Phân tích công việc tại công ty cổ phần văn phòng phẩm hồng hà

  • 122 trang
  • file .pdf
h­íng dÉn ®äc toµn v¨n b¸o c¸o KQNC
! B¹n muèn ®äc nhanh
nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt ?
! H∙y ®äc qua Môc lôc bªn tay tr¸i b¹n tr­íc khi
®äc b¸o c¸o ( víi Acrobat 4.0 trë lªn, cho trá chuét vµo
mçi ®Ò môc ®Ó ®äc toµn bé dßng bÞ che khuÊt )
! Chän ®Ò môc muèn ®äc vµ nh¸y chuét vµo ®ã
! B¹n muèn phãng to hay thu nhá
trang b¸o c¸o trªn mµn h×nh ?
! Chän, nh¸y chuét vµo 1 trong 3 kÝch th
th­­íc
cã s½n trªn thanh Menu
, hoÆc
! Më View trªn thanh Menu, Chän Zoom to
! Chän tû lÖ cã s½n trong hép kÝch th
th­­íc
muèn,, NhÊn OK
hoÆc tù ®iÒn tû lÖ theo ý muèn
Chóc b¹n hµi lßng
víi nh÷ng th«ng tin ®®­­îc cung cÊp
I
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ..............................................................................IV
DANH MỤC BẢNG BIỂU .................................................................................. V
LỜI MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.................................................... 3
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................... 8
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu....................................................................... 9
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 9
6. Đóng góp mới của Luận văn ......................................................................... 10
7. Nội dung chi tiết............................................................................................. 11
CHƯƠNG 1.CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÂN TÍCH CÔNG VIỆC
TRONG DOANH NGHIỆP .............................................................................. 12
1.1. Bản chất phân tích công việc ................................................................ 12
1.1.1. Một số khái niệm liên quan ..................................................................... 12
1.1.2. Khái niệm Phân tích công việc và sản phẩm của PTCV .......................... 13
1.1.3. Ý nghĩa của phân tích công việc .............................................................. 16
1.1.4. Tầm quan trọng của phân tích công việc ................................................. 17
1.2. Nội dung của phân tích công việc ......................................................... 20
1.2.1. Chuẩn bị phân tích công việc .................................................................. 20
1.2.2. Tiến hành phân tích công việc ................................................................. 23
1.2.3. Ban hành áp dụng các kết quả PTCV trong quản lý điều hành ................ 26
1.2.4. Điều chỉnh kết quả phân tích công việc trong quá trình áp dụng ............. 27
1.3. Các yêu cầu đối với sản phẩm của Phân tích công việc ...................... 27
1.3.1. Yêu cầu đối với“Bản mô tả công việc” ................................................... 27
1.3.2. Yêu cầu đối với “Bản tiêu chuẩn đối với người thực hiện công
việc” 28
1.3.3. Yêu cầu đối với “Bản tiêu chuẩn thực hiện công việc”............................ 30
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phân tích công việc ................................... 31
1.4.1. Các yếu tố thuộc về môi trường bên trong Công ty ................................. 31
1.4.2. Các yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài Công ty. ................................ 33
1.5. Kinh nghiệm công tác PTCV và bài học rút ra cho Công ty. ............. 34
1.5.1. Kinh nghiệm phân tích công việc tại một số doanh nghiệp ...................... 34
1.5.2. Một số bài học áp dụng cho Công ty. ...................................................... 37
Tiểu kết chương 1 .............................................................................................. 38
II
CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH CÔNG VIỆC TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN VĂN PHÒNG PHẨM HỒNG HÀ .............................. 39
2.1. Giới thiệu chung về Công ty ................................................................. 39
2.1.1. Thông tin chung ...................................................................................... 39
2.1.2. Đặc điểm tổ chức sản xuất và hiệu quả sản xuất-kinh doanh ................... 40
2.1.3. Thực trạng Nguồn nhân lực của Công ty ................................................. 41
2.1.4. Sơ đồ cơ cấu tổ chức và cơ cấu chức danh .............................................. 42
2.2. Thực trạng một số nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến phân tích
công việc tại Công ty ......................................................................................... 45
2.2.1. Thực trạng công tác thiết kế công việc .................................................... 45
2.2.2. Chức năng nhiệm vụ của các đơn vị ........................................................ 46
2.2.3. Năng lực của người tham gia phân tích công việc ................................... 47
2.2.4. Hệ thống quy trình nghiệp vụ tại Công ty................................................ 51
2.2.5. Quan điểm của Ban lãnh đạo Công ty ..................................................... 52
2.3. Thực trạng thực hiện các nội dung PTCV tại Công ty ....................... 53
2.3.1. Thực trạng chuẩn bị phân tích công việc ................................................. 53
2.3.2. Thực trạng tiến hành phân tích công việc ................................................ 58
2.3.3. Thực trạng các kết quả của phân tích công việc và ứng dụng các
kết quả trong quản lý, điều hành .......................................................................... 62
2.3.4. Thực trạng công tác đánh giá và điều chỉnh các kết quả phân tích
công việc. ............................................................................................................ 65
2.4. Đánh giá chung về công tác phân tích công việc ................................. 65
2.4.1. Ưu điểm .................................................................................................. 65
2.4.2. Hạn chế ................................................................................................... 66
2.4.3. Nguyên nhân ........................................................................................... 66
Tiểu kết chương 2 .............................................................................................. 68
CHƯƠNG 3:GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH CÔNG
VIỆC TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VĂN PHÒNG PHẨM HỒNG HÀ ........... 69
3.1. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực và quan điểm hoàn
thiện phân tích công việc tại Công ty VPPHH ................................................. 69
3.1.1. Chiến lược nguồn nhân lực ..................................................................... 69
3.1.2. Quan điểm hoàn thiện phân tích công việc tại Công ty ............................ 69
3.2. Các giải pháp tạo cơ sở cho hiệu quả của Phân tích công việc ........... 72
3.2.1. Hoàn thiện Công tác Thiết kế công việc .................................................. 72
3.2.2. Nhóm giải pháp thuộc về chuẩn bị phân tích công việc ........................... 74
3.2.3. Giải pháp hoàn thiện công tác soạn thảo sản phẩm PTCV ....................... 82
III
3.2.4. Xây dựng cơ cấu tổ chức-cơ cấu chức danh phù hợp chiến lược
nhân sự và kế hoạch sản xuất kinh doanh ............................................................ 88
3.3. Các giải pháp hoàn thiện phân tích công việc tại Công ty .................. 88
3.3.1. Nâng cao năng lực của người tham gia phân tích công việc .................... 88
3.3.2. Xây dựng quy trình Phân tích công việc .................................................. 91
3.3.3. Hoàn thiện việc ứng dụng kết quả Phân tích công việc vào hoạt
động Quản trị nhân lực ........................................................................................ 97
Tiểu kết chương 3 ............................................................................................ 100
KẾT LUẬN....................................................................................................... 101
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................... 102
PHỤ LỤC ......................................................................................................... 104
Phụ lục 1.1: Chương trình khảo sát Cán bộ nhân viên ....................................... 104
Phụ lục 1.2: Phiếu khảo sát nhân viên tại Công ty VPPHH ............................... 105
Phụ lục 1.3: Báo cáo kết quả khảo sát nhân viên tại Công ty VPPHH ............... 106
Phụ lục 2: Minh hoạ “Bản mô tả công việc NV.Kỹ thuật” ................................. 107
Phụ lục 3: Chức năng nhiệm vụ các Phòng/Ban ................................................ 111
Phụ lục 4: Mô hình mẫu phục vụ Thiết kế công việc ......................................... 116
Phụ lục 5: Quy trình hoạt động khắc phục – phòng ngừa & Cải tiến đang
áp dụng tai Công ty ........................................................................................... 117
IV
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
CBNV Cán bộ nhân viên
BMTCV Bản mô tả công việc
ĐGTHCV Đánh giá thực hiện công việc
ĐT PTNNL Đào tạo phát triển nguồn nhân lực
HCNS Hành chính nhân sự
KHHNNL Kế hoạch hóa nguồn nhân lực
NLĐ Người lao động
NNL Nguồn nhân lực
PTCV Phân tích công việc
PTNNL Đào tạo nguồn nhân lực
QTNNL Quản trị nguồn nhân lực
TCĐVNTH Bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc
TCTHCV Bản tiêu chuẩn hoàn thành công việc
VPPHH Công ty Cổ phần văn phòng phẩm Hồng Hà
V
DANH MỤC BẢNG BIỂU
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 So sánh 2 cách định lượng tiêu chí đánh giá…………………..……... 25
Bảng 2.1 Cơ cấu vốn của công ty năm từ năm 2011 đến 2015………………..... 40
Bảng 2.2 Tình hình thu nhập bình quân lao động trong các năm 2011-2015…... 41
Bảng 2.3 Cơ cấu lao động toàn công ty theo trình độ chuyên môn…………..… 42
Bảng 2.4 Phân công trách nhiệm trong công tác PTCV……………………..…. 48
Bảng 3.1 Hướng dẫn soạn thảo Mô tả công việc………………………..…….... 82
Bảng 3.2 Quy trình Phân tích công việc……………………………………..…. 92
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức Công ty………………………………………………. 43
Sơ đồ 2.2 Cơ cấu chức danh tại các đơn vị và trong toàn Công ty……….…….. 44
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1 Mức độ nhận biết cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của đơn vị 47
Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ ý kiến về hiệu quả của Hệ thống quản lý chất lượng…….... 52
Biểu đồ 2.3 Mức độ phù hợp của MTCV với thực tế……………………….... 63
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.1 Biểu ghi chép công việc trong tuần……………………………… 57
Hình 2.2 Bảng thu thập thông tin Phân tích công việc…………………...... 57
Hình 2.3 Mẫu bản Mô tả công việc tại Công ty VPPHH………………….. 60
Hình 3.1 Mẫu bảng mô tả công việc đề xuất…………………………….… 75
Hình 3.2 Mẫu bảng hỏi phân tích công việc đề xuất…………………..….. 77
Hình 3.3 Mẫu bảng Phỏng vấn phân tích công việc đề xuất………........… 81
Hình 3.4 Mẫu phiếu Đề xuất Phân tích công việc đề xuất………………… 95
Hình 3.5 Mẫu Kế hoạch phân tích công việc đề xuất……….…………...… 96
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, nhân lực trở thành một trong những nguồn lực không thể
thiếu và quản trị nhân lực là một lĩnh vực quan trọng của quản lý trong mọi tổ
chức, doanh nghiệp. Qua bài học thành công của các công ty hàng đầu thế
giới như HONDA, APPLE, GOOGLE…cho thấy tài sản quý giá nhất trong
doanh nghiệp không phải là công nghệ hoặc tiền vốn mà là tài sản con người.
“Đúng người, đúng việc” là một trong những mục tiêu cơ bản của
Quản trị nhân lực hiện đại. Với mục đích làm rõ trách nhiệm, quyền hạn, yêu
cầu đối với người thực hiện công việc thì phân tích công việc là công cụ cơ
bản trong Quản trị nhân lực (QTNL) và trở thành xu hướng tất yếu của một hệ
thống quản trị nhân lực bài bản. Công tác Quản trị nhân lực tại Việt Nam
cũng không nằm ngoài xu hướng này, không những đối với các doanh nghiệp
thuộc lĩnh vực tư nhân mà ngay cả các tổ chức thuộc khối hành chính công,
khu vực nhà nước cũng đã đồng loạt triển khai phân tích công việc để chuyên
nghiệp hóa bộ máy quản trị nhân sự của mình. Một trong số những Tổng công
ty nhà nước đã triển khai phân tích công việc bao gồm: Tổng công ty Đầu tư
và phát triển Nhà Hà Nội (HANDICO), Tổng Công ty Dược Việt Nam, Tổng
Công ty Bảo đảm hoạt động bay Việt Nam (thuộc VIETNAM AIRLINE),
Tổng công ty Dung dịch khoan và Hóa chất dầu khí (thuộc PETROLIMEX),
Công ty Cổ phần Cồn rượu Hà Nội (HALICO)…Không những thế năm 2013,
Chính phủ đã ban hành nghị định 36/2013/CĐ-CP ngày 22/04/2013 quy định
về việc xây dựng vị trí việc làm, ngạch công chức đối với đơn vị hành chính-
sự nghiệp cho thấy công tác phân tích công việc không chỉ được quan tâm đối
với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh mà còn được quan tâm ngay cả đối
nhận trong lĩnh vực sản xuất, lắp ráp và cung cấp các sản phẩm văn phòng
phẩm. Thương hiệu VPPHH luôn nằm trong Top các thương hiệu mạnh của
Việt Nam, sản phẩm thường xuyên đạt danh hiệu “Hàng Việt Nam được
người tiêu dùng ưa thích”.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, VPPHH cũng đối mặt với nhiều áp lực
cạnh tranh trong kinh doanh, trong đó có sự cạnh tranh nhân lực từ các đối
thủ. Sự phát triển nhanh chóng về quy mô hoạt động, người lao động có trình
độ và kỹ năng tay nghề cao mong muốn biết được chính xác nhiệm vụ, trách
nhiệm và quyền hạn trong quá trình làm việc để hoàn thiện công việc tốt hơn,
được khẳng định bản thân và vai trò của mình trong tổ chức. Tuy nhiên, do
những yếu tố đến từ chủ quan và khách quan, công tác phân tích công việc tại
Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà vẫn chưa thực sự phát huy vai
trò và lợi ích của nó đối với người lao động và doanh nghiệp. Để đáp ứng
được chiến lược phát triển của Công ty trong trung hạn-dài hạn, công tác phân
tích công việc cần được chú trọng, hoàn thiện và ứng dụng đồng bộ với các
hoạt động quản trị nhân lực khác.
Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Phân tích công việc tại Công ty
Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà” làm đề tài nghiên cứu tốt nghiệp
chương trình Thạc sĩ nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn tại doanh nghiệp
tác giả đang công tác.
nhiều nhà quản trị, tổ chức trên thế giới cũng như trong nước quan tâm nghiên
cứu với nhiều công trình khoa học, đề tài nghiên cứu về lý luận và thực tiễn
áp dụng theo các xu hướng khác nhau, cùng những quan điểm và đặc trưng
riêng.
2.1. Tình hình nghiên cứu trên Thế giới
Bản chất của hoạt động phân tích công việc đã được khái quát bởi hai
nhân vật nổi tiếng trong giới khoa học quản lý là Frederick Winslow Taylor
và Lilian Gilbreth Moller trong những năm đầu thế kỷ 20. Nhưng cho đến
năm 1922 thì thuật ngữ “Job Analysis” hay “Phân tích công việc” mới được
giới thiệu lần đầu tiên bởi Morris Viteles, ông đã sử dụng công cụ phân tích
công việc áp dụng cho nhân viên của một công ty sản xuất xe. Sau đó, kỹ
thuật phân tích công việc của Morris Viteles được ứng dụng cho nhiều tổ
chức, doanh nghiệp cùng thời bấy giờ [21]. Cho đến ngày nay, đề tài PTCV
vẫn được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và cho ra đời những tác phẩm
nghiên cứu ấn tượng như “Job Alanysis: Form Technique to Theory” của
Frederick P. Morgeson và Erich C.Dierdorff xuất bản năm 2011, bài nghiên
cứu “Impact of Job analysis on Job Performance”-năm 2010 của Trường đại
học ngôn ngữ quốc gia Islamabad-Pakistan… và còn có rất nhiều nghiên cứu
có giá trị của các tác giả nước ngoài về đề tài này. Đa dạng về đề tài nghiên
cứu, nhưng cho đến nay tính mục đích nguyên gốc là làm rõ trách nhiệm công
việc, yêu cầu đối với người thực hiện công việc và tiêu chuẩn thực hiện công
việc trong phân tích công việc không thay đổi nhiều qua 95 năm kể từ khi
“Job Alanysis” lần đầu xuất hiện.
Về “Mô tả công việc”: Với mục đích làm rõ nhiệm vụ, trách nhiệm,
điều kiện làm việc của công việc, trên thế giới hiện có 2 trường phái chính là
đa dạng hóa công việc và chuyên môn hóa công việc. Trường phái thứ nhất là
đa dạng hóa công việc tiếp cận theo hướng mô tả trách nhiệm công việc trên
cơ sở phối hợp với những công việc của chức danh khác có liên quan. Mô tả
đa dạng công việc sẽ giúp nhà quản trị phát huy khả năng linh hoạt của nhân
viên và cho phép mở rộng phạm vi chức năng của tổ chức khi cần thiết.
Trường phái này thường được các doanh nghiệp Nhật Bản, Trung Quốc sử
dụng và đặc biệt phù hợp với các tổ chức có quy mô nhỏ, mới thành lập và
nguồn lực hạn chế. Trường phái thứ hai là chuyên môn hóa công việc tiếp cận
theo cách mô tả công việc hướng đến làm rõ, chi tiết trách nhiệm công việc
chuyên môn và tương đối độc lập với các trách nhiệm của các chức danh
khác. Mô tả công việc theo cách này sẽ giúp người lao động nhanh chóng tiếp
cận công việc, rút ngắn thời gian trở thành chuyên gia trong lĩnh vực chuyên
môn, tuy nhiên sẽ ít linh hoạt trong luân chuyển nhân sự. Trường phái này
thường được áp dụng trong các ngành kỹ thuật đặc thù, các doanh nghiệp lớn
với nguồn lực dồi dào và các quốc gia phát triển như Mỹ, Úc, Anh quốc. Một
số tác phẩm đại diện cho trường phái này như cuốn “Job descriptions and job
analyses” của Giáo sư Kendra Palmer Roye – trường Đại học Depaul –
Chicago –Mỹ, hoặc như công trình nghiên cứu của một số nhà khoa học theo
trường phái này đã soạn bộ Từ điển danh mục nghề nghiệp (Dictionary of
Occupation Titles- DOT) cho Bộ lao động Hoa Kỳ. Đây là một bộ từ điển mô
tả toàn diện hơn 20.000 chức danh công việc viết theo hướng chuyên môn hóa
động quốc tế (ILO) với khoảng hơn 1300 nghề thông lệ tại các quốc gia và
được mô tả với những trách nhiệm đặc thù chính yếu. Tất cả các sản phẩm
nghiên cứu trên, đều cho thấy mô tả công việc theo hướng chuyên môn hóa
công việc sẽ trở thành một xu hướng tất yếu và phổ biến tại các tổ chức, quốc
gia trong quá trình phát triển.
Về “Tiêu chuẩn với người thực hiện công việc”: Mục đích là làm rõ
yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, khả năng đối với người thực hiện công việc
theo MTCV. Về tiêu chuẩn với người thực hiện công việc có 2 trường phái
chính là tiêu chuẩn khung cứng và tiêu chuẩn khung mở rộng. Trường phái
thứ nhất cách tiếp cận khung tiêu chuẩn cứng là cách thức quy định bộ tiêu
chuẩn chung cho tất cả các chức danh công việc, phân theo lĩnh vực và cấp độ
chức danh, cách tiếp cận này khá phổ biến tại Nhật Bản và các quốc gia Châu
Á. Trường phái thứ hai là tiêu chuẩn khung mở rộng, đây là hệ thống tiêu
chuẩn hướng đến đa kỹ năng. Với nhận định các chức danh công việc khác
nhau có yêu cầu tiêu chuẩn đối với người thực hiện công việc cũng khác
nhau, do đó bộ khung này chỉ đưa ra khung tiêu chuẩn sàn chung đối với tất
cả người lao động. Đây là cách tiếp cận mới không mâu thuẫn với cách thứ
nhất nhưng chi tiết hơn, có tính ứng dụng cao hơn, đồng thời giúp NLĐ đạt
được những tiêu chuẩn năng lực chính xác theo yêu cầu của công việc. Cách
tiếp cận đa kỹ năng được coi là bước phát triển mới về lý luận trong phân tích
công việc. Một số nhà nghiên cứu ứng dụng tại Mỹ theo trường phái này đã
xây dựng danh mục yêu cầu công việc chung và ứng dụng cho toàn bộ công
việc trong nền kinh tế được công bố tại Hệ thống O*NET của Bộ lao động
Đối với tiêu chuẩn hoàn thành công việc cũng có 2 trường phái chính là theo
hệ thống thẻ điểm cân bằng (BSC-Balance Score Card) và theo mục tiêu công
việc (MBO-Management by Objectives). Trường phái thứ nhất xác định tiêu
chuẩn hoàn thành công việc theo BSC (theo cuốn Thẻ điểm cân bằng của Paul
R.Niven-Dịch giả: Dương Thị Thu Hiền-Nhà xuất bản tổng hợp TP.HCM), là
phương pháp nhằm quản trị kết quả thực hiện công việc theo định hướng thực
thi chiến lược của tổ chức. Đây là một phương pháp hiện đại và lý tưởng
nhằm quản trị chiến lược thông qua quản trị các chỉ số đánh giá mức độ hoàn
thành công việc. Giải pháp này đặc biệt phù hợp với những tổ chức đã có hệ
thống quản lý tương đối bài bản, nên nó được ứng dụng rất hiệu quả tại các
quốc gia có khoa học quản lý phát triển như Mỹ, Nhật, UK, Australia. Trường
phái thứ hai là quản trị kết quả công việc theo mục tiêu công việc (MBO) tức
là đánh giá kết quả thực hiện công việc theo các chỉ số chính yếu, được xác
định dựa trên nội dung và đặc thù công việc của từng vị trí chức danh căn cứ
theo Mô tả công việc. Phương pháp này dược sử dụng lần đầu vào năm 1950
bởi Drucker và đã giúp nhà quản trị đạt được mục đích kiểm soát kết quả
công việc khi chưa có hệ thống chiến lược bài bản. Đây là phương pháp được
ứng dụng phổ biến và đặc biệt phù hợp với các quốc gia đang phát triển. Cuốn
sách “Management by Objectives and The Balanced Scorecard” của tác giả
David Dinesh và Elaince Palmer-New Zealand là một tác phẩm nghiên cứu
rất chuyên sâu và nêu bật tính ứng dụng của BSC và MBO trong công tác
quản trị nhân lực hiện đại.
2.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
đại học, viện nghiên cứu và các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt
Nam. Phân tích công việc tại Việt Nam là sự kế thừa những lý luận, phương
pháp PTCV hiện đại trên thế giới và xu hướng nghiên cứu chính hầu hết chỉ
tập trung vào việc ứng dụng các phương pháp phân tích công việc trong thực
tiễn quản lý tại Việt Nam. Để ứng dụng hiệu quả PTCV vào hoạt động quản
trị doanh nghiệp Việt Nam, ngày càng có nhiều bài phân tích được viết dưới
dạng Sách chuyên ngành, hoặc các bài viết tổng hợp dựa trên các tác phẩm
của các tác giả nước ngoài do các Nhà xuất Bản trong nước phát hành như
cuốn “ Phương pháp quản lý hiệu quả Nguồn nhân lực”- Biên dịch: Hương
Huy của Nhà xuất bản Lao động xã hội, xuất bản năm 2004 [12]; Hay cuốn
“Phương pháp & kỹ năng Quản lý nhân sự” của tác giả Lê Anh Cường-
Nguyễn Thị Mai của Viện nghiên cứu và đào tạo Quản lý [6]. Đây là những
tài liệu được đánh giá là rất hữu dụng cho tổ chức, bởi đã đi sâu nghiên cứu
về cách ứng dụng các phương pháp và triển khai phân tích công việc theo xu
hướng quốc tế trong thực tiễn các doanh nghiệp Việt Nam.
Trường phái của Chính phủ Việt Nam trong điều hành khu vực Công:
Sau khi được đưa vào Việt Nam, PTCV được các doanh nghiệp ứng dụng
bước đầu thành công và được chấp thuận trước, sau đó được các cơ quan quản
lý nhà nước chấp thuận sau. Sản phẩm phân tích công việc biểu hiện rõ nhất
trong khu vực nhà nước là “Đề án vị trí việc làm” theo Nghị định số
41/2012/NĐ-CP ngày 08 tháng 5 năm 2012 của Chính Phủ quy định về vị trí
việc làm trong đơn vị sự nghiệp công lập, Thông tư số 14/2012/TT-BNV
ngày 18 tháng 12 năm 2012 của Bộ Nội vụ hướng dẫn thực hiện Nghị định số
và ban hành đã góp phần không nhỏ vào quá trình xây dựng, quản lý và nâng
cao chất lượng đội ngũ viên chức, tuy còn nhiều bất cập nhưng là bước đầu
định hướng tiêu chuẩn chức danh theo cách tiếp cận bài bản theo xu hướng
chung của thế giới.
Một số trường phái khác: Ngoài các tác phẩm trên, PTCV đã được
nghiên cứu bởi các Nhà khoa học, các đề tài luận văn tiến sĩ, thạc sĩ và khóa
luận của sinh viên các trường đại học, cao đẳng… Đây là nguồn tư liệu tham
khảo có tính ứng dụng cao cho các nhà quản lý bởi các nội dung cô đọng, có
nhiều phương pháp để lựa chọn phù hợp với doanh nghiệp. Tuy nhiên nội
dung đề cập mới chỉ mang tính chất khái quát, giới thiệu chung về vấn đề
PTCV vốn phức tạp.
Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau về phân tích công
việc ở trong nước và trên thế giới, song cho đến nay vẫn chưa có công trình
nghiên cứu nào về phân tích công việc tại VPPHH. Vì vậy, nghiên cứu của tác
giả về PTCV tại Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà sẽ không trùng
lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã được công bố.
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất hệ thống các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao chất
lượng Phân tích công việc tại Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt mục tiêu nghiên cứu, luận văn có những nhiệm vụ nghiên cứu
sau:
nhau viết về PTCV. Trên cơ sở này đưa ra quan điểm riêng của tác giả về một
số vấn đề lý luận cơ bản.
Làm rõ thực trạng PTCV tại Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng
Hà, chỉ ra những tồn tại và nguyên nhân gây ra chúng. Nghiên cứu kinh
nghiệm PTCV của một số doanh nghiệp trong nước, rút ra các bài học kinh
nghiệm có thể áp dụng tại Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng:
Phân tích công việc tại Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà.
4.2. Phạm vi
Về không gian: Luận văn nghiên cứu vấn đề phân tích công việc với
trọng tâm là sản phẩm Mô tả công việc tại khối văn phòng (lao động gián
tiếp), Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà tại Trụ sở Công ty đặt tại
Quận Long Biên – TP. Hà Nội.
Về thời gian: Luận văn nghiên cứu vấn đề phân tích công việc với dữ
liệu phân tích công việc có liên quan được thu thập trong khoảng thời gian từ
năm 2011 đến năm 2015 và định hướng phát triển phân tích công việc tại
Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà trong giai đoạn 5 năm kế tiếp từ
2016 đến 2020.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu đề tài này, tác giả sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp thống kê phân tích: tác giả thu thập số liệu thứ cấp tại
Công ty Cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà từ năm 2011 đến năm 2015. Dựa
Phương pháp điều tra xã hội học: để nghiên cứu về PTCV, tác giả thực
hiện phỏng vấn qua bảng hỏi để thu thập thông tin, lấy ý kiến của nhân viên
và cán bộ quản lý cấp phòng. Trong đó, đối tượng phỏng vấn là lao động gián
tiếp tại khối văn phòng Công ty, với số lượng 110 người tương ứng 110
phiếu. Các số liệu trên sẽ được tác giả thu thập bằng phiếu hỏi bản giấy và xử
lý dữ liệu thông qua phần mềm MS Office-Excel thường được sử dụng trong
khảo sát, thống kê xã hội học với quy mô nhỏ.
Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tác giả nghiên cứu tài liệu qua sách,
báo, tạp chí, internet,… để tìm hiểu và chọn lọc những tài liệu, thông tin có
giá trị tham khảo khoa học phù hợp với đề tài nghiên cứu.
6. Đóng góp mới của Luận văn
6.1. Về Lý luận
Luận văn hoàn thiện khái niệm, phương pháp luận về Phân tích công
việc và đưa ra hệ thống các tiêu chí nhằm đánh giá hiệu quả công tác Phân
tích công viêc tại doanh nghiệp.
6.2. Về Thực tiễn
Qua nghiên cứu kinh nghiệm PTCV tại một số doanh nghiệp, luận văn
rút ra bài học kinh nghiệm có thể áp dụng tại Công ty Cổ phần Văn phòng
phẩm Hồng Hà.
Thông qua thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp, luận văn đưa ra bức tranh
tổng thể về thực trạng PTCV tại Công ty VPPHH, chỉ ra được các tồn tại
trong PTCV và nguyên nhân gây ra chúng.
Luận văn đưa ra hệ thống các quan điểm và giải pháp có tính khả thi
luận, danh mục, tài liệu tham khảo, luận văn có ba chương như sau:
Chương 1: Cơ sở khoa học về Phân tích công việc trong doanh nghiệp;
Chương 2: Thực trạng Phân tích công viêc tại Công ty Cổ phần Văn phòng
phẩm Hồng Hà;
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện Phân tích công việc tại Công ty Cổ phần
Văn phòng phẩm Hồng Hà.
TRONG DOANH NGHIỆP
1.1. Bản chất phân tích công việc
1.1.1. Một số khái niệm liên quan
Trong tổ chức, do chuyên môn hóa lao động mà các nghề được chia
thành các công việc. Mỗi công việc lại được tạo thành từ nhiều nhiệm vụ cụ
thể và được thực hiện bởi một hoặc một số người lao động. Để làm rõ khái
niệm “Phân tích công việc“, trước hết phải xác định và phân biệt được các
khái niệm cơ bản liên quan như Nghề, công việc, nhiệm vụ, vị trí việc làm...
Trước hết, “Nhiệm vụ“ biểu thị từng hoạt động lao động riêng biệt với
mục đích cụ thể mà mỗi người lao động phải thực hiện trong tổ chức (ví dụ:
soạn thảo một văn bản, vận hành một chương trình máy tính). “Vị trí“ biểu thị
tất cả các nhiệm vụ được thực hiện bởi cùng một người lao động (Ví dụ: tất cả
các nhiệm vụ được thực hiện bởi một nhân viên thao tác máy tính, hoặc một
thư ký, một nhân viên đánh máy. “Công việc“ là tất cả những nhiệm vụ, trách
nhiệm, chức năng được thực hiện bởi một người lao động hoặc là tất cả những
nhiệm vụ giống nhau được thực hiện bởi một người lao động. Đây có thể coi
là đơn vị mang tính tổ chức nhỏ nhất trong một tổ chức và nó có những chức
năng quan trọng. “Nghề“ được hiểu là tập hợp những công việc tương tự về
nội dung và có liên quan với nhau ở mức độ nhất định với những đặc tính vốn
có, đòi hỏi người lao động có những hiểu biết đồng bộ về chuyên môn nghiệp
vụ, có những kỹ năng, kỹ xảo và kinh nghiệm cần thiết để thực hiện (ví dụ:
các công việc kiểm toán, kế toán...đều thuộc nghề Tài chính). “Nghề nghiệp“
là tên gọi chung của một loại công việc được tiến hành trong các tổ chức khác
coi là cơ sở tiền đề để hoạt động Phân tích công việc triển khai hiệu quả trong
tổ chức. “Thiết kế công việc“ được hiểu là việc xác định các nhiệm vụ, các
trách nhiệm cụ thể được thực hiện bởi một công việc và mối quan hệ của công
việc đó với công việc khác của tổ chức.
Trên đây là một số khái niệm cơ bản cần đề cập đến khi nghiên cứu về
Phân tích công việc, chỉ khi phân biệt và thấu hiểu các khái niệm đó thì việc
nghiên cứu về Phân tích công việc mới rõ ràng và hiệu quả.
1.1.2. Khái niệm Phân tích công việc và sản phẩm của Phân tích công việc
Trên thế giới, hoạt động phân tích công việc xuất hiện khoảng hơn 90
năm trước đây với quan điểm sơ khai chỉ nhìn nhận “PTCV là một nhóm các
nhiệm vụ nhằm xác định các nội dung của một công việc và các hoạt động có
liên quan, các thuộc tính của công việc” [21]. Tuy nhiên, ở góc độ nhìn nhận
này còn thiếu đề cập đến nhiều khía cạnh quan trọng liên quan đến yêu cầu,
tiêu chuẩn hoàn thành công việc. Đến cuối thập niên 80 của thế kỷ 20, cùng
với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật tại phương
Tây và phương thức sản xuất công nghiệp hiện đại, vai trò của khoa học quản
lý nói chung và QTNL nói riêng trở nên rõ ràng hơn, Phân tích công việc –
Job analysis được nhìn nhận một cách toàn diện hơn nhờ những đòn bẩy tài
chính và lợi ích phi tài chính cho bản thân người lao động, đặc biệt là sự hoàn
thiện về kiến thức cũng như kỹ năng làm việc,…mà mục tiêu của quản lý,
mục tiêu của tổ chức được thực hiện một cách có hiệu quả, do đó PTCV
không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu làm rõ các nội dung công việc mà còn
tiếp cận sâu hơn về mức độ hoàn thành công việc. Cách tiếp cận này trước hết
việc để làm cơ sở cho hoạt động đánh giá hiệu quả lao động. Từ đó, các khái
niệm liên quan đến PTCV đã được phát triển đầy đủ hơn. Theo nghiên cứu và
quan điểm của P.Morgeson và Erich C.Dierdroff cho rằng “Phân tích công
việc về bản chất là hoạt động làm rõ trách nhiệm công việc và những yêu cầu
thực hiện công việc” [20, Tr.3]. Hay như theo quan điểm của Muhammad
Safdar Rehman cho rằng “Phân tích công việc là một quá trình nghiên cứu
một cách toàn diện công việc hoặc nhiệm vụ để xác định những gì công việc
đó đòi hỏi” [19, Tr.4]. Bên cạnh đó, Giáo sư Kendra Palmer Roye tại tác
phẩm “Job description and job analyses” lại cho rằng “Phân tích công việc là
việc thu thập dữ liệu về hành vi công việc, hành vi người lao động và yêu cầu
công việc theo mục tiêu, định hướng của tổ chức trên cơ sở sự tương tác với
máy móc, vật liệu, và các công cụ, phương pháp làm việc” [18, Tr. 3].
Tại Việt Nam, thuật ngữ Phân tích công việc hầu như không được đề
cập tới trong khoảng thời gian trước năm 1990 – thời kỳ sơ khai của lĩnh vực
quản lý lao động. Tuy nhiên, xuất phát từ yêu cầu bức thiết của sự kiện Việt
Nam gia nhập WTO và sức ép cạnh tranh với các tổ chức nước ngoài là sự
thành lập các trường đào tạo có chuyên ngành Quản tri nhân lực, từ đó thuật
ngữ “Phân tích công việc” được nghiên cứu bài bản, khoa học và mang tính
ứng dụng cao. Theo Giáo trình QTNL của trường Đại học Kinh tế quốc dân,
“Phân tích công việc thường được hiểu là quá trình thu thập các tư liệu và
đánh giá một cách có hệ thống các thông tin quan trọng có liên quan đến công
việc cụ thể trong công việc nhằm làm rõ bản chất của từng công việc” [9,
tr.50]. Trong khi đó, PGS.TS Lê Thanh Hà-Trường đại học Lao động-Xã hội