã réng lín nhÊt, xÐt vÒ kinh tÕ nã cã
¶nh hëng lín nhÊt ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt níc.
ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ ë níc ta ®· cã bíc ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨m qua.
ThÞ trêng cã sù ph¸t triÓn c¶ chiÒu réng lÉn chiÒu s©u, bíc ®Çu cã sù liªn th«ng
víi thÞ trêng khu vùc vµ quèc tÕ.
Tuy nhiªn quy m«, tr×nh ®é cßn thÊp, tÝnh tù ph¸t ®ang tiÒm Èn, sù ph¸t
triÓn kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c khu vùc, thÞ trêng cßn nhiÒu bÊt æn.. .Nghiªn
cøu thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ, trong tæng thÓ thÞ trêng x· héi lµ vÊn ®Ò cÊp
thiÕt c¶ lý luËn vµ thùc tÕ hiÖn nay.
Cuèi cïng em xin ch©n thµnh c¶m ¬n:GS.TS §Æng §×nh §µo vµ TSNguyÔn
Anh TuÊn ®· tËn t×nh qióp ®ì vµ ®iÒu chØnh cho em hoµn thµnh ®Ò ¸n m«n häc
nµy.
Ch¬ng I:ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ trong nÒn kinh tÕ
quèc d©n
1. ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ trong nÒn kinh tÕ quèc d©n
1.Quan niÖm vÒ thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ trong nÒn kinh tÕ quèc d©n
1.1. Quan niÖm vÒ hµng hiãa vµ c¬ së ra ®êi cña thÞ trêng hµng ho¸ .
1.1.1. Quan niÖm vÒ hµng ho¸
Theo C.M¸c, hµng ho¸ së h÷u lµ hµng hãa, bëi v× hµng ho¸ lµ nh÷ng vËt hai
mÆt: võa lµ ®èi tîng sö dông võa lµ c¸i mang gi¸ trÞ. Nh vËy s¶n phÈm cña lao
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
®éng chõng nµo cã gi¸ trÞ sö dông vµ cã gi¸ trÞ th× nã lµ hµng ho¸ C.M¸c,
Angghen, V.I.Lªnin trong t¸c phÈm cña m×nh viÕt vÒ hµng ho¸, ®· nhiÒu lÇn
nhÊn m¹nh r»ng hµng ho¸ lµ s¶n phÈm cña lao ®éng, ®îc s¶n xuÊt ra kh«ng
ph¶i trùc tiÕp ®Ó tiªu dïng mµ lµ ®Ó b¸n. §· gäi lµ s¶n phÈm cña lao ®éng, th×
nã lu«n cã c«ng dông nhÊt ®Þnh, cho dï ®è lµ c«ng dông cho b¶n th©n ngêi s¶n
xuÊt s¶n phÈm ®ã hay cho nh÷ng ngêi kh¸c.
Mét vËt C.M¸c viÕt “ Cã thÓ cã Ých vµ lµ s¶n phÈm cña lao ®éng mµ l¹i
kh«ng ph¶i lµ hµng ho¸. Ngêi nµo lµm ra ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu cña b¶n th©n th×
chØ t¹o ra mét gi¸ trÞ sö dông cho c¸ nh©n m×nh mµ th«i, muæn s¶n xuÊt ra
hµng ho¸ th× ngêi ®ã ph¶i s¶n xuÊt ra nh÷ng gi¸ trÞ sö dông, mµ ph¶i lµ nh÷ng
gi¸ trÞ sö dông x· héi “ Sau ®o¹n v¨n nµy sau nµy Anggen cã bæ xung vµ lµm
râ ý cña C.M¸c nh sau: “Kh«ng chØ nãi mét c¸ch ®¬n gi¶n lµ cho nh÷ng ngêi
kh¸c ngêi n«ng d©n thêi trung cæ s¶n xuÊt thãc t« cho l·nh chóa phong kiÕn,
s¶n xuÊt thãc thuÕ thËp ph©n cho nhµ chung. Nhng kh«ng ph¶i s¶n xuÊt cho
nh÷ng ngêi kh¸c mµ c¶ thãc t« lÉn thãc thÕu ®Òu chë thµnh hµng ho¸. Muèn
chë thµnh hµng ho¸ s¶n phÈm ph¶i ®îc chuyÓn cho ngêi kh¸c b»ng con ®êng
tao ®æi ®Ó ngêi ®ã dïng lµm gi¸ trÞ sö dông”.
NÕu kh«ng cã ®o¹n bæ xung vµ gi¶i thÝch nµy cña Angghen th× ngêi ta tëng
nhÇm r»ng bÊt cø mét s¶n phÈm nµo ®îc mét ngêi kh¸c ( Ngoµi gßi s¶n xuÊt )
tiªu dïng ®Òu ®îc C.M¸c coi lµ hµng ho¸ .
Nh vËy theo quan ®iÓm cña c¸c nhµ theo chñ nghÜa M¸c _ Leenin vÒ hµng ho¸
®· lµ c¬ së lý luËn vµ ph¬ng ch©m chØ ®¹o thùc tiÔn cña NNXHCN trong thêi
kú dµi. Tríc hÕt nh÷ng thø kh«ng ph¶i lµ s¶n phÈm cña lao ®éng bÞ g¹t ra khái
danh môc hµng ho¸ nh: ®Êt ®ai, tµi nguyªn, lao ®éng, së h÷u trÝ tuÖ...TiÕp theo
nh÷ng t liÖu s¶n xuÊt quan träng nh m¸y mãc, thiÕt bÞ, nguyªn vËt liÖu,
®iÖn,s¨ng dÇu ... lµ hµng ho¸ ®Æc biÖt Thùc chÊt ®· thñ tiªu quan hÖ hµng ho¸
tiÒn tÖ, thöu tiªu tiÒn tÖ §©y còng lµ nguyªn nh©n lµm ph¸t sinh thÞ trêng tù
ph¸t ngoµi sù kiÓm so¸t cña nhµ níc.
Sù ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt x· héi ®· ®a l¹i cho chóng ta nh÷ng nhËn thøc
míi vÒ hµng ho¸.Ph¹m trï hµng ho¸ ®· ®îc më réng c¶ vÒ lîng vµ chÊt. Hµng
ho¸ bao gåm c¶ hµng ho¸ h÷u h×nh vµ hµng ho¸ v« h×nh. Theo truyÒn thèng
hµng ho¸ lµ tæng hîp c¸c ®Æc tÝnh c¬ häc, ho¸ häc, lý häc cã thÓ ®o lêng ®îc
vµ ®îc tËp hîp trong mét h×nh th¸i ®ång nhÊt cña hai thuéc tÝnh gi¸ trÞ vµ gi¸
trÞ sö dông. HiÖn nay hµng ho¸ ®îc hiÓu lµ mét hÖ thèng nhÊt c¸c yÕu tè cã
liªn quan chÆt chÏ víi nhau nh»m tho¶ m·n nhu cÇu ®ång bé cña kh¸ch hµng
bao gåm yÕu tè vËt chÊt t¹o thùc thÓ hµng ho¸ vµ c¸c yÕu tè kh«ng t¹o thùc thÓ
nh: tªn gäi, nh·n hiÖu, mµu s¾c, h×nhd¸ng, kÝch thíc, bao b×, c¸c dÞch vô kÌm
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 2
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
theo... ngµy nay ngêi tiªu dïng hiÖn ®¹i khi mua s¾m s¶n phÈm kh«ng chØ chó
ý tíi gi¸ trÞ sö dung(h×nh th¸i, hiÖn vËt) mµ rÊt quan t©m ®Õn khÝa c¹nh phi vËt
thÓ cña hµng ho¸.
Sù ph¸t triÓn cña khoa häc, c«ng nghÖ ®· lµm biÕn ®æi c¶ s¶n xuÊt vµ tiªu
dïng. NhiÒu khÝa c¹nh míi cña s¶n phÈm ®îc ph¸t hiÖn chóc n¨ng cña hµng
ho¸ ®îc më réng. NhiÒu thø tõ v« dông trë thµnh h÷u Ých. Ngµy nay ngêi ta
kh«ng chØ mua b¸n nh÷ng thø lµ s¶n phÈm cña lao ®éng. Nh÷ng thø Èn dÊu
trong lßng ®Êt, trªn mÆt ®Êt, trªn kh«ng trung ®Òu cã thÎ trë thµnh hµng ho¸.
¥ ®©y cÇn ph©n biÖt gi÷a b¶n chÊt hµng ho¸ víi møc ®é qu¶n lý sù mua b¸n
hµng ho¸ vµ ph¬ng thøc mua b¸n hµng ho¸. Theo ®ã tõ hµng ho¸ tiªu dïng
th«ng thêng ®Õn ®Êt ®ai, lao dfoongj, tµi nguyªn, s¶n phÈm trÝ tuÖ...®Òu trë
thµnh hµng ho¸ nÕu ®em ra trao ®æi mua b¸n
1.1.2. C¬ së ra ®êi cña thÞ trêng hµng ho¸.
ThÞ trêng lµ ph¹m trï kinh tÕ tæng hîp g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ lu
th«ng hµng ho¸. Thõa nhËn s¶n xuÊt hµng ho¸ kh«ng thÓ phñ ®Ænh sù tån t¹i
kh¸ch quan cña thÞ trêng. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña thÞ trêng lµ bé
phËn cña ph¸t riÓn kinh tÕ x· héi. Ngay cuèi giai ®o¹n tan gi· cña c«ng x·
nguyªn thuû, khi c¸c bé téc ®· snar xuÊt ra mét khèi lîng s¶n phÈm vît møc
nhu cÇu mét c¸ch ngÉu nhiªn th× nhu cÇu trao ®æi s¶n phÈm xuÊt hiÖn, mÇm
mèng thÞ trêng ®îc h×nh thµnh tõ ®©y. ThÞ trêng thùc sù ph¸t triÓn khi tiÒn tÖ ra
®êi lµm cho qu¸ tr×nh rao ®æi s¶n phÈm mang h×nh th¸i míi lµ lu th«ng hµng
ho¸.
Trong lÞch sö ph¸t triÓn c¸c häc thuyÕt kinh tÕ vÊn ®Ò thÞ trêng lu«n ®îc ®Ò
cËp ®Õn nh lµ mét ph¹m trï trung t©m. T tëng thÞ trêng ®Çu tiªn cña c¸c kinh tÕ
gia t s¶nlµ chñ nghÜa träng th¬ng, Nh÷ng ngêi theo chñ nghÜa träng th¬ng chñ
tr¬ng x©y dùng mét thÞ trêng tiÒn tÖ m¹nh. Hä cho r»ng hµng ho¸ chØ lµ ph¬ng
tiÖn lµ kh©u trung gian ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ých lµ tiÒn tÖ, mét ®Êt níc cã nhiÒu
vµng lsf mét ®Êt níc hng thÞnh. Chñ nghÜa träng th¬ng coi thêng kh©u s¶n
xuÊt. §ã lµ bÊt hîp lý vµ phi thùc tÕ. Chñ nghÜa träng n«ng l¹i thien vÒ kh©u
s¶n xuÊt vµ tuyÖt ®èi ho¸ lÜnh vùc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Nh÷ng ®¹i biÓu cña
ph¸i träng n«ng cho r»ng sù ph¸t trتn cña kinh tÕ thÞ trêng lµ qu¸ tr×nh tù
nhiªn phô thuéc vµo nh÷ng quy luËt nhÊt ®Þnh vµ kh«ng phô thuéc vµo ý trÝ
con ngêi.
Ngêi ghi dÊu Ên Ên ®Ëm nÐt trong nghiªn cøu thÞ trêng cña trêng ph¸i kinh
tÐ häc cæ ®iÓn lµ A.mit. Trong c¸c t¸c phÈm cña m×nh «ng ®· ph©n tÝch ph©n
c«ng lao ®éng x· héi ®a t¹o ra thÞ trêng. Môc ®Ých cña thÞ trêng lµ thu lîi
nhuËn. ThÞ tr¬ng chÝnh lµ bµn tay v« h×nh ®iÒu khiÓn nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 3
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
Amits ®· tuyÖt ®èi ho¸ sù ®iÒu tiÕt cña thÞ trêng. ¤ng ®· ph©n tÝch c¸c nh©n tè
cña thÞ trêng nh : ngêi mua, ngêi b¸n, cung cÇu, gi¸ c¶...vµ mèi quan hÖ gi÷a
c¸c nh©n tè ®oa lÇn ®Çu tiªn cã mét kinh tÕ gia ®· ph©n chia thÞ trêng thµnh
nhiÒu d¹ng kh¸c nhau ®Ó nghiªn cøu thÞ trêng hµng ho¸, thÞ trêng lao ®éng, thÞ
trêng ®Êt ®ai, thÞ trêng t b¶n. Song chñ yÕu «ng ®· ph©n tÝch thÞ trêng hµng ho¸
vµ lao ®éng. Lý thuyÕt vÒ thÞ trêng ®îc ph¸t triÓn trong häc thuyÕt kinh tÕ cña
J.Keynes chñ tr¬ng ®Èy m¹nh mäi h×nh thøc ®Çu t kÓ c¶ ®Çu t s¶n xuÊt vò khÝ,
ph¬ng tiÖn chiÕn tranh, môc ®Ých lµ lµm sao më réng ®Çu t ®Ó t¨ng cêng tiªu
dïng, chèng khñng ho¶ng vµ thÊt nghiÖp. §ång thêi qua ®ã t¨ng lîi nhuËn cho
t b¶n. Häc thuyÕt Keynes më ra giai ®o¹n míi cho sù can thiÖp cña nhµ níc
vµo thÞ trêng th«ng qua viÖc sö dông c¸c c«ng cô kinh tÕ vÜ m«. C¸c nhµ kinh
tÕ häc t s¶n sau nµy tiÕp tôc ph¸t triÓn lý thuyÕt thÞ trêng cña J.Keynes theo
chiÒu híng kh¸c nhau.
Lý luËn cña chñ nghÜa M¸c-Leenin vÒ thÞ trêng trªn c¬ së kÕ thõa cã phª
ph¸n c¸c lý thuyÕt cò ®Ó x©y dùng mét häc thuyÕt míi vÒ thÞ trêng. C.M¸c ®·
nghiªn cøu vµ tr×nh bµy sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn cña thÞ trêng, vai trß cña thÞ
trêng, c¸c quy luËt vµ ph¹m trï kinh tÕ g¾n víi thÞ trêng.C.M¸c ®· chØ râ: thÞ
trêng lµ lÜnh vùc cña trao ®æi vµ cao h¬n lµ kh©u lu th«ng hµng ho¸. M¸c ®·
ph©n tÝch s©u s¾c quan hÖ gi÷a cung cÇu, gi¸ c¶ thÞ trêng vµ vai trß cña c¹nh
tranh ®èi víi viÖc h×nh thµnh gi¸ c¶ thÞ trêng. Lenin lµ ngêi kÕ thõa vµ ph¸t
triÓn mét c¸ch toµn diÖn vµ s¸ng t¹o chñ nghÜa M¸c.
Lý luËn vÒ thÞ trêng cña Lªnin ®îc tr×nh bµy chñ yÕu trong t¸c phÈm “Bµn
vÒ c¸i gäi lµ vÊn ®Ò thÞ trêng”. Theo Lªnin: Kh¸i niÖm thÞ trêng kh«ng thÓ t¸ch
rêi kh¸i niÖm ph©n c«ng lao ®éng x· héi ®îc. HÔ ë ®©u vµ khi nµo cã ph©n
c«ng lao ®éng x· héi vµ s¶n xuÊt hµng ho¸ th× ë cã cã thÞ trêng. Quy m« cña
thÞ trêng g¾n chÆt víi tr×nh ®é chuyªn m«n ho¸ cña lao ®éng x· héi. Ph©n c«ng
lao ®éng x· héi sÏ ph¸t triÓn v« cïng tËn bëi vËy ph¸t triÓn cña thÞ trêng còng
lµ v« cïng tËn .
Qua nghiªn cøu vµ ph©n tÝch lý thuyÕt vÒ thÞ trêng hµng ho¸ cña c¸c nhµ
kinh ®iÓn ta thÊy mét vÊn ®Ò cÇn lu ý sau:
Mét lµ: thÞ trêng g¾n víi thÞ trêng hµng ho¸. S¶n xuÊt hµng ho¸ lµ c¬ së
kinh tÕ quan träng cña thÞ trêng, thÞ trêng ph¶n ¸nh tr×nh ®é vµ møc ®é cña nÒn
s¶n xuÊt x· héi.
Hai lµ : mèi quan hÖ gi÷a thÞ trêng trong níc vµ ngoµi níc ngµ cµng nhËn
thøc ®Çy ®ñ vµ ®øng ®¾n. Tõ chç chØ ®Ò cao thÞ trêng trong níc hoÆc ngoµi níc
®Õn chç thÊy ®îc quan hÖ thèng nhÊt h÷u c¬ cña hai lo¹i thÞ trêng nµy. Ph¶i cã
gi¶i ph¸p ®Ó biÕn thÞ trêng trong níc thµnh bé phËn cña thÞ trêng thÕ giíi.
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 4
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
Ba lµ : vai trß ®iÒu tiÕt cña nhµ níc ®èi víi thÞ trêng lµ cÇn thiÕt vµ tÊt yÕu.
§iÒu tiÕt thÞ trêng ph¶i theo c¸c quy luËt kinh tÕ vµ sù vËn ®éng kh¸ch quan
cña thÞ trêng.
Bèn lµ : ngµy nay kh«ng tån t¹i thÞ trêng díi d¹ng thuÇn tuý ®¬n gi¶n,
trong nÒn kinh tÕ méi níc ®Òu tån t¹i nhiÒu d¹ng thøc, nhiÒu thÓ lo¹i vµ nhiÒu
tèc ®é.
ThÞ trêng vµ kinh tÕ thÞ trêng lµ nh÷ng vÊn ®Ò phøc t¹p. Tõ nh÷ng nghiªn
cøu s¬ lîc cæ xa cho ®Õn nhng nghiªn cøu quy m« häc ngµy nay ph¹m trï thÞ
trêng lu«n ®îc ®a thªm nh÷ng néi dung míi tuú tõng ®iÒu kiÖn vµ gãc ®é
nghiªn cøu. Mét sè kh¸i niÖm cÇ chó ý khi nghiªn cøu 6thÞ trêng hµng hãa lµ:
Kh¸i niÖm cè ®iÒn cho r»ng thÞ trêng lµ n¬i diÔn ra c¸c ho¹t ®éng trao ®æi,
mua b¸n hµng ho¸. Theo nghÜa nµy ngêi ta ®É ®ång nhÊt thÞ trêng víi chî vµ
nh÷ng ®Þa ®iÓm mua b¸n hµng ho¸ cô thÓ.
Kh¸i niÖm hiÖn ®¹i vÒ thÞ trêng th× kh¸c rÊt nhiÒu hä cho r»ng thÞu trêng lµ
qu¸ tr×nh ngêi mua vµ ngêi b¸n t¸c déng qua l¹i víi nhau ®Ó gi¶i quyeÐt gi¸ c¶
vµ sè lîng hµng ho¸ dÞch vô mua b¸n. Theo quan ®iÓm nµy t¸c ®éng vµ h×nh
thµnh thÞ trêng lµ mét qu¸ tr×nh kh«ng thÓ chØ thêi hay thêi gian cô thÓ. Theo
néi dung nghiªn cøu chóng ta cã thÓ quan niÖm: th× trêng lµ tæng thÓ c¸c quan
hÖ vµ lu th«ng hµng ho¸, v¸ lu th«ng tiÒn tÖ, tæng thÓ c¸c giao dÞch mua b¸n
c¸c dÞch vô. Nh vËy thÞ trêng võa cã yÕu tè ¶o võa cã yÕu tè thùc, b¶n chÊt cña
thÞ trêng lµ gi¶i quyÕt c¸c quan hÖ .
ThÞ trêng cßn cã nhiÒu kh¸i niÖm kh¸c tuú thuéc vµ môc ®Ých nghiªn cøu
øng xö.
1.2. Quan niÖm vÒ thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ:
Mçi hµnh vi trao ®æi th«ng qua mua vµ b¸n bao giê còng cã ngêi mua vµ ngêi
b¸n. V× vËy ngêi ta ph©n lo¹i lu chuyÓn hµng ho¸ theo hai tiªu thøc: Ngêi b¸n
vµ ngêi mua. Theo hai tiªu thøc ®ã ho¹t d«ng trao ®æi hµng ho¸ ®îc ph¶n ¸nh
qua s¬ ®å sau.
Ng­êi
TDSX
1 Th­¬ng Th­¬ng 5
Ng­êi s¶n
suÊt nghiÖp nghiÖp
3 4
6 D©n c­
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 5
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
2
Theo s¬ ®å trªn th× thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ bao gåm d©n c vµ c¸c tæ chøc
mua ®Ó tiªu dïng kh«ng s¶n xuÊt (2+6) Ph¹m trï lu chuyÓn hµng ho¸ b¸n lÎ:
ph¶n ¸nh khèi lîng mua hµng ho¸ vÒ tho¶ m·n nhu cÇu c¸ nh©n hay ph¶n ¸nh.
Khèi lîng hµng ho¸ kh«ng cßn c¬ héi quay l¹i thÞ trêng vµ kh«ng bÞ tÝnh trïng.
Lu chuyÓn hµng ho¸ b¸n lÎ cho phÐp ta tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu nghiªn cøu
tiªu dïng vµ møc sèng d©n c, c¸c chØ tiªu ®Ó tÝnh tiªu dïng khi tÝnh GDP theo
ph¬ng ph¸p sö dông theo quan ®iÓm vËt chÊt.
Tõ nghiªn cøu trªn ta ®i tíi kÕt luËn: ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ lµ thÞ trêng
mµ ngêi mua vµ ngêi b¸n t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau ®Ó x¸c ®Þnh lªn gi¸ c¶ vµ
khèi lîng hµng ho¸ kh«ng cßn c¬ héi quay trë l¹i thÞ trêng”.
Tõ ®ã ta thÊy dèi víi thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ thiof ngêi mua, mua hµng
ho¸ ®Ó tiªu dïng ngay, mµ do ®ã hµng ho¸ kh«ng cßn c¬ héi ®Ó quay l¹i thÞ tr-
êng vµ ngêi dïng chÝnh lµ ngêi tiªu dïng cuèi cïng.
2.Ph©n lo¹i vÒ thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ
ThÞ trêng ®îc nghiªn cøu díi nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau. V× vËy sù ph©n lo¹i thÞ
trêng cã ý nghÜa lý luËn vµ thùc tÕ s©u s¾c. Mét sè chØ tiªu ®Ó ph©n lo¹i thÞ tr-
êng hµng ho¸ b¸n lÎ nh sau:
2.1 Ph©n lo¹i h×nh thøc b¸n :
2.1.1 B¸n lÎ qua m¹ng
§¹i héi VI ®¸nh dÊu bíc ngoÆt trong ®æi míi chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ qu¶n lý
kinh tÐ nãi chung, thÞ trêng vµ th¬ng m¹i nãi riªng. §¹i héi ®¶ng lÇn thø VI
n¨m 1986 ®· chØ râ: níc ta chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ qu¶n lý tËp trung quan liªu
bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa. Héi nhËp kinh
tÕ níc ta víi nÒn kinh tÕ thÐ giíi ®Ó tiÕp thu tinh hoa cña cña khoa häc vµ c«ng
nghÖ tõ c¸c níc ph¸t triÓn, mµ ®Æc biÖt la lµ hÖ thèng c«ng nghÖ thopong tin.
Tuy níc ta míi ¸p dông hÖ thèng c«ng nghÖ th«ng tin trong nh÷ng n¨m gÇn
®©y nhng níc ta ®· øng dông nã mét c¸ch linh ho¹t, réng r·i vµ ®· ®em l¹i cho
nÒn kinh tÕ níc ta nh÷ng kÕt qu¶ to lín, ®iÒu ®ã ®· ®îc thùc tÕ chøng minh.
øng dông c«ng nghÖ th«ng tin: Trong giao dÞch hµng ho¸ th× ngêi b¸n hangf
chØ thiÐt kÕ cho m×nh mét trang web trªn m¹ng vµ b»ng c¸c h×nh thøc, ph¬ng
tiÖn th«ng tin ®¹i chóng th× ngêi b¸n qu¶ng b¸ cho s¶n phÈm cña m×nh vµ ®Þa
chØ wwebside mµ kh¸ch hµng quan t©m vµ kh¸ch hµng cã thÓ truy cËp m¹ng
vµo ®Þa chØ webside ®ã ®Ó t×m vµ truy cËp c¸c th«ng tin cËp nhËt, chÝnh x¸c,
®Çy ®ñ vµ toµn diÖn nhÊt. Khi kh¸ch hµng cã ®îc ®Çy ®ñ nh÷ng th«ng tin mµ
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 6
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
m×nh cÇn mµ s¶n phÈm ®ã ®¸p øng nhu cÇu cña kh¸ch hµng th× kh¸ch hµng cã
thÓ giaao dÞch tùc tiÕp víi ngêi qua mang.
2.1.2 B¸n lÎ qua ®iÖn tho¹i.
DÞch vô bu chÝnh viÔn th«ng tríc thêi kú ®æi míi cha ph¶i lµ dÞch vô ®¹i
chóng, ®Æc biÖt lµ dÞch vô viÔn th«ng th× míi chØ dõng ë møc phôc vô cho c¸c
c¬ quan, c¸c doanh nghiÖp nhµ níc vµ mét sè c¬ së s¶n xuÊt lín. §èi víi nh©n
d©n, m¸y ®iÖn tho¹i khi ®ã cßn lµ mét thø xa xØ, mét phÇn lµ do møc sèng cña
d©n c cßn h¹n chÕ, nhng mÆt kh¸c lµ do cung kh«ng ®ñ cÇu, m¹ng líi cho ®¸p
øng ®îc nhu cÇu cña x· héi. §Õn hÕt n¨m 1990 míi cã 114 ngh×n m¸y ®iÖn
tho¹i, víi mËt ®é 0.17 maý/100 d©n.
Tõ 1991 ®Õn nay cïng víi chÝnh s¸ch më cöa, thu hót vµ huy ®éng mäi
nguÇn tiÒm lùc cho sù ph¸t triÓn chØ trong mét thêi gian ng¾n m¹ng líi bu
chÝnh viÔn th«ng ViÖt Nam ®· ®îc thay ®æi c¨n b¶n tõ hÖ Analog l¹c hËu sang
kü thuËt sè hiÖn ®¹i, rót ng¾n kho¶ng c¸ch cËp nhËt kü thuËt vµ c«ng nghÖ hiÖn
®¹i, rót ng¾n kho¶ng c¸ch truy cËp kü thuËt vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i cña thÕ giíi.
§¶m b¶o th«ng tin tù ®éng trong níc vµ quèc tÕ còng nh liªn l¹c cho c¸c vïng
n«ng th«n, miÒn nói, biªn giíi, h¶i ®¶o, vïng s©u, vïng xa gãp phÇn tÝch cùc
cho sù nghiÖp ®æi míi vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt níc.
Ngµnh bu chÝnh viÔn th«ng bíc ®Çu d· x©y dùng ®îc mét hÖ thèng c¬ së
vËt chÊt kü thuËt, m¹ng líi tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i vµ ®ang tiÕp tôc ph¸t triÓn nhanh,
bÒn v÷ng. §Õn cuèi n¨m 2002 c¶ níc ®· cã gÇn 5.6 triÖu m¸y ®iÖn tho¹i gÊp
44.5lÇn so víi n¨m 1991. MËt ®é b×nh qu©n ®¹t ®¹t 6.9 m¸y/100d©n.
§Õn nay ViÖt Nam lµ mét trong 30 níc trªn thÕ giíi cã tæng sè thuª bao
®¹t 2 triÖu m¸y vµ lµ níc cã tèc ®é ph¸t triÓn viÔn th«ng ®øng thø 2 thÕ giíi
trong mÊy n¨m qua. Víi tèc ®é ph¸t triÓn rÊt nhanh nh vËy vµ nh÷ng øng dông
réng r·i cña ®iÖn tho¹i th× nã ®· trë thµnh mét ph¬ng tiÖn giao dÞch ®îc ¸p
dông mét c¸ch phæ biÕn hiÖn nay
Kh¸ch hµng cã thÓ th«ng qua ®iÖn tho¹i gäi trùc tiÕp ®Õn ngêi cung øng hµng
ho¸ mµ ngêi tiªu dïng cÇn ®Ó giao dÞch, troa ®æi mua b¸n khi nh÷ng ®iÒu kiÖn
giao dÞch gi÷a ngêi cung øng vµ kh¸ch hµng cã thÓ ®Õn tËn n¬i nhËn hµng hoÆc
cã thÎ b»ng nh÷ng dÞch vô cña nhµ cung øng mµ hµng ho¸ cã thÓ ®Õn tËn tay
ngêi tiªu dïng.
2.1.3 B¸n lÎ th«ng qua héi chî , triÓn l·m vµ cöa hµng cña doanh
nghiÖp
Héi chî vµ triÓn l·m còng lµ h×nh thøc b¸n lÎ hµng ho¸, ®îc mét sè níc
trªn thÕ giíi øng dông réng r·i vµ ph¸t triÓn tõ rÊt l©u ë níc ta th× héi chî vµ
triÓn l·m chØ ®îc ¸p dông nhng do ®ßi hái cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× héi chî
vµ triÓn l·m còng ®îc quan t©m vµ ph¸t triÓn mét c¸ch nhanh chãng. Th«ng
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 7
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
qua qua c¸c cuéc héi chî vµ triÓn l·m th× nhµ cung øng muèn qu¶ng c¸o cho
s¶n phÈm míi ra ®êi cña m×nh vµ ®ång thêi cã thÓ b¸n lÎ ngay nh÷ng hµng hoa
®¸p øng ®îc tÝnh chÊt c¬ lý, ho¸ häc mµ ngêi tiªu dïng cÇn khi hä tham gia
héi chî vµ triÓn l·m.
2.2 Theo ®èi tîng b¸n
2.2.1 §èi tîng b¸n lµ nhµ s¶n xuÊt
Níc ta lµ níc míi bíc vµo nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng x· héi chñ
nghÜa, lµ mét níc cã nguån nhiªn vËt liÖu t¬ng ®èi rÎ vµ lµ mét níc cã nguån
lao ®éng dåi dµo vµ rÊt rÎ , nhng nh÷ng s¶n phÈm hµng ho¸ ®îc s¶n xuÊt trªn
thÞ trêng néi ®Þa vµ b¸n t¹i thÞ trêng néi ®Þa cã gi¸ t¬ng ®èi cao so víi ng÷ng
s¶n phÈm hµng ho¸ cña c¸c níc kh¸c. §iÒu ®ã lµ do rÊt nhiÒu nguyªn nh©n: cã
thÓ do chóng ta nhËp Apec, G¸T, AFTA...quy tr×nh s¶n xuÊt ra s¶n phÈm hµng
ho¸ ®ã vµ chi phÝ vËn chuyÓn cña níc ta cao... Do ®ã mµ ngêi tiªu dïng cã thÓ
®Õn tËn n¬i s¶n xuÊt ra hµng ho¸ íiÏ mua ®îc víi gi¸ thÊp h¬n ( víi khèi lîng
hµng ho¸ lín ).
2.2.2 §èi tîng b¸n lµ c¸c cöa hµng, ®¹i lý vµ nhµ ph©n phèi
§©y ®îc coi lµ h×nh thøc b¸n lÎ hµng ho¸ phæ biÕn nhÊt ë níc ta hiÖn nay.
Níc ta tõ khi bíc vµo nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× c¸c doanh nghiÖp, c¸c c¸ nh©n,
hé gia ®×nh vµ c¸c tæ chøc thµnh lËp c¸c cöa hµng, c¸c ®¹i lý mét c¸ch ®ång bé
vµ dÇy ®Æc, réng kh¾p ë c¸c vïng, miÒn vµ c¸c khu ®©n c. Nh÷ng ®¹i lý nµy cã
thÓ ®¸p øng ®îc nh÷ng nhu cÇu mµ kh¸ch hµng cÇn
II. Vai trß, vµ nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn thÞ trêng hµng
ho¸ b¸n lÎ trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.
1. Vai trß cña thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ
ThÞ trêng lµ kh©u tÊt yÕucña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt hµng ho¸. ë ®©u cã s¶n
xu¸t hµng ho¸ th× ë ®ã cã thÞ trêng. Vai trß cña thÞ trêng hµng ho¸ ®îc thÓ hiÖn
trªn c¸c mÆt sau:
Thø nhÊt: thÞ trêng lµ sèng cßn ®èi víi s¶n xuÊt vµ kinh doanh, môc ®Ých
cña s¶n xuÊt hµng ho¸ lµ ®Î b¸n, ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu cña ngêi tiªu dïng. Trªn
thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ th× mÆt hµng phong phó, ®a d¹ng. Do ®ã ngêi tiªu
dïng cã thÓ lùa chän ®îc mÆt hµng mµ m×nh cÇn mét c¸ch dÔ dµng. Bëi vËy
b¸n hµng lµ khã h¬n mua, mua lµ hµnh vi ®¬n gi¶n cßn b¸n lµ bíc nh¶y vät
nguy hiÓm chÕt ngêi
Bëi thÕ cßn thÞ trêng lµ cßn cßn s¶n xuÊt, cßn kinh doanh hµng ho¸, mÊt thÞ
trêng th× s¶n xuÊt, kinh doanh bÞ ®×nh trÖ.
Thø hai: thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ ph¸ vì ranh giíi s¶n xuÊt tù nhiªn Tù
cÊp, Tù tóc gi÷a c¸c vïng, C¸c miÒn t¹o thµnh thÓ thèng nhÊt trong toµn bé
nÒn kinh tÕ quèc d©n. Nhê cã s¶n xuÊt vµ kinh doanh hµng ho¸ nãi chung vµ
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 8
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
kinh doanh hµng ho¸ b¸n lÎ nãi riªng mµ hµng ho¸ cã thÓ trµn ngËp trªn thÞ tr-
êng bÊt kú mét vïng, miÒn nµo
Thø 3: víi thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ, hµng ho¸ ®ã ®îc ngêi tiªu dïng, mua
vÒ dÓ tiªu dïng ngay, hµng ho¸ kh«ng cßn c¬ héi quay l¹i, xuÊt hiÖn trªn thÞ tr-
êng. Dùa vµo cung, cÇu vµ gi¸ c¶ trªn thÞ trêng hµng ho¸ nµy mµ ngêi s¶n xuÊt
quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt, kinh doanh c¸i g× , sè lîng bao nhiªu, chñng lo¹i ra sao.
Qua thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ mµ nhµ níc ®iÒu tiÕt híng dÉn s¶n xuÊt, kinh
doanh.
Thø 4: ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ nã ph¶n ¸nh t×nh h×nh s¶n xuÊt, kinh
doanh, møc sèng cña cña d©n c trong x· héi. ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ nã nh
chiÕc “phong vò biÓu ” ®o thêi tiÕt. Nh×n vµo møc lu chuyÓn hµng ho¸ b¸n lÎ ta
cã thÓ thÊy ®îc t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh còng nh møc sèng cña d©n c
trong x· héi.
Thø 5: thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ lµ n¬i quan träng ®Ó ®¸nh gi¸ kiÓm
nghiÖm chøng minh tÝnh ®óng ®¾n cña chñ tr¬ng chÝnh s¸ch kinh tÕ cña nhµ n-
íc, c¸c nhµ s¶n xuÊt kinh doanh. ThÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ cßn ph¶n ¸nh c¸c
quan hÖ x· héi, hµnh vi giao tiÕp cña con ngêi, ®µo t¹o vµ båi dìng c¸n bé.
2 . Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ trong níc vµ
su thÕ ph¸t triÓn cña thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ.
2.1. ChÝnh s¸ch cña nhµ níc ®èi víi th¬ng nh©n
§©y lµ chÝnh s¸ch rÊt quan träng cña nhµ níc trong lÜnh vùc th¬ng m¹i .
chÝnh s¸ch nµy quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn thñ tôc ®¨ng ký kinh doanh vµ ph¹m
vi ho¹t ®éng cña th¬ng nh©n .§èi víi th¬ng nh©n ViÖt Nam theo chÝnh s¸ch
hiÖn hµnh quy ®Þnh : C¸i nh©n ®ñ 18 tuæi trë lªn cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù
®Çy ®ñ ph¸p nh©n ,tæ hîp t¸c hé gia ®×nh cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó kinh doanh th-
¬ng m¹i th× ®îc c¸c c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn cÊp giÊy chøng nhËn kinh
doanh vµ trë thµnh th¬ng nh©n. ChÝnh s¸ch nµy ®· khuyÕn khÝch réng r·i c¸c
tæ chøc c¸i nh©n ho¹t ®éng th¬ng m¹i ®em l¹i sù phån vinh cho ®Êt níc .
ChÝnh s¸ch th¬ng nh©n quy ®Þnh viÖc ®¨ng ký kinh doanh ®îc thùc hiÖn
t¹i c¸c c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt . theo
quy ®Þnh cña chÝnh phñ c¬ quan ®¨ng ký kinh doanh ®îc tæ chøc ë
tØnh ,thµnh phè trùc thuéc trung ¬ng bao gåm: Phßng ®¨ng ký kinh doanh
trong së kÕ ho¹ch vµ dÇu t vµ phßng ®¨ng ký kinh doanh c¸c tØnh uû ban
nh©n d©n huyÖn, phßng ®¨ng ký kinh doanh c¸c tØnh ,cÊp huyÖn cã con dÊu
riªng . Tr×nh tù thµnh lËp vµ ®¨ng ký kinh doanh ®îc quy ®Þnh cô thÓ tõng
lo¹i h×nh doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
ThÈm quyÒn cña c¸c c¬ quan ®îc quy ®Þnh cô thÓ nh sau :
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 9
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
- Gi¶i quyÕt viÖc ®¨n ký kinh doanh vµ cÊp giÊy chøng nhËn kinh
doanh theo quy dÞnh cña ph¸p luËt
- X©y dùng hÖ thèng th«ng tin vÒ qu¶n lý doanh nghiÖp cung cÊp th«ng
tin cho c¸c c¬ quan nhµ níc tæ chøc vµ c¸c c¸i nh©n theo yªu cÇu cña
ph¸p luËt
- Yªu cÇu c¸c doanh nghiÖp b¸o c¸o t×nh h×nh kinh doanh cña m×nh khi
xÐt thÊy cÇn thiÕt cho viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô theo quy ®Þnh cña ph¸p
luËt .§«n dèc c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn chÕ ®é b¸o c¸o.
- Trùc tiÕp kiÓm tra hoÆc ®Ò nghÞ c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn kiÓm tra
theo c¸c hå s¬ ®· ®¨ng ký kinh doanh.
- Sö lý c¸c quy ®Þnh vÒ ®¨ng ký kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
Thu håi giÊy chøng nhËn ®¨ng ký kinh doanh vµ yªu cÇu doanh
nghiÖp gi¶i thÎ theo quy ®Þnh .
ChÝnh s¸ch th¬ng nh©n quy ®Þnh râ quyÒn h¹n vµ nghÜa vô cña th¬ng
nh©n. Víi mçi lo¹i h×nh kinh doanh th¬ng m¹i nh : Doanh nghiÖp th¬ng m¹i
nhµ níc ,c«ng ty cæ phÇn ,c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n ®Òu ®îc quy ®Þnh
quyÒn vµ nghÜa vô cô thÓ lµ tù do lùa chän lÜnh vùc vµ ngµnh kinh doanh ,tæ
chøc ho¹t ®éng kinh doanh , qu¶n lý vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc,
tuyÓn chän vµ thue lao ®éng, quyÕt ®Þnh viÖc sö dông phÇn thu nhËp cßn
l¹i khi hoµn thµnh nghÜa vô víi nhµ níc trong khu«n khæ quy ®Þnh cña ph¸p
luËt .
C¸c doanh nghiÖp cã nghÜa vô kinh doanh ®óng ph¸p luËt : §¶m b¶o
quyÒn lîi cña ngêi lao ®éng , chÊp hµnh c¸c quy ®Þnh cña nhµ níc ,b¶o vÖ
m«i trêng .gi÷ ginf an ninh chÝnh trÞ vµ thùc hiÖn an toµn x· héi n¬i doanh
nghiÖp ho¹t ®éng , thµnh lËp quü dù tr÷ theo quy ®Þnh cña nhµ n íc, thùc
hiÖn ®Çy ®ñ vµ trung thùc chÕ ®é kÐ to¸n vµ thèng kª theo ph¸p lÖnh kÐ
to¸n thèng kª cña nhµ níc. ChÝnh s¸ch th¬ng nh©n cßn quy ®Þnh nh÷ng ngµnh
vµ lÜnh vùc th¬ng nh©n kh«ng ®îc kinh doanh.
§èi víi t nh©n níc ngoµi ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam ph¶i theo ®óng ph¸p
luËt ViÖt Nam . T nh©n níc ngoµi cã ®ñ diÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt
ViÖt Nam ®îc phÐp ®Æt v¨n ph×ng ®¹i diÖn , chi nhµnh t¹i ViÖt Nam. Tæ
chøc ho¹t ®éng c¶u v¨n phßng ®¹i diÖn ,chi nh¸nh vµ t nhaan níc ngoµi t¹i
ViÖt Nam ®îc quy ®Þnh t¹i môc 4 ch¬ng 1 luËt th¬ng m¹i vµ c¸c v¨n b¶n
ph¸p luËt cña chÝnh phñ vµ bé th¬ng m¹i.
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 10
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
2.2. ChÝnh s¸ch cña nhµ níc ®èi víi thÞ trêng.
ChÝnh s¸ch thÞ trêng cã tÇm quan träng ®Æc biÖt cho sù ph¸t triÓn cña nÒn
kinh tÕ vµ dÉn d¾t c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng , h¹n chÐ rñi ro.
§èi víi thi trêng trong níc ph¶i ®¶m b¶o tËp trung nguån lùc ®Ó thóc ®Èy
s¶n xuÊt hµng ho¸, quy ho¹ch vµ c¬ cÊu l¹i ®Ó cã nh÷ng vïng chuyªn canh
nsanr xuÊt hµng ho¸ lín; b¶o ®¶m hÖ thèng lu th«ng hµng ho¸ th«ng suÊt gi÷a
c¸c vïng, c¸c ®Þa ph¬ng. ChÝnh s¸ch thÞ trêng trong níc ph¶i b¶o ®¶m cho s¶n
xuÊt, lu th«ng vµo tiªu thô hang ho¸ c©n ®èi trr¸nh nh÷ng khñng ho¶ng bÊt æn
trªn thÞ trêng.
ChÝnh s¸ch thÞ trêng néi ®Þa ph¶i thóc ®Èy ®Ó h×nh thµnh ®ång bé c¸c lo¹i
thÞ trêng, thùc hiÖn chÝnh s¸ch nhÊt qu¸n æn ®Þnh ®Ó c¸c chñ thÓ kinh doanh
chñ ®éng c¸c t×nh thÕ trªn thÞ trêng. X©y dùng thÞ trêng thèng nhÊt trong ph¹m
vi toµn quèc víi nhiÒu cÊp ®é thÞ trêng vµ chñ tr¬ng ph¸t triÓn c¸c thÞ trêng
träng ®iÓn quèc gia, vïng l·nh thæ.
Mét néi dung qu©n träng cña chÊm døt thÞ trêng lµ ho¹t ®éng nghiªn cøu
thÞ trêng vµ c¸c th«ng tin vÒ thÞ trêng. Níc ta th× chÝnh s¸ch nµy cßn yÕu. Do
®ã t¸c ®éng kh«ng nhá ®Õn thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ trong níc. Ngêi tiªu
dïng trong níc víi t©m lý sÝnh hµng ngo¹i, mÆt kh¸c c«ng t¸c nghiªn cøu thÞ
trêng vµ c¸c th«ng tin cßn yÕu. Do ®ã thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ trong níc
kh«ng ®¸p øng ®îc mét c¸ch ®Çy ®ñ nhu cÇu cña ngêi tiªu dïng. V× vËy: nhµ
níc cßn ®æi míi vµ n©ng cao hiÖu qu¶c«ng t¸c nghiªn cøu, dù b¸o thÞ trêng
trong níc vµ thÞ trêng quèc tÕ cña c¸c c¬ quan qu¶n lý, b¶o ®¶m kinh th«ng tin
thêng xuyªn , th«ng xuÊt, nhiÒu chiÒu gi÷a c¸c bé nhµnh vµ víi doang nghiÖp
Trong níc vµ quèc tÕ. KÕt hîp chÆt chÏ m¹ng líi thu nhËp th«ng tin chuyªn
ngµnh vµ ®a ngµnh, m¹ng th«ng tin trong níc vµ m¹ng th«ng tin ngoµi níc.
§Æc biÖt n©ng cao tr¸ch nhiÖm cña c¸c tham tan, tuú viªn th¬ng m¹i ë níc
ngoµi trong viÖc cung cÊp th«ng tin, t×m kiÕm thÞ trêng.
ChÝnh s¸ch cña nhµ níc ®èi víi thÞ trêng , ®èi víi n«ng th«n lµ mét chÝnh
s¸ch quan träng, ¶nh hëng ®Õn gi¸ c¶ thÞ trêng hµng ho¸ b¸n lÎ nãi riªng vµ thÞ
trêng hµng ho¸ b¸n lÎ nãi chung.
N íc ta gÇn 80% d©n sè lµ n«ng d©n sèng ë khu vùc n«ng th«n. ChÝnh
s¸ch th¬ng m¹i ®èi víi n«ng th«n lµ mét bé phËn cña chÝnh s¸ch n«ng nghiÖp,
n«ng th«n cña ®¶ng vµ nhµ níc. NÕu chÝnh sach th¬ng m¹i ®èi víi thÞ trêng
n«ng th«n ®îc ®¶m b¶o mét c¸ch ®ång bé th× sÏ ®¶m b¶o tiªu thô hµng ho¸
cho n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n, s¶n xuÊt ra, tõ ®ã sÏ n©ng cao thu nhËp cña ng-
êi n«ng d©n do ®ã ngêi n«ng d©n sÏ mua lÎ ®îc hµng ho¸ dïng cho nhu cÇu
sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt tõ ®ã sÏ lµm t¨ng GDP cña nÌn kinh tÕ quèc d©n.
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 11
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
*.ChÝnh s¸ch ®èi víi thÞ trêng miÒn nói.
§Ó ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi miÒn nói, nh÷ng n¨m qua §¶ng vµ nhµ níc ®·
ban hµnh nhiÒu chÝnh s¸ch quan träng, trong ®ã nh÷ng chÝnh s¸ch cña chÝnh
phñ vÒ khuyÕn khÝch ph¸t triÓn th¬ng m¹i miÒn nói, chÝnh s¸ch trî gi¸, tî cíc
mét sè mÆt hµng chÝnh... ®· ph¸t huy t¸c dông tÝch cùc t. tuy nhiªn khu vùc
miÒn nói níc ta vÉn khã kh¨n. ChÝnh s¸ch th¬ng m¹i miÒn nói cÇn gi¶i quyÕt
mét sè vÊn ®Ì sau:
- Ph¸t triÓn thÞ trêng miÒn nói ®Ó ®¸p øng nhu cÇu hµng ho¸ thiÕt yÕu cña
nh©n d©n; thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, gióp ®«ng bµo d©n téc, ®Þnh
canh ®Þnh c æn ®Þnh cuéc sèng, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, b¶o ®¶m thÞ trêng tiªu thô
s¶n phÈm ë c¸c ®Þa ph¬ng
- Ph¸t triÓn hÖ thèng chî vµ trung t©m th¬ng m¹i huyÖn vµ côm x·, ®Çu t c¬
së vËt chÊt vµ ph¸t triÓn hÖ thèng giao th«ng ®Ó më réng giao lu kinh tÕ ë miÒn
nói , h¶i ®¶o vµ vïng s©u, vïng xa
- ChÝnh s¸ch th¬ng m¹i ®êng biªn vµ cöa khÈu cÇn ®îc t¨ng cêng vµ ®óng
híng. §Çu t ph¸t triÓn mét sè khu kinh tÕ cöa khÈu còng cÇn ®îc chó
träng ®Ó t¹o raddooij ngò c¸n bé th¬ng m¹i cã tr×nh ®é ngµy cµng cao
cho miÒn nói.
2.3. ChÝnh s¸ch cña nhµ níc ®èi víi mÆt hµng:
ChÝnh s¸ch mÆt hµng lµ nÒn t¶ng cña chÝnh s¸ch th¬ng m¹i. Trªn c¬ së
chÝnh s¸ch mÆt hµng ®Ó x¸c ®Þnh ®Çu t vµ c¬ cÊu l¹i s¶n xuÊt hµng ho¸ hîp lý .
ChÝnh s¸ch hµng ho¸ cÊp quèc gia cßn gióp c¸c doanh nghiÖp ®Þnh híng s¶n
phÈm cña m×nh. ChÝnh s¸ch hµng ho¸ bao gåm c¸c néi dung chÝnh sau:
- ChÝnh s¸ch mÆt hµng cÊp quèc gia: ®©y lµ nh÷ng mÆt hµng quan träng ® a
vµo c©n ®èi cña nhµ níc vµ do nhµ níc qu¶n lý tËp trung. Danh môc mÆt hµng
nµy bao gåm t liÖu s¶n xuÊt vµ hµng tiªu dung cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh ®Õn an
ninh quèc gia, nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu quan trong cña nhµ níc, c¸c mÆt
hµng c¹nh tranh cÊp quèc gia. C¸c vïng c¸c ®Þa ph¬ng, c¸c bé ngµnh cïng x©y
dùng chÝnh s¸ch mÆt hµng cña m×nh .ChÝnh s¸ch mÆt hµng bao gåm nhiÒu
tÇng, võa b¶o ®¶m tÝnh ®a d¹ng, phong phó vÒ chñng lo¹i, võa cã mòi nhän.
- ChÝnh s¸ch thay thÕ mÆt hµng nhËp khÈu: ®©y lµ nh÷ng mÆt hµng ma s¶n
xuÊt trong níc ®· ®¸p øng ®îc yªu cÇu vÒ sè lîng, chÊt lîng vµ ®ñ søc c¹nh
tranh, nhng ®èi víi níc ta cã thÓ thÊy: do quy tr×nh c«ng nghÖ m¸y mãc thiÕu
tÝnh ®ång bé do ®ã c¸c mÆt hµng trong níc s¶n xuÊt ra cha ®¸p øng nhu cÇu
ngêi tiªu dïng vµ kh«ng cã tÝnh c¹nh tranh cao dÉn ®Õn c¸c doanh nghiÖp
trong níc chØ s¶n xuÊt cÇm chõng.
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 12
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
2.4. ChÝnh s¸ch ®Çu t ph¸t triÓn thÞ trêng
§©y lµ mét chÝnh s¸ch rÊt quan träng ¶nh hëng ®Õn thÞ trêng b¸n lÎ hµng
ho¸. mét mÆt chÝnh s¸ch ®Çu t ph¸t triÓn thÞ trêng t¹o thuËn lîi cho doanh
nghiÖp kinh doanh th¬ng m¹i, n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh, mÆt kh¸c b¶o
®¶m nguån vèn cho ®Çu t cho ®Çu t ph¸t triÓn thÞ trêng, c¬ së vËt chÊt, t¹o ®iÒu
kiÖn më réng hµng ho¸. nÕu nhµ níc quan t©m ®Õn ®µu t ph¸t triÓn thÞ trêng
mét c¸ch ®óng híng, cã hiÖu qu¶ th× sÏ cã ®ñ vèn trong qu¸ tr×nh tæ chøc thùc
hiÖn quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn th¬ng m¹i ë ViÖt Nam. Tõ ®ã t¹o ®iÒu
kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ tæ chøc
ho¹t ddoongjkinh doanh hµng ho¸ cã hiÑu qu¶, tõ ®ã cã thÎ ®¸p øng ®îc nhu
cÇu hµng ho¸ cña nh©n d©n.
2.5. ChÝnh s¸ch cña nhµ níc ®èi víi thuÕ xuÊt nhËp khÈu vµ thuÕ ®èi víi
hµng ho¸ trong níc .
a. ThuÕ quan hay thuÕ xuÊt nhËp khÈu (XNK). Lµ lo¹i thuÕ gi¸n thu
®¸nh vµo hµng ho¸ XNK khi qua l·nh vùc thuÕ quan cña mét níc. Nhµ níc sö
dông c«ng cô thuÕ quan nh¨m hai môc dÝch
- Mét lµ: qu¶n lý XNK, n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng th¬ng m¹i, gãp phÇn
b¶o vÖ s¶n xuÊt vµ híng dÉn tiªu dïng.
- Hai lµ: t¨ng thu ng©n s¸ch. MÆc dï trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vai trß cña
thuÕ trong th¬ng m¹i quèc tÕ ®ang bÞ gi¶m dÇn trong c¸c níc chËm ph¸t triÓn,
song kho¶n thu vÒ thuÕ trong th¬ng m¹i quèc tÕ vÉn chiÕm vÞ trÝ ®¸ng kÓ.
Cho ®Õn nay ttheeu quan nhËp khÈu vÉn lµ mét c«ng cô ®îc sö dông rÊt réng
r·i trong chÝnh s¸ch th¬ng m¹i cña c¸c chÝnh phñ trªn thÕ giíi. §èi víi mét
nÒn kinh tÕ quy m« nhá khi ®¸nh thuÕ nhËp khÈu sÏ kh«ng lµm ¶nh hëng ®Ðn
gi¸ c¶ thÕ giíi. Th«ng thêng thuÕ quan nhËp khÈu dÉn ®Õn gi¸ néi ®Þa cao nªn
lµm cho môc tiªu dïng ®å néi gi¶m ®i, s¶n xuÊt trong níc cã ®iÒu kiÖn t¨ng
nªn do ®ã khèi lîng hµng nhËp khÈu gi¶m ®i. ThuÕ nhËp khÈu t¹o ra sù ph©n
phèi l¹i thu nhËp tõ ngêi tiªu dïng néi ®Þa(v× ph¶i mua hµng víi møc gi¸ cao
h¬n) ®ång thêi còng cã sù ph©n phèi l¹i tõ c¸c nh©n tè d thõa cña mét quèc gia
sang c¸c nh©n tè khan hiÕm cña c¸c quèc gia kh¸c, chÝnh phñ nhËn ®îc kho¶n
thu vÒ thuÕ, cßn g¸nh nÆng cña thuÕ do ngßi tiªu dïng ph¶i chÞu.
ThuÕ quan nhËp khÈu còng dÉn ®Ðn tæn thÊt cho nÒn kinh tÕ do h¹n chÕ tù
do ho¸ th¬ng m¹i, tæn thÊt nµy gäi lµ chi phÝ b¶o hé. H×nh thøc phæ biÕn nhÊt
®Ó h¹n chÕ th¬ng m¹i tù do lµ thuÕ quan hay lµ thuÕ nhËp khÈu. ThuÕ quan yªu
cÇu ngêi nhËp khÈu hµng ho¸ ph¶i tr¶ tû lÖ phÇn tr¨m cô thÓ theo gi¸ c¶ quèc
tÕ cho nhµ níc .
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 13
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
Nh vËy, thuÕ quan cã nhiÒu u ®iÓm vµ nhiÒu nhîc ®iÓm . nã tuú thuéc vµo
hoµn c¶nh ë tõng níc ë tõng giai ddoanjkhacs nhau mµ cã møc thuÕ quan cho
phï hîp. Ë nhiÒu níc ®ang ph¸t triÓn th«ng thêng thuÕ XNK chØ ¸p dông rÊt Ýt
c¸c mÆt hµng xu¸t khÈu, nh»m bæ xung nguån thu ng©n s¸ch, ®iÒu chØnh thu
nhËp mét c¸ch hoÑp lý. Gi÷a c¸c nghµnh vµ c¸c tæ chøc kinh doanh XNK.
ThuÕ nhËp khÈu cã ý nghÜa quan träng nh»m b¶o vÖ nÒn s¶n xuÊt trong níc
nhÊt lµ c¸c ngµnh c«ng nghiÖp cßn non trÎ, t¨ng thu nhËp cho ng©n s¸ch vµ
thùc hiÖn chÝnh s¸ch ngo¹i th¬ng; ®ång thêi khuyÕn khÝch trong níc. Tuú theo
®iÒu kiÖn cô thÓ, nhµ níc miÔn thuÕ nhËp khÈu hay ¸p dông møc thuÕ thÊp ®èi
víi nh÷ng mÆt hµng m¸y mãc , thiÕt bÞ , nguyªn liÖu hoÆc hµng tiªu dïng thiÕt
yÕu. ViÖc thùc hiÖn thuÕ nhËp khÈu nh ®· tr×nh bµy ë trªn nã dÉn ®Õn xu híng
t¨ng gi¸ , gi¶m sè lîng tiªu thô, nhËp khÈu vµ t¨ng s¶n lîng s¶n xuÊt trong n-
íc.
b. H¹n ngh¹ch (Quota) han ngh¹ch lµ mét c«ng cô kinh tÕ vµ lµ mät c«ng
cô phæ biÕn cña hµng rµo phi thuÕ quan phôc vô cho c«ng t¸c ®iÒu tiÕt, qu¶n lý
nhµ níc vÒ xuÊt nhËp khÈu, võa c¶i thiÖn c¸n c©n thanh to¸n. TÝnh chÊt chung
cña h¹n ngh¹ch lµ nh»m quy ®Þnh sè lîng( hoÆc gi¸ trÞ) nhËp khÈu ®èi víi tõng
níc cho tõng mÆt haqngf.
H¹n ng¹ch ®îc hiÓu lµ quy ®Þnh cña nahf níc vÒ sè lîng ( hay gi¸ trÞ) cña
mét mÆt hang hay nhãm mÆt hµng ®îc phÐp xuÊt khÈu sang hoÆc nhËp khÈu tõ
mét thÞ trêng nhÊt ®Þnh trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh, th«ng qua h×nh thøc cÊp
giÊy phÐp ( quota XNK). Quota nhËp khÈu lµ h×nh thøc phæ biÕn h¬n, cßn
Quota xuÊt khÈu Ýt ®îc sö dông vµ nã còng t¬ng ®¬ng víi biÖn ph¸p “ h¹n chÕ
xuÊt khÈu tù nguyÖn”. H¹n chÕ xuÊt khÈu tù nguyÖn lµ mét biÖn ph¸p h¹n chÕ
xuÊt khÈu, mµ theo ®ã, mét quèc gia nhËp khÈu ®ßi hái quèc gia xuÊt khÈu
ph¶i h¹n chÕ bít lîng hµng xuÊt khÈu sang níc m×nh mét c¸ch “ tù nguyÖn”
nÕu kh«ng hä sÏ ¸p dông biÖn ph¸p tr¶ ®òa kiªn quyÕt.
H¹n ng¹ch thêng lµ nh÷ng quy ®Þnh h¹n chÕ vÒ sè lîng ®ãi víi nh÷ng mÆt
hµng dÔ ®o ®Õm vµ cã gi¸ trÞ cao, h¹n chÕ trÞ gi¸ ®èi víi mÆt hµng khã ®o ®Õm.
XÐt vÒ ý nghÜa b¶o vÖ lîi Ých quèc gia, h¹n ng¹ch còng cã t¸c ®éng nh thuÕ
quan. H¹n ng¹ch nhËp khÈu lµ c«ng cô quan träng ®Î thùc hiÖn chiÕn lîc s¶n
xuÊt thay thÕ nhËp khÈu, h¹n ng¹ch cho biÕt tríc sè lîng hµng nhËp khÈu. ®èi
víi thuÕ quan, lîng hµng nhËp khÈu phô thuéc vµo møc ®é linh ho¹t cua cung,
cÇu vµ thêng kh«ng thÓ biÕt tríc ®îc. Nh vËy xÐt vÒ mÆt b¶o hé, kh«ng cã sù
kh¸c biÖt chñ yÕu gi÷a thuÕ quan vµ h¹n ng¹ch. Tuy nhiªn, sù t¸c ®éng cña
h¹n ng¹ch nhËp khÈu kh¸c víi sù t¸c ®éng cña thuÕ quan ë hai mÆt. Møc thuÕ
quan tèi thiÓu Ýt nhÊt còng mang l¹i thu nhËp cho chinh phñ cho phÐp cã thÓ
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 14
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
gi¶m c¸c lo¹i thuÕ kh¸c vµ do ®ã bï ®¾p mét phÇn nµo cho nh÷ng ngêi tiªu
dïng trong níc . Mét h¹n ng¹ch nhËp khÈu l¹i ®a l¹i lîi nhuËn cã thÓ rÊt lín
xin ®îc giÊy phÐp h¹n ng¹ch nhËp khÈu. Sù kh¸c biÖt thø hai lµ h¹n ng¹ch cã
thÓ cã thÓ biÕn mét doanh nghiÖp duy nhÊt thµnh mét nhµ ®éc quyÒn cã thÓ ®Æt
møc gi¸ b¸n cao ®Ó hä thu ®îc lîi nhuËn tèi ®a. §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng thÊt
thu ng©n s¸ch nhµ níc vµ tiªu cù nÈy sinh do ph©n bæ h¹n ng¹ch, chÝnh phñ
mét sè níc ®· ¸p dông ph¬ng ph¸p b¸n ®Êu gi¸ hanh ng¹ch.
§Ó qu¶n lý xuÊt khÈu, c¸c níc còng ¸p dông h¹n ng¹ch xuÊt khÈu. H¹n
ng¹ch xuÊt khÈu ®îc quy ®Þnh theo mÆt hµng, theo nhµ níc vµ theo thêi gian.
H¹n ng¹ch xuÊt khÈu mang tÝnh chñ ®éng vµ thêng lµ biÖn ph¸p tù b¶o vÖ thÞ
trêng trong níc vµ tµi nguyªn trong níc
c. Hµng rµo phi thuÕ quan:
§ã lµ nh÷ng quy ®Þnh hµnh chÝnh ph©n biÖt ®èi xö nh»m chèng l¹i hµng
ho¸ níc ngo¹i vµ ñng hé s¶n xuÊt néi ®Þa. Nhµ níc tuyªn truyÒn qu¶ng c¸o
khuyªn ngêi tiªu dïng hoÆc ra lÖnh cho c¸c viªn chøc dïng hµng néi ®Þa. Nh
vËy, chóng ta cã thÓ kh¸i qu¸t hµng rµo phi thuÕ quan lµ nh÷ng kh¸c biÖt trong
nh÷ng quy ®Þnh hoÆc tËp qu¸n cña c¸c quèc gia lµm c¶n trë sù lu th«ng tù do
cña c¸c hµng ho¸ dÞch vô vµ c¸c yÕu tè s¶n xuÊt víi c¸c níc. Biªn ph¸p h¹n
chÕ xuÊt khÈu tù nguyÖn còng lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc cña hµng rµo mËu
dÞch phi thuÕ quan. Thùc chÊt ®Êy lµ nh÷ng cuéc th¬ng lîng mËu dÞch gi÷a c¸c
bªn ®Ó h¹n chÕ bít sù x©m nhËp cña hµng ngo¹i , t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho thÞ
trêng trong níc.
H¹n chÕ xuÊt khÈu tù nguyÖn mang tÝnh miÔn cìng vµ g¾n víi nh÷ng ®iÒu
kiÖn nhÊt ®Þnh. HÝnh thøc nµy thêng ®îc ¸p dông cho c¸c níc cã khèi lîng
xuÊt khÈu qu¸ lín vÒ mét mÆt h¸ng nµo ®ã, nhÊt lµ nh÷ng mÆt hµng cã søc
c¹nh tranh cao vµ cã su híng më réng nhanh thÞ phÇn trªn thÞ trêng cña níc bÞ
x©m nhËp.
2.6. VÊn ®Ò hµng gi¶ vµ gian lËn th¬ng m¹i:
HiÖn nay, hµng gi¶ ®ang cã mÆt trªn thÞ trêng ViÖt Nam díi ®ñ mäi h×nh
thøc: Hµng néi gi¶ hµng néi, hµng néi gi¶ hµng ngo¹i (chñ yÕu lµ s¶n phÈm
may mÆc, mü phÈm, da dÇy, phô tïng xe m¸y), hµng ngo¹i gi¶ hµng
ngo¹i( nhiÒu nhÊt lµ nhãm hµng thùc phÈm, mü phÈm, v¨n phßng phÈm ), hµng
ngo¹i gi¶ hµng néi (hµng v¶i, bãng ®Ìn, phÝch níc..), chóng cã mÆt ë nh÷ng
mÆt hµng cao cÊp ®¾t tiÒn lÉn nh÷ng mÆt hµng tiªu dïng th«ng thêng. Kh«ng
chØ cã t th¬ng mµ c¶ nhiÒu lo¹i h×nh doanh nghiÖp cóng tham gia nhËp khÈu ,
s¶n xuÊt bu«n b¸n hµng gi¶, bªn c¹nh ®ã c¸c thñ ®o¹n, kü thuËt lµm hµng gi¶
ngµy cµng tinh vi h¬n, ®Þa ®iÓm tiªu thô më réng h¬n.
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 15
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
Hµng n¨m c¸c lùc lîng kiÓm tra kiÓm so¸t thÞ trêng ph¸t hiÖn xö lý, hµng
chôc ngµn vô s¶n xuÊt, kinh doanh tr¸i ph¸p luËt, vô s¶n xuÊt bu«n b¸n hµng
gi¶. H×nh thøc gi¶ nh·n hiÖu níc ngo¹i chiÕm tû lÖ cao nhÊt kho¶ng 70-80%
hµng gi¶. HiÖn nay s¶n xuÊt bu«n b¸n hµng gi¶ tËp trung vµo mü phÈm, thuè c
t©n dîc, rîu, níc uèng s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ..®Æc biÖt lµ hÔ cã mét mÆt hµng
s¶m xuÊt trong níc, hoÆc mét mÆt hµng nhËp ngo¹i ®îc ngêi tiªu dïng a
chuéng lµ lËp tøc trªn thÞ trêng xuÊt hiÖn lo¹i hµng gi¶ m¹o gièng thø hµng ®ã.
§iÒu ®¸ng chó ý hiÖn nay viÖc s¶n xuÊt hµng gi¶ lµ c¸c mÆt hµng thuéc nhãm
thùc phÈm cã u thÕ trong viÖc sö dông c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, sö dông bao b×
chÝnh phÈm hoÆc bao b× nhËp ngo¹i. Cïng víi sù ph¸t triÓn, c«ng nghÖ hiÖn
®¹i th× kü thuËt, thñ ®o¹n lµm hµng gi¶ ngµy cµng tinh vi h¬n nh sö dông kü
thuËt vi tÝng in c«ng nghÖ cao vµo s¶n xuÊt hµng gi¶. Ngay nh÷ng siªu thÞ ®îc
coi lµ ®iÓm s¸ng cña v¨n minh th¬ng ngiÖp bêi hai yÕu tè chÊt lîng hµng ho¸
vµ ph¬ng thøc phuc vô ®· ph¸t hiÖn kh«ng Ýt c¸c siªu thÞ b¸n hµng gi¶, hµng
kh«ng ®óng träng lîng.
Bªn c¹nh tÝnh tr¹ng s¶n xuÊt, buèn b¸n hµng gi¶ lµ gian lËn th¬ng m¹i.
HiÖn nay ho¹t ®éng gian lËn th¬ng m¹i diÔn ra ngµy cµng tinh vi, sè vô gian
lËn ngµy cµng t¨ng, ®Æc biÖt lµ khÊu trõ, hoµn thµnh thuÕ GTGT.
C¸c ®èi tîng bu«n lËu thêng lîi dông danh nghÜa, t c¸ch ph¸p nh©n cña c¸c
doanh nghiÖp hoÆc c¸c C«ng ty TNHH ®Ó lµm thñ tôc xuÊt khÈu hoÆc nhËp
khÈu khèng. Khai b¸o sai tªn hµng, sè lîng, chñng lo¹i, xuÊt xø cña hµng ho¸
®Ó hëng thuÕ xuÊt thÊp hoÆc thuÕ xuÊt b»ng kh«ng ®Ó trèn thuÕ nhËp khÈu, lîi
dông hoµn thuÕ GTGT ®Ó chiÕm ®o¹t thuÕ hoÆc cÊt dÊu nh÷ng hµng nhËp
khÈu, hµng cÊm nhËp trong l« hµng ®îc nhËp, dÊu hµng cã gi¸ trÞ , hÕu xuÊt
cao trong l« hµng cång kÒnh ..
§Æc biÖt thêi gian qua lµ hµnh vi gian lËn trong hoµn thuÕ GTGT. Sau bèn
n¨m thùc hiÖn luËt thuÕ GTGT , viÖc vi ph¹m trong lÜnh vùc hoµn thuÕ liªn tôc
x¶y ra víi chiÒu híng ngµy cµng gia t¨ng víi møc b¸o ®éng .Lîi dông sù
th«ng tho¸ng cña luËt doanh nghiÖp , hµng lo¹t c¸c c«ng ty “ma” ®· ra ®êi ,
chñ yÕu ®Ó mua b¸n ho¸ ®¬n tµi chÝnh råi ®em b¸n l¹i , tiÕp søc cho nh÷ng ®èi
tîng kh¸c ho¹t ®éng kinh doanh trèn thuÕ hoÆc lËp hå s¬ xin ho·n thuÕ GTGT
rót tiÒn nhµ níc víi trÞ hµng tr¨m tû ®ång .
KÕt qu¶ kiÓm tra hoµn thuÕ ë 1.302 doanh nghiÖp trong níc n¨m 2001 cña
nghµnh thuÕ cho thÊy cø hoµn 14 tû ®ång thuÕ GTGT . Nhµ níc bÞ DN ¨n
kh«ng 400 triÖu ®ång . Trong ba n¨m 1999 ®Õn 2001sè DN sai ph¹m trong
hoµn thuÕ GTGT chiÕm tíi 38%tæng sè DN ®îc kiÓm tra hoµn thuÕ (933 ®¬n
vÞ /2.553 ®¬n vÞ ). Theo thèng kª cha tõng ®Çy ®ñ , ®Õn hÕt th¸ng 4/2002, lùc l-
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 16
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
îng c¶nh s¸t kinh tÕ ®· ph¸t hiÖn 203 vô vi ph¹m hoµn thuÕ GTGT víi tæng sè
tiÒn chiÕm ®o¹t trªn 300 tû ®ång .
C¸c nguyªn chÝnh cña tÖ n¹n hµng gi¶ vµ gian lËn th¬ng m¹i lµ : mét bé
phËn d©n c cßn mang nÆng nèi suy nghÜ chØ nh×n thÊy c¸i lîi thiÓn cËn , vhir v×
lîi Ých cña m×nh mµ s½n sµng lµm hµng gi¶ ¶nh hëng ®Õn tÝnh m¹ng , søc khoÎ
cña bao nhiªu ngêi kh¸c .Mét sè DN lµm viÖc cha theo ®óng quy t¾c thÞ trêng,
lîi dông sù th«ng tho¸ng cña ph¸p luËt t×m mäi thñ ®o¹n rót tiÒn tuef “hÇu
bao” cña nhµ níc . Thªm vµo ®ã lµ c¬ chÕ thÞ trêng chÊp nhËn sù c¹nh tranh lµ
mét ®iÒu kiÖn cho tÖ n¹n lµm hµng gi¶ vµ gian l¹n th¬ng m¹i ph¸t triÓn. ViÖc
qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c DN vµ c¸c cÊp vµ c¸c nghµnh qu¶n lý s¶n
xuÊt , kinh doanh cã liªn quan cßn láng lÎo thiÕu sù kiÓm tra kiÓm so¸t hoÆc
kiÓm tra kiÓm so¸t kh«ng chÆt chÏ , ®Æc biÖt lµ ®èi víi sù bïng ra cña c¸c c«ng
ty TNHH. HÖ thèng ph¸p luËt cña nhµ níc ta vÒ ®Êu tranh chèng s¶n xuÊt ,
kinh doanh hµng gi¶ vµ gian lËn th¬ng m¹i cha thùc sù ®i vµo cuéc sèng . Mét
sè quy ®Þnh cha chÆt chÏ cßn nhiÒu s¬ hë , thËm chÝ cßn chång chÐo g©y khã
kh¨n, c¶n chë cho c«ng viÖc kiÓm tra xö lý .
ViÖc c¸c c¬ quan b¶o vÖ ph¸p luËt cha quan t©m ®óng møc vµ xÐt xö kh«ng
kÞp thêi c¸c vô ¸n th¬ng m¹i , viÖc n©ng cao chÊt lîng hµng ho¸ cïng lo¹i víi
hµng ngo¹i , tu©n thñ c¸c quy ®Þnh vÒ nh·n m¸c hµng ho¸ , chÕ ®é ho¸ ®¬n
chøng tõ .. cha ®îc xem xÐt chÝnh x¸c trung thùc vµ bªn c¹nh ®ã cã mét sè c¸n
bé tho¸i ho¸ biÕn chÊt tõ c¸c nghµnh chøc n¨ng ®· tiÕp tay , gióp ®ì cho c¸c
®èi tîng bu«n b¸n hµng gi¶ vµ ®èi tîng th¬ng m¹i .
2.7. Nh÷ng bÊt cËp cña ph¸p luËt th¬ng m¹i ViÖt nam.
a.Ph¸p luËt th¬ng m¹i ViÖt Nam thiÕu tÝnh hÖ thèng, mang tÝnh t¶n
m¹n, ch¾p v¸ vµ bÞ chia c¾t mét c¸ch manh món.
Ph¸p luËt th¬ng m¹i lµ tæng thÓ tÊt c¶ c¸c quy t¾c ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®éng
th¬ng m¹i nh¨m thu lîi nhuËn. NÕu hiÓu nh vËy th× ho¹t ®éng kinh doanh,
mäi ho¹t ®éng th¬ng m¹i nh»m môc ®Ých thu lîi nhuËn ®Òu chÞu sù ®iÒu chØnh
cña ph¸p luËt th¬ng m¹i theo nh÷ng nguyªn t¾c ph¸p lý c¬ b¶n, theo c¸c chuÈn
mùc ph¸p lý thèng nhÊt.
Mét c¸ch hÖ thèng ho¸ ë møc ®ä cao nhÊt th× tÊt c¶ c¸c nguyªn t¾c , chuÈn
mùc, chÕ ®Þnh ph¸p lý c¬ b¶n vÒ th¬ng m¹i ph¶i ®îc tËp hîp trong mét v¨n b¶n
ph¸p luËt thèng nhÊt ®îc gäi lµ Bé luËt th¬ng m¹i hoÆc §¹o luËt th¬ng m¹i.
Tuy nhiªn , ë ViÖt Nam hiÖn nay ®ang tån t¹i rÊt nhiÒu v¨n b¶n manh món.
VD: còng lµ thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng th¬ng m¹i nh»m môc ®Ých th¬ng m¹i
cã vèn ®Çu t, nhng c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t trong níc chÞu sù ®iÒu chØnh
cña luËt khuyÕn khÝch ®Çu t trong níc, cßn c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 17
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
ngoµi l¹i do luËt ®Çu t níc ngoµi t¹i ViÖt Nam ®iÒu chØnh. C¸c ho¹t ®éng th¬ng
m¹i nh tµi chÝnh, ng©n hµng, b¶o hiÓm, kiÓm to¸n, kÕ to¸n, t vÊn ph¸p luËt... lµ
nh÷ng ho¹t ®éng th¬ng m¹i ®ãng vai trß ngµy cµng quan träng trong nÒn kinh
tÕ quèc d©n nhng l¹i kh«ng thuéc ®èi tîng ®iÒu chØnh cña luËt th¬ng m¹i n¨m
1997 - §¹o luËt c¬ b¶n ®Çu tiªn cña ViÖt Nam vÒ th¬ng m¹i- mµ do nhiÒu v¨n
b¶n luËt vµ díi luËt kh¸c nhau ®iÒu chØnh... ViÖc “ chia c¾t” c¸c ho¹t ®éng nµy
®· dÉn ®Õn sù “ chia c¾t” lu«n c¶ hÖ th«ng ph¸p luËt th¬ng m¹i hiÖn hµnh ë
ViÖt Nam ë trong t×nh tr¹ng t¶n m¹n, ch¾p v¸, chång chÐo, thËm chÝ m©u
thuÉn víi nhau. T×nh tr¹ng nµy ph¶n ¸nh kh¸ch quan cña c¸c ho¹t ®éng th¬ng
m¹i ë ViÖt Nam, trong thêi gian võa qua.
Tuy nhiªn bíc vµo giai ®o¹n míi hiÖn nay, t×nh h×nh kinh tÕ th¬ng m¹i nãi
chung vµ c¸c quan hÖ th¬ng m¹i quèc tÕ cña ViÖt nam nãi riªng, ®· cã nhiÒu
thay ®æi: ViÖt Nam ®· gia nhËp Asean, APEC... ®· phª chuÈn hiÖp ®Þnh th¬ng
m¹i ViÖt- Mü ®· vµ ®ang tÝch cùc chuÈn bÞ gia nhËp WTO, tÝch cùc héi nhËp
víi thÕ giíi vÒ th¬ng m¹i. V× vËy, sù thiÕu hÖ thèng , sù t¶n m¹n, ch¾p v¸ cña
ph¸p lustj th¬ng m¹i ViÖt Nam sÏ lµ bÊt cËp lín , c¶n trë qu¸ tr×nh ViÖt Nam
héi nhËp víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi.
b.ph¸p luËt th¬ng m¹i ViÖt Nam cßn thiÕu nhiÒu chÕ ®é , nhiÒu quy
®Þnh c¬ b¶n ®iÒu chØnh ho¹t ®éng th¬ng m¹i hiÖn hµnh.
Trong sè chÕ ®Þnh c¬ b¶n cha thuéc ®èi tîng ®iÒu chØnh cña ph¸p luËt th-
¬ng m¹i lµ c¸c vÊn ®Ò th¬ng m¹i cña quyÒn së h÷u trÝ tuÖ, chÕ ®Þnh th¬ng m¹i,
dÞch vô... ë ViÖt Nam hieej nay, c¸c quy ®Þnh vÒ së h÷u c«ng nghiÖp, c¸c vÊn
®Ì vÒ nh·n hiÖu hµng ho¸ , kiÓu d¸ng c«ng nghiÖp... thuéc ph¹m vi ®iÒu chØnh
cña ph¸p luËt d©n sù, ®îc quy ®Þnh cô thÓ trong bé luËt d©n sù ViÖt Nam. Ho¹t
®éng d©n sù lµ c¸c ho¹t ®éng nh»m tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng phi l¬i nhuËn
cña c«ng d©n, trong khi ®ã theo su híng ph¸t trieer n cña th¬ng m¹i quèc tÕ
hiÖn nay, còng nh thoe quy ®Þnh cña ph¸p luËt quèc gia vµ quèc tÕ th× së h÷u
trÝ tuÖ còng cã thÓ lµ c¸c ho¹t ®éng th¬ng m¹i, nÕu ®èi tîng cña quyÒn së h÷u
trÝ tuÖ ®îc ®ua vao kinh doanh v× môc ®Ých sinh lêi.
ViÖc ph¸p luËt th¬ng m¹i ViÖt Nam cha cã chÕ ®Þnh vÒ së h÷u trÝ tuÖ , vÒ
th¬ng m¹i dÞch vô vµ do ®ã cha cã nh÷ng nguyªn t¾c hay quy t¾c ®îc coi nh
chuÈn mùc chung ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®éng th¬ng m¹i. Trong hai lÜnh vùc c¬
b¶n nµy “còng lµ bÊt cËp” trë ng¹i lín ®Õn tiÕn tr×nh tù do ho¸ th¬ng m¹i gi÷a
ViÖt Nam víi khu vùc vµ thÕ giíi.
c. VÞ trÝ cña ph¸p luËt th¬ng m¹i ViÖt Nam cha ®îc ®Þnh h×nh râ trong
hÖ th«ng ph¸p luËt hiÖn hµnh cña ViÖt Nam.
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 18
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
PhÇn lín c¸c níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng sím h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, ®Æc
biÖt ë c¸c níc theo CIVILLAW nh Ph¸p vµ c¸c níc lôc ®Þa Ch©u ¢u hoÆc
NhËt B¶n ( ë ch©u ¸) ph¸p luËt thwong m¹i ®îc coi lµ ngµnh luËt ®éc lËp trong
hÖ thèng ph¸p luËt hiÖn hµnh. Víi viÖc ph©n ®Þnh nh vËy mäi ho¹t ®éng kinh
doanh th¬ng m¹i ®îc ®iÒu chØnh bëi ph¸p luËt th¬ng m¹i cßn mäi ho¹t ®éng
d©n sù th× chÞu sù ®iÒu chØnh cña pha[s luËt d©n sù víi nh÷ng nguyªn t¾c vµ
quy ®Þng riªng. ViÖc ph©n ®Þnh nh vËy t¹o nªn sù hÖ thèng hoaa, sù râ rµng vµ
gióp nhµ níc sö dông c«ng cô ph¸p luËt ®Ó ®iÒu chØnh vÜ m« nªn kinh tÕ mét
c¸ch hiÖu qu¶ tr¸nh ®îc sù chång chÐo, l·ng phÝ... TÊt c¶ c¸c quy t¾c ph¸p luËt
®iÒu chØnh ho¹t ®éng th¬ng m¹i ®îc tËp hîp l¹i thµnh luËt, bé luËt, v¨n b¶n .
Theo t«i ®ay lµ sù ph©n ®Þnh khoa hoccj vµ logic, gióp cho chóng ta cã c¬ së
®Ó x¸c ®Þnh ®îc vÞ trÝ cña ph¸p luËt th¬ng m¹i ë mçi níc.
Tuy nhiªn, ë ViÖt Nam khoa häc ph¸p lý vÉn cha ®i ®Õn mét kÕt luËn cuèi
cïng lµ ph¸p luËt th¬ng m¹i cã vÞ trÝ nh thÕ nµo trong ph¸p luËt hiÖn hµnh.
Ph¸p luËt th¬ng m¹i hiÖn hµnh cã ph¶i lµ ngµnh luËt ®éc lËp hay kh«ng.
ViÖc cha kh¼ng ®Þnh ®îc vÞ trÝ ph¸p luËt ë ViÖt Nam hiÖn nay ®· vµ ®ang
lµm cho giíi luËt gia lóng tóng trong viÖc ph©n ®Þnh mèi quan hÖ gi÷a ph¸p
luËt th¬ng mai víi ph¸p luËt kinh tÕ vµ khoa häc ph¸p lý ViÖt Nam hiÖn ®ang
ë trong t×nh tr¹ng bÕ t¾c.
®iÒu nµy còng ®ang lµm cho ph¸p luËt ViÖt Nam nãi chung vµ ph¸p luËt th¬ng
amÞ ViÖt Nam nãi riªng, ®ang cã sù kh¸c biÖt so víi luËt th¬ng m¹i c¸c níc
còng nh luËt th¬ng m¹i quèc tÕ.
d. LuËt th¬ng m¹i ViÖt Nam n¨m 1997- §¹o luËt th¬ng m¹i c¬ b¶n
®Çu tiªn ë ViÖt Nam- hiÖn nay ®· vµ ®ang cã nhiÒu ®iÓm bÊt cËp.
LuËt th¬ng m¹i ( gäi t¾t lµ luËt sau ®©y) ®îc quèc héi th«ng qua ngµy
10/5/1997 (cã hiÖu lùc tõ 1/1/1998) lµ ®¹o luËt ®Çu tiªn cña ViÖt Nam vÒ th¬ng
m¹i. Sù ra ®êi cña luËt lµ mèc quan träng trong c«ng t¸c lËp ph¸p , ®¸nh dÊu
mét bíc ph¸t triÓn trong viÖc th«ng nhÊt c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n, c¸c chÕ ®Þnh,
quy luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng th¬ng m¹i ë ViÖt Nam trong giai ®o¹n tõ 1998
trë l¹i ®©y.
Tuy nhiªn, tr¶i qua h¬n 5 n¨m thùc hiÖn cïng víi nh÷ng thay ®æi c¬
bantrong c¸c ho¹t ®éng th¬ng m¹i ë trong níc còng nh víi níc ngoµi , luËt th-
¬ng m¹i n¨m 1997 còng ®ang tá râ nh÷ng bÊt cËp sau:
Mét lµ: theo ph¹m vi ®iÒu chØnh cña luËt th¬ng m¹i n¨m1997 cßn qu¸ hÑp.
LuËt chØ diÒu chØnh 14 hµnh vi th¬ng m¹i ( ®iÒu 45). Trong 14 hµnh vi nµy chØ
cã mét hµnh vi ®îc coi lµ th¬ng m¹i hµng ho¸, 13 hµnh vi cßn l¹i chñ yÕu lµ
c¸c ho¹t ®éng dÞch vô, g¾n liÒn víi hµnh vi th¬ng m¹i hµng ho¸ nh m«i giíi ,
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 19
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi
Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ThÞ trêng b¸n lÎ hµng ho¸ ë níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
uû th¸c... hµng vi th¬ng m¹i hµng ho¸ do luËt ®iÒu chØnh còng chØ lµ hµnh vi
mua b¸n.
Cã thÓ nãi, ph¹m vi ®iÒu chØnh cña luËt chØ lµ mua vµ b¸n hµng ho¸ vµ 13
dÞch vô th¬ng m¹i g¾n liÒn víi viÖc mua b¸n hµng hãa trong khi ®ã ph¹m vi
®iÒu chØnh cña hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i ViÖt- Mü lµ bèn lÜnh vùc: th¬ng m¹i hµng
ho¸, th¬ng m¹i trong së h÷u trÝ tuÖ, th¬ng m¹i dÞch vô, th¬ng m¹i liªn quan
®Õn ®Çu t. Do vËy, nÕu kh«ng më réng ph¹m vi ®iÒu chØnh cña luËt th¬ng m¹i
n¨m 1997 th× ®¹o luËt nµy sÏ khã cã thÓ ph¸t huy t¸c dông vµ sÏ cã ¶nh hìng
®Õn viÖc thùc hiÖn hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i ViÖt- Mü , còng nh qu¸ tr×nh ViÖt Nam
gia nhËp WTO.
Hai lµ: mét sè kh¸i niÖm dïng trong luËt cha râ cßn chung chung , khã ¸p
dông trong thùc tÕ.
VD: kh¸i niÖm vÒ hµnh vi th¬ng m¹i ( diÒu 5 ®o¹n1) vµ ho¹t ®éng th¬ng m¹i
( ®iÒu 5 ®oan 2). Hai kh¸i niÖm nµy thùc chÊt lµ 1 hoÆc kh¸i niÖm vÒ th¬ng
nh©n ë trong luËt cha ph¶i lµ mét ®Þnh nghÜa mµ chØ lµ mét sù liÖt kª ( ®iÒu 5
®o¹n 6), kh¸i niÖm vÒ s¶n nghiÖp th¬ng m¹i...
Ba lµ: Mét sè quy ®Þnh trong luËt cßn mang tÝnh h×nh thøc, thiÕu cô thÓ.
VÝ dô: quy ®Þnh vÒ c¹nh trang trong th¬ng m¹i( ®iÒu 8), luËt cha nªu râ thÕ
nµo lµ c¹nh tranh hîp ph¸p, thÕ nµo lµ c¹nh tranh bÊt hîp ph¸p. Quy ®Þnh vÒ vÒ
®Êu gi¸ hµng ho¸ qu¸ s¬ sµi nvowis tæng sè chØ cã hai ®iÒu (®iÒu 139 vµ ®iÒu
140). Quy ®Þnh vÒ thÞ trêng phiÕu còng chØ cã ba ®iÒu (®iÒu 220 vµ ®iÒu 221).
Quy ®Þnh vÒ c¸c chÕ tµi, ®Æc biÖt lµ c¸c chÕ tµi, ®Æc biÖt lµ chÕ tµi huû hîp
®ång (®iÒu 235)cßn qu¸ chung chung, chØ cã tÝnh h×nh thøc, khiÕn cho viÖc ¸p
dông c¸c quy ®Þnh nµy trong thùc tÕ lµ kh«ng thÓ chÊp nhËn ®îc.
Sinh viªn: NguyÔn C«ng TuyÕn Líp TM43A 20
Trêng §H Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi