Nghiên cứu tình yêu của những người trưởng thành

  • 20 trang
  • file .pdf
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------
NGÔ THỊ HOÀNG GIANG
NGHIÊN CỨU TÌNH YÊU CỦA
NHỮNG NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ
Hà Nội - 2016
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------
NGÔ THỊ HOÀNG GIANG
NGHIÊN CỨU TÌNH YÊU CỦA
NHỮNG NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH
Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số: 60 31 04 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trương Thị Khánh Hà
Hà Nội - 2016
Tôi xin cam đoan đ côn tr n n i n c u c a ri n tôi is n
nc a T . Tr ơn T ị Khánh Hà - Tr n i c Khoa h c Xã hội và
N n văn - i h c Quốc gia Hà Nội c số i u t qu n u tron u n văn
trun t cv c at n đ c côn ố tron t một côn tr n n o c
Ngô Thị Hoàng Giang
L I CẢ Ơ
Trong quá trình th c hi n đề tài: "Nghiên c u tình yêu c a nhữn n i
tr ởn t n " tôi đã n n đ c r t nhiều s iúp đỡ c a t p thể ãn đ o, cán bộ,
gi ng viên Vi n i h c Mở Hà Nội; Ban Giám hi u p òn au đ i h c, Khoa
Tâm lý h c tr n i h c Khoa h c Xã hội v N n văn - i h c Quốc gia Hà
Nội. Tôi xin gửi l i c m ơn c n t n về s iúp đỡ đó
Tôi cũn xin bày tỏ lòng bi t ơn s u sắc t i PGS.TS. Tr ơn T ị Khánh Hà,
n i đã tr c ti p ng d n và t n tình chỉ b o tôi hoàn thành lu n văn n
Do điều ki n th i gian v năn c c a b n thân nên lu n văn c a tôi chắc
chắn không tránh khỏi những sai sót, r t mong nh n đ c s nh n xét, góp ý c a
thầy cô v c c n để đề t i đ c hoàn thi n ơn
Một lần nữa tôi xin chân thành c m ơn!
MỤC LỤC
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Danh mục bảng
Danh mục hình vẽ
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 3
1. Lý do chọn đề tài..................................................................................................... 3
2. Mục đích nghiên cứu .............................................................................................. 4
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu ........................................................................ 4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................................. 4
5. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................................ 5
6. Giả thuyết khoa học ................................................................................................ 5
7. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................................ 5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI ............................................................. 7
1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến tình yêu đôi lứa .................................. 7
1.1.1. Nghiên cứu của các tác giả nƣớc ngoài ...................................................... 7
1.1.2. Nghiên cứu của các tác giả trong nƣớc .................................................... 12
1.2. Các khái niệm cơ bản ......................................................................................... 19
1.2.1. Tình cảm ................................................................................................... 19
1.2.2. Tình yêu .................................................................................................... 20
1.2.3. Tình yêu đôi lứa ....................................................................................... 22
1.2.4. Ngƣời trƣởng thành .................................................................................. 24
1.2.5. Tình yêu đôi lứa của ngƣời trƣởng thành ................................................. 25
1.3. Các thành tố tình yêu đôi lứa của ngƣời trƣởng thành ...................................... 25
1.3.1. Các thành tố trong tình yêu đôi lứa của ngƣời trƣởng thành ................... 25
1.3.2. Mối quan hệ giữa các thành tố trong tình yêu đôi lứa của
ngƣời trƣởng thành.................................................................................................... 29
1.4. Các yếu tố ảnh hƣởng đến tình yêu đôi lứa của ngƣời trƣởng thành ................. 34
1.5. Mối quan hệ giữa tình yêu và cảm nhận hạnh phúc .......................................... 35
1
Chƣơng 2: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................. 38
2.1. Tổ chức nghiên cứu............................................................................................ 38
2.1.1. Quá trình nghiên cứu ................................................................................ 38
2.1.2. Khái quát địa bàn và khách thể nghiên cứu ............................................. 38
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................... 39
2.2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu .............................................................. 39
2.2.2. Phƣơng pháp điều tra bảng hỏi................................................................. 39
2.2.3. Phƣơng pháp phỏng vấn sâu .................................................................... 41
2.2.4. Phƣơng pháp thang đo .............................................................................. 41
2.2.5. Phƣơng pháp thống kê toán học ............................................................... 43
Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN ............................................... 45
3.1. Thực trạng tình yêu của những ngƣời trƣởng thành .......................................... 45
3.1.1. Thực trạng các thành tố trong tình yêu của ngƣời trƣởng thành .............. 45
3.1.2. Tƣơng quan giữa các thành tố trong tình yêu của ngƣời trƣởng thành .... 54
3.2. Thực trạng một số yếu tố ảnh hƣởng đến tình yêu của ngƣời trƣởng thành ...... 55
3.2.1. So sánh theo giới tính ............................................................................... 56
3.2.2. So sánh theo nhóm tuổi ............................................................................ 57
3.2.3. So sánh theo tình trạng hôn nhân ............................................................. 58
3.2.4. Kỳ vọng về hình mẫu ngƣời yêu (vợ/chồng) lý tƣởng ............................. 59
3.2.5. Ảnh hƣởng của tự đánh giá một số đặc điểm cá nhân đến tình yêu ......... 68
3.3. Mối quan hệ giữa tình yêu và cảm nhận hạnh phúc .......................................... 77
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................................. 83
1. Kết luận ................................................................................................................. 83
2. Kiến nghị ............................................................................................................... 85
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................. 88
PHỤ LỤC.................................................................................................................. 92
2
DANH MỤC BẢNG
STT Tên bảng Trang
1 Bảng 1.1: Phân loại tình yêu của Robert Sternberg 30
2 Bảng 2.1: Đặc điểm mẫu nghiên cứu 39
3 Bảng 2.2: Hệ số tin cậy của các tiểu thang đo 42
Bảng 3.1: Điểm trung bình của thành tố sự gần gũi trong trong
4 45
tình yêu
5 Bảng 3.2: Điểm trung bình của thành tố sự đam mê trong tình yêu 47
Bảng 3.3: Điểm trung bình của thành tố tính cam kết, trách nhiệm
6 49
trong tình yêu
7 Bảng 3.4: Tương quan giữa các thành tố trong tình yêu 55
8 Bảng 3.5: Điểm trung bình các thành tố và so sánh theo giới tính 56
Bảng 3.6: Điểm trung bình các thành tố và so sánh theo nhóm
9 57
tuổi
Bảng 3.7: Điểm trung bình các thành tố và so sánh theo tình trạng
10 58
hôn nhân
Bảng 3.8: Tương quan mức độ chênh lệch giữa kỳ vọng người
11 yêu (vợ/chồng) lý tưởng và người yêu (vợ/chồng) thực tế ảnh 59
hưởng tới các thành tố tình yêu
Bảng 3.9: Tương quan giữa sự chênh lệch các đặc điểm cá nhân
12 của bản thân và người yêu (vợ/chồng) thực tế với các thành tố 63
tình yêu
Bảng 3.10: Tương quan giữa tự đánh giá một số đặc điểm cá nhân
13 69
và các thành tố tình yêu
Bảng 3.11: Tương quan giữa tự đánh giá một số đặc điểm cá nhân
14 75
và mức độ cảm nhận hạnh phúc
15 Bảng 3.12: Tương quan giữa tình yêu và cảm nhận hạnh phúc 77
DANH MỤC HÌNH VẼ
STT Tên biểu đồ Trang
1 Hình 1.1: Ba thành tố trong lý thuyết tam giác tình yêu 26
2 Hình 1.2: Các loại Tình yêu chỉ dựa trên một thành tố 31
3 Hình 1.3: Các loại Tình yêu dựa trên hai thành tố 32
4 Hình 1.4: Các loại Tình yêu dựa trên ba thành tố 33
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Tình yêu là một thứ tình cảm vô cùng thiêng liêng, cao quý, là một phần
không thể thiếu trong đời sống tâm lý mỗi ngƣời. Tình yêu đúng đắn, chân chính là
động lực thúc đẩy con ngƣời hoạt động, là nguồn sức mạnh vô tận của sự sáng tạo, là
nguồn cảm hứng say mê giúp cho cuộc sống của con ngƣời thêm ý nghĩa hơn. Vì vậy
nghiên cứu tình yêu là một vấn đề cần thiết và quan trọng trong việc giáo dục nhân
cách con ngƣời và giữ gìn hạnh phúc gia đình.
Tuy nhiên trên thực tế, không phải ai cũng tìm đƣợc cho mình một tình yêu
chân chính, lý tƣởng. Một tình yêu mà dựa trên nền tảng vững chắc là sự đam mê, sự
gần gũi và tính cam kết, trách nhiệm giữa hai chủ thể.
Lứa tuổi trƣởng thành (từ 25 đến 40 tuổi) là lúc con ngƣời đứng trƣớc những
lựa chọn và quyết định quan trọng của cuộc đời. Tình yêu đôi lứa nhƣ là một thành
tựu của ngƣời trƣởng thành trong quá trình phát triển tâm lý của mình. Những hiểu
biết sai lệch về tình yêu sẽ dẫn đến những hành vi lệch chuẩn, những thất bại trong
tình yêu đôi lứa, trong hôn nhân gia đình.
Thực tế cho thấy, ngày nay cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng,
đất nƣớc và con ngƣời Việt Nam cũng dần thay đổi từng ngày. Điều đó một mặt giúp
cho tình yêu đôi lứa phát triển theo xu hƣớng tiến bộ nhƣng mặt khác cũng nảy sinh
nhiều vấn đề tiêu cực. Một bộ phận coi chuyện tình yêu và hôn nhân là quá đỗi bình
thƣờng. Sự gắn kết vợ chồng, sự chung thủy, tính trách nhiệm giữa vợ chồng với
nhau ngày càng trở nên mờ nhạt.
Dƣới ảnh hƣởng của nho giáo truyền thống, của các luật tục, vấn đề hôn
nhân và gia đình của Việt Nam vốn đƣợc coi trọng nên gia đình ở Việt Nam có tính
ổn định cao. Song vào những năm cuối của thế kỉ 20, tình trạng hôn nhân đã có sự
thay đổi. Tỷ lệ ly hôn có xu hƣớng gia tăng trong những năm gần đây.
Cuộc điều tra do Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch phối hợp với Tổng cục
Thống kê, với sự hỗ trợ của UNICEF cho thấy, số vụ ly hôn ở nƣớc ta đang tăng
nhanh. Nếu năm 2000 chỉ có 51.361 vụ ly hôn thì năm 2005 đã tăng lên 65.929 vụ.
3
Nhƣ vậy, cùng với sự đa dạng về chính trị, kinh tế, văn hoá trên thế giới,
nhiều quan niệm khác nhau về hôn nhân, gia đình và nuôi dạy con cái cũng đã xuất
hiện. Tính bền vững của gia đình ngày càng giảm, ly hôn ngày càng tăng, tạo nên
nhiều cái giá phải trả về mặt xã hội, về cá nhân và cộng đồng. R. Arons đã cho rằng
“ly hôn là cuộc khủng hoảng của sự biến đổi gia đình gây ra những thay đổi trong
hệ thống gia đình” [1]. Ly hôn không phải là tạo nên sự tự do đơn giản của hai vợ
chồng mà là tạo nên sự nghèo khổ vật chất và tinh thần, con cái lang thang không
nơi nƣơng tựa, làm tan vỡ nhiều mối quan hệ xã hội.
Tình yêu chính là sức mạnh, là năng lƣợng sống cho con ngƣời, là nền tảng
vững chắc của gia đình, là động lực mạnh mẽ để vợ chồng cùng phấn đấu sự nghiệp,
chăm sóc con cái và nâng cao chất lƣợng cuộc sống.
Do vậy, nghiên cứu tình yêu đôi lứa của những ngƣời trƣởng thành để tìm ra
những mặt tích cực và tiêu cực giúp họ có nhận thức, thái độ và hành vi đúng đắn
trong tình yêu, để họ bảo vệ, gìn giữ hạnh phúc gia đình là điều vô cùng quan trọng.
Xuất phát từ những lý do đó, tác giả đã chọn đề tài“Nghiên cứu tình yêu của
những người trưởng thành”.
2. Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu thực trạng tình yêu của những ngƣời trƣởng thành.
- Nâng cao nhận thức khoa học về các thành tố của tình yêu, từ đó có khả năng nhận
diện và giữ gìn tình yêu.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu
- Tình yêu của những ngƣời trƣởng thành.
3.2. Khách thể nghiên cứu
- 360 ngƣời trong độ tuổi trƣởng thành (từ 25 đến 40 tuổi) đang làm việc trên địa
bàn thành phố Hà Nội.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Nhiệm vụ nghiên cứu lí luận
- Tổng quan các vấn đề nghiên cứu.
- Xây dựng các khái niệm cơ bản của đề tài.
4
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu thực tiễn
- Khảo sát thực trạng các thành tố trong tình yêu của những ngƣời trƣởng thành.
- Các yếu tố ảnh hƣởng đến tình yêu của những ngƣời trƣởng thành hiện nay.
- Đƣa ra một số kiến nghị nhằm góp phần nâng cao nhận thức khoa học về các
thành tố của tình yêu, từ đó có khả năng nhận diện và giữ gìn tình yêu.
5. Phạm vi nghiên cứu
5.1. Về nội dung nghiên cứu
Tình yêu là phạm trù rộng lớn. Tình yêu của ngƣời trƣởng thành có thể
hƣớng tới nhiều đối tƣợng. Trong phạm vi nghiên cứu này, chúng tôi chỉ tập
trung tìm hiểu về:
- Tình yêu đôi lứa của những ngƣời trƣởng thành (từ 25 đến 40 tuổi);
- Những yếu tố ảnh hƣởng đến tình yêu của những ngƣời trƣởng thành.
5.2. Về địa bàn và khách thể nghiên cứu
- Những ngƣời trƣởng thành (360 ngƣời trong độ tuổi từ 25 đến 40 tuổi) đang làm
việc tại một số quận, huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội.
5.3. Về thời gian nghiên cứu
Từ tháng 7/2015 đến tháng 10/2016.
6. Giả thuyết khoa học
- Trong ba thành tố của tình yêu đôi lứa (sự gần gũi, sự đam mê và tính cam kết
trách nhiệm), tính cam kết, trách nhiệm là thành tố có mức độ biểu hiện cao nhất.
- Sự kỳ vọng về hình mẫu ngƣời yêu, ngƣời vợ/chồng lý tƣởng có ảnh hƣởng đến
tình yêu của họ.
- Một số đặc điểm cá nhân nhƣ: sự thông minh, tính tốt bụng, sức khỏe, sự hấp dẫn,
triển vọng tài chính tƣơng quan thuận với các thành tố của tình yêu.
- Tình yêu có tƣơng quan thuận với hạnh phúc của con ngƣời.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu
7.2. Phƣơng pháp điều tra bảng hỏi
5
7.3. Phƣơng pháp phỏng vấn sâu
7.4. Phƣơng pháp thang đo
7.5. Phƣơng pháp thống kê toán học
6
Chƣơng 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến tình yêu đôi lứa
1.1.1. Nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
Ở các nƣớc phƣơng Tây từ thời kỳ sơ khai đã lƣu truyền một truyền thuyết:
Câu chuyện hoang đƣờng về AĐam và Eva đến ngày nay vẫn đƣợc truyền tụng, câu
chuyện mãi trở thành truyền thuyết về tình yêu đôi lứa của con ngƣời trên trái đất.
AĐam và Eva sống trên thiên đàng, trần trụi không biết xấu hổ là gì, vì
không có trí khôn và mặc dù giới tính khác nhau nhƣng vẫn dửng dƣng với nhau.
Sau nhờ có con rắn và ăn quả táo mới biết mình khác giới, rồi bị thƣợng đế đày
xuống trái đất thành vợ chồng. Từ đấy nhân loại xuất hiện và tình yêu bắt đầu có
trên trái đất [56].
Lý giải khác về tình yêu đôi lứa của con ngƣời, triết gia Hy Lạp Platon đã
thuật lại bài thuyết pháp của Aristophane về tình yêu trong cuốn Bữa tiệc nhƣ sau:
"Khởi thủy, con ngƣời có thân hình tròn quay với bốn tay và ngần ấy chân, hai
khuôn mặt hoàn toàn giống nhau đặt trên một cái cổ tròn, hai cơ quan sinh dục... và
phần còn lại giống nhƣ chúng ta ngày nay". Một sự kết hợp hoàn hảo. Nhƣng những
con ngƣời đầu tiên ấy vì rất mạnh mẽ nên đâm ra ngạo mạn, "coi trời bằng vung",
khiến chƣ thần trên núi Olympus lo ngại. Vì vậy, để trừng phạt con ngƣời, thần
Zeus quyết định chẻ đôi họ ra "nhƣ ngƣời ta cắt quả trứng luộc bằng một sợi tóc"...
Bi kịch bắt đầu. Kể từ đó, mỗi ngƣời cứ mải miết tìm kiếm nửa đã mất của mình,
quấn quýt với nhau và "khao khát hòa nhập vào nhau"... Đó là huyền thoại về tình
yêu của ngƣời xƣa để lý giải tại sao ngƣời ta sống có lứa có đôi [14].
Về cơ bản tình yêu không thay đổi. Tuy nhiên tính chất của nó thƣờng xuyên
đƣợc gia giảm gia vị, thay đổi và khó nắm bắt. Mỗi thời đại, định nghĩa và tiêu
chuẩn về tình yêu không giống nhau. Khi khoa học phát triển, tình yêu đôi lứa đƣợc
rất nhiều nhà khoa học ở nhiều ngành khác nhau quan tâm nghiên cứu.
Quan niệm về tình yêu trong thơ ca hiện đại thể hiện nhƣ sau: “Tôi yêu em
đến nay chừng có thể/ Ngọn lửa tình chƣa hẳn đã tàn phai/…Tôi yêu em âm thầm,
7
không hy vọng/ Lúc rụt rè khi hậm hực lòng ghen/ Tôi yêu em, yêu chân thành
đằm thắm/Cầu em đƣợc ngƣời tình nhƣ tôi đã yêu em” [2].
Cũng bàn đến tình yêu, nhà triết học phƣơng Tây Erich Segal đã nói: “Yêu
nghĩa là không bao giờ phải nói rất tiếc” [57].
Thánh Thomas Aquinas, định nghĩa tình yêu là "tạo ra điều tốt lành cho
ngƣời khác” [54]. Nhà triết học Gottfried Leibniz nói tình yêu là "vui mừng vì hạnh
phúc của ngƣời khác” [53]. Tình yêu trong mắt nhà sinh học Jeremy Griffith là
"lòng vị tha vô điều kiện" [52].
Có thể nói, tình yêu đôi lứa là một trong những thứ tình cảm tuyệt vời và
mãnh liệt nhất của con ngƣời. Đó là thứ tình cảm nồng thắm đến cuồng nhiệt, đắm
đuối đến si mê của hai tâm hồn, hai cơ thể đang khao khát đƣợc hòa quyện, tan biến
vào nhau. Đƣợc sống trong tình yêu là niềm hạnh phúc lớn lao nhất của mỗi ngƣời.
Tác giả John Gray là ngƣời luôn trăn trở về tình yêu. Ông đã nêu lên sự khác
biệt lớn về tính cách, tình yêu giữa nam và nữ. Theo ông nguyên nhân cơ bản và
quan trọng nhất là có sự khác nhau giữa phụ nữ và nam giới về nhiều mặt và thƣờng
thì hai ngƣời đang yêu lại không ý thức đƣợc về điều này “nhƣ là một quy luật tất
yếu”: “Vì không ý thức đƣợc rằng họ khác nhau nên đàn ông và phụ nữ đã bất hòa
với nhau. Chúng ta thƣờng tức giận hay bực mình với ngƣời bạn khác giới vì chúng
ta quên sự thật quan trọng này… Kết quả là mối quan hệ của chúng ta đầy rẫy
những bất đồng và xung đột không cần thiết”. Chính vì vậy, ông cho rằng, hiểu
đƣợc những khác biệt tiềm ẩn của ngƣời bạn khác giới, biết tôn trọng, chấp nhận
những khác biệt đó thì các bạn trẻ sẽ thành công hơn trong việc trao và nhận tình
yêu trong trái tim mình. Cụ thể là tình yêu chủ yếu của ngƣời đàn ông mà trong đó
ngƣời đàn bà biết tin tƣởng chấp nhận và đánh giá cao ở họ. Đàn bà cần một kiểu
tình yêu mà trong đó họ đƣợc quan tâm và tôn trọng. Cuối cùng tác giả đề xuất biện
pháp phòng tránh những cuộc cãi vã làm tổn thƣơng đến nhau từ những nguyên
nhân và lời gợi ý thực tế cho cả đàn ông và đàn bà để từ đó biết nuôi dƣỡng tình yêu
của mình [10].
8
Khi bàn đến tình yêu đôi lứa, Jacques Gauthier cũng cho rằng, tình yêu chính
là cơ sở, nền tảng cho hôn nhân bền bững. Ông nhấn mạnh đến sự khác nhau giữa
phụ nữ và nam giới. Đồng thời chỉ ra 10 điểm khác nhau cơ bản giữa hai giới. Có sự
tan vỡ trong tình yêu đôi lứa cũng bởi hai ngƣời trong cuộc đã không biết tôn trọng
sự khác biệt đó của nhau. “Chúng ta có thể cho rằng tình yêu đôi lứa là một kiểu
mẫu hoàn hảo của các mối quan hệ nhân loại, đó là mối quan hệ đƣợc tái thiết lập
từng ngày trong sự tôn trọng các điểm khác nhau giữa hai bên… Sở dĩ có nhiều sự
thất bại và đổ vỡ đến nhƣ vậy là do sự khác biệt không đƣợc tôn trọng…” [11].
V. Kônbanôvxki khi khẳng định vai trò “cội nguồn của niềm say mê sáng
tạo” của tình yêu đôi lứa - một trong những tình cảm đẹp đẽ nhất, thiêng liêng nhất
của con ngƣời đã lƣu ý: “Tình yêu đôi lứa không chỉ mang lại cho con ngƣời niềm
sung sƣớng và hạnh phúc mà không ít lần mang đến cho họ những đau đớn lớn lao”.
Tác giả tìm hiểu, phân tích một cách sâu sắc những nguyên nhân gây ra mâu thuẫn,
bất hòa, đổ vỡ trong tình yêu. Qua đó, tác giả đã khuyên các bạn nam nữ thanh niên
cần phải đặc biệt thận trọng và tỉnh táo “trong việc lựa chọn đối tƣợng yêu đƣơng
để tránh đƣợc những sai lầm có thể xảy ra, những sai lầm có thể trở thành bất hạnh,
làm hỏng cả cuộc đời” [28, tr. 11-34].
V.A. Xukhômlinxki cho rằng: tình yêu đôi lứa “là một lĩnh vực thuộc chủ
quyền đặc biệt về đạo đức”, là lĩnh vực tế nhị nhất và dịu dàng nhất, đáng tự hào
nhất và dễ bị tổn thƣơng nhất… Tình yêu đó là trình độ văn hóa cao của con ngƣời.
Theo cách con ngƣời yêu nhƣ thế nào, có thể rút ra kết luận không sai anh ta là
ngƣời thế nào. Vì trong tình yêu bộc lộ rõ rệt trách nhiệm cá nhân của con ngƣời đối
với xã hội tƣơng lai và đối với nền tảng đạo đức của nó.
Theo ông, sự khôn ngoan của tình yêu là ở chỗ con ngƣời biết đi vào những
lĩnh vực hiểm hóc, phức tạp, thƣờng rất dễ rạn vỡ và rất dễ bị tổn thƣơng trong tâm
hồn ngƣời khác. Sự đồng cảm không phải là một cái gì do tự nhiên phú cho và
không bao giờ thay đổi. Những ngƣời quyết tâm yêu thƣơng nhau phải trau dồi
trong mình sẵn sàng đi tới sự đồng cảm tâm hồn. Sự đồng cảm là con đẻ của sự
sáng suốt và của lý trí…
9
Ông cho rằng, tình yêu chỉ cao thƣợng, hạnh phúc, bền vững khi hai ngƣời
yêu nhau luôn biết kết hợp hài hòa giữa “cái tôi muốn” với “cái tôi phải”. Sự thiếu
chung thủy, sự đam mê tình dục, sự ích kỷ, tính vô nhân đạo… là những nguyên
nhân cơ bản gây ra đổ vỡ trong tình yêu.
Xukhômlinxki luôn nhắc nhở học sinh của mình: nếu sự đam mê tình dục
hòa làm một với sự nông nổi, với sự khát khao khoái lạc thoáng qua thì tức là các
em đang sa vào một hiểm họa ghê gớm; bông hoa mới thoáng nhìn tƣởng nhƣ đẹp
nhƣng thực ra đang ẩn giấu trong nó một chất độc giết ngƣời [35, tr. 407-455].
Đến những nghiên cứu của I.X. Côn, tình yêu đôi lứa ở tuổi thanh niên lại
chính là sự kết hợp hữu cơ hứng thú tình dục cảm tính và nhu cầu về cái ấm áp cơ
thể, về sự thân thiết, gần gũi của tâm hồn với ngƣời khác.
Ông đã phân tích sự tƣơng đồng và sự thống nhất của các mặt, các quan hệ
xúc cảm mạnh trong tình yêu nhƣng đồng thời cũng khẳng định “sự tƣơng hợp”,
“sự hài lòng” của mọi gắn bó khác nhau của con ngƣời ấy không phải cho chung tất
cả. Mặt khác, trong tình yêu sự đối lập là rất phổ biến. Ông khẳng định, điểm khác
nhau cơ bản giữa tình yêu và tình bạn chính là hứng thú tình dục giữa hai ngƣời
khác giới. Ông luôn nhắc nhở thanh niên phải hết sức tỉnh táo và có thái độ đúng
đắn với nhu cầu rất căn bản này và nhấn mạnh: mặc dù hứng thú tình dục ảnh
hƣởng đến đặc điểm của những gắn bó khác của con ngƣời nhƣng nó vẫn không
phải là cơ sở xúc cảm mạnh duy nhất của mọi sự gắn bó và nó chịu ảnh hƣởng của
các điều kiện xã hội cũng nhƣ các quan hệ giữa các cá nhân [3, 4].
S. Freud cũng đƣa ra quan niệm về tình yêu. Ông cho rằng toàn bộ những
tình cảm và những trải nghiệm của tình yêu chẳng qua là thƣợng tầng tâm lý mà hạ
tầng của nó là ham mê tình dục (libido). Trong cuốn “Tâm lý học quần chúng và sự
phân tích cái tôi” ông viết: “hạt nhân của cái mà ta gọi là tình yêu, đó là tình yêu
tính dục, có mục đích là hai giới đƣợc gần nhau. Tình yêu là cơ sở cho cả những
tình cảm là phi tính dục - tình yêu bản thân, tình yêu cha mẹ và con cái, tình bạn,
lòng nhân ái nói chung. Tất cả những tình cảm đó theo S.Freud là sự thể hiện của
10