Skkn tổ chức hoạt động dạy học theo nhóm trong môn lịch sử

  • 12 trang
  • file .pdf
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm
trong m«n lÞch sö
--------- ---------
A. §Æt vÊn ®Ò :
Nh©n lo¹i ®ang ®øng tr­íc sù ph¸t triÓn nh­ vò b·o cña khoa häc c«ng nghÖ,
n­íc ViÖt Nam nãi chung vµ ngµnh gi¸o dôc nãi riªng ph¶i ®Çu t­ thÝch ®¸ng cho
sù nghiÖp gi¸o dôc, ph¶i kÞp thêi ®µo t¹o ra mét thÕ hÖ trÎ n¨ng ®éng, s¸ng t¹o,
n¾m v÷ng tri thøc khoa häc c«ng nghÖ ®Ó lµm chñ trong mäi hoµn c¶nh c«ng t¸c
vµ ho¹t ®éng x· héi trong thêi k× c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc.
§æi míi gi¸o dôc ®· ®­îc §¶ng vµ nhµ n­íc kh¼ng ®Þnh lµ vai trß quan träng
cÊp thiÕt trong hÖ thèng “§æi míi sù nghiÖp GD”, lµ nÒn t¶ng, lµ ®éng lùc thóc ®Èy
c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc ®Ó ViÖt Nam tõng b­íc v÷ng vµng khi héi
nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi.
Tõ n¨m häc 2002 - 2003, Bé GD ®· thùc hiÖn “cuéc c¸ch m¹ng vÒ GD” ,®æi
míi c¶ néi dung vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc. §Æc biÖt n¨m häc 2006 - 2007 ngµnh
gi¸o dôc ®ang triÓn khai thùc hiÖn cuéc vËn ®éng “ Nãi kh«ng víi tiªu cùc trong
thi cö vµ bÖnh thµnh tÝch trong gi¸o dôc” lµ lËp l¹i kØ c­¬ng d¹y vµ häc. §©y ®­îc
coi lµ kh©u ®ét ph¸ cña n¨m häc 2006 -2007 ®Ó toµn ngµnh gi¸o dôc tù kh¼ng
®Þnh, ®æi míi v× sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc, cña ngµnh.
Sù ®æi míi vÒ môc tiªu vµ néi dung d¹y häc ,®ßi hái ph¶i cã sù ®æi míi vÒ
ph­¬ng ph¸p d¹y häc. §æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc lµ qu¸ tr×nh tÝch cùc ho¸ ho¹t
®éng häc tËp cña häc sinh. D­íi sù trùc tiÕp h­íng dÉn chØ ®¹o cña gi¸o viªn, häc
sinh tù gi¸c chñ ®éng t×m tßi, ph¸t hiÖn, gi¶i quyÕt nhiÖm vô nhËn thøc vµ cã ý
thøc vËn dông linh ho¹t, s¸ng t¹o c¸c kiÕn thøc ®· thu nhËn ®­îc mét c¸ch cã hiÖu
qu¶ vµo thùc tÕ.
Nh­ vËy, ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh ®æi míi gi¸o dôc kh«ng chØ ®èi míi vÒ néi
dung ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa mµ cßn ph¶i ®èi míi vÒ c¶ ph­¬ng ph¸p D¹y-
Häc. §©y lµ hai vÊn ®Ò cã mèi liªn quan chÆt chÏ víi nhau trong qu¸ tr×nh thùc
hiÖn môc tiªu gi¸o dôc trong giai ®o¹n míi.
§Ó thùc hiÖn ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc, lµ gi¸o viªn d¹y m«n lÞch sö, t«i
lu«n tr¨n trë lµm thÕ nµo ®Ó häc sinh hiÓu vµ n¾m thËt ch¾c kiÕn thøc bé m«n,biÕt
tù m×nh ®¸nh gi¸, nhËn xÐt rót ra nh÷ng kÕt luËn s©u s¾c vÒ mét sù kiÖn, nh©n vËt
lÞch sö. DiÒu tr¨n trë ®ã chØ thùc hiÖn ®­îc khi ®æi míi c¸ch thøc tæ chøc ho¹t
1
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
®éng häc tËp cña häc sinh. ViÖc tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm trong m«n
lÞch sö lµ mét vÊn ®Ò cÇn ph¶i quan t©m. Lµ mét gi¸o viªn trùc tiÕp ®øng líp d¹y
m«n LÞch sö, t«i nhËn thÊy cÇn ph¶i ®æi míi vÒ ph­¬ng ph¸p tæ chøc cho häc sinh
ho¹t ®éng trªn líp nh»m chuyÓn biÕn chÊt l­îng häc sinh ®Æc biÖt lµ viÖc tiÕp thu
sù kiÖn lÞch sö, so s¸nh, nhËn xÐt ®Ó rót ra bµi häc lÞch sö cho b¶n th©n. V× vËy t«i
m¹nh d¹n ®­a ra s¸ng kiÕn vÒ
" Ph­¬ng ph¸p tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n lÞch sö ” ®Ó
mét lÇn n÷a kh¼ng ®Þnh vai trß quan träng cña viÖc ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc ë
tr­êng THCS t¹i ®¬n vÞ cña m×nh ®ang c«ng t¸c.
B. NéI DUNG
I. C¬ së lý luËn
Sù nghiÖp ®æi míi gi¸o dôc ®­îc §¶ng, Nhµ n­íc nh©n d©n quan t©m h­ëng
øng m¹nh mÏ t¹o ®éng lùc thóc ®Èy, n©ng cao chÊt l­îng gi¸o dôc theo nguyÖn
väng chung trong ®ã cã nguyÖn väng cña mçi ng­êi thÇy gi¸o.
NghÞ quyÕt Trung ­¬ng kho¸ VII cña §¶ng ®· x¸c ®Þnh ph¶i:“ khuyÕn khÝch
tù häc”, ph¶i “ ¸p dông nh÷ng ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc hiÖn ®¹i ®Ó båi d­ìng cho
häc sinh n¨ng lùc t­ duy s¸ng t¹o, n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ” .NghÞ quyÕt Trung
­¬ng 2 kho¸ VIII tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh ph¶i “§æi míi ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc ®µo
t¹o, kh¾c phôc lèi truyÒn ®¹t mét chiÒu, rÌn luyÖn thµnh nÕp t­ duy s¸ng t¹o cña
ng­êi häc. Tõng b­íc ¸p dông c¸c ph­¬ng ph¸p tiªn tiÕn vµ ph­¬ng tiÖn d¹y häc
hiÖn ®¹i vµo qu¸ tr×nh d¹y häc, b¶o ®¶m ®iÒu kiÖn vµ thêi gian tù häc, tù nghiªn
cøu cho häc sinh ” .
Ph­¬ng ph¸p d¹y häc cò ,GV chØ thùc hiÖn viÖc truyÒn thô kiÕn thøc mét
chiÒu cho häc sinh. Ph­¬ng ph¸p nµy lÊy thÇy gi¸o lµm trung t©m. ThÇy gi¸o ®­îc
®Ò cao uy quyÒn vÒ ch©n lý khoa häc vµ lµ nguån cung cÊp ®éc t«n bªn c¹nh SGK.
Häc sinh chØ cã tiÕp nhËn, ghi nhí trë thµnh ®èi t­îng hoµn toµn thô ®éng. Víi
c¸ch d¹y ®ã, häc sinh kh«ng ph¸t huy ®­îc vai trß chñ thÓ n¨ng ®éng, chñ thÓ
trong häc tËp. B¶n th©n häc sinh ch­a diÔn ra mét sù tù lùc cña c¸c yÕu tè bªn
trong. Mäi qu¸ tr×nh t©m lÝ, thao t¸c t­ duy ®­îc huy ®éng vµ vËn dông vµo ho¹t
®éng tiÕp nhËn. Do ®ã, häc sinh ch­a h×nh thµnh n¨ng lùc s¸ng t¹o, kh«ng ph¸t
huy ®­îc tiÒm n¨ng s¸ng t¹o lµ kh«ng ®¸p øng ®­îc môc tiªu gi¸o dôc còng nh­
kh«ng phï hîp víi yªu cÇu cña ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc .
§æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc lµ d¹y tõ ng­êi häc, v× ng­êi häc. Tøc lµ ®Æt
häc sinh vµo trung t©m cña qu¸ tr×nh d¹y häc. Ph­¬ng ph¸p d¹y häc míi ph¸t huy
tÝnh tÝch cùc chñ ®éng, s¸ng t¹o, tÝch cùc ho¹t ®éng cña häc sinh. Ng­êi thÇy chØ
®ãng vai trß tæ chøc h­íng dÉn kh«ng can thiÖp qu¸ s©u vµo qu¸ tr×nh t×m hiÓu,
2
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
c¶m thô cña häc sinh ®Ó Ðp häc sinh ®i theo sù ¸p ®Æt cña m×nh. Bªn c¹nh ®ã, d¹y
häc cßn chó träng ®Õn rÌn luyÖn ph­¬ng ph¸p tù häc cho häc sinh. §ã lµ cÇu nèi
gi÷a häc tËp vµ nghiªn cøu khoa häc. Mét yÕu tè quan träng b¶o ®¶m sù thµnh
c«ng trong häc tËp lµ kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn kÞp thêi vµ gi¶i quyÕt hîp lý nh÷ng n¶y
sinh trong thùc tiÔn. RÌn luyÖn cho ng­êi häc cã kÜ n¨ng, ph­¬ng ph¸p, thãi quen
tù häc, biÕt linh ho¹t øng dông nh÷ng ®iÒu ®· häc vµo t×nh huèng míi, biÕt tù lùc
ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra th× sÏ t¹o cho ng­êi häc lßng ham häc,
kh¬i dËy tiÒm n¨ng vèn cã trong mçi con ng­êi. Lµm ®­îc nh­ vËy kh«ng nh÷ng
kÕt qu¶ häc tËp ®­îc n©ng cao mµ ng­êi häc cßn ®­îc chuÈn bÞ ®Ó tiÕp tôc tù häc
khi b­íc vµo ®êi , dÔ dµng thÝch øng víi cuéc sèng trong x· héi. V× nh÷ng lÏ ®ã,
ngµy nay ng­êi ta nhÊn m¹nh ho¹t ®éng häc trong qu¸ tr×nh d¹y häc, cè g¾ng t¹o
ra sù chuyÓn biÕn tõ häc tËp thô ®éng sang häc tËp chñ ®éng s¸ng t¹o .
LuËt gi¸o dôc còng nªu râ trong ®iÒu 24.2: “ Ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc phæ th«ng
ph¶i ph¸t huy tÝnh tÝch cùc chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh; phï hîp víi tõng ®Æc
®iÓm cña tõng líp häc, m«n häc; båi d­ìng ph­¬ng ph¸p tù häc, rÌn luyÖn kü
n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo thùc tiÔn, t¸c ®éng ®Õn t×nh c¶m, ®em l¹i niÒm høng
thó cho häc sinh”.
Theo ®­êng lèi chØ ®¹o chung cña toµn ngµnh gi¸o dôc, gi¸o dôc LÖ Thuû
®ang tÝch cùc h­íng tíi sù hoµn thiÖn vÒ ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc. Trong ®ã
coi träng ®æi míi c¸ch thøc tæ chøc ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh. Bëi cã ®æi míi
c¸ch thøc tæ chøc häc sinh ho¹t ®éng, ng­êi thÇy gi¸o míi ph¸t huy ®­îc tÝnh tÝch
cùc chñ ®éng häc tËp cña häc sinh, häc sinh míi cã sù høng thó say mª trong häc
tËp, tù m×nh suy nghÜ ,lËp luËn ®Ó rót ra néi dung bµi häc cÇn thiÕt cho m×nh. Cã
thÓ nãi, mÊu chèt cña ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc chÝnh lµ kh©u tæ chøc ho¹t
®éng häc tËp cña häc sinh, trong ®ã tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm lµ vÊn
®Ò cÇn ph¶i quan t©m ®Æc biÖbieet
II . C¬ së thùc tiÔn .
1. C¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ d¹y häc:
Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, do yªu cÇu cña ®æi míi sù nghiÖp gi¸o dôc,
CSVC cña nhµ tr­êng ®­îc t¨ng tr­ëng m¹nh. Song do thiÕu sù thèng nhÊt trong
nhiÒu n¨m häc liÒn tr­íc nªn sù ®ång bé trong c¸c líp häc cßn ch­a cao nhÊt lµ
®èi víi bµn ghÕ häc sinh. §iÒu nµy phÇn nµo ¶nh h­ëng ®Õn viÖc tæ chøc hä¹t ®éng
theo nhãm, chÊt l­îng ho¹t ®éng nhãm ch­a thËt cao.
Trang thiÕt bÞ d¹y häc ®· ®­îc trang cÊp kh¸ ®Çy ®ñ nh»m phôc vô tèi ®a cho
môc ®Ých ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc trong ch­¬ng tr×nh THCS. Song ë mét sè
3
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
bµi d¹y, mét sè néi dung cÇn ®Õn s¬ ®å, l­îc ®å nh­ng s¸ch gi¸o khoa vµ s¸ch gio¸
viªn kh«ng thÓ hiÖn râ vµ kh«ng ®­a ra ®Þnh h­íng chung ®Ó thùc hiÖn nªn dÔ g©y
ra sù tuú ý trong mét sè néi dung khi thùc hiÖn.
2. Thùc tÕ cña thÇy trong c¸ch tæ chøc ho¹t ®éng nhãm cho häc sinh:
Thùc tiÔn trong nh÷ng n¨m häc thùc hiÖn thay ®æi ch­¬ng tr×nh SGK tõ líp 6
®Õn líp 9, bé m«n LÞch sö ®· cã nhiÒu ®æi míi trong tæ chøc c¸c ho¹t ®éng häc tËp
cña häc sinh nh­ng c¸ch thøc tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm hiÖu qu¶ ch­a
thËt cao. Sù chuÈn bÞ cña thÇy cßn ®¬n gi¶n, ch­a t¹o ®­îc ®iÓm nhÊn, ®iÓm s¸ng
t¹o trong nh÷ng c©u hái ®­a ra th¶o luËn nhãm .
3. T×nh h×nh thùc tÕ häc sinh .
Häc sinh ®­îc häc ch­¬ng tr×nh SGK míi, ®a sè c¸c em thÝch ®­îc kh¸m
ph¸, tiÕp thu c¸i míi. Do t©m lÝ løa tuæi nªn nhiÒu häc sinh rÊt n¨ng ®éng trong c¸c
ho¹t ®éng nh­ng chñ yÕu ë ®èi t­îng häc sinh kh¸, giái .
Bªn c¹nh ®ã, trong ho¹t ®éng nhãm sù tËp trung cña nhiÒu em ch­a cao , cßn
û l¹i, nghe b¹n mét c¸ch thô ®éng, chê ®îi kÕt qu¶ cña b¹n ®­a ra. D¹ng nµy tËp
trung vµo häc sinh TB, yÕu. C¸c em nµy kh«ng cã c¬ héi nªu suy nghÜ cña m×nh
khi ®· cã b¹n ®¹i diÖn cho nhãm nhÊt lµ trong kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh d· ®­îc
chuÈn bÞ trong thiÕt kÕ cña bµi d¹y .
4. Thùc tr¹ng ®æi míi c¸ch tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm ë tr­êng
THCS Mü Thuû .
Tõ n¨m häc 2002 - 2003, cïng víi sù thay ®æi ch­¬ng tr×nh SGK míi cña
ngµnh gi¸o dôc t«i ®· vËn dông ph­¬ng ph¸p tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm
trong m«n LÞch Sö .
Trong n¨m ®Çu cña viÖc ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc theo ch­¬ng tr×nh
SGK míi, do cßn nhiÒu bì ngì, lóng tóng nªn viÖc tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng
nhãm hiÖu qu¶ ch­a cao. V× vËy chÊt l­îng d¹y häc m«n LÞch Sö khèi 6 ch­a ®­îc
nh­ mong muèn. ChÊt l­îng HS cuèi n¨m häc 2002-2003 cña khèi 6 ®­îc thÓ hiÖn
qua b¶ng sè liÖu sau:
HS biÕt c¶m nhËn, ph©n HS ch­a biÕt c¶m nhËn,
tÝch, ®¸nh gi¸ sù kiÖn lÞch ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ sù kiÖn
Líp SLHS sö lich sö
SL % SL %
6A 45 28 62,2 17 37,8
6B 42 26 61,9 16 38,1
6C 45 27 60,0 18 40,0
Céng 132 81 61,4 51 38,6
4
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
Theo b¶ng thèng kª chÊt l­îng cña häc sinh khèi 6 cuèi n¨m häc, ta thÊy râ
r»ng tõ sù lóng tóng thiÕu vËn ®éng trong c¸ch tæ chøc ho¹t ®éng häc tËp cho häc
sinh nªn tØ lÖ häc sinh biÕt c¶m nhËn, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ sù kiÖn lÞch sö, n¾m vµ
hiÓu mét c¸ch s©u s¾c vÒ sù kiÖn lÞch sö ch­a cao chiÕm h¬n 50% tæng sè HS trong
khèi. Sè häc sinh ch­a biÕt c¶m nhËn, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ sù kiÖn lich sö cßn
nhiÒu.
Së dÜ cã chÊt l­îng nh­ trªn lµ do HS khèi 6 tõ cÊp TiÓu häc míi lªn, c¸ch
thøc vµ ph­¬ng ph¸p häc tËp hoµn toµn kh¸c so víi ë TiÓu häc. §a sè c¸c em ch­a
quen víi c¸c ho¹t ®éng gi¸o viªn giao cho nhÊt lµ ho¹t ®éng nhãm. Gi¸o viªn d¹y
ng¹i tæ chøc ho¹t ®éng nhãm do sî thiÕu thêi gian.
Nh÷ng mÆt h¹n chÕ ®ã lµm gi¶m kh¶ n¨ng tiÕp thu, më réng kiÕn thøc LÞch
sö, lµm HS hiÓu bµi mét c¸ch m¸y mãc, thô ®éng, kh«ng biÕt c¸ch ®¸nh gi¸, nhËn
xÐt sù kiÖn LÞch sö ®· häc, ®· nªu trong s¸ch gi¸o khoa.VËy, ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó
n©ng cao chÊt luîng kÕt qu¶ häc tËp cho häc sinh.
Mét gi¶i ph¸p kh«ng thÓ thiÕu ®­îc lµ chó träng c¸ch thøc tæ chøc ho¹t ®éng
nhãm cho häc sinh tõ häc tËp bÞ ®éng sang chñ ®éng hoµn toµn cã s¸ng t¹o trong
qu¸ tr×nh chiÕm lÜnh tri thøc .
Lµ ng­êi trùc tiÕp gi¶ng d¹y t«i m¹nh d¹n ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p vÒ tæ chøc
ho¹t ®éng nhãm cho häc sinh . §©y lµ mét kh©u hÕt søc quan träng trong ®æi míi
ph­¬ng ph¸p d¹y häc ë tr­êng THCS . V× vËy t«i ®· vËn dông trong nh÷ng n¨m
häc tiÕp theo cña ch­¬ng tr×nh thay SGK míi .
Ph­¬ng ph¸p tæ chøc ho¹t ®éng theo nhãm trong m«n LÞch Sö cã nh÷ng ­u
®iÓm vµ nh­îc ®iÓm .
*­u ®iÓm :
- Ho¹t ®éng th¶o luËn nhãm ®· t¹o nªn mèi quan hÖ hîp t¸c gi÷a c¸c c¸ nh©n
trªn con ®­êng chiÕm lÜnh néi dung häc tËp.
- Th«ng qua ho¹t ®éng th¶o luËn nhãm, ý kiÕn cña mçi c¸ nh©n ®­îc béc lé,
kh¶ng ®Þnh hay b¸c bá, qua ®ã ng­êi häc n©ng m×nh lªn mét tr×nh ®é míi .
- Ho¹t ®éng nhãm ®em l¹i cho häc sinh c¬ héi ®Ó sö dông ph­¬ng ph¸p, kiÕn
thøc vµ c¸c kÜ n¨ng mµ c¸c em ®· lÜnh héi vµ rÌn luyÖn .
- Gióp häc sinh rÌn luyÖn, ph¸t triÓn kÜ n¨ng lµm viÖc vµ giao tiÕp, t¹o ®iÒu
kiÖn cho c¸c em häc hái lÉn nhau .
- D¹y häc theo nhãm gãp phÇn h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c mèi quan hÖ qua
l¹i trong häc sinh, t¹o bÇu kh«ng khÝ ®oµn kÕt gióp ®ì, tin t­ëng lÉn nhau trong
häc tËp .
5
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
- Tæ chøc d¹y häc theo nhãm gióp nh÷ng häc sinh nhót nh¸t, diÔn ®¹t kÐm cã
®iÒu kiÖn rÌn luyÖn ®Ó dÇn dÇn kh¶ng ®Þnh b¶n th©n tù tin h¬n trong häc tËp .
- Khi ®ang häc theo nhãm cã c¬ héi ph¸t triÓn kh¶ n¨ng tiÕp nhËn cña tõng
häc sinh, qua ®ã hç trî cho tõng em theo c¸ch riªng phï hîp.
* Nh­îc ®iÓm :
- Trong ho¹t ®éng nhãm nhiÒu tr×nh ®é sÏ x¶y ra tr­êng hîp chØ cã c¸c em
kh¸ giái tham gia ho¹t ®éng cßn c¸c em kh¸c Ýt hoÆc kh«ng tham gia. Nh÷ng em
yÕu dùa dÉm phô thuéc vµo b¹n, nhiÒu khi bÞ chÕ giÔu dÉn tíi tù ti vµ h¹n chÕ sù
ph¸t triÓn .
- C¸c thµnh viªn kh«ng l¾ng nghe ý kiÕn cña nhau nªn khã ®­a ra ý kiÕn
thèng nhÊt .
- Mét sè thµnh kh«ng høng thó trong ho¹t ®éng nhãm nªn dÉn tíi t×nh tr¹ng
nhãm ho¹t ®éng tù do, kh«ng hiÖu qu¶ .
- Tèn thêi gian vµ dÔ “ch¸y gi¸o ¸n” nÕu gi¸o viªn chuÈn bÞ kh«ng kÜ l­ìng.
Nghiªn cøu nh÷ng mÆt ­u ®iÓm vµ h¹n chÕ cña ph­¬ng ph¸p tè chøc ho¹t ®éng
nhãm, t«i dÇn dÇn ®óc rót kinh nghiÖm cho b¶n th©n trong kh©u tæ chøc häc sinh
ho¹t ®éng theo nhãm trªn líp. Kinh nghiÖm ®ã ®­îc vËn dung vµ cã hiÖu qu¶
trong nh÷ng n¨m häc 2004-2005, 2005-2006. Sau ®©y lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n t«i ®·
thùc hiÖn cho bé m«n m×nh ®¶m nhiÖm.
III. Gi¶i ph¸p tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm.
Tæ chøc ho¹t ®éng häc tËp nhãm cho häc sinh cã hiÖu qu¶ kh«ng ®¬n thuÇn
chØ lµ mét ho¹t ®éng ®¬n lÎ ë mét giai ®o¹n nµo ®ã trong tiÕt d¹y mµ lµ c¶ mét qu¸
tr×nh s©u chuçi c¸c kh©u trong ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc. Muèn kh©u tæ chøc
cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm cã hiÖu qu¶ caontøc lµ t¹o høng thó, s¸ng t¹o cho
c¸c em th× ng­êi thÇy gi¸o ph¶i chuÈn bÞ cho m×nh c¶ mét qu¸ tr×nh tr­íc khi thùc
hiÖn trªn líp .
ViÖc tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng theo nhãm cã ý nghÜa nhiÒu mÆt: D¹y
häc theo nhãm lµ h×nh thøc ®Æt cho häc sinh vµo m«i tr­êng ho¹t ®éng tÝch cùc.
Trong nhãm, häc sinh ®­îc th¶o luËn vµ hîp t¸c lµm viÖc víi nhau. D¹y häc theo
nhãm, häc sinh häc tËp th«ng qua giao tiÕp, trao ®æi, tranh luËn víi nhau, chia sÎ
vµ cã c¬ héi ®Ó diÔn ®¹t ý nghÜ cña m×nh, t×m tßi vµ më réng suy nghÜ. Cßn gi¸o
viªn lµ ng­êi tæ chøc c¸c ho¹t ®éng gîi më, h­íng dÉn, kÝch thÝch hç trî häc sinh
b»ng kinh nghiÖm gi¸o dôc cña m×nh .
§Ó ®æi míi c¸ch thøc tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm ë m«n häc
LÞch sö t¹i tr­êng THCS Mü Thuû t«i ®­a ra nh÷ng gi¶i ph¸p thùc hiÖn nh­ sau :
1. Mét sè h×nh thøc tæ chøc nhãm, c¸ch chia nhãm .
6
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
a. C¸ch chia nhãm:
- Gäi sè ngÉu nhiªn: Cho häc sinh diÓm sè 1 ®Õn sè mµ nhãm dù kiÕn.
- ChØ ®Þnh: Gi¸o viªn lÇn l­ît ®äc tªn häc sinh vµo tõng nhãm.
- Chia theo biÓu t­îng: Dïng c¸c biÓu t­îng: h×nh trßn, tam gi¸c ..... C¸c
em cïng biÓu t­îng vµo mét nhãm .
- Chia tõng cÆp: GV chØ ®Þnh hai häc sinh ngåi gÇn nhau lµm viÖc .
b. C¸c kiÓu nhãm:
- Nhãm nhiÒu tr×nh ®é: trong ®ã cã c¶ häc sinh giái, kh¸, TB, kÐm .
- Nhãm cïng tr×nh ®é: gåm c¸c em cã kh¶ n¨ng häc tËp nh­ nhau .
- Nhãm t×nh b¹n: gåm c¸c em kÕt b¹n víi nhau, kh«ng phô thuéc vµo häc
lùc.
- Nhãm cïng së thÝch: gåm c¸c em cã cïng së thÝch.
- Nhãm cïng nhu cÇu häc tËp.
2 . VÒ c«ng t¸c chuÈn bÞ:
* §èi víi häc sinh:
- GV cÇn giao viÖc tr­íc khi kÕt thóc mét tiÕt häc .
+ §äc bµi míi
+ ChuÈn bÞ kÜ kiÕn thøc ë phÇn nµo .
+ §­a ra c©u hái cÇn ho¹t ®éng nhãm ®Ó häc sinh chuÈn bÞ .
* §èi víi gi¸o viªn :
- LËp kÕ ho¹ch bµi d¹y :
+ §äc kÜ bµi d¹y n¾m môc tiªu cÇn ®¹t .
+ LËp kÕ ho¹ch ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß, dù kiÕn c¸c t×nh huèng x¶y ra
khi d¹y häc theo nhãm .
- Dù kiÕn :
+ C¸ch chia nhãm, sè l­îng nhãm .
+ NhiÖm vô cña c¸c nhãm .
+ Thêi gian ho¹t ®éng, tr×nh bµy .
- ChuÈn bÞ rÊt kÜ phÇn thiÕt kÕ bµi häc: ChuÈn bÞ c¸c c©u hái nhÊt lµ c¸c c©u
hái nh»m khuyÕn khÝch häc sinh suy nghÜ ë møc ®é cao h¬n vµ s©u h¬n .
- ChuÈn bÞ chu ®¸o ®å dïng vµ thiÕt bÞ d¹y häc .
- Thùc hiÖn kÕ ho¹ch bµi häc .
3. B­íc th¶o luËn
- GV nªu vÊn ®Ò, h­íng dÉn häc sinh c¸ch th¶o luËn
- GV tæ chøc h­íng dÉn c¸c ho¹t ®éng, gîi më, khuyÕn khÝch häc sinh tÝch
cùc ho¹t ®éng .
7
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
- GV qu¶n lÝ, gi¸m s¸t häc sinh ho¹t ®éng nhãm :
+ Trong qu¸ tr×nh häc sinh ho¹t ®éng, gi¸o viªn theo dâi quan s¸t vµ bæ
trî khi cÇn .
+ Ph¸t hiÖn c¸c nhãm ho¹t ®éng kh«ng cã hiÖu qu¶ ®Ó uèn n¾n ®iÒu
chØnh .
+ N¾m ch¾c ®Æc ®iÓm t©m lý cña tõng em ®Ó kÞp thêi ®éng viªn khuyÕn
khÝch nh»m t¹o kh«ng khÝ phÊn khëi tù tin trong häc tËp
+ Lu«n cã ý thøc tr¸ch nhiÖm trî gióp tr¸nh can thiÖp s©u lµm h¹n chÕ
kh¶ n¨ng ®éc lËp s¸ng t¹o cña häc sinh
+ X©y dung mèi quan hÖ th©n thiÖn, hîp t¸c gi÷a thÇy - trß, trß - trß
trong m«i tr­êng häc tËp an toµn .
- TiÕp nhËn th«ng tin ph¶n håi tõ phÝa häc sinh .
+ H/S ®¹i diÖn cña nhãm tr×nh bµy kÕt qu¶ cña nhãm m×nh - th«ng qua
®ã gi¸o viªn ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp vµ kÞp thêi uèn n¾n, bæ sung kiÕn thøc .
+ GV tæng kÕt ng¾n gän theo tõng néi dung th¶o luËn .
- Tæng kÕt, rót kinh nghiÖm ho¹t ®éng nhãm: Khen ngîi, nh¾c nhë tinh thÇn,
th¸i ®é lµm viÖc, sù s¸ng t¹o cña c¸c nhãm trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh th¶o luËn .
Ho¹t ®éng nhãm ®­îc coi lµ mét h×nh thøc hîp t¸c cïng cã lîi. ë ®©y, mçi
c¸ thÓ sÏ cã c¬ héi trao ®æi, tranh c·i, c¶i chÝnh kiÕn thøc cña m×nh. NÕu chÝnh
kiÕn ®óng sÏ ®­îc ®ång t×nh, chÝnh kiÕn sai sÏ ®­îc b¹n bÌ söa ch÷a th«ng qua
bµn b¹c . Tõ ®ã lµm n¶y sinh ý thøc v­¬n lªn tr­íc b¹n bÌ cña mçi thµnh viªn
trong nhãm ®ã chÝnh lµ ph¸t huy tÝnh tÝch cùc chñ ®éng cña häc sinh .
VËn dông nh÷ng ®iÒm tÝch cùc trong ho¹t ®éng nhãm vµo bµi d¹y cô thÓ:
VÝ dô 1: LÞch Sö 7 :
Bµi : Khëi nghÜa Lam S¬n ( 1418 - 1427 )
- GV dù kiÕn tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm ë phÇn 2 : TrËn Chi L¨ng -
X­¬ng Giang .
- GV tæ chøc cho c¸c em th¶o luËn theo nhãm nhiÒu tr×nh ®é b»ng nh÷ng c©u
hái më ®· ®­îc dù kiÕn tõ tr­íc .
+ §Õn 1427, t­¬ng quan lùc l­îng gi÷a ta vµ ®Þch nh­ thÕ nµo?
+ V× sao nãi viÖc nghÜa qu©n Lam S¬n chñ tr­¬ng diÖt viÖn lµ ®óng ®¾n
?
+ TrËn Chi L¨ng thÓ hiÖn nghÖ thuËt qu©n sù cña nghÜa qu©n Lam S¬n
nh­ thÕ nµo?
8
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång
S¸ng kiÕn kiÕn kinh nghiÖm
Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo nhãm trong m«n LÞch sö
+ V× sao nghÜa qu©n Lam S¬n chÊp nhËn viÖc V­¬ng Th«ng xin hoµ?
- Thêi gian th¶o luËn : 3 phót
- Thêi gian c¸c nhãm tr×nh bµy : 2 phót
- GV tæng kÕt, chèt kiÕn thøc : 2 phót .
VÝ dô 2: LÞch Sö 8
Bµi : N­íc MÜ gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi
( 1928 - 1939 )
§©y lµ mét bµi míi trong ch­¬ng tr×nh. T×m hiÓu n­íc MÜ ®Ó häc sinh nhËn
thøc ®­îc sù ph¸t triÓn cña CNTB nãi chung. Sau chiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt, Mü
cµng kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ sè I cña m×nh vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ. Sù ph¸t triÓn th¨ng trÇm,
®Çy biÕn ®éng cña n­íc Mü lµ h×nh ¶nh tiªu biÓu cho sù ph¸t triÓn cña CNTB gi÷a
hai cuéc chiÕn .
Víi bµi nµy GV tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm ë môc:
I. N­íc Mü trong thËp niªn 20 cña thÕ kØ XX .
- Dù kiÕn c¸ch chia nhãm: nhãm 4 em theo nhãm nhiÒu tr×nh ®é.
- C©u hái th¶o luËn :
+ V× sao trong thËp niªn 20 cña thÕ kØ XX n­íc Mü giµu lªn nhanh
chãng ?
+ So s¸nh h×nh 65, 66, 67 em cã nhËn xÐt g× ?
- Thêi gian th¶o luËn: 3 phót
- Thêi gian c¸c nhãm tr×nh bµy: 2 phót
- GV tæng kÕt, chèt kiÕn thøc: 2 phót .
- T­¬ng tù cho nhiÒu bµi häc cô thÓ, gi¸o viªn cÇn x¸c ®Þnh träng t©m vµ môc
tiªu ®Ó thùc hiÖn ho¹t ®éng nhãm cho phï hîp .
Qua mét thêi gian thùc hiÖn ®æi míi trong tæ chøc ho¹t ®éng nhãm, t«i nhËn
thÊy nhiÒu em hoµ nhËp víi kh«ng khÝ chung, béc lé chÝnh kiÕn mét c¸ch m¹nh
d¹n. Sè häc sinh thô ®éng c¶m thÊy hµo høng h¬n trong c¸c giê häc LÞch Sö. C¸c
em ®· thÝch øng h¬n khi gi¸o viªn ®­a ra hiÖu lÖnh ho¹t ®éng nhãm .
Nhê c¸c gi¶i ph¸p trªn trong nh÷ng n¨m ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc nhÊt
lµ kh©u tæ chøc ho¹t ®éng nhãm cho häc sinh nªn chÊt l­îng gi¸o dôc n¨m häc
2005-2006 cña khèi 6 lªn khèi 7 ®­îc n©ng lªn mét c¸ch râ rÖt. KÕt qu¶ chÊt
l­îng m«n LÞch sö khèi 7 cuèi n¨m ®­îc thÓ hiÖn rÊt kh¶ quan:
9
Ng­êi viÕt: TrÇn ThÞ Lam Hång