Tăng cường thu hút vốn fdi của mỹ vào việt nam

  • 109 trang
  • file .doc
Lêi më ®Çu
Trong qu¸ tr×nh ®æi míi kinh tÕ, ho¹t ®éng ®Çu t
trùc tiÕp níc ngoµi ë ViÖt Nam nh÷ng n¨m qua ®· diÔn
rÊt s«i ®éng vµ ®¹t nh÷ng thµnh tùu ®¸ng khÝch lÖ.
§Çu t trùc tiÕp níc ngoµi (FDI) ®· thÓ hiÖn vai trß quan
träng trong chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc nãi chung
vµ kinh tÕ ®èi ngo¹i nãi riªng. Cô thÓ: FDI ®· thùc sù bæ
sung nguån vèn quan träng cho ®Çu t ph¸t triÓn, gãp
phÇn ®æi míi c«ng nghÖ, më réng thÞ trêng, tiÕp thu
kinh nghiÖm qu¶n lý tiªn tiÕn, gi¶i quyÕt viÖc lµm cho
ngêi lao ®éng, thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ
theo híng CNH -H§H, t¹o tiÒn ®Ò thùc hiÖn chñ tr¬ng
ph¸t huy néi lùc, n©ng cao hiÖu qu¶ hîp t¸c quèc tÕ. Mçi
chÝnh s¸ch kinh tÕ, mçi biÕn ®éng tµi chÝnh tiÒn tÖ, mçi
chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ ®Òu cã vai trß cña FDI.
Tuy nhiªn, hiÖn nay 2/3 tæng sè vèn ®Çu t trªn thÕ
giíi lµ ®Çu t lÉn nhau gi÷a c¸c níc ph¸t triÓn, 2/3 trong
sè 1/3 cßn l¹i bÞ thu hót vµo c¸c thÞ trêng ®Çu t lín nh
Trung Quèc, mét sè c¸c níc Ch©u Mü Latinh...
Dßng FDI vµo ViÖt Nam nh÷ng n¨m qua chñ yÕu
tõ c¸c níc §«ng ¸, ASEAN; vèn FDI cña Mü, c¸c níc
Ch©u ¢u vµo ViÖt Nam cßn rÊt khiªm tèn. §Æc biÖt lµ
FDI cña Mü vµo ViÖt Nam chØ chiÕm 3% vÒ sè dù ¸n vµ
3% vÒ sè tæng vèn ®Çu t. Còng nh FDI cña Mü vµo ViÖt
Nam cha bao giê vît qu¸ 0,5% tæng vèn FDI cña Mü ra n-
íc ngoµi. T¹i sao vËy?
Trªn c¬ së thùc tr¹ng FDI cña Mü t¹i ViÖt Nam, nhËn
thøc tÇm quan träng cña dßng vèn FDI Mü, em m¹nh d¹n
nghiªn cøu ®Ò tµi: ”T¨ng cêng thu hót vèn FDI cña
Mü vµo ViÖt Nam” nh mét chuyªn ®Ò thùc tËp tèt
1
nghiÖp. Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ò tµi, em nhËn ®îc
sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c c« chó trong Vô Qu¶n lý dù
¸n §TNN vµ c« gi¸o §inh §µo Anh Thuû.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
2
Ch¬ng I: Nh÷ng lý luËn chung vÒ ®Çu t trùc
tiÕp níc ngoµi
I, Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ®Çu t trùc tiÕp níc
ngoµi (FDI)
1, Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm FDI
a. C¸c kh¸i niÖm:
a.1, §Çu t níc ngoµi (§TNN):
Cã nhiÒu kh¸i niÖm vÒ §TNN nhng kh¸i niÖm ®îc
nhiÒu ngêi thõa nhËn ®ã lµ: "§Çu t níc ngoµi lµ sù di
chuyÓn tµi s¶n nh vèn, c«ng nghÖ, kü n¨ng qu¶n lý ...tõ
níc nµy sang níc kh¸c ®Ó kinh doanh nh»m môc ®Ých
thu lîi nhuËn cao trªn ph¹m vi toµn cÇu".
Níc nhËn ®Çu t gäi lµ níc chñ nhµ (host country), níc
chñ ®Çu t gäi lµ níc ®Çu t (home country).
Qua ®Þnh nghÜa trªn cho thÊy b¶n chÊt cña §TNN lµ
®Çu t, tøc lµ c¸c ho¹t ®éng t×m kiÕm lîi nhuËn b»ng con
®êng kinh doanh cña chñ ®Çu t. Do ®ã §TNN mang ®Çy
®ñ nh÷ng ®Æc trng cña ®Çu t nãi chung nhng cã thªm
mét sè ®Æc ®iÓm quan träng kh¸c so víi ®Çu t néi ®Þa:
C¸c yÕu tè ®Çu t di chuyÓn ra khái biªn giíi. §Æc
®iÓm nµy cã liªn quan ®Õn c¸c khÝa c¹nh vÒ chÝnh
s¸ch, ph¸p luËt, h¶i quan vµ cíc phÝ vËn chuyÓn.
Vèn ®Çu t ®îc tÝnh b»ng ngo¹i tÖ . §Æc ®iÓm nµy
cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i vµ c¸c
chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ cña c¸c níc tham gia ®Çu t.
C¸c h×nh thøc ®Çu t níc ngoµi:
- §Çu t gi¸n tiÕp: lµ h×nh thøc mµ ngêi bá vèn vµ ng-
êi sö dông vèn kh«ng ph¶i lµ mét. Ngêi bá vèn kh«ng ®ßi
hái thu l¹i vèn (viÖn trî kh«ng hoµn l¹i) hoÆc kh«ng trùc
3
tiÕp ®iÒu hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, hä hëng
lîi Ých th«ng qua l·i suÊt vèn ®Çu t.
§Çu t qi¸n tiÕp bao gåm:
+ Nguån vèn hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (ODA):
+ ViÖn trî cña c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ (NGO) nh:
Quü tiÒn tÖ quèc tÕ (IMF), Ng©n hµng thÕ giíi (WB),
Ng©n hµng ph¸t triÓn Ch©u ¸ (ADB)...
+ TÝn dông th¬ng m¹i: lµ nguån vèn chñ nh»m hç trî
cho ho¹t ®éng th¬ng m¹i, xuÊt nhËp khÈu gi÷a c¸c quèc
gia.
+ Nguån vèn tõ viÖc b¸n tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu, cæ
phiÕu ...
- §Çu t trùc tiÕp: lµ h×nh thøc ®Çu t mµ ngêi bá vèn
®ång thêi lµ ngêi sö dông vèn. Nhµ ®Çu t ®a vèn ra níc
ngoµi ®Ó thiÕt lËp c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh, lµm chñ së
h÷u, tù qu¶n lý, ®iÒu hµnh hoÆc thuª ngêi qu¶n lý,
hoÆc hîp t¸c liªn doanh víi ®èi t¸c níc së t¹i thµnh lËp c¬
së s¶n xuÊt kinh doanh nh»m môc ®Ých thu lîi nhuËn.
a.2, §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi (FDI)
XuÊt ph¸t tõ nhiÒu khÝa c¹nh, gãc ®é, quan ®iÓm
kh¸c nhau th× trªn thÕ giíi ®É cã rÊt nhiÒu kh¸i niÖm
kh¸c nhau vÒ ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi.
Theo quü tiÒn tÖ quèc tÕ (IMF): "§Çu t níc ngoµi ¸m
chØ sè ®Çu t ®îc thùc hiÖn ®Ó thu lîi Ých l©u dµi trong
mét h·ng ho¹t ®éng ë mét nÒn kinh tÕ kh¸c víi nÒn kinh
tÕ cña nhµ ®Çu t vµ dµnh ®îc tiÕng nãi cã hiÖu qu¶
trong c«ng viÖc qu¶n lý h·ng ®ã.
Theo hiÖp héi LuËt quèc tÕ Henxiky (1996): "§Çu t
trùc tiÕp níc ngoµi lµ sù di chuyÓn vèn tõ níc cña ngêi
®Çu t sang níc cña ngêi sö dông nh»m x©y dùng ë ®ã
nh÷ng xÝ nghiÖp kinh doanh hay dÞch vô".
4
Theo luËt ®Çu t níc ngoµi t¹i ViÖt Nam söa ®æi, ban
hµnh 12/11/1996, t¹i §iÒu 2 ch¬ng I:" §Çu t trùc tiÕp níc
ngoµi lµ viÖc nhµ ®Çu t níc ngoµi ®a vµo ViÖt Nam vèn
b»ng tiÒn hoÆc bÊt kú tµi s¶n nµo ®Ó tiÕn hµnh ho¹t
®éng ®Çu t theo luËt nµy".
Nh vËy, mÆc dï cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau
khi ®a ra kh¸i niÖm vÒ FDI, song ta cã thÓ ®a ra mét
kh¸i niÖm tæng qu¸t nhÊt, ®ã lµ: "§Çu t trùc tiÕp níc
ngoµi lµ mét h×nh thøc mµ nhµ ®Çu t bá vèn ®Ó t¹o
lËp c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh ë níc nhËn ®Çu t.
Trong ®ã nhµ ®Çu t níc ngoµi cã thÓ thiÕt lËp
quyÒn së h÷u tõng phÇn hay toµn bé vèn ®Çu t vµ
gi÷ quyÒn qu¶n lý, ®iÒu hµnh trùc tiÕp ®èi tîng mµ
hä bá vèn nh»m môc ®Ých thu ®îc lîi nhuËn tõ c¸c
ho¹t ®éng ®Çu t ®ã trªn c¬ së tu©n theo quy ®Þnh
cña luËt ®Çu t níc ngoµi cña níc ®ã”.
§Æc ®iÓm cña FDI:
+ Ngêi chñ së h÷u ®ång thêi lµ ngêi sö dông vèn
nªn hiÖu qu¶ sö dông vèn thêng cao.
+ Nhµ §TNN chÞu tr¸ch nhiÖm trùc tiÕp tríc ho¹t
®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña hä. V× vËy, viÖc tiÕp
nhËn FDI kh«ng g©y nªn t×nh tr¹ng nî níc ngoµi cho níc
nhËn ®Çu t.
+ Ho¹t ®éng FDI kh«ng chØ ®a vèn vµo níc tiÕp
nhËn ®Çu t mµ cßn c¶ c«ng nghÖ, kü thuËt, bÝ quyÕt
s¶n xuÊt kinh doanh, n¨ng lùc marketing, tr×nh ®é qu¶n
lý..
+ FDI ®îc thùc hiÖn th«ng qua viÖc x©y dùng doanh
nghiÖp míi, mua l¹i toµn bé hoÆc tõng phÇn doanh
nghiÖp ®ang ho¹t ®éng hoÆc mua cæ phiÕu ®Ó th«n
tÝnh hoÆc s¸t nhËp c¸c doanh nghiÖp víi nhau.
5
FDI còng ®îc ®¸nh gÝa lµ cã nhiÒu u ®iÓm h¬n
so víi c¸c h×nh thøc ®Çu t níc ngoµi kh¸c nh ®Çu t gi¸n
tiÕp vµ hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (ODA) ë chç: FDI th-
êng g¾n liÒn víi chuyÓn giao c«ng nghÖ, kü n¨ng qu¶n
lý, t¹o viÖc lµm...cßn ®Çu t gi¸n tiÕp (vay nî, tÝn dông
th¬ng m¹i) thõ¬ng g©y ra g¸nh nÆng nî nÇn cho c¸c níc
®i vay nÕu kh«ng sö dông hiÖu qu¶ vèn vay. Trong khi
®ã ODA lµ tÊt c¶ c¸c kho¶n trî gióp kh«ng hoµn l¹i vµ
hoµn l¹i víi l·i suÊt u ®·i, thêi gian ©n h¹n vµ tr¶ nî dµi
cña chÝnh phñ c¸c níc ph¸t triÓn, c¸c tæ chøc cña Liªn
hîp quèc, c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ, c¸c tæ chøc tµi
chÝnh quèc tÕ...giµnh cho chÝnh phñ vµ nh©n d©n níc
nhËn viÖn trî (c¸c níc ®ang ph¸t triÓn) thêng kÌm theo
c¸c ®iÒu kiÖn rµng buéc vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ...
Tuy nhiªn c¸c h×nh thøc §TNN nãi trªn cã quan hÖ
mËt thiÕt víi nhau, bæ sung cho nhau. Cô thÓ: ODA ®îc
sö dông nh lµ nh÷ng biÖn ph¸p cÇn thiÕt ®Ó hç trî FDI ë
c¸c níc nhËn viÖn trî th«ng qua c¸c ho¹t ®éng x©y dùng
c¬ së h¹ tÇng, xóc tiÕn ®Çu t vµ c¸c trî gióp kü thuËt
kh¸c. TÝn dông th¬ng m¹i lµ c¸c kho¶n tiÒn vay víi l·i
suÊt "mÒm" tõ c¸c níc ph¸t triÓn, c¸c tæ chøc tµi chÝnh
quèc tÕ ®Ó trî gióp c¸c ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña
c¸c níc ®ang ph¸t triÓn vµ c¸c b¹n hµng, mµ c¸c ho¹t
®éng ®Çu t thêng ®i kÌm víi c¸c ho¹t ®éng th¬ng m¹i
(nhËp khÈu thiÕt bÞ, nguyªn liÖu ®Çu vµo vµ xuÊt khÈu
hµng ho¸) nªn nguån vèn nµy còng t¸c ®éng hç trî vµ
thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng FDI.
b.C¸c h×nh thøc FDI:
FDI cã nh÷ng h×nh thøc phæ biÕn sau:
- Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh: lµ v¨n b¶n ký kÕt gi÷a
hai bªn hoÆc nhiÒu bªn (gäi t¾t lµ c¸c bªn hîp doanh)
6
quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ ph©n chia kÕt qu¶ kinh doanh
cho mçi bªn ®Ó tiÕn hµnh ®Çu t kinh doanh ë níc chñ
nhµ mµ kh«ng thµnh lËp ph¸p nh©n.
H×nh thøc nµy cã c¸c ®Æc trng: c¸c bªn cïng nhau
hîp t¸c kinh doanh trªn c¬ së ph©n ®Þnh tr¸ch nhiÖm,
quyÒn lîi vµ nghÜa vô râ rµng; kh«ng thµnh lËp ph¸p
nh©n míi; mçi bªn lµm nghÜa vô tµi chÝnh ®èi víi níc chñ
nhµ theo nh÷ng quy ®Þnh riªng.
- Doanh nghiÖp liªn doanh (DNLD): lµ doanh nghiÖp ®îc
thµnh lËp t¹i c¸c níc chñ nhµ trªn c¬ së hîp ®ång liªn
doanh ®îc ký gi÷a bªn hoÆc c¸c bªn níc chñ nhµ víi bªn
hoÆc c¸c bªn níc ngoµi ®Ó ®Çu t, kinh doanh t¹i níc chñ
nhµ.
H×nh thøc nµy cã c¸c ®Æc trng: d¹ng c«ng ty
tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, cã t c¸ch ph¸p nh©n theo ph¸p
luËt cña níc chñ nhµ; mçi bªnchÞu tr¸ch nhiÖm víi bªn
kia, víi DNLD trong ph¹m vi phÇn vèn gãp cña m×nh vµo
vèn ph¸p ®Þnh.
- Doanh nghiÖp 100% vèn níc ngoµi: lµ doanh nghiÖp
thuéc së h÷u cña nhµ ®Çu t níc ngoµi, do nhµ ®Çu t níc
ngoµi thµnh l¹p t¹i níc chñ nhµ, tù qu¶n lý vµ tù chÞu
tr¸ch nhiÖm vÒ kÕt qu¶ kinh doanh.
H×nh thøc nµy cã c¸c ®Æc trng: d¹ng c«ng ty
tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, cã t c¸ch ph¸p nh©n theo ph¸p
luËt cña níc chñ nhµ; së h÷u hoµn toµn cña níc ngoµi; chñ
®Çu t níc ngoµi tù qu¶n lý vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ kÕt
qu¶ kinh doanh.
2, Nh÷ng lý thuyÕt kinh tÕ vÒ FDI
Víi c¸c ph¬ng ph¸p tiÕp cËn kh¸c nhau, c¸c t¸c gi¶
®· ®a ra nhiÒu quan ®iÓm, lý thuyÕt vÒ nguyªn nh©n
7
h×nh thµnh ®Çu t quèc tÕ (FDI) vµ gi¶i thÝch t¸c ®éng
cña nã ®èi víi thóc ®Èy qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸
(CNH) cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. Nh÷ng lý thuyÕt vÒ
FDI (c¶ vi m« vµ vÜ m«) cã ¶nh hëng quan träng, lµm c¬
së lý luËn cho viÖc x©y dùng chÝnh s¸ch ®Çu t níc ngoµi
cña c¸c níc.
2.1, C¸c lý thuyÕt kinh tÕ vÜ m«:
C¸c lý thuyÕt kinh tÕ vÜ m« vÒ FDI thêng chiÕm vÞ trÝ
quan träng vµ ®îc coi lµ lý thuyÕt c¬ b¶n cña ®Çu t quèc
tÕ. C¸c lý thuyÕt nµy lý gi¶i t¹i sao c¸c níc ®Çu t ra níc
ngoµi.
a,Lý thuyÕt tû suÊt lîi nhuËn cËn biªn:
Richarch S.Echaus cho r»ng: Môc tiªu tèi ®a ho¸ lîi
nhuËn ë ph¹m vi toµn cÇu nhê vµo sö dông cã hiÖu qu¶
vèn ®Çu t lµ nguyªn nh©n chñ yÕu lµm xuÊt hiÖn di
chuyÓn dßng vèn ®Çu t quèc tÕ. ¤ng còng cho r»ng níc
®Çu t thêng cã hiÖu qu¶ sö dông vèn thÊp (thõa vèn, hÖ
sè ICOR rÊt cao) trong khi níc nhËn ®Çu t l¹i cã hiÖu qu¶
sö dông vèn cao h¬n (thiÕu vèn). V× vËy chªnh lÖch
hiÖu qu¶ sö dông vèn gi÷a c¸c níc ®· lµm xuÊt hiÖn lu
chuyÓn dßng vèn ®Çu t gi÷a c¸c níc.
Mét c¸ch lý gi¶i kh¸c cña K.Kojima, «ng cho r»ng
nguyªn nh©n h×nh thµnh FDI lµ cã sù chªnh lÖch vÒ tû
suÊt lîi nhuËn gi÷a c¸c níc vµ sù chªnh lÖch nµy ®îc b¾t
nguån tõ sù kh¸c biÖt vÒ lîi thÕ so s¸nh trong ph©n c«ng
lao ®éng quèc tÕ.
b, Lý thuyÕt ph©n t¸n rñi ro:
Theo D.Salvatore (1993): C¸c nhµ ®Çu t kh«ng
chØ quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ sö dông vèn (l·i suÊt cao)
mµ cßn ph¶i chó ý ®Õn møc ®é rñi ro cña tõng h¹ng môc
8
®Çu t cô thÓ. V× l·i suÊt cña c¸c cæ phiÕu phô thuéc vµo
nhiÒu yÕu tè cña thÞ trêng vµ kh¶ n¨ng kinh doanh cña
doanh nghiÖp nªn ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng ph¸ s¶n, c¸c nhµ
®Çu t kh«ng bá hÕt vèn cña m×nh vµo mét h¹ng môc
®Çu t ë mét thÞ trêng néi ®Þa cho nªn hä giµnh mét
phÇn tµi s¶n cña m×nh ®Ó mua cæ phiÕu, tr¸i kho¸n... ë
thÞ trêng níc ngoµi.
2.2, C¸c lý thuyÕt kinh tÕ vi m«
C¸c lý thuyÕt nµy ®Òu xoay quanh tr¶ lêi c©u hái
t¹i sao c¸c c«ng ty l¹i ®Çu t ra níc ngoµi.
a, Lý thuyÕt tæ chøc c«ng nghiÖp:
Lý thuyÕt nµy gi¶i thÝch FDI lµ kÕt qu¶ tù nhiªn tõ sù
t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn cña c¸c c«ng ty lín ®éc quyÒn
cña Mü. Do kÕt cÊu cña thÞ trêng ®éc quyÒn ®· thóc
®Èy c¸c c«ng ty cña Mü më réng ra thÞ trêng quèc tÕ ®Ó
khai th¸c c¸c lîi thÕ cña m×nh vÒ c«ng nghÖ, kinh
nghiÖm qu¶n lý...mµ c¸c c«ng ty trong cïng ngµnh ë níc
nhËn ®Çu t kh«ng cã ®îc. H¬n n÷a, c¸c c«ng ty lín thêng
®Çu t nhiÒu cho nghiªn cøu vµ triÓn khai (R&D) ®Ó ®æi
míi s¶n phÈm, ®¸p øng thÞ hiÕu ngµy cµng cao cña ngêi
tiªu dïng. Nh÷ng s¶n phÈm míi thêng cã xu híng ®éc
quyÒn vµ gi¸ thµnh h¹, v× thÕ c¸c c«ng ty cã s¶n phÈm
míi ®· tÝch cùc më réng ph¹m vi s¶n xuÊt cña m×nh ra
thÞ trêng quèc tÕ ®Ó khai th¸c ®éc quyÒn, tèi ®a ho¸ lîi
nhuËn.
Mét c¸ch tiÕp cËn kh¸c cña Robert.Z.Aliber (1970)
gi¶i thÝch FDI trªn c¬ së ph©n tÝch nguyªn nh©n ®Çu t
ra quèc tÕ cña c¸c c«ng ty ®éc quyÒn tõ hµng rµo thuÕ
quan vµ quy m« thÞ trêng. Theo «ng, thuÕ quan lµm t¨ng
gi¸ nhËp khÈu, lµm t¨ng chi phÝ gi¸ thµnh trong níc, tõ
9
®ã gi¶m lîi nhuËn nªn c¸c c«ng ty ph¶i di chuyÓn s¶n
xuÊt ra níc ngoµi. MÆt kh¸c, do hiÖu qu¶ kinh tÕ phô
thuéc vµo quy m« thÞ trêng nªn c¸c c«ng ty ®éc quyÒn
kh«ng ngõng më réng thÞ trêng quèc tÕ.
b, Lý thuyÕt chu kú s¶n phÈm:
Vernon (1966) ®· lý gi¶i hiÖn tîng FDI trªn c¬ së
ph©n tÝch c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña s¶n phÈm tõ ®æi
míi ®Õn t¨ng trëng (s¶n xuÊt hµng lo¹t), ®¹t møc b·o
hoµ vµ bíc vµo giai ®o¹n suy tho¸i. Theo «ng, FDI lµ kÕt
qu¶ tù nhiªn tõ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña s¶n phÈm theo
chu kú.Vernon cho r»ng giai ®o¹n ®æi míi chØ diÔn ra ë
c¸c níc ph¸t triÓn v× ë ®ã míi cã ®iÒu kiÖn nghiªn cøu
triÓn khai vµ cã kh¶ n¨ng s¶n xuÊt víi khèi lîng lín. §ång
thêi chØ ë nh÷ng c«ng ty nµy kü thuËt s¶n xuÊt tiªn tiÕn
víi ®Æc trng sö dông nhiÒu vèn m¬Ý ph¸t huy ®îc hiÖu
qu¶ sö dông cao. Do ®ã s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra hµng
lo¹t víi gi¸ thµnh h¹ vµ nhanh chãng ®¹t tíi ®iÓm b·o
hoµ. §Ó tr¸nh l©m vµo suy tho¸i vµ khai th¸c hiÖu qu¶
s¶n xuÊt theo quy m«, c«ng ty ph¶i më réng thÞ trêng
tiªu thô ra quèc tÕ, nhng c¸c ho¹t ®éng xuÊt khÈu gÆp
trë ng¹i bëi hµng rµo thuÕ quan vµ cíc phÝ vËn chuyÓn.
V× vËy c«ng ty di chuyÓn s¶n xuÊt ra quèc tÕ ®Ó vît qua
nh÷ng trë ng¹i nµy.
Ph¸t triÓn lý thuyÕt chu kú s¶n phÈm, Akamatsu
(1962) ®· x©y dùng lý thuyÕt chu kú s¶n phÈm b¾t kÞp
®Ó gi¶i thÝch nguyªn nh©n cña FDI. Theo «ng, s¶n phÈm
míi sau khi ra ®êi ë níc ®Çu t, xuÊt khÈu ra thÞ trêng
quèc tÕ. T¹i níc nhËp khÈu, do nhu cÇu vÒ s¶n phÈm míi
t¨ng lªn, hä chuyÓn híng s¶n xuÊt thay thÕ hµng nhËp
khÈu b»ng c¸ch chñ yÕu dùa vµo vèn, kü thuËt... cña
quèc tÕ. §Õn khi nhu cÇu thÞ trêng cña s¶n phÈm s¶n
10
xuÊt trong níc ®· b·o hoµ, nhu cÇu xuÊt khÈu l¹i xuÊt
hiÖn vµ cø theo chu kú nh vËy mµ dÉn ®Õn h×nh thµnh
FDI.
c, Lý thuyÕt triÕt trung
Lý thuyÕt triÕt trung cña Dunning cho r»ng c¸c c«ng
ty xuyªn quèc gia (TNCs) sÏ ®Çu t ra níc ngoa× nÕu
chóng cã lîi thÕ ®éc quyÒn (vèn, c«ng nghÖ, kü thuËt
qu¶n lý...) so víi c¸c c«ng ty cña níc nhËn ®Çu t, nh÷ng
lîi thÕ nµy trùc tiÕp khai th¸c sÏ mang l¹i hiÖu qu¶ cao
h¬n so víi cho thuª (®Çu t gÝan tiÕp) vµ khai th¸c lîi thÕ
®éc quyÒn Ýt nhÊt ph¶i sö dông ®îc mét yÕu tè nguyªn
liÖu ®Çu vµo rÎ ë quèc tÕ (tµi nguyªn hoÆc lao ®éng
sèng). Khi tho¶ m·n ®îc c¸c ®iÒu kiÖn ®· nªu th× TNCs
sÏ ®Çu t ra quèc tÕ vµ khi ®ã h×nh thµnh FDI.
d, Mét sè lý thuyÕt kh¸c:
Nguyªn nh©n FDI cña TNCs cßn ®îc gi¶i thÝch b»ng
mét sã lý thuyÕt nh:
+ Lý thuyÕt ®Þa ®iÓm c«ng nghiÖp: cho r»ng TNCs
chuyÓn s¶n xuÊt ra níc ngoµi cho gÇn nguån cung cÊp
nguyªn liÖu hay gÇn thÞ trêng tiªu thô ®Ó gi¶m chi phÝ
vËn t¶i, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm .
+ Lý thuyÕt xuÊt khÈu t b¶n: V.Lªnin cho r»ng viÖc xuÊt
khÈu gi¸ trÞ nh»m thu ®îc thÆng d ë ngoµi biªn giíi quèc
gia ®· trë thµnh mét ®Æc trng kinh tÕ cña chñ nghÜa
®Õ quèc.
+ Lý thuyÕt néi vi ho¸ cña Rugman (1983) vµ Berckley
(1988): gi¶i thÝch r»ng thÞ trêng c¹nh tranh kh«ng hoµn
h¶o lµ ®éng lùc thóc ®Èy TNCs ®Çu t ra quèc tÕ.
II, C¸c yÕu tè ¶nh hëng ®Õn FDI:
11
Khi tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng ®Çu t, c¸c nhµ ®Çu t
ph¶i ho¹t ®éng trong mét kh«ng gian, thêi gian, ®Þa
®iÓm cô thÓ mµ ë ®ã cã nhiÒu yÕu tè ¶nh hëng ®Õn
kÕt qu¶ ®Çu t cña hä.
§èi víi c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi (§TNN), c«ng cuéc
®Çu t cña hä kh«ng chØ bÞ ¶nh hëng cña m«i trêng ®Çu
t cña níc chñ nhµ (®îc gäi lµ m«i trêng §TNN) mµ cßn bÞ
t¸c ®éng lín tõ c¸c yÕu tè cña m«i trêng ®Çu t ë níc hä
(cßn gäi lµ m«i trêng ®Çu t kinh doanh) vµ m«i trêng
®Çu t quèc tÕ.
1, M«i trêng ®Çu t níc ngoµi
¬
Trong ba m«i trêng trªn, m«i trêng §TNN cã vÞ trÝ ®Æc
biÖt quan träng vµ cã vai trß quyÕt ®Þnh ®Õn dßng vèn
®Çu t quèc tÕ vµo níc chñ nhµ. Nã bao gåm nh÷ng nhãm
yªu tè sau:
1.1, T×nh h×nh trÝnh trÞ:
æn ®Þnh chÝnh trÞ lµ yÕu tè hÊp dÉn hµng ®Çu
®èi víi c¸c nhµ ®Çu t, l¹i cµng ®Æc biÖt quan träng ®èi
víi c¸c nhµ §TNN. Bëi v×, t×nh h×nh chÝnh trÞ æn ®Þnh
lµ ®iÒu kiÖn tiªn quýªt ®Ó ®¶m b¶o c¸c cam kÕt cña
chÝnh phñ ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t vÒ së h÷u vèn ®Çu t,
c¸c chÝnh s¸ch u ®·i ®Çu t vµ ®Þnh híng ph¸t triÓn (c¬
cÊu ®Çu t) cña níc nhËn ®Çu t. Ngoµi ra æn ®Þnh chÝnh
trÞ cßn lµ ®iÒu kiÖn thiÕt yÕu ®Ó duy tr× sù æn ®Þnh
vÒ t×nh h×nh kinh tÕ x· héi, lµ nh©n tè quan träng t¸c
®éng ®Õn rñi ro cña c¸c ho¹t ®éng ®Çu t
+ C¸c nhµ §TNN ho¹t ®éng trong m«i trêng xa l¹,
vèn ®Çu t lín, thêi gian thu håi vèn dµi nªn an toµn vèn
12
®Çu t lµ nguyªn t¾c hµng ®Çu cña hä. Hä lo sî tµi s¶n
cña m×nh bÞ quèc hò ho¸.
+ MÆt kh¸c, viÖc cam kÕt thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch
khuyÕn khÝch ®Çu t cña níc chñ nhµ lu«n ®îc c¸c nhµ
§TNN quan t©m. C¸c nhµ §TNN rÊt lóng tóng vµ lo ng¹i
khi ChÝnh phñ söa ®æi c¸c khuyÕn khÝch ®Çu t vÉn
trong th¬× h¹n cßn hiÖu lùc. ViÖc söa ®æi nµy t¨ng tÝnh
rñi ro ®Çu t, v× thÕ lµm gi¶m lßng tin cña c¸c nhµ §TNN
(nhng ®©y lµ ®iÒu khã tr¸nh khái ®èi víi nh÷ng níc cã
t×nh h×nh chÝnh trÞ kh«ng æn ®Þnh).
+ VÊn ®Ò kh¸c còng ®îc nhµ §TNN quan t©m lµ
®Þnh híng ®Çu t cña níc chñ nhµ. C¸c TNCs thêng cã
chiÕn lîc kinh doanh dµi h¹n nªn cÇn sù æn ®Þnh, râ rµng
trong ®Þnh híng ®Çu t cña níc chñ nhµ. Hä kh«ng hµo
høng ®Çu t vµo nh÷ng níc mµ lu«n thay ®æi ®Þnh híng
u tiªn ®Çu t, ®Æc biÖt lµ khuyÕn khÝch ®Çu t vµo
nh÷ng ngµnh kh«ng ph¶i lµ lîi thÕ c¹nh tranh cña hä.
Ngay c¶ sù thay ®æi kh«ng râ rµng vµ thiÕu æn ®Þnh
gi÷a ®Þnh híng ®Çu t thay thÕ nhËp khÈu vµ híng vµo
xuÊt khÈu sÏ lµm cho c¸c nhµ §TNN lóng tóng, kh«ng thùc
hiÖn ®îc chiÕn lîc kinh doanh.
Tãm l¹i, æn ®Þnh chÝnh trÞ ë níc chñ nhµ kh«ng
chØ lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®¶m b¶o an toµn vèn ®Çu
t mµ cßn cã vai trß to lín ®Ó ®¶m b¶o sù æn ®Þnh
KTXH, nhê ®ã gi¶m ®îc kh¶ n¨ng rñi ro ®Çu t. §©y lµ
mèi quan t©m hµng ®Çu cña nhµ §TNN.
1.2, ChÝnh s¸ch ph¸p luËt
13
M«i trêng ph¸p lý v÷ng ch¾c bao gåm: hÖ thèng
®Çy ®ñ c¸c chÝnh s¸ch, quy ®Þnh cÇn thiÕt, b¶o ®¶m
sù nhÊt qu¸n, kh«ng m©u thuÉn, chång chÐo nhau vµ cã
hiÖu lùc thùc hiÖn lµ rÊt cÇn thiÕt ®èi víi nhµ §TNN
+ Ho¹t ®éng FDI chÞu t¸c ®éng bëi nhiÒu chÝnh
s¸ch cña níc chñ nhµ, trong ®ã cã c¸c chÝnh s¸ch t¸c
®éng trùc tiÕp nh: quy ®Þnh vÒ lÜnh vùc ®îc ®Çu t,
møc së h÷u cña níc ngoµi, miÔn gi¶m thuÕ ®Çu t, quy
®Þnh c¸c tû lÖ xuÊt khÈu, t nh©n ho¸, c¹nh tranh, b¶o
hé quyÒn së h÷u trÝ tuÖ... vµ c¸c chÝnh s¸ch cã ¶nh h-
ëng gi¸n tiÕp nh: c¸c chÝnh s¸ch vÒ tµi chÝnh tiÒn tÖ,
th¬ng m¹i, v¨n ho¸ x· héi, an ninh ®èi ngo¹i...
+ C¸c quy ®Þnh (thêng lµ thñ tôc hµnh chÝnh) cña
níc nhËn ®Çu t) ®èi víi nhµ ®Çu t níc ngoµi trong viÖc
®i l¹i, xin giÊy phÐp ®Çu t, gi¶i quyÕt c¸c khiÕu kiÖn vµ
vÊn ®Ò kh¸c trong cuéc sèng cña hä ... lµ nh÷ng rµo c¶n
lín ®èi víi dßng lu chuyÓn FDI. Bëi v×, cã qu¸ nhiÒu quy
®Þnh dÉn ®Õn t×nh tr¹ng "cöa quyÒn, s¸ch nhiÔu" cña
c¸c c¬ quan qu¶n lý §TNN, lµm t¨ng rñi ro trong ®Çu t
vµ n¶n lßng c¸c nhµ ®Çu t.
Ngîc l¹i, nÕu chØ cã nh÷ng quy ®Þnh cÇn thiÕt,
kh«ng ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c nhµ ®Çu t sÏ t¹o ra
m«i trêng ®Çu t minh b¹ch, b×nh ®¼ng v× thÕ hÊp dÉn
®îc c¸c nhµ ®Çu t.
+ Mét vÊn ®Ò n÷a lµm c¸c nhµ ®Çu t lóng tóng,
®Èy hä l©m vµo t×nh tr¹ng vi ph¹m ph¸p luËt cña níc
chñ nhµ lµ c¸c chÝnh s¸ch quy ®Þnh vÒ §TNN kh«ng
thèng nhÊt, viÖc söa ®æi kh«ng nhÊt qu¸n. Cho nªn c¸c
nhµ ®Çu t kh«ng yªn t©m lµm ¨n l©u dµi hoÆc xin rót
giÊy phÐp ®Çu t
14
+ Thªm mét mèi quan t©m lín cña c¸c nhµ §TNN lµ
tÝnh hiÖu lùc trong thùc hiÖn chÝnh s¸ch ph¸p luËt cña n-
íc chñ nhµ, v× nÕu thùc hiÖn ph¸p luËt kh«ng nghiªm,
kÐm hiÖu lùc th× tµi s¶n vµ nh÷ng quyÒn lîi kh¸c cña hä
sÏ bÞ ®e do¹.
1.3, VÞ trÝ ®Þa lý- ®iÒu kiÖn tù nhiªn:
VÞ trÝ ®Þa lý- ®iÒu kiÖn tù nhiªn bao gåm c¸c yÕu
tè vÒ kho¶ng c¸ch, ®Þa ®iÓm, khÝ hËu, tµi nguyªn thiªn
nhiªn, d©n sè... lµ nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng quan träng
®Õn tÝnh sinh l·i hoÆc rñi ro cña c¸c ho¹t ®éng ®Çu t.
+ Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c ®Þa ®iÓm s¶n xuÊt vµ tiªu
thô mµ thuËn tiÖn th× sÏ gi¶m chi phÝ vËn chuyÓn, gi¶m
gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ h¹n chÕ rñi ro.
+ KhÝ hËu bao gåm ®Æc ®iÓm vÒ thêi tiÕt, ®é Èm
b·o lò... còng ¶nh hëng ®Õn quyÕt ®Þnh ®Çu t cña nhµ
§TNN: Víi níc cã khÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa th× phï hîp víi
c¸c dù ¸n n«ng nghiÖp h¬n lµ c¸c dù ¸n c«ng nghiÖp v×
khÝ hËu nµy thêng cã ®é Èm cao nªn t¸c ®éng xÊu ®Õn
®é bÒn c«ng nghÖ vµ ®iÒu kiÖn sèng cña c¸c nhµ ®Çu
t.
+ MÆt kh¸c, mét ®Êt níc cã tµi nguyªn phong phó,
tr÷ lîng lín, gi¸ rÎ, d©n sè ®«ng sÏ cã lîi thÕ vÒ cung cÊp
lao ®éng vµ kh¶ n¨ng tiªu thô- lµ c¸c yÕu tè hÊp dÉn
nhµ §TNN. Tuy nhiªn møc ®é hÊp dÉn cßn ph¶i phô thuéc
vµo chÊt lîng cña thÞ trêng lao ®éng vµ søc mua cña d©n
c.
1.4, Tr×nh ®é ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ
Tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ lµ møc ®é ph¸t triÓn
vÒ qu¶n lý kinh tÕ vÜ m«, c¬ së h¹ tÇng, chÊt lîng cung
15
cÊp dÞch vô cho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c nhµ
§TNN vµ møc ®é c¹nh tranh cña thÞ trêng níc chñ nhµ.
+ Tr×nh ®é qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« ¶nh hëng lín
®Õn sù æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«, c¸c thñ tôc hµnh chÝnh,
tham nhòng tõ ®ã ¶nh hëng tíi quyÕt ®Þnh ®Çu t cña
nhµ §TNN (nh trªn ®· ph©n tÝch)
+ MÆt kh¸c, sù ph¸t triÓn cña c¬ së h¹ tÇng vµ
dÞchvô sÏ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi vµ gi¶m chi phÝ ph¸t
sinh cho c¸c ho¹t ®éng ®Çu t. C¬ së h¹ tÇng "cøng"
gåm: hÖ thèng ®êng giao th«ng vËn t¶i, s©n bay bÕn
c¶ng, ®iÖn lùc, viÔn th«ng ¶nh hëng trùc tiÕp dÕn viÖc
vËn hµnh c¸c ho¹t ®éng kinh doanh vµ ®iÒu kiÖn sèng
cña nhµ §TNN. M«i trêng ®Çu t "mÒm" gåm: chÊt lîng
c¸c dÞch vô vÒ lao ®éng, tµi chÝnh, c«ng nghÖ... vµ sinh
ho¹t cho nhµ §TNN lµ yÕu tè ®îc c©n nh¾c kü lìng tríc
khi nhµ §TNN quyÕt ®Þnh ®Çu t.
+ Møc ®é c¹nh tranh hay ®éc quyÒn cña thÞ trêng
níc chñ nhµ còng lµ mét yÕu tè quan träng t¸c ®éng ®Õn
quyÕt ®Þnh ®Çu t cña nhµ §TNN: NÕu thÞ trêng níc chñ
nhµ cã tÝnh c¹nh tranh cao th× sÏ gi¶m ®îc c¸c rµo c¶n
®èi víi §TNN. C¸c nhµ §TNN cã thÓ tù do lùa chän ®Çu t
vµo c¸c lÜnh vùc mµ ë ®ã hä cã lîi thÕ so s¸nh víi c¸c
nhµ ®Çu t néi ®Þa. Nhng nÕu thÞ trêng ®éc quyÒn th×
viÖc lùa chän nµy khã thùc hiÖn ®îc.
1.5, §Æc ®iÓm ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi
§Æc ®iÓm ph¸t triÓn KTXH bao gåm c¸c yÕu tè vÒ
ng«n ng÷, t«n gi¸o, gi¸ trÞ ®¹o ®øc vµ tinh thÇn d©n
téc, phong tôc, tËp qu¸n, htÞ hiÕu thÈm mü vµ gi¸o dôc...
cã thÓ lµ nh÷ng c¶n trë, k×m h·m hoÆc khuýªn khÝch
c¸c ho¹t ®éng §TNN. Ch¼ng h¹n, gi¸ trÞ ®¹o ®øc vµ
16
tinh thÇn d©n téc cña níc chñ nhµ ¶nh hëng ®Õn thu hót
§TNN nh: nÕu mét x· héi kh«ng ph©n biÖt ®èi xö, coi
träng lßng tin, th¬ng yªu ®ïm bäc lÉn nhau th× sÏ gi¶m
®îc t×nh tr¹ngb¹o lo¹n vµ tÖ n¹n x· héi. H¬n n÷a, tÝnh
tù träng d©n téc cao nhng kh«ng cã th¸i ®é bµi bµi ngo¹i
sÏ cã th¸i ®é th©n thiÖn víi b¹n bÌ, víi c¸c nhµ §TNN. Hay
nh sù bÊt ®ång vÒ ng«n ng÷ g©y khã kh¨n cho nhµ ®Çu
t khi kinh doanh ë níc ngoµi. Sù kh¸c biÖt vÒ ng«n ng÷
lµm ph¸t sinh thªm chi phÝ (ph¶i häc ngo¹i ng÷, thªu
phiªn dÞch...), thËm chÝ g©y ra nh÷ng hiÓu lÇm trong
kinh doanh vµ khã kh¨n trong sinh ho¹t cña cña c¸c nhµ
®Çu t.
2, M«i trêng kinh doanh ë níc ®Çu t:
Trong qu¸ tr×nh t×m kiÕm c¬ héi ®Çu t ë níc ngoµi,
c¸c nhµ ®Çu t lu«n so s¸nh møc ®é hÊp dÉn vµ rñi ro
gi÷a c¸c yÕu tè cña m«i trêng §TNN víi c¸c yÕu tè m«i tr-
êng kinh doanh vµ chiÕn lîc ph¸t triÓn cña níc hä. Hä chØ
®Çu t ra níc ngoµi nÕu xÐt thÊy ®Çu t ë níc ngoµi cã
hiÖu qu¶ h¬n ®Çu t ë trong níc.
M«i trêng kinh doanh ë níc ®Çu t còng bao gåm tÊt
c¶c c¸c yÕu tè vÒ chÝnh trÞ, chÝnh s¸ch ph¸p luËt, vÞ trÝ
®Þa lý ...
Ngoµi nh÷ng yÕu tè t¹o nªn sù thuËn lîi cña m«i tr-
êng ®Çu t trong níc trªn, quyÕt ®Þnh ®Çu t ra níc ngoµi
cña c¸c nhµ ®Çu t cßn chÞu ¶nh hëng lín tõ nh÷ng thay
®æi chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m«, c¸c ho¹t ®éng thóc ®Èy
®Çu t ra níc ngoµi cña chÝnh phñ vµ tiÒm lùc kinh tÕ-
khoa häc, c«ng nghÖ cña níc hä.
2.1, Thay ®æi chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m«
17
ChÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« t¸c ®éng m¹nh tíi ®Çu t
ra níc ngoµi lµ c¸c chÝnh s¸ch vÒ tµi chÝnh tiÒn tÖ , xuÊt
nhËp khÈu, qu¶n lý ngo¹i hèi. C¸c chÝnh s¸ch nµy cã liªn
quan ®Õn c¸c mÆt:
+ HiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c nhµ ®Çu t (hiÖu
qu¶ sö dông vèn trong níc cµng cao th× ®Çu t ra níc
ngoµi cµng Ýt).
+ Kh¶ n¨ng xuÊt khÈu (trong níc khã xuÊt khÈu th×
®Çu t ra níc ngoµi cµng nhiÒu).
+ Kh¶ n¨ng nhËp khÈu (cµng dÔ nhËp khÈu c¸c s¶n
phÈm tõ níc ngoµi th× c¸c nhµ ®Çu t cµng muèn chuyÓn
s¶n xuÊt ra níc ngoµi sau ®ã nhËp khÈu s¶n phÈm ®ã vÒ
níc).
+ Sù thay ®æi chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ tõ thùc
hiÖn chÝnh s¸ch th¾t chÆt tiÒn tÖ sang níi láng hay ngîc
l¹i hoÆc hçn hîp sÏ t¸c ®éng m¹nh ®Õn l·i suÊt thùc tÕ
qua ®ã lµm t¨ng hoÆc gi¶m kh¶ n¨ng t¹o lîi nhuËn cña
nhµ ®Çu t.
VÝ dô: NÕu nhµ níc thùc hiÖn chÝnh s¸ch th¾t chÆt
tiÒn tÖ - níi láng tµi chÝnh sÏ lµm cho møc l·i suÊt thùc tÕ
cao h¬n dÉn ®Õn ®Çu t trong níc cã hiÖu qu¶, kh«ng
khuyÕn khÝch ®Çu t ra níc ngoµi.
Sù thay ®æi chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ cßn ¶nh
hëng trùc tiÕp tíi l¹m ph¸t. NÕu l¹m ph¸t cao sÏ lµm cho
®ång tiÒn néi ®Þa bÞ mÊt gi¸ tõ ®ã gi¸n tiÕp lµm gi¶m
®Çu t ra níc ngoµi
+ ChÝnh s¸ch xuÊt nhËp khÈu cã ¶nh hëng ®Õn
®Çu t ra níc ngoµi ë chç: C¸c u ®·i khuyÕn khÝch xuÊt
khÈu trong c¸c HiÖp ®Þnh th¬ng m¹i song ph¬ng vµ ®a
ph¬ng cña níc ®Çu t sÏ t¹o c¬ héi cho hµng ho¸ cña c¸c
c«ng ty ë níc nµy th©m nhËp vµo thÞ trêng níc ngoµi dÔ
18
dµng. V× thÕ ®éng lùc ®Çu t ra níc ngoµi ®Ó vît qua c¸c
rµo c¶n th¬ng m¹i gi¶m xuèng.
+ C¸c chÝnh s¸ch níi láng hoÆc th¾t chÆt qu¶n lý
ngo¹i hèi ë níc ®Çu t cã t¸c ®éng m¹nh ®èi víi ®Çu t ra
níc ngoµi.
2.2, C¸c ho¹t ®éng thóc ®Èy ®Çu t ra níc ngoµi:
C¸c ho¹t ®éng thóc ®Èy ®Çu t ra níc ngoµi cña níc
®Çu t chñ yÕu bao gåm:
+ C¸c HiÖp ®Þnh ®Çu t song ph¬ng vµ ®a ph¬ng.
+ HiÖp ®Þnh tr¸nh ®¸nh thuÕ hai lÇn.
+ Trî gióp vÒ tµi chÝnh trong c¸c ho¹t ®éng xóc tiÕn
®Çu t.
+ B¶o hiÓm ®Çu t, cung cÊp c¸c th«ng tin vÒ m«i
trêng ®Çu t ë níc ngoµi vµ chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña níc
®Çu t.
C¸c ho¹t ®éng nµy t¹o ra c¸c c¬ së ph¸p lý vµ tiÒn
®Ò cÇn thiÕt cho c¸c nhµ ®Çu t ë níc ngoµi. §Çy lµ c¸c
yÕu tè quan träng cã tÝnh quyÕt ®Þnh ®Õn thóc ®Èy
dßng vèn ®Çu t ra níc ngoµi. Ch¼ng h¹n ®Ó khuyÕn
khÝch c¸c c«ng ty ®Çu t ra níc ngoµi, níc ®Çu t thêng trî
gióp nhµ ®Çu t th«ng qua viÖc thµnh lËp c¸c ch¬ng
tr×nh xóc tiÕn ®Çu t vµ c¸c tæ chøc hç trî ®Çu t h¶i
ngo¹i nh OPIC (Mü), MITI, JICA (NhËt b¶n)...
Ngoµi ra, t¨ng cêng c¸c ho¹t ®éng ngo¹i giao, thóc
®Èy giao lu v¨n ho¸ quèc tÕ vµ cung cÊp ODA cho c¸c níc
®ang ph¸t triÓn còng t¸c ®éng m¹nh ®Õn dßng vèn
®Çu t ra níc ngoµi cña níc ®Çu t.
2.3, TiÒm lùc kinh tÕ, KH-CN vµ chÝnh s¸ch x· héi
TiÒm lùc kinh tÕ, KHCN, chÝnh s¸ch x· héi t¸c ®éng
m¹nh ®Õn lùc ®Èy ®Çu t ra níc ngoµi thÓ hiÖn chñ yÕu
19
trong c¸c khÝa c¹nh vÒ kh¶ n¨ng tÝch luü cña nÒn kinh
tÕ, trî cÊp phóc lîi x· héi, tr×nh ®é nghiªn cøu vµ triÓn
khai, kh¶ n¨ng cung cÊp c«ng nghÖ. Cô thÓ: Khi nÒn kinh
tÕ cã kh¶ n¨ng tÝch luü cao, møc dù tr÷ ngo¹i tÖ lín th×
lóc ®ã sÏ cã nhu cÇu ®Çu t ra níc ngoµi ®Ó khai th¸c
hiÖu qu¶ cña nguån vèn "d thõa" nµy.
Ngoµi ra, mét níc cã tr×nh ®é nghiªn cøu vµ triÓn
khai, c«ng nghÖ cao thêng t¹o ra c¸c c«ng nghÖ nguån
vµ cã vai trß quyÕt ®Þnh gi¸ c¶ trªn thÞ trêng c«ng nghÖ
quèc tÕ. C¸c c«ng nghÖ nguån t¹o ra lîi thÕ c¹nh tranh
®éc quyÒn vµ cÇn s¶n xuÊt víi quy m« lín lµ yÕu tè quýªt
®Þnh nh÷ng TNCs ®Çu t ra níc ngoµi.
H¬n n÷a, FDI thêng g¾n liÒn víi chuyÓn giao c«ng
nghÖ nªn níc ®Çu t cã tiÒm n¨ng c«ng nghÖ lín sÏ
khuyÕn khÝch c¸c c«ng ty cña hä ®Çu t ra níc ngoµi ®Ó
tiªu thô nguån c«ng nghÖ nµy.
ViÖc chuyÓn vèn ra níc ngoµi dÉn tíi gi¶m ®Çu t néi
®Þa, lµm gi¶m c¬ héi t¹o viÖc lµm trong níc, cã thÓ gia
t¨ng t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp vµ c¸c vÊn ®Ò x· héi kh¸c.
Cho nªn, nÕu níc ®Çu t cã møc trî cÊp phóc lîi x· héi cao
chñ yÕu lµ trî cÊp thÊt nghiÖp th× sÏ gi¶m ®îc lµn sãng
ph¶n ®èi chuyÓn vèn ®Çu t ra níc ngoµi.
3, M«i trêng quèc tÕ:
Ngoµi c¸c yÕu tè cña m«i trêng ®Çu t vµ m«i tr-
êng kinh doanh, dßng vèn ®Çu t gi÷a c¸c níc cßn bÞ t¸c
®éng m¹nh cña m«i trêng quèc tÕ, trong ®ã bao gåm c¸c
yÕu tè c¬ b¶n nh: Xu híng ®èi tho¹i chÝnh trÞ gi÷a c¸c
níc, liªn kÕt khu vùc, t¨ng trëng nhanh cña c¸c TNCs vµ
tèc ®é toµn cÇu ho¸.
3.1, Xu híng ®èi tho¹i chÝnh trÞ gi÷a c¸c níc:
20