Phân tích chính sách cổ tức và tác động của nó đến giá trị thị trường của doanh nghiệp được niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

  • 109 trang
  • file .pdf
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG
KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
-----o0o-----
LÊ THỊ NGÂN HÀ
PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH CỔ TỨC VÀ TÁC ĐỘNG
CỦA NÓ ĐẾN GIÁ TRỊ THỊ TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP
ĐƯỢC NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
VIỆT NAM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH
NHA TRANG – 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG
KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
-----o0o-----
LÊ THỊ NGÂN HÀ
PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH CỔ TỨC VÀ TÁC ĐỘNG
CỦA NÓ ĐẾN GIÁ TRỊ THỊ TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP
ĐƯỢC NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
VIỆT NAM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH
GVHD: ThS. CHU THỊ LÊ DUNG
NHA TRANG – 2014
i
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
Nha Trang, ngày tháng năm
Giáo viên hướng dẫn
( Ký và ghi rõ họ tên)
ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân. Các số
liệu và thông tin sử dụng trong luận văn đều có nguồn gốc, trung thực và
được phép công bố.
iii
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin gởi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đối với các thầy cô của
trường Đại học Nha Trang, đặc biệt là các thầy cô khoa Kế toán- Tài chính của
trường đã hướng dẫn, giảng dạy tôi trong suốt quá trình học tập ở trường và tạo điều
kiện cho tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Và tôi cũng xin chân thành cám ơn cô
Chu Thị Lê Dung đã nhiệt tình hướng dẫn tôi hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp.
Trong quá trình làm khóa luận tốt nghiệp, khó tránh khỏi sai sót, rất mong
các Thầy, Cô bỏ qua. Đồng thời do trình độ lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn
còn hạn chế nên khóa luận tốt nghiệp không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất
mong nhận được ý kiến đóng góp của Thầy, Cô để khóa luận được hoàn chỉnh hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên thực hiện
Lê Thị Ngân Hà
iv
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................ii
LỜI CẢM ƠN .......................................................................................................iii
MỤC LỤC............................................................................................................. iv
DANH MỤC BẢNG ............................................................................................. ix
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài: ........................................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu: ..................................................................................... 2
3.Đối tượng nghiên cứu: ..................................................................................... 2
4. Nguồn dữ liệu nghiên cứu: ............................................................................. 3
5. Phương pháp nghiên cứu: .............................................................................. 3
6. Nội dung nghiên cứu: ..................................................................................... 4
7. Đóng góp của đề tài: ....................................................................................... 4
8. Hướng phát triển của đề tài: .......................................................................... 4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CỔ TỨC – CÁC TRƯỜNG PHÁI TRÊN
THẾ GIỚI VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP ...... 6
1.1 Khái niệm về chính sách cổ tức: .................................................................. 6
1.1.1 Khái niệm: ............................................................................................... 6
1.1.2 Tầm quan trọng của chính sách cổ tức: ................................................. 6
1.1.3 Các chỉ tiêu đo lường chính sách cổ tức: ................................................ 7
1.2. Các yếu tố quyết định chính sách cổ tức: ................................................. 10
1.2.1. Các hạn chế pháp lý ............................................................................. 10
1.2.2. Các điều khoản hạn chế ....................................................................... 11
1.2.3. Các ảnh hưởng của thuế ...................................................................... 12
1.2.4. Các ảnh hưởng của khả năng thanh khoản ........................................ 12
v
1.2.5. Khả năng vay nợ và tiếp cận các thị trường vốn .................................. 13
1.2.6. Ổn định thu nhập ................................................................................. 13
1.2.7. Triển vọng tăng trưởng ........................................................................ 14
1.2.9. Các ưu tiên của cổ đông ....................................................................... 15
1.2.10. Bảo vệ chống lại loãng giá ................................................................. 16
1.3. Các phương thức chi trả cổ tức: .............................................................. 17
1.3.1 Trả cổ tức bằng tiền mặt: ...................................................................... 17
1.3.2 Trả cổ tức bằng cổ phần: ...................................................................... 17
1.3.3 Trả cổ tức bằng tài sản khác:................................................................ 18
1.3.4 Mua lại cổ phần: ................................................................................... 18
1.4 Các chính sách cổ tức trong thực tiễn: ...................................................... 19
1.4.1 Chính sách lợi nhuận giữ lại thụ động: ................................................ 19
1.4.2 Chính sách cổ tức tiền mặt ổn định: ..................................................... 22
1.4.3 Chính sách cổ tức có tỷ lệ chi trả không đổi: ........................................ 25
1.4.4 Chính sách chi trả cổ tức nhỏ hàng quý cộng với cổ tức thưởng thêm
vào cuối năm:................................................................................................. 26
1.5 Các trường phái trên thế giới về chính sách cổ tức và giá trị doanh
nghiệp: .............................................................................................................. 28
1.5.1 Trường phái trung dung: ...................................................................... 28
1.5.2 Trường phái tả khuynh cấp tiến: .......................................................... 30
1.5.3 Trường phái hữu khuynh bảo thủ: ....................................................... 33
1.5.4 Ý nghĩa trong các tranh luận của mỗi trường phái: ............................. 35
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC DOANH
NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
TRONG THỜI GIAN QUA ................................................................................ 37
2.1. Giới thiệu sơ nét về thị trường chứng khoán Việt Nam........................... 37
vi
2.1.1. Quá trình ra đời ............................................................................. 37
2.1.2. Thực trạng TTCK Việt Nam trong những năm qua: ................... 38
2.1.3. Chính sách chi trả cổ tức ở Việt Nam hiện nay: ................................ 40
2.2 Thực trạng chi trả cổ tức của các doanh nghiệp trong thời gian qua: ..... 42
2.2.1 Phân tích theo thời gian:....................................................................... 42
2.2.2 Phân tích theo ngành: ........................................................................... 56
2.3 Tác động của chính sách cổ tức lên giá trị thị trường của doanh nghiệp:
........................................................................................................................... 62
2.3.1 Về mặt định tính: .................................................................................. 62
2.3.2 Về mặt định lượng: ............................................................................... 64
2.3 Đánh giá chính sách cổ tức của các doanh nghiệp trong thời gian qua: .. 70
2.3.1 Mặt tích cực:......................................................................................... 70
2.3.2 Mặt hạn chế: ......................................................................................... 71
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH CỔ TỨC PHÙ HỢP CHO CÁC DOANH
NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM ..... 75
3.1 Các nguyên tắc cơ bản trong việc đưa ra các quyết định chính sách cổ tức
của các doanh nghiệp: ...................................................................................... 75
3.1.1 Vận dụng các nguyên tắc cơ bản của Lintner: ..................................... 75
3.1.2 Nguyên tắc lựa chọn chính sách cổ tức phù hợp:................................. 77
3.2 Xây dựng quy trình ra quyết định chính sách cổ tức cho các doanh
nghiệp: .............................................................................................................. 78
3.3 Một số đề xuất lựa chọn chính sách cổ tức tối ưu cho các doanh nghiệp: 81
3.3.1 Tỷ lệ chi trả cổ tức tối ưu: ..................................................................... 81
3.3.2 Hình thức cổ tức tối ưu:........................................................................ 82
3.3.3 Mức độ ổn định của chính sách chi trả cổ tức: .................................... 84
PHẦN KẾT LUẬN: ............................................................................................. 87
vii
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 88
Tài liệu tiếng Việt: ............................................................................................ 88
Tài liệu tiếng Anh: ............................................................................................ 89
PHỤ LỤC: ........................................................................................................... 91
viii
CÁC TỪ VIẾT TẮT ĐƯỢC SỬ DỤNG
SGDCK: Sở giao dịch chứng khoán
TTCK: Thị trường chứng khoán
TTGDCK: Trung tâm giao dịch chứng khoán
UBCK: Ủy ban chứng khoán.
MM: Miller và Modigliani
EPS : Thu nhập mỗi cổ phần
DPS : Cổ tức mỗi cổ phần
ix
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Minh họa mối liên hệ giữa tỷ lệ tăng trưởng lợi nhuận và tỷ lệ chi trả cổ
tức của các công ty được chọn……………………………………………………..14
Bảng 2.1: Mã chứng khoán của một số doanh nghiệp chi trả cổ tức nhiều hơn lợi
nhuận trong năm (tỷ lệ chi trả cổ tức lớn hơn 100%)…………………………...…51
Bảng 2.2: Mã chứng khoán của một số doanh nghiệp có lợi nhuận âm nhưng trong
năm vẫn chi trả cổ tức……………………………………………………….……..52
x
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Hình 1.1: Lịch sử thuế suất ở Mỹ từ năm 1961 đến năm 2011…………………….31
Hình 1.2: Tỷ lệ số lượng các doanh nghiệp chi trả cổ tức so với tổng số các doanh
nghiệp S&P500 tính theo số lượng và tính theo mức vốn hoá của thị trường từ năm
1980-2010……………………………………………………………………….…31
Hình 1.3: Chi phí huy động vốn tính theo phần trăm số vốn huy động bằng cách
phát hành trái phiếu và phát hành cổ phần thường trên thị trường chứng khoán
Mỹ………………………………………………………………………...………..33
Hình 2.1: Phần trăm số lượng các doanh nghiệp phân loại theo mức độ ổn định của
cổ tức chi trả từ năm 2011 đến năm 2013 …………………………………………43
Hình 2.2: Thu nhập và cổ tức mỗi cổ phần trung bình của thị trường từ năm 2011
đến năm 2013……………………………………………………………………..44
Hình 2.3: Số lượng các doanh nghiệp niêm yết phân loại theo các nhóm mức cổ tức
khác nhau qua các năm: ……………………………………………………...……45
Hình 2.4: Tỷ trọng số lượng các doanh nghiệp niêm yết phân loại theo các nhóm
mức cổ tức khác nhau qua các năm: …………………………………………..…..46
Hình 2.5: Mức cổ tức mỗi cổ phần (DPS) trung bình của thị trường từ năm 2011 đến
năm 2013 (đơn vị đồng)………………………………………………………...….47
Hình 2.6: Tỷ lệ chi trả cổ tức trung bình của thị trường từ năm 2011 đến năm
2013………………………………………………………………………………...48
Hình 2.7: Số lượng các doanh nghiệp phân loại theo các nhóm tỷ lệ chi trả cổ tức
khác nhau qua các năm………………………………………………………….....49
Hình 2.8: Tỷ trọng số lượng các doanh nghiệp phân loại theo các nhóm tỷ lệ chi trả
cổ tức khác nhau qua các năm………………………………………………….…..50
xi
Hình 2.9: Tỷ suất cổ tức trung bình của thị trường từ năm 2011 đến năm 2013…..53
Hình 2.10: Số lượng các doanh nghiệp phân loại theo các nhóm tỷ suất cổ tức khác
nhau qua các năm………………………………………………………………..…54
Hình 2.11: Tỷ trọng số lượng các doanh nghiệp phân loại theo các nhóm tỷ suất cổ
tức khác nhau qua các năm………………………………………………………...55
Hình 2.12: Mức cổ tức mỗi cổ phần của các ngành từ năm 2011 đến năm 2013….57
Hình 2.13: Mức cổ tức mỗi cổ phần của các ngành trong năm 2013……………....58
Hình 2.14: Tỷ lệ chi trả cổ tức của các ngành từ năm 2011 đến năm 2013………..59
Hình 2.15: Tỷ lệ chi trả cổ tức của các ngành trong năm 2013………………..…..60
Hình 2.16: Tỷ suất cổ tức của các ngành từ năm 2011 đến năm 2013………...…..61
Hình 2.17: Tỷ suất cổ tức của các ngành trong năm 2013…………………………62
Hình 3.1: Quy trình thực hiện quyết định chính sách cổ tức được phân tích theo
nhiệm vụ của các bộ phận trong doanh nghiệp…………………………………….79
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Chính sách cổ tức là một trong ba quyết định tài chính quan trọng trong
doanh nghiệp. Trên thế giới có rất nhiều nghiên cứu khác nhau về chính sách cổ tức,
nhưng nó vẫn là một vấn đề còn gây nhiều tranh cãi. Trong khi trên thị trường
chứng khoán Việt Nam, chính sách cổ tức của doanh nghiệp thời gian qua nổi lên
thành một trong những vấn đề được các nhà đầu tư rất chú trọng, đồng thời các
doanh nghiệp vẫn chưa có nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của chính sách cổ
tức trong công tác tài chính của mình. Với mong muốn đóng góp một phần vào việc
phân tích rõ hơn quyết định phân phối cổ tức, cũng như tầm quan trọng của nó đối
với mục tiêu tối đa hóa tài sản của các cổ đông, tôi xin được chọn đề tài: “Phân tích
chính sách cổ tức và tác động của nó đến giá trị thị trường của các doanh nghiệp
niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam” để làm chuyên đề khóa luận tốt
nghiệp.
Đặt vấn đề:
Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã được tiến hành để xác định mối quan hệ
giữa chính sách cổ tức và giá trị doanh nghiệp, đáng chú ý nhất là nghiên cứu của
Miller và Modigliani (1961) đã tạo những nền tảng cho trường phái trung dung sau
này. Theo lý thuyết của họ, trong điều kiện của một thị trường hiệu quả, thì không
có mối quan hệ giữa chính sách cổ tức và giá trị thị trường của doanh nghiệp. Tuy
nhiên, lý thuyết này lại cho thấy rằng có một mối quan hệ giữa chính sách đầu tư và
giá trị thị trường, theo đó, các chính sách cổ tức là không quan trọng vì nó không
ảnh hưởng đến giá trị của công ty hay sự giàu có của các chủ sở hữu. Đã có rất
nhiều tranh luận và những nghiên cứu chuyên sâu được tiến hành để từ đó để kiểm
tra lý thuyết này. Trong khi một số nhà nghiên cứu chẳng hạn như Black và Scholes
(1974), Merton và Rock (1985) và Peter (1996) có xu hướng hỗ trợ lý thuyết này,
thì cũng có những người khác lại phản đối nó như Litzenberger và Ramaswamy
(1979), Blume (1980), Litzenberger và Ramaswamy (1982), Ang và Peterson
2
(1985), Dyl và Weigand (1998), Koch và Shenoy (1999). Những quan điểm trái
ngược nhau như vậy đã dẫn đến sự mơ hồ và cần phải có những nghiên cứu rõ ràng
dựa trên kết quả cụ thể. Mối quan hệ giữa chính sách cổ tức và các chính sách khác
như chính sách đầu tư và tài trợ luôn chồng chéo và phức tạp. Vì vậy, việc lựa chọn
chính sách cổ tức thường phụ thuộc vào sở thích của nhà quản lý, mặc dù thực tế là
trường phái trung dung đã chỉ ra rằng công tác quản lý tài chính nên thực hiện theo
chính sách đầu tư tối đa hóa thu nhập trong tương lai.
Trong khi đó tại Việt Nam, tuy rằng đã có nhiều nghiên cứu về chính sách cổ
tức của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán, nhưng những
nghiên cứu trước đây chỉ đưa ra các phân tích về chính sách cổ tức và các nhân tố
tác động lên chính sách cổ tức. Nghiên cứu này của tôi một mặt đưa ra các đánh giá
rõ ràng hơn chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết, một mặt đánh giá tác
động của nó đến giá trị trị trường của các doanh nghiệp. Cuối cùng nghiên cứu này
sẽ dựa vào những đánh giá đó để gợi ý cho các doanh nghiệp Việt Nam đưa ra
chính sách cổ tức phù hợp.
2. Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu của chuyên đề là dựa trên các lý thuyết về chính sách cổ tức trên
thế giới để đưa ra các phân tích, đánh giá chính sách cổ tức của các doanh nghiệp
niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Từ đó, đề ra phương hướng để xây
dựng chính sách cổ tức phù hợp cho các doanh nghiệp niêm yết trong thời gian tới.
3.Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của chuyên đề là chính sách cổ tức bằng tiền mặt và
tác động của nó đến giá trị thị trường của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn giao
dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội từ
năm 2011 đến năm 2013.
3
Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: Chuyên đề nghiên cứu chính sách cổ tức của 865 công ty có
trong danh sách niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh
và sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội vào ngày 31/12/2013.
Về thời gian: Thời gian nghiên cứu là từ 1/1/2011 đến ngày 31/12/2013.
Chuyên đề chỉ giới hạn nghiên cứu chính sách cổ tức bằng tiền mặt của các công ty
được niêm yết niêm yết trên thị trường chứng khoán.
4. Nguồn dữ liệu nghiên cứu:
Dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu cổ tức được tổng hợp từ các công bố thông tin trên
thị trường (tính đến thời điểm 20/03/2014) và các bản cáo bạch của 865 công ty
niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch
chứng khoán Hà Nội vào ngày 31/12/2013. Ngoài ra, dữ liệu còn được bổ sung từ
các số liệu công bố trên các website: http://cafef.vn, http://fpts.com.vn,
http://cophieu68.com, http://stockbiz.vn.
Do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan nên dữ liệu thu thập được
còn mang nhiều hạn chế. Tính đến ngày 20/05/2014, nhiều doanh nghiệp đã hoàn
tất công bố chi trả cổ tức cho cả năm 2013, riêng chỉ có một số ít công ty niêm yết
chưa hoàn thành chi trả cổ tức, nên chuyên đề đánh giá được chính sách cổ tức cho
cả năm này .
Dữ liệu thứ cấp: Số liệu về danh sách phân ngành các doanh nghiệp niêm
yết được lấy từ http://stockbiz.vn. Số liệu thống kê của Tổng cục thống kê, Ngân
hàng nhà nước Việt Nam; các số liệu thống kê trong các nghiên cứu cứu phân tích
của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước.
5. Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp thống kê: Tập hợp số liệu và đánh giá thực trạng.
Phương pháp mô tả: Đánh giá, so sánh để đưa ra cái nhìn tổng quan về chính sách
cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán.
4
Phương pháp phân tích định lượng: Kiểm định hồi quy các mô hình kinh tế lượng
để xác định mối liên hệ giữa chính sách cổ tức và giá trị doanh nghiệp.
6. Nội dung nghiên cứu:
Chương 1: Tìm hiểu các lý thuyết tổng quan về chính sách cổ tức, cũng như các
tranh luận trên thế giới về chính sách cổ tức và giá trị doanh nghiệp.
Chương 2: Đánh giá chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết trên thị
trường chứng khoán Việt Nam và phân tích tác động của chính sách cổ tức lên giá
trị của các doanh nghiệp niêm yết.
Chương 3: Chuyên đề sẽ đóng góp các ý kiến để xây dựng một chính sách cổ tức
phù hợp cho các doanh nghiệp niêm yết trong thời gian tới.
7. Đóng góp của đề tài:
Thứ nhất, trình bày các ý kiến về chính sách cổ tức của các học giả trên thế
giới và ý nghĩa trong các tranh luận của mỗi trường phái về chính sách cổ tức.
Thứ hai, đánh giá chi tiết bằng cách đồ thị hóa chính sách cổ tức bằng tiền
mặt của các doanh nghiệp niêm yết, đồng thời, so sánh chính sách chi trả cổ tức
giữa các ngành khác nhau trên thị trường chứng khoán.
Thứ ba, định tính và định lượng các tác động của chính sách cổ tức bằng tiền
mặt đến giá trị của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Thứ tư, xây dựng mô hình ra quyết định chính sách cổ tức trong doanh
nghiệp. Và đưa ra phương hướng lựa chọn chính sách cổ tức phù hợp cho các doanh
nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
8. Hướng phát triển của đề tài:
Đề tài có thể mở rộng việc phân tích các chính sách cổ tức khác bằng cổ
phần, mua lại cổ phần và đánh giá tác động tổng hợp của tất cả các chính sách cổ
5
tức này đến giá trị doanh nghiệp. Đồng thời định lượng các yếu tố tác động lên
chính sách cổ tức để từ đó có những đưa ra những căn cứ nhằm xác định chính sách
cổ tức phù hợp nhất cho các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán.
6
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CỔ TỨC – CÁC TRƯỜNG PHÁI TRÊN
THẾ GIỚI VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP
1.1 Khái niệm về chính sách cổ tức:
1.1.1 Khái niệm:
Chính sách cổ tức là chính sách ấn định mức lợi nhuận của công ty được đem
ra phân phối như thế nào. Lợi nhuận sẽ được giữ lại để tái đầu tư cho công ty hay
được trả cho các cổ đông. Lợi nhuận giữ lại cung cấp cho các nhà đầu tư một nguồn
tăng trưởng lợi nhuận tiềm năng trong tương lai, trong khi đó cổ tức cung cấp cho
họ một phân phối hiện tại. Chính sách cổ tức hay còn gọi là chính sách phân phối là
một trong ba quyết định tài chính quan trọng trong một doanh nghiệp và nó có liên
hệ mật thiết với hai chính sách tài chính còn lại là chính sách tài trợ và chính sách
đầu tư.
1.1.2 Tầm quan trọng của chính sách cổ tức:
Trong công ty cổ phần, việc quyết định phân chia lợi tức cổ phần cho các cổ
đông là điều hết sức quan trọng, nó không đơn thuần chỉ là việc phân chia lãi cho
các cổ đông, mà nó còn liên quan mật thiết đến công tác quản lý tài chính của công
ty cổ phần. Những lý do được đưa ra để giải thích cho tầm quan trọng của chính
sách cổ tức như sau:
Thứ nhất, chính sách cổ tức ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của các cổ đông.
Cổ tức cung cấp cho cổ đông một lợi nhuận hữu hình thường xuyên và là nguồn thu
nhập duy nhất mà nhà đầu tư có thể nhận được ngay trong hiện tại khi họ đầu tư vào
công ty. Do vậy, việc công ty có duy trì trả cổ tức ổn định hay không ổn định, đều
đặn hay giao động thất thường đều làm ảnh hưởng đến quan điểm của nhà đầu tư về
công ty, do vậy nó có thể dẫn đến sự biến động giá trị cổ phiếu của công ty trên thị
trường.
7
Thứ hai, chính sách cổ tức ảnh hưởng đến chính sách tài trợ của công ty.
Thông qua việc quyết định chính sách cổ tức mà công ty cũng quyết định luôn
chính sách tài trợ. Vì lợi nhuận giữ lại là nguồn quan trọng cho việc tài trợ vốn cổ
phần cho khu vực tư nhân. Nên từ đó, chính sách cổ tức ảnh hưởng đến số lượng
vốn cổ phần thường trong cấu trúc vốn của một doanh nghiệp, và mở rộng ra, ảnh
hưởng đến chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp. Ngoài ra, nếu chi trả cổ tức thì
các doanh nghiệp phải bù trừ lại nguồn tài trợ thiếu hụt do lợi nhuận giữ lại ít bằng
việc huy động vốn từ bên ngoài với nhiều thủ tục phức tạp, và tốn nhiều chi phí
hơn.
Thứ ba, chính sách cổ tức ảnh hưởng tới chính sách đầu tư của công ty. Với
nguồn tài trợ có chi phí sử dụng vốn thấp từ lợi nhuận giữ lại, sẽ làm cho chi phí sử
dụng vốn của doanh nghiệp ở mức tương đối thấp. Và đồng thời, lợi nhuận giữ lại
luôn sẵn có tại doanh nghiệp. Từ đó, doanh nghiệp có thể linh hoạt lựa chọn đầu tư
vào các dự án có tỷ suất sinh lợi cao. Như vậy, lợi nhuận giữ lại có thể kích thích
tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai và do đó có thể ảnh hưởng đến giá trị cổ phần
của doanh nghiệp trong tương lai.
1.1.3 Các chỉ tiêu đo lường chính sách cổ tức:
1.1.3.1Cổ tức một cổ phần thường (Dividend per Share - DPS):
Cổ tức một cổ phần là chỉ tiêu phản ánh mức thu nhập thực tế mà mỗi cổ
phần được hưởng từ kết quả hoạt động kinh doanh. Cổ tức một cổ phần được tính
dựa vào phần trăm mệnh giá cổ phần thường. Cổ tức một cổ phần thường cũng có
thể được tính toán như sau:
Tổng thu nhập cổ phần thường dùng để chi trả cổ tức
Cổ tức một cổ phần thường =
Tổng số cổ phần thường
Vì cổ tức một cổ phần thường là thu nhập thực tế mà nhà đầu tư nhận
được ngay trong hiện tại nên nhà đầu tư rất quan tâm đến chỉ tiêu này. Các cổ đông