NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI

  • 53 trang
  • file .ppt
BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO BOÄ Y TEÁ
ÑAÏI HOÏC Y DÖÔÏC TP. HOÀ CHÍ MINH
******
CHUYEÂN ÑEÀ LUAÄN AÙN:
NGUYEÂN NHAÂN VAØ CAÙCH
TIEÁP CAÄN
CHAÅN ÑOAÙN TRAØN DÒCH
MAØNG PHOÅI
Ngöôøi thöïc hieän: Nguyeãn Höõu
Laân
Ngöôøi höôùng daãn: GS.TS.
TP. HOÀ CHÍ Vaïn
Ñaëng Phöôùc2007
MINH-NAÊM
1
MÔÛ ÑAÀU
 Traøn dòch maøng phoåi (TDMP):
 Beänh lyù maøng phoåi
 Beänh lyù phoåi
 Beänh lyù ngoaøi phoåi
  raát nhieàu beänh khaùc nhau coù theå coù
TDMP ñi keøm
  caàn xaây döïng heä thoáng tieáp caän chaån
ñoaùn caên nguyeân
2
BEÄNH LYÙ CAÊN NGUYEÂN
 TDMP dòch thaám:
1. Suy tim sung huyeát 10. Haï albumin maùu
2. Beänh maøng ngoaøi tim co 11. Sarcoidosis
thaét
3. Xô gan 12. Taéc tónh maïch
chuû treân
4. Hoäi chöùng thaän hö 13. Kích thích buoàng
tröùng
5. Thaåm phaân phuùc maïc 14. AÙc tính (5% dòch
thaám)
6. Thuyeân taéc phoåi (10-20% 15. Xeïp phoåi
dòch thaám)
7. Heïp van hai laù 16. Phuø nieâm
3
8. Traøn nöôùc tieåu khoang 17. Thuû thuaät
BEÄNH LYÙ CAÊN NGUYEÂN
 TDMP dòch tieát:
1. Beänh lyù taêng sinh 12. Hoäi chöùng moùng
vaøng
2. Beänh nhieãm truøng 13. Sau caét boû maøng
ngoaøi tim
3. Beänh daï daøy-ñöôøng ruoät 14. Xeïp phoåi
4. Beänh maïch maùu do beänh 15. Xaï trò
taïo keo
5. Beänh maøng phoåi do 16. Phoûng ñieän
thuoác
6. Thuyeân taéc phoåi 17. Taéc ngheõn ñöôøng
tieåu
7. Phaãu thuaät baéc caàu 18. Chaán thöông do thaày
ñoäng maïch vaønh thuoác
4
8. Tieáp xuùc haït amiaêng 19. Traøn maùu maøng
BEÄNH LYÙ CAÊN NGUYEÂN
àn suaát caên nguyeân gaây TDMP taïi Myõ
Nguyeân nhaân Taàn
suaát/naêm
1. Suy tim sung huyeát 500.000
2. Vieâm phoåi do vi truøng 300.000
3. Beänh aùc tính 200.000
4. Thuyeân taéc phoåi 150.000
5. Vieâm phoåi do sieâu vi 100.000
6. Xô gan baùng buïng 50.000
7. Beänh daï daøy-ñöôøng ruoät 25.000
8. Beänh maïch maùu do beänh taïo 6.000
keo
9. Lao 2.500
5
10. Tieáp xuùc haït amiaêng 2.000
BEÄNH LYÙ CAÊN NGUYEÂN
 TDMP taïi vuøng coù taàn suaát beänh lao
cao (Taây Ban Nha)
Nguyeân nhaân Soá löôïng Tuoåi
(%) (naêm)
1. Lao 160 (25) 34 ± 18,4
2. Beänh lyù aùc tính 147 (22,9) 65 ± 14
3. Suy tim sung huyeát 115 (17,9) 71,9 ±
9,4
4. TDMP caïnh vieâm phoåi 75 (11,7) 69,5 ±
17,2
5. Thuyeân taéc phoåi 18 (2,8) 64,4 ±
17,5
6. Muû maøng phoåi 15 (2,3) 53 ± 18
6
7. TDMP dòch tieát do beänh 39 (6) 53 ± 16,8
BEÄNH LYÙ CAÊN NGUYEÂN
 Caên nguyeân TDMP löôïng nhieàu
Nguyeân nhaân Taàn
suaát
1. Beänh lyù aùc tính 55%
2. TDMP caïnh vieâm phoåi hay muû 22%
maøng phoåi
3. Lao maøng phoåi 12%
7
BEÄNH LYÙ CAÊN NGUYEÂN
 Taàn suaát caên nguyeân gaây TDMP aùc
tính taïi Myõ
Nguyeân nhaân Soá beänh
nhaân/naêm
Ung thö phoåi 60.000
Ung thö vuù 50.000
Ung thö haïch 40.000
Ung thö khaùc 50.000
 Taàn suaát caên nguyeân gaây TDMP dòch
thaám taïi Myõ
Nguyeân nhaân Taàn suaát (%)
1. Suy tim sung huyeát 80
2. Xô gan 8 8
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Choïc doø maøng phoåi chaån ñoaùn:
 Goùc söôøn hoaønh sau tuø
TDMP
 Khoâng thaáy phaàn sau cuûa cô hoaønh
?
 chuïp phim x quang ôû tö theá naèm
nghieâng
 Thöïc hieän cho haàu heát beänh nhaân TDMP
 Ngoaïi tröø 2 tröôøng hôïp:
 TDMP löôïng raát ít
 Coù suy tim sung huyeát
9
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Phaân bieät TDMP dòch thaám vaø TDMP dòch
tieát
 Tieâu chuaån kinh ñieån:
 Protein/DMP > 30g/l: TDMP dòch tieát
 Protein/DMP < 30g/l: TDMP dòch thaám
 Chæ ñuùng khi:
+ Protein/HT bình thöôøng vaø
+ Protein/DMP < 25g/l hay > 35g/l
10
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Phaân bieät TDMP dòch thaám vaø TDMP dòch tieát
 Tieâu chuaån Light:
1.Protein/DMP : protein/HT > 0,5
2.LDH/DMP : LDH/HT > 0,6
3.LDH/DMP > 2/3 giôùi haïn bình thöôøng cao nhaát
LDH/HT
 TDMP dòch tieát: coù ít nhaát 1 trong 3 tieâu chuaån
treân
 TDMP dòch thaám: khoâng coù caû 3 tieâu chuaån
treân
 Ñoä chính xaùc cao nhaát phaân bieät dòch tieát vôùi
dòch thaám
 Ñoä nhaäy raát cao trong nhaän dieän TDMP dòch11
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Phaân bieät TDMP dòch thaám vaø TDMP
dòch tieát
 Albumin/HT – albumin/DMP ≤ 1,2g/dl
 Cholesterol/DMP > 60mg/dl
 Cholesterol DMP > 43 mg/dl
 Cholesterol/DMP : Cholesterol/HT > 0,3
 Bilirubin/DMP : Bilirubin/HT ≥ 0,6
12
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Ñoä nhaäy xeùt nghieäm chaån ñoaùn dòch
thaám vaø dòch tieát
Ñoä nhaäy Ñoä ñaëc
hieäu chaån
Xeùt nghieäm chaån ñoaùn ñoaùn dòch
dòch thaám tieát
Tieâu chuaån Light: 98 83
Protein/DMP : Protein/HT > 86 84
0,5
LDH/DMP : LDH/HT > 0,6 90 82
LDH/DMP > 2/3 giôùi haïn
treân 82 89
bình thöôøng cuûa LDH/HT
Cholesterol/DMP > 60mg/dl 54 92
Cholesterol DMP > 43 mg/dl 75 80
Cholesterol DMP/HT > 89 81
13
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Chaån ñoaùn caên nguyeân TDMP dòch
thaám:
 Suy tim sung huyeát
 Xô gan
 Hoäi chöùng thaän hö
 Vieâm maøng ngoaøi tim co thaét
 Thuyeân taéc phoåi
 Thaåm phaân phuùc maïc
 Traøn nöôùc tieåu khoang maøng phoåi
14
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Maøu saéc vaø muøi DMP:
 Muøi hoâi thoái: vieâm maøng phoåi do vi truøng,
thöôøng do kî khí
 Muøi nöôùc tieåu: traøn nöôùc tieåu trong khoang
maøng phoåi
 DMP ñoû nhö maùu:
 Soá löôïng hoàng caàu DMP > 100.000/mm 3:
 beänh lyù aùc tính (+++)
 chaán thöông (+++)
 nhoài maùu phoåi (+)
+ dung tích hoàng caàu DMP/maùu ngoaïi vi > 0,5:
 traøn maùu maøng phoåi
+ dung tích hoàng caàu DMP < 1%:
15
 khoâng coù yù nghóa laâm saøng
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Maøu saéc vaø muøi DMP:
 DMP ñoû nhö maùu:
+ dung tích hoàng caàu DMP > 1%:
 beänh lyù aùc tính cuûa maøng phoåi
 thuyeân taéc phoåi
 TDMP do chaán thöông
+ Villena:
* 47% TDMP dòch ñoû laø ung thö maøng phoåi
thöù phaùt,
* chæ coù 11% TDMP aùc tính laø TDMP dòch ñoû
16
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Maøu saéc vaø muøi DMP:
 DMP ñuïc trôû neân trong sau khi quay ly taâm :
+ maøu ñuïc do teá baøo hay maûnh vuïn trong
DMP
 DMP ñuïc toàn taïi sau khi quay ly taâm
+ traøn döôõng traáp khoang maøng phoåi:
* beänh caáp tính
* khoâng coù daøy beà maët maøng phoåi
* khoâng coù tinh theå cholesterol trong caën laéng DMP
* löôïng triglyceride DMP > 110mg/dL
+ traøn dòch giaû döôõng traáp khoang maøng phoåi:
* beänh maïn tính
* daøy beà maët maøng phoåi,
* löôïng triglyceride DMP luoân khoâng cao 17
* cholesterol DMP > 200mg/dL
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Protein vaø LDH trong DMP:
 Coù khuynh höôùng taêng cao nhö nhau ôû taát caû
TDMP dòch tieát
 Protein/DMP > 50g/L, khaû naêng TDMP do lao seõ
taêng cao
 Protein/DMP < 5g/L:
 Traøn nöôùc tieåu trong khoang maøng phoåi
 Do thaåm phaân phuùc maïc
 Sau ñaët oáng thoâng tónh maïch trung taâm
khoâng ñuùng choã
 LDH phaûn aùnh möùc ñoä vieâm trong khoang
maøng phoåi 18
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Glucose/DMP:
 Glucose/DMP < 60mg/dL:
 TDMP caïnh vieâm phoåi (+++)
* glucose/DMP < 40mg/dL: xeùt ñaët oáng daãn
löu maøng phoåi
 TDMP aùc tính (+++)
* tieân löôïng xaáu
 Traøn maùu maøng phoåi (+)
 Lao maøng phoåi (+)
 Beänh khôùp daïng thaáp (+)
 Hieám hôn: hoäi chöùng Churg-Strauss,
19
paragonimiasis, lupus
CHAÅN ÑOAÙN CAÊN NGUYEÂN
 Amylase/DMP:
 Amylase/DMP : amylase/HT > 1:
 Beänh tuyeán tuïy ( amylase)
* Amylase/DMP > 4.000IU/mL: loã roø tuyeán tuïy-maøng
phoåi
 Thuûng thöïc quaûn ( amylase isoenzymes ):
* haàu heát thuûng thöïc quaûn ñeàu taêng amylase/DMP
* caàn thaùm saùt trung thaát trong voøng 24 giôø sau
thuûng thöïc quaûn
 K teá baøo bieåu moâ tuyeán di caên tuïy ( amylase
isoenzymes )
* Thôøi gian soáng theâm cuûa bệnh nhaân p TDMP
= aùc tính:
+ amylase/DMP ≥ 600IU/L (59 ngaøy) 0,016 20
+ amylase/DMP < 600IU/L (121 ngaøy)