Quan tri he dieu hanh linux

  • 113 trang
  • file .pdf
www.nhipsongcongnghe.net
www.nhipsongcongnghe.net
QUẢN TRỊ HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX
MỤC LỤC
1. Giới thiệu hệ điều hành Linux
1.1 Lịch sử Linux
1.2 Cài đặt Linux
2. Giao tiếp trên môi trường Linux
2.1 Giới thiệu trình soạn thảo vi
2.2 Giới thiệu tiện ích mc
2.3 Các câu lệnh cơ bản trên Linux
2.3.1 Hiểu biết về các câu lệnh trong Linux
2.3.2 Các câu lệnh về thư mục và file
2.3.3 Các câu lệnh nén dữ liệu
2.3.4 Các câu lệnh quản lý tiến trình
3. Giới thiệu hệ thống tập tin, thư mục.
3.1 Giới thiệu
3.1.1 Thư mục chủ
3.1.2 Các thư mục hệ thống
3.2 Các quyền truy cập file, thư mục
3.2.1 Thay đổi quyền sở hữu file, thư mục sử dụng lệnh chown
3.2.2 Thay đổi nhóm sử dụng file/thư mục với lệnh chgrp
3.2.3 Sử dụng số theo hệ cơ số 8 tương ứng với thuộc tính truy cập
3.2.4 Sử dụng ngôn ngữ tự nhiên tương ứng với quyền truy cập
3.2.5 Thay đổi quyền truy cập file thư mục sử dụng lệnh chmod
3.2.6 Các chú ý đặc biệt trên các quyền thư mục
3.3 Thiết lập một chính sách cho server nhiều người sử dụng
3.3.1 Thiết lập cấu hình các quyền truy cập file của người sử dụng
3.3.2 Thiết lập mặc định các quyền truy cập file cho người sử dụng
3.3.3 Thiết lập các quyền có thể thực thi cho các file
3.4 Làm việc với file, thư mục
3.4.1 Xem các file và các thư mục
3.4.2 Chuyển đến thư mục
3.4.3 Xác định kiểu file
3.4.4 Xem thống kê các quyền của file hay thư mục
3.4.5 Sao chép file và thư mục
3.4.6 Dịch chuyển các file và thư mục
3.4.7 Xóa các file và thư mục
3.4.8 Tìm kiếm file
4. Quản lý người dùng và tài nguyên
4.1 Khái niệm
4.2 Tạo superuser
4.3 Quản lý người dùng với các công cụ dòng lệnh
4.3.1 Tạo một tài khoản người sử dụng mới
4.3.2 Tạo một nhóm mới
4.3.3 Sửa đổi một tài khoản người sử dụng đang tồn tại
4.3.4 Thay đổi đường dẫn thư mục chủ
www.nhipsongcongnghe.net
4.3.5 Thay đổi UID
4.3.6 Thay đổi nhóm mặc định
4.3.7 Thay đổi thời hạn kết thúc của một tài khoản
4.3.8 Sửa đổi một nhóm đang tồn tại
4.3.9 Xóa hoặc hủy bỏ một tài khoản người sử dụng
4.4 Cài đặt máy in
4.4.1 Cấu hình máy in
4.4.2 Cài đặt máy in cục bộ
4.4.3 Cài đặt máy in trên hệ thống Unix ở xa
4.4.4 Cài đặt máy in Samba (SMB)
4.4.5 Chọn trình điều khiển Print Driver và kết thúc
4.4.6 Thay đổi thông số cấu hình các máy in có sẵn
4.4.7 Backup các thông số cấu hình máy in
4.4.8 Quản lý công việc in ấn
5. Trình diễn thiết lập mạng và cài đặt Diul-up trên Linux
5.1 Thiết lập mạng
5.1.1 HĐH Linux và card mạng
5.1.2 Cấu hình card mạng
5.1.3 Các tiện ích mạng: Telnet và ftp
5.2 Cài đặt Diul-up
5.2.1 Cài đặt
5.2.2 Quay số từ xa
6. Lập trình shell
6.1 Tạo và chạy chương trình shell
6.2 Sử dụng các biến
6.2.1 Gán một giá trị cho một biến
6.2.2 Tham số và các biến Shell có sẵn
6.3 Sử dụng dấu trích dẫn
6.4 Làm việc với câu lệnh test
6.5 Sử dụng các câu lệnh rẽ nhánh
6.5.1 Lệnh if
6.5.2 Lệnh case
6.6 Sử dụng các câu lệnh vòng lặp
6.6.1 Lệnh for
6.6.2 Lệnh while
6.6.3 Lệnh until
6.6.4 Lệnh shift
6.6.5 Lệnh select
6.6.6 Lệnh repeat
6.7 Sử dụng các hàm
6.8 Tổng kết
7. Cài đặt và Quản trị WebServer
7.1 Hướng dẫn cài đặt trên môi trường Linux
7.2 Quản trị WebServer
7.2.1 Phần mềm Apache
7.2.2 Biên dịch và cài đặt
7.2.3 Khởi động và tắt WebServer
7.2.4 Cấu hình Apache
7.2.5 Xác thực người dùng
www.nhipsongcongnghe.net
8. Quản lý tiến trình
8.1 Tiến trình
8.1.1 Tiến trình tiền cảnh
8.1.2 Tiến trình hậu cảnh
8.2 Điều khiển và giám sát tiến trình
8.2.1 Sử dụng lệnh ps để lấy thông tin trạng thái của tiến trình
8.2.2 Phát tín hiệu cho một chương trình đang chạy
8.2.3 Giao tiếp giữa các tiến trình
8.3 Lập kế hoạch các tiến trình
8.3.1 Sử dụng lệnh at
8.3.2 Sử dụng lệnh crontab
9. Bảo mật hệ thống
9.1 Những nguy cơ an ninh trên Linux
9.2 Xem xét chính sách an ninh của bạn
9.3 Tăng cường an ninh cho KERNEL
9.4 An toàn các giao dịch trên mạng
9.5 Linux firewall
9.6 Dùng công cụ dò tìm để khảo sát hệ thống
9.7 Phát hiện sự xâm nhập qua mạng
9.8 Kiểm tra khả năng bị xâm nhập
9.9 Đối phó khi hệ thống bị tấn công
www.nhipsongcongnghe.net
1. Giới thiệu hệ điều hành Linux
1.1. Lịch sử
Linux là hệ điều hành mô phỏng Unix, được xây dựng trên phần nhân (kernel) và các
gói phần mềm mã nguồn mở. Linux được công bố dưới bản quyền của GPL (General
Public Licence).
Unix ra đời giữa những năm 1960, ban đầu được phát triển bởi AT&T, sau đó được
đăng ký thương mại và phát triển theo nhiều dòng dưới các tên khác nhau. Năm 1990
xu hướng phát triển phần mềm mã nguồn mở xuất hiện và được thúc đẩy bởi tổ chức
GNU. Một số licence về mã nguồn mở ra đời ví dụ BSD, GPL. Năm 1991, Linus
Torvald viêt thêm phiên bản nhân v0.01 (kernel) đầu tiên của Linux đưa lên các BBS,
nhóm người dùng để mọi người cùng sử dụng và phát triển. Năm 1996, nhân v1.0
chính thức công bố và ngày càng nhận được sự quan tâm của người dùng. Năm 1999,
phiên bản nhân v2.2 mang nhiều đặc tính ưu việt và giúp cho linux bắt đầu trở thành
đối thủ cạnh tranh đáng kể của MSwindows trên môi trường server. Năm 2000 phiên
bản nhân v2.4 hỗ trợ nhiều thiết bị mới (đa xử lý tới 32 chip, USB, RAM trên 2GB...)
bắt đầu đặt chân vào thị trường máy chủ cao cấp. Quá trình phát triển của linux như
sau:
- Năm 1991: 100 người dùng.
- Năm 1997: 7.000.000 người dùng.
- Năm 2000: hàng trăm triệu người dùng, hơn 15.000 ngưòi tham gia phát triển
Linux. Hàng năm thị trường cho Linux tăng trưởng trên 100%.
Các phiên bản Linux là sản phẩm đóng gói Kernel và các gói phần mềm miễn phí
khác. Các phiên bản này được công bố dưới licence GPL. Một số phiên bản nổi bật là:
Redhat, Caldera, Suse, Debian, TurboLinux, Mandrake.
Giống như Unix, Linux gồm 3 thành phần chính: kernel, shell và cấu trúc file.
Kernel là chương trình nhân, chạy các chương trình và quản lý các thiết bị phần cứng
như đĩa và máy in.
Shell (môi trường) cung cấp giao diện cho người sử dụng, còn được mô tả như một bộ
biên dịch. Shell nhận các câu lệnh từ người sử dụng và gửi các câu lệnh đó cho nhân
thực hiện. Nhiều shell được phát triển. Linux cung cấp một số shell như: desktops,
windows manager, và môi trường dòng lệnh. Hiện nay chủ yếu tồn tại 3 shell: Bourne,
Korn và C shell. Bourne được phát triển tại phòng thí nghiệm Bell, C shell được phát
triển cho phiên bản BSD của UNIX, Korn shell là phiên bản cải tiến của Bourne shell.
Những phiên bản hiện nay của Unix, bao gồm cả Linux, tích hợp cả 3 shell trên.
Cấu trúc file quy định cách lưu trữ các file trên đĩa. File được nhóm trong các thư
mục. Mỗi thư mục có thể chứa file và các thư mục con khác. Một số thư mục là các
thư mục chuẩn do hệ thống sử dụng. Người dùng có thể tạo các file/thư mục của riêng
mình cũng như dịch chuyển các file giữa các thư mục đó. Hơn nữa, với Linux người
dùng có thể thiết lập quyền truy nhập file/thư mục, cho phép hay hạn chế một người
dùng hoặc một nhóm truy nhập file. Các thư mục trong Linux được tổ chức theo cấu
trúc cây, bắt đầu bằng một thư mục gốc (root). Các thư mục khác được phân nhánh từ
thư mục này.
Kernel, shell và cấu trúc file cấu thành nên cấu trúc hệ điều hành. Với những thành
phần trên người dùng có thể chạy chương trình, quản lý file, và tương tác với hệ
thống.
www.nhipsongcongnghe.net
1.2. Cài đặt máy chủ Linux
Lưu ý: trước khi cài đặt, cần tìm hiểu các thông tin về phần cứng của hệ thống, bao
gồm
- Thông tin về ổ đĩa cứng
- Thông tin về card mạng
- Thông tin về card đồ hoạ
- Thông tin về màn hình
- Thông tin về giao thức và cấu hình mạng nếu kết nối mạng
- Thông tin về các thiết bị ngoài.
Có thể chọn nhiều phương án cài đặt như cài đặt từ đĩa mềm, từ đĩa cứng, từ đĩa CD
Rom hoặc qua mạng. Tài liệu này chọn hướng dẫn quá trình cài đặt phiên bản 7.0 từ
đĩa CDRom. Yêu cầu máy cài đặt có khả năng khởi động (boot) từ ổ đĩa CD-Rom
(được hỗ trợ hầu hết trong các máy tính hiện nay).
Sau đây là các bước cài đặt cụ thể. Khi kết thúc bước trước chương trình cài đặt tự
động chuyển sang bước sau. Một số bước cài đặt cho phép quay lại bước trước bằng
cách chọn Back.
1. Đưa đĩa CD Rom Redhat vào ổ đĩa. Khởi động lại máy (lưu ý phải đảm bảo
máy có khả năng khởi động từ đĩa CD-Rom. Chọn chế độ cài text
2. Chọn chế độ cài text
boot: text
3. Lựa chọn ngôn ngữ
Chọn ngôn ngữ mặc định là English
www.nhipsongcongnghe.net
4. Lựa chọn kiểu bàn phím
Lựa chọn kiểu thể hiện bàn phím là us.
5. Màn hình chào mừng
Sau khi đã lựa chọn xong ngôn ngữ cài đặt, bàn phím và phương pháp cài đặt, màn
hình chào mừng xuất hiện. Bấm OK để tiếp tục.
6. Chọn kiểu cài đặt
www.nhipsongcongnghe.net
Hộp hội thoại cho phép bạn chọn lựa kiểu cài đặt hệ điều hành Linux RedHat như một
Workstation, Server, Custom hay chỉ là nâng cấp phiên bản đã cài đặt.
Chọn kiểu cài đặt là Custom System. Chọn OK để tiếp tục.
7. Lựa chọn phần mềm phân chia ổ đĩa
Linux đưa ra cho bạn hai phần mềm để phân chia ổ đĩa dành cho Linux: đó là Disk
Druid và fdisk. Chọn Disk Druid để tiếp tục.
Bạn cần tạo 2 partition để install RedHat, nhớ đừng delete những partition có sẵn
trong máy bạn (nếu không thì dữ liệu có sẵn sẽ mất, tốt nhất là bạn nên sao lưu dữ liệu
trước cho bảo đảm!). Dùng các chức năng add, edit, delete tạo 1 partition với type là
www.nhipsongcongnghe.net
Linux swap, dung lượng bằng dung lượng RAM của máy. Tiếp theo tạo một partion
tên "/" với loại Linux native, dung lượng ít nhất là 500Mb (tuỳ theo dung lượng còn
trống của đĩa bạn, nếu bạn muốn install trọn gói RedHat thì cần đến khoảng
2288MB). Hãy yên chí là nếu bạn tạo sai (partition kích thước quá lớn, lớn hơn dung
lượng còn trống của đĩa) thì RedHat sẽ không cho bạn đi tiếp. Chỉ cần tạo 2 partition
này là đủ rồi. Khi nào bạn click được Next thì coi như là thành công!
Để tạo một partition mới, chọn Add. Màn hình Edit New Partition xuất hiện
Một số vấn đề có thể xảy ra khi thêm một partition
www.nhipsongcongnghe.net
8. Hiệu chỉnh một partition
Chọn một partition cần hiệu chỉnh, nhấn Edit, màn hình mới sẽ cho phép bạn thay đổi
các thông số của partition đã chọn như kích thước, kiểu, ...
9. Hoàn thành việc phân chia đĩa
Chương trình cài đặt sẽ yêu cầu bạn format lại phân vùng vừa tạo, chú ý không chọn
những phân vùng dữ liệu quan trọng đối với bạn.
www.nhipsongcongnghe.net
10. Khởi tạo LILO
LInux LOader (LILO) cho phép bạn xác định thời gian để khởi tạo Linux hay một hệ
điều hành nào khác. Khi khởi tạo cho server, LILO được cấu hình tự động trên Master
Boot Record [MBR]. If you are performing a custom-class installation, the LILO
Installation dialogs let you indicate how or whether to install LILO.
Việc chọn LILO trong cửa sổ LILO Configuration cho phép bạn thêm các tuỳ chọn
mặc định vào lệnh boot LILO và các tùy chọn này được chuyển cho Linux kernel tại
thời điểm boot.
www.nhipsongcongnghe.net
.
Chú ý rằng nếu bạn chọn Skip, bạn sẽ không thể boot hệ thống Red Hat Linux một
các trực tiếp mà sẽ phải sử dụng phương pháp boot khác (boot disk chẳng hạn) Bạn
chỉ nên lựa chọn cách này khi bạn chắc chắn đã có cách khác để boot hệ thống Red
Hat Linux của bạn.
Dùng lựa chọn đặt boot loader tại Master Boot Record để khởi tạo ngay hệ điều hành
Linux khi bật máy.
Màn hình này cho phép bạn đặt tên cho máy tính của mình. Bạn có thể thay đổi
hostname sau khi đã cài đặt xong bằng lệnh hostname newname, trong đó newname
là tên mà bạn muốn đặt.
www.nhipsongcongnghe.net
11. Cấu hình kết nối mạng
Nếu máy không có card mạng, sẽ không nhận được màn hình này. Thực hiện cấu hình
mạng cho máy như sau
Bỏ lựa chọn config using DHCP (chế độ cấp phát địa chỉ IP động), nhập địa chỉ IP,
subnetmask theo hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn thực hành.
12. Cấu hình firewall: chọn Medium
13. Cấu hình chuột
www.nhipsongcongnghe.net
Thông thường thì chương trình cài đặt sẽ tự phát hiện loại chuột của máy bạn. Nếu
không, bạn hãy chọn loại chuột phù hợp trong danh sách, và nếu bạn không biết chuột
của mình loại gì thì cứ để yên, click Next để tiếp tục.
Lựa chọn Emulate 3 Buttons cho phép bạn sử dụng chuột của bạn như chuột có 2 nút
trong đó dùng nút giữa bằng cách bấm hai nút cùng một lúc.Nếu bạn có chuột hai nút,
bạn hãy sử dụng chức năng này vì XWindow trở nên dễ dùng nhất với khi chuột có ba
nút.
14. Cấu hình Time Zone
Nếu bạn muốn thiết lập đồng hồ cho CMOS theo giờ GMT (Greenwich Mean Time),
chọn Hardware clock set to GMT. Tuy nhiên, nếu máy tính của bạn sử dụng một hệ
www.nhipsongcongnghe.net
điều hành khác thì việc thiết đặt đồng hồ theo giờ GMT sẽ khiến cho hệ điều hành
khác đó hiển thị sai thời gian.
Để đặt giờ VN, chọn Asia/Saigon
Để thay đổi cấu hình về thời gian sau khi bạn đã cài đặt, bạn có thể dùng lệnh
/usr/sbin/timeconfig
15. Thiết lập mật khẩu root
Hộp thoại Root Password buộc bạn phải thiết lập một mật khẩu root cho hệ thống
của bạn. Bạn sẽ sử dụng mật khẩu này để log vào hệ thống và thực hiện các chức năng
quản trị hệ thống của mình.
16. Tạo user
Bạn có thể tạo tài khoản user cho chính mình để sử dụng hàng ngày. User root
(superuser) có đủ quyền truy nhập vào hệ thống nhưng rất nguy hiểm, chỉ nên sử
dụng để bảo dưỡng hay quản trị hệ thống.
Mật khẩu của user có phân biệt chữ hoa chữ thường và ít nhất là 6 ký tự.
www.nhipsongcongnghe.net
15. Bạn có thể tạo tiếp nhiều user theo cửa sổ sau:
16. Cấu hình xác thực người dùng
Do bạn khởi tạo theo chế độ custom, bước này cho phép bạn cấu hình cách mà hệ điều
hành linux của bạn sử dụng để xác thực mật khẩu.
Lựa chọn Use Shadow Passwords: mật khẩu của bạn đáng nhẽ nằm trong tệp
/etc/passwd sẽ được thay thế bằng thư mục /etc/shadow và chỉ được truy nhập bởi
superuser (root)
Tuỳ chọn Enable MD5 Passwords -- cho phép mã hóa mật khẩu theo chuẩn MD5.
www.nhipsongcongnghe.net
17. Tiếp theo, bạn có thể chọn lựa các gói tin để cài đặt. Bạn nên chọn các phần
mềm, dịch vụ hay sử dụng nhất để cài đặt sẵn trên máy khi khởi động. Tuy nhiên, tuy
nhiên, bạn cũng có thể cài đặt sau này tuỳ theo nhu cầu sử dụng. Các gói tin này nếu
được cài đặt sẽ được ghi lại trong tệp /tmp/install.log sau khi khởi tạo lại hệ thống của
bạn.
Có thể cài đặt từng gói tin nhỏ hơn bằng cách chọn Select individual packages và
nhấn OK.
www.nhipsongcongnghe.net
18. Cấu hình Video Adapter
Chương trình cài đặt sẽ tự phát hiện video card khởi tạo. Nhấn OK để tiếp tục.
19. Bắt đầu khởi tạo các gói tin:
Quá trình khởi tạo sẽ được ghi vào tệp /tmp/install.log. Nhấn OK để tiếp tục.
www.nhipsongcongnghe.net
20. Tạo đĩa khởi tạo cho hệ thống (boot disk): Chọn No và tiếp tục.
www.nhipsongcongnghe.net
21. Hoàn thành cài đặt
Như vậy là bạn đã hoàn thành xong công việc cài đặt hệ điều hành RedHat 7.0. Bạn
hãy rút đĩa ra khỏi ổ CD và nhấn OK để khởi động lại hệ thống.