Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội từ các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn huyện sóc sơn

  • 60 trang
  • file .doc
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Lêi më ®Çu
Sù cÇn thiÕt nghiªn cøu ®Ò tµi.
Tõ khi ViÖt Nam chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang
c¬ chÕ thÞ trêng th× bé mÆt níc ta ®· cã nhiÒu thay ®æi. Tõ mét níc nhËp
siªu trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc th× nay ®· cã nhiÒu lÜnh vùc cã mÆt hµng xuÊt
khÈu. §êi sèng nh©n d©n ngµy cµng Êm no, s¶n xuÊt ngµy cµng ph¸t triÓn.
§¶ng vµ Nhµ níc lu«n ®Æt môc tiªu x· héi c«ng b»ng d©n chñ v¨n minh.
ChÝnh v× vËy, b¶o hiÓm x· héi lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch ®îc quan t©m
hµng ®Çu. B¶o hiÓm x· héi thÓ hiÖn sù quan t©m cña nhµ níc tíi ngêi lao
®éng, ®¶m b¶o cho ngêi lao ®éng yªn t©m h¬n trong qu¸ tr×nh lao ®éng s¶n
xuÊt. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ th× chØ cã nh÷ng ngêi lao ®éng lµm viÖc trong
c¸c doanh nghiÖp nhµ níc, c«ng nh©n viªn chøc nhµ níc míi ®îc tham gia
BHXH mét c¸ch ®Çy ®ñ. Cßn phÇn lín ngêi lao ®éng lµm viÖc ë khu vùc
ngoµi Nhµ níc th× kh«ng ®îc chñ doanh nghiÖp ®ãng BHXH, hoÆc b»ng
c¸ch nµy, c¸ch kh¸c vi ph¹m quyÒn lîi cña ngêi lao ®éng. Gièng nh t×nh
h×nh chung trong c¶ níc, BHXH huyÖn Sãc S¬n còng gÆp rÊt nhiÒu khã
kh¨n trong c«ng t¸c thu BHXH cña khu vùc ngoµi Nhµ níc. ChÝnh v× vËy,
em ®· chän ®Ò tµi: “ Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn qu¶n lý thu b¶o
hiÓm x· héi tõ c¸c doanh nghiÖp ngoµi Nhµ níc trªn ®Þa bµn huyÖn Sãc
S¬n”.
Môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi:
- Nghiªn cøu lµm râ c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña qu¶n lý thu BHXH
khu vùc ngoµi Nhµ níc nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña ngêi lao ®éng.
- Ph©n tÝch ®¸nh gi¸ ®Ó thÊy ®îc qu¶n lý thu BHXH khu vùc ngoµi
Nhµ níc ¶nh hëng thÕ nµo ®Õn môc tiªu æn ®Þnh cuéc sèng cho ngêi lao
®éng.
- §Ò suÊt mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn qu¶n lý thu BHXH khu
vùc ngoµi Nhµ níc trong thêi gian tíi.
§èi tîng nghiªn cøu:
Nghiªn cøu chñ yÕu vÒ quyÒn lîi BHXH cña ngêi lao ®éng, tr¸ch
nhiÖm tham gia BHXH cña chñ doanh nghiÖp vµ vai trß cña c¬ quan
BHXH, c¸n bé thu b¶o hiÓm víi ngêi lao ®éng.
Ph¹m vi nghiªn cøu:
- Thùc tr¹ng thu BHXH khu vùc ngoµi Nhµ níc trªn ®Þa bµn huyÖn
Sãc S¬n.
NguyÔn Xu©n Quý 1
LuËn v¨n tèt nghiÖp
- NghiÖp vô qu¶n lý thu BHXH.
Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu:
- Thu thËp d÷ liÖu thø cÊp vÒ qu¶n lý, qu¶n lý thu BHXH, c¸c v¨n
b¶n quy ph¹m ph¸p luËt vÒ BHXH.
- Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thèng kª sè liÖu.
- Ph¬ng ph¸p so s¸nh, tæng kÕt thùc tiÔn trªn c¬ së c¸c b¸o c¸o tæng
kÕt cña BHXH huyÖn Sãc S¬n tõ n¨m 2000-2004.
Néi dung nghiªn cøu:
Néi dung ®îc thÓ hiÖn trong 3 ch¬ng:
Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ qu¶n lý thu BHXH tõ c¸c doanh nghiÖp
ngoµi Nhµ níc.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng qu¶n lý thu BHXH tõ c¸c doanh nghiÖp ngoµi
Nhµ níc trªn ®Þa bµn huyÖn Sãc S¬n.
Ch¬ng 3: Hoµn thiÖn mét sè gi¶i ph¸p qu¶n lý nh»m t¨ng thu BHXH
khu vùc ngoµi Nhµ níc trªn ®Þa bµn huyÖn Sãc S¬n.
Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ò tµi nµy em ®· nhËn ®îc sù gióp ®ì tËn
t×nh cña c¸c c¸n bé qu¶n lý thu BHXH huyÖn Sãc S¬n vµ ®Æc biÖt lµ c« gi¸o
NguyÔn ThÞ Ngäc HuyÒn. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n.
Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ qu¶n lý thu B¶o
hiÓm x· héi tõ c¸c doanh nghiÖp ngoµi
nhµ níc
I. B¶o hiÓm x· héi ViÖt Nam
1. B¶o hiÓm x· héi vµ chøc n¨ng cña B¶o hiÓm x· héi
1.1. Kh¸i niÖm
BHXH lµ sù ®¶m b¶o thay thÕ hoÆc bï ®¾p mét phÇn thu nhËp cho
ngêi lao ®éng khi hä bÞ mÊt hoÆc gi¶m kho¶n thu nhËp tõ nghÒ nghiÖp do bÞ
mÊt hoÆc gi¶m kh¶ n¨ng lao ®éng hoÆc mÊt viÖc lµm, th«ng qua viÖc h×nh
thµnh vµ sö dông mét quü tµi chÝnh do sù ®ãng gãp cña c¸c bªn tham gia
BHXH, nh»m ®¶m b¶o an toµn ®êi sèng cña ngêi lao ®éng hay gia ®×nh hä,
®ång thêi gãp phÇn ®¶m b¶o an toµn x· héi.
“Nguån: B¶o hiÓm x· héi-Nh÷ng ®iÒu cÇn biÕt”
§Æc trng cña BHXH:
NguyÔn Xu©n Quý 2
LuËn v¨n tèt nghiÖp
- Trong vµ sau qu¸ tr×nh lao ®éng ngêi lao ®éng ®îc b¶o hiÓm: Ngêi
lao ®éng trong qu¸ tr×nh lµm viÖc bªn c¹nh nghÜa vô ®ãng b¶o hiÓm x· héi
th× sÏ ®îc hëng c¸c chÕ ®é BHXH nh khi èm ®au, tai n¹n bÊt ngê…Cßn khi
vÒ giµ sÏ ®îc hëng l¬ng hu.
- C¸c rñi ro cña ngêi lao ®éng nh: èm ®au, tai n¹n lao ®éng, bÖnh
nghÒ nghiÖp, thai s¶n, mÊt søc lao ®éng, giµ yÕu, chÕt…Do nh÷ng rñi ro nµy
mµ ngêi lao ®éng bÞ mÊt hoÆc gi¶m thu nhËp. Hä cÇn ph¶i cã kho¶n thu
nhËp kh¸c bï vµo ®Ó æn ®Þnh cuéc sèng. §©y lµ ®Æc trng rÊt c¬ b¶n cña
BHXH.
- Ngêi lao ®éng ®îc hëng trî cÊp b¶o hiÓm x· héi th× ph¶i cã nghÜa
vô ®ãng BHXH. Ngêi chñ sö dông lao ®éng ph¶i cã nghÜa vô ®ãng BHXH
cho ngêi lao ®éng mµ m×nh thuª mín. Ngêi lao ®éng ®ãng 5% thu nhËp
hµng th¸ng cña m×nh, ngêi sö dông lao ®éng ph¶i ®ãng 15% tæng quü tiÒn
l¬ng.
- C¸c ho¹t ®éng BHXH ®îc thùc hiÖn trong khu«n khæ ph¸p luËt, c¸c
chÕ ®é BHXH còng do luËt ®Þnh, nhµ níc b¶o hé c¸c ho¹t ®éng cña BHXH.
1.2. B¶n chÊt cña B¶o hiÓm x· héi.
Thùc chÊt cña BHXH lµ sù ®Òn bï hËu qu¶ cña nh÷ng rñi ro x· héi.
Sù ®Òn bï nµy ®îc thùc hiÖn th«ng qua qu¸ tr×nh tæ chøc vµ sö dông quü
tiÒn tÖ tËp trung h×nh thµnh do sù ®ãng gãp cña c¸c bªn tham gia BHXH.
Nh vËy, BHXH còng lµ qu¸ tr×nh ph©n phèi l¹i thu nhËp. XÐt trªn ph¹m vi
toµn x· héi BHXH lµ mét bé phËn cña GDP, ®îc x· héi ph©n phèi l¹i cho
nh÷ng thµnh viªn kh¸c khi ph¸t sinh nhu cÇu BHXH nh èm ®au, sinh ®Î, tai
n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp, giµ yÕu, chÕt.
V× vËy thùc chÊt cña BHXH lµ thùc hiÖn môc tiªu ®¶m b¶o an toµn
kinh tÕ cho ngêi lao ®éng vµ gia ®×nh hä. BHXH lµ qu¸ tr×nh tæ chøc sö
dông thu nhËp c¸ nh©n vµ tæng s¶n phÈm trong níc ®Ó tháa m·n nhu cÇu an
toµn kinh tÕ cña ngêi lao ®éng vµ an toµn x· héi.
BHXH mang c¶ b¶n chÊt kinh tÕ vµ b¶n chÊt x· héi. VÒ mÆt kinh tÕ,
nhê sù tæ chøc ph©n phèi l¹i thu nhËp, ®êi sèng cña ngêi lao ®éng vµ gia
®×nh hä lu«n ®îc ®¶m b¶o tríc nh÷ng bÊt tr¾c, rñi ro x· héi. VÒ mÆt x· héi,
do cã sù san sÎ rñi ro cña BHXH, ngêi lao ®éng chØ ph¶i ®ãng gãp mét
kho¶n nhá trong thu nhËp cña minh cho quü BHXH, nhng x· héi sÏ cã mét
kho¶n kinh phÝ ®ñ lín ®Ó trang tr¶i nh÷ng rñi ro x¶y ra. BHXH thùc hiÖn
nguyªn t¾c lÊy sè ®«ng bï sè Ýt. Tuy nhiªn, tÝnh kinh tÕ vµ tÝnh x· héi cña
BHXH kh«ng t¸ch rêi nhau mµ ®an xen vµo nhau.
NguyÔn Xu©n Quý 3
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Díi gãc ®é kinh tÕ, b¶n chÊt cña BHXH chÝnh lµ sù ®¶m b¶o thu
nhËp, b¶o ®¶m cuéc sèng cho ngêi lao ®éng khi hä bÞ gi¶m hay mÊt kh¶
n¨ng lao ®éng. Cã nghÜa lµ t¹o ra mét kho¶n thu nhËp thay thÕ cho ngêi lao
®éng khi hä gÆp ph¶i c¸c rñi ro thuéc ph¹m vi BHXH.
Díi gãc ®é chÝnh trÞ, b¶n chÊt cña BHXH lµ sù liªn kÕt cña nh÷ng
ngêi lao ®éng, xuÊt ph¸t tõ lîi Ých chung cña hä.
Díi gãc ®é x· héi, b¶n chÊt cña BHXH ®îc hiÓu nh lµ mét chÝnh
s¸ch x· héi nh»m ®¶m b¶o ®êi sèng cho ngêi lao ®éng khi thu nhËp cña hä
bÞ gi¶m hay mÊt. Th«ng qua ®ã b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn lùc lîng lao ®éng x·
héi, lùc lîng s¶n xuÊt, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, æn ®Þnh trËt tù x· héi.
1.3. Chøc n¨ng c¬ b¶n cña BHXH
- Chøc n¨ng ®¶m b¶o: B¶o hiÓm x· héi ®¶m b¶o thay thÕ hay bï ®¾p
mét phÇn thu nhËp cho ngêi lao ®éng khi hä bÞ gi¶m hay mÊt thu nhËp do bÞ
gi¶m hoÆc mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng hoÆc mÊt viÖc lµm.
- Chøc n¨ng ph©n phèi: B¶o hiÓm x· héi thùc hiÖn chøc n¨ng ph©n
phèi l¹i thu nhËp.
- Chøc n¨ng kÝch thÝch: Gãp phÇn kÝch thÝch, khuyÕn khÝch ngêi lao
®éng h¨ng h¸i lao ®éng s¶n xuÊt.
§Ó cã thÓ tån t¹i con ngêi ph¶i lao ®éng, ®Ó cã thÓ lao ®éng con ngêi
cÇn cã søc kháe vµ mét n¨ng lùc nhÊt ®Þnh. Tuy nhiªn trong cuéc sèng
kh«ng ph¶i ai còng cã ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ søc khÎo, kh«ng ph¶i ai còng cã thÓ
hoµn thµnh c«ng viÖc hoÆc t¹o ra cho m×nh mét cuéc sèng Êm no, h¹nh
phóc. Kh«ng ph¶i ai còng cã thÓ tr¸nh khái nh÷ng rñi ro, bÊt h¹nh nh èm
®au, tai n¹n, giµ yÕu…do nh÷ng ¶nh hëng cña tù nhiªn, cña ®iÒu kiÖn sèng
vµ c¸c nh©n tè kh¸c.
Khi kh«ng may r¬i vµo mét trong nh÷ng trêng hîp ®ã, c¸c nhu cÇu
c¬ b¶n kh«ng nh÷ng kh«ng mÊt ®i mµ cßn xuÊt hiÖn thªm nhiÒu chi phÝ
míi. Muèn tån t¹i con ngêi ph¶i t×m c¸ch ®Ó gi¶i quyÕt. §Ó kh¾c phôc
nh÷ng khã kh¨n cho b¶n th©n, con ngêi ph¶i kh«ng ngõng nç lùc, ®ång thêi
cÇn ph¶i ®îc sù gióp ®ì cña céng ®ång, cña c¬ quan, cña c¸c tæ chøc kh¸c.
Sù gióp ®ì nµy ph¶i b»ng nh÷ng nguån vËt chÊt cÇn thiÕt nh»m nhanh
chãng phôc håi søc kháe, duy tr× søc lao ®éng vµ gãp phÇn lµm gi¶m bít
nh÷ng khã kh¨n vÒ kinh tÕ cho gia ®×nh ngêi lao ®éng.
Ngêi lao ®éng muèn m×nh ®îc tham gia BHXH, ngêi chñ sö dông lao
®éng v× môc tiªu lîi nhuËn nªn muèn h¹ thÊp chi phÝ xuèng, chÝnh v× vËy
hä kh«ng muèn tham gia BHXH cho ngêi lao ®éng. NÕu ®Ó t×nh tr¹ng nµy
NguyÔn Xu©n Quý 4
LuËn v¨n tèt nghiÖp
kÐo dµi th× sÏ thiÖt thßi lín cho ngêi lao ®éng. Do ®ã, Nhµ níc ph¶i trùc
tiÕp qu¶n lý BHXH b»ng c¸c chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt.
§èi víi níc ta trªn con ®êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi, tõng thêi kú víi
t×nh h×nh thùc tiÔn cña Nhµ níc ta ®· ®Ò ra tõng chiÕn lîc kinh tÕ-x· héi cô
thÓ. §ång thêi, thÓ hiÖn râ quan ®iÓm vÒ sù thèng nhÊt gi÷a chÝnh s¸ch kinh
tÕ víi chÝnh s¸ch x· héi. Trong sù thèng nhÊt hµi hßa ®ã, Nhµ níc ta còng
x¸c ®Þnh râ tÇm quan träng cña chÝnh s¸ch x· héi: “nh»m ph¸t huy mäi kh¶
n¨ng cña con ngêi vµ lÊy con ngêi lµm ®Ých cao nhÊt cña mäi ho¹t ®éng”.
§©y chÝnh lµ xuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin vÒ “con ngêi
lµ vèn quý nhÊt”. Tõ ®ã chÝnh s¸ch x· héi ph¶i lµ mét tæng thÓ nh÷ng biÖn
ph¸p vµ ph¬ng tiÖn cña Nhµ níc nh»m kh«ng ngõng n©ng cao ®iÒu kiÖn
sèng, lao ®éng vµ lu«n t¹o sù an toµn trong cuéc sèng cña nh©n d©n. Víi
viÖc x¸c ®Þnh nªu trªn, BHXH lµ mét néi dung quan träng cña chÝnh s¸ch
x· héi. Nã ®îc Nhµ níc lu«n quan t©m l·nh ®¹o vµ tæ chøc thùc hiÖn trong
suèt qu¸ tr×nh x©y dùng c«ng cuéc c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa ë níc ta.
Thùc tiÔn ®· chøng minh chÝnh s¸ch BHXH ®· ®îc thùc hiÖn ë níc ta
vµo lo¹i sím nhÊt khu vùc. B»ng s¾c lÖnh 29/SL ngµy 12/3/1947 cña chÝnh
phñ Ên ®Þnh nh÷ng chÕ ®é BHXH ®èi víi c«ng nh©n vµ tõ ®ã c¬ chÕ BHXH
dÇn ®îc bæ xung, c¶i c¸ch vµ hoµn thiÖn phï hîp víi quy luËt ph¸t triÓn cña
x· héi. ChØ thÞ 15/CT-TW cña bé chÝnh trÞ ®· ghi: “BHXH lµ chÝnh s¸ch lín
cña nhµ níc, gãp phÇn æn ®Þnh ®êi sèng cho ngêi lao ®éng, æn ®Þnh chÝnh
trÞ, trËt tù an toµn x· héi, thóc ®Èy sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc”.
Tõ ®ã Nhµ níc ta còng ph¶i t¨ng cêng vai trß l·nh ®¹o BHXH mét c¸ch
toµn diÖn. Trong ®ã hoµn tÊt mét sè nhiÖm vô: Hoµn thiÖn mét sè néi dung
trong chÝnh s¸ch BHXH cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ-x· héi ®ang trªn
®µ ph¸t triÓn. Bæ xung, xöa ®æi mét sè nhiÖm vô, quyÒn h¹n hiÖn hµnh ®èi
víi hÖ thèng BHXH ViÖt Nam, ban hµnh luËt BHXH ®Ó ®¶m b¶o cho bÊt cø
ngêi lao ®éng ë bÊt cø ngµnh nghÒ nµo còng ®Òu cã nghÜa vô tham gia vµ h-
ëng mäi quyÒn lîi vÒ BHXH.
2. §èi tîng cña BHXH
2.1. §èi tîng cña BHXH
Theo quy ®Þnh cña bé luËt lao ®éng, BHXH ViÖt Nam bao gåm c¸c
®èi tîng sau:
- Ngêi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp nhµ níc.
- Ngêi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh
cã thêi h¹n ký hîp ®ång lµm viÖc tõ 3 th¸ng trë lªn.
NguyÔn Xu©n Quý 5
LuËn v¨n tèt nghiÖp
- Ngêi lao ®éng ViÖt Nam lamµ viÖc trong c¸c doanh nghiÖp cã vèn
®Çu t níc ngoµi, khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghiÖp, trong c¸c c¬ quan, tæ chøc
níc ngoµi hoÆc quèc tÕ t¹i ViÖt Nam, trõ trêng hîp ®iÒu íc quèc tÕ mµ céng
hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ký kÕt hoÆc tham gia cã quy ®Þnh kh¸c.
- Ngêi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c tæ chøc kinh doanh dÞch vô thuéc
c¬ quan hµnh chÝnh, sù nghiÖp, c¬ quan ®¶ng, ®oµn thÓ.
- Ngêi lao ®éng lµm viÖc trong doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc thuéc lùc l-
îng vò trang.
- Ngêi gi÷ chøc vô d©n cö, bÇu cö lµm viÖc trong c¸c c¬ quan qu¶n lý
nhµ níc, §¶ng, ®oµn thÓ tõ trung ¬ng dÕn cÊp huyÖn.
- C«ng chøc, viªn chøc lµm viÖc trong c¸c c¬ quan hµnh chÝnh sù
nghiÖp, ngêi lµm viÖc trong c¸c c¬ quan §¶ng, ®oµn thÓ tõ trung ¬ng ®Õn
cÊp huyÖn.
- Vµ c¸c ®èi tîng tham gia BHXH tù nguyÖn kh¸c.
2.2. C¸c mèi quan hÖ bªn trong cña BHXH
BHXH dùa trªn quan hÖ lao ®éng vµ diÔn ra gi÷a 3 bªn:
- Bªn tham gia BHXH gåm cã ngêi lao ®éng, ngêi sö dông lao ®éng,
nhµ níc.
+ Ngêi lao ®éng tham gia BHXH ®Ó b¶o hiÓm cho chÝnh m×nh.
+ Ngêi sö dông lao ®éng cã tr¸ch nhiÖm ph¶i ®ãng BHXH cho ngêi
lao ®éng mµ m×nh thuª mín. Khi tham gia BHXH ngêi sö dông lao ®éng
cßn v× lîi Ých cña chÝnh b¶n th©n hä, ®Ó ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña
hä kh«ng bÞ ¶nh hëng khi ph¸t sinh nhu cÇu BHXH.
+ Nhµ níc tham gia BHXH víi t c¸ch lµ ngêi b¶o hé cho c¸c ho¹t
®éng cña quü BHXH, b¶o ®¶m gi¸ trÞ ®ång vèn, vµ hç trî cho quü BHXH
trong nh÷ng trêng hîp cÇn thiÕt. Ngoµi ra, nhµ níc cßn ®Þnh ra nh÷ng chÕ
®é chÝnh s¸ch ®Þnh híng cho c¸c ho¹t ®éng BHXH.
- Bªn BHXH, ®ã lµ bªn nhËn BHXH tõ nh÷ng ngêi tham gia BHXH.
Bªn BHXH thêng lµ mét tæ chøc do nhµ níc lËp ra, nhËn sù ®ãng gãp cña
ngêi lao ®éng, ngêi sö dông lao ®éng lËp nªn quü BHXH. BHXH cã tr¸ch
nhiÖm chi t¶ BHXH khi ph¸t sinh nhu cÇu BHXH.
- Bªn ®îc BHXH lµ ngêi lao ®éng vµ gia ®×nh hä khi ph¸t sinh nhu
cÇu BHXH theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, bªn tham gia b¶o hiÓm cã thÓ ®ång thêi
®îc BHXH.
NguyÔn Xu©n Quý 6
LuËn v¨n tèt nghiÖp
3. C¸c chÕ ®é BHXH ë ViÖt Nam
3.1. C¸c chÕ ®é BHXH trªn thÕ giíi
Theo c«ng íc 102 th¸ng 6/1952 t¹i Gi¬nev¬, hiÖn t¹i trªn thÕ giíi cã
sö dông 9 chÕ ®é BHXH:
- Trî cÊp hu trÝ.
- Trî cÊp èm ®au.
- Trî cÊp thÊt nghiÖp.
- Trî cÊp tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp.
- Ch¨m sãc y tÕ.
- Trî cÊp gia ®×nh.
- Trî cÊp thai s¶n.
- Trî cÊp khi tµn phÕ.
- Trî cÊp cho ngêi cßn sèng.
ChÝn chÕ ®é trªn h×nh thµnh mét hÖ thèng c¸c chÕ ®é BHXH. Tuú
theo t×nh h×nh mµ mçi níc thùc hiÖn c¸c chÕ ®é kh¸c nhau. Nhng Ýt nhÊt
ph¶i thùc hiÖn 3 chÕ ®é. Trong ®ã Ýt nhÊt ph¶i cã mét trong n¨m chÕ ®é lµ:
Trî cÊp thÊt nghiÖp, Trî cÊp hu trÝ, Trî cÊp tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ
nghiÖp, Trî cÊp khi tµn phÕ, Trî cÊp cho ngêi cßn sèng.
3.2. C¸c chÕ ®é BHXH ë ViÖt Nam
C¨n cø vµo quy ®Þnh cña c«ng íc quèc tÕ, BHXH ViÖt Nam thùc hiÖn
6 chÕ ®é BHXH lµ: chÕ ®é trî cÊp èm ®au, chÕ ®é trî cÊp thai s¶n, chÕ ®é
tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, chÕ ®é hu trÝ, chÕ ®é tö tuÊt, chi phÝ
kh¸m ch÷a bÖnh.
- Mét lµ: Chi phÝ kh¸m ch÷a bÖnh, n¨m 2002 BHYT s¸t nhËp BHXH
lµm xuÊt hiÖn thªm chÕ ®é nµy. Khi ngêi lao ®éng ®i kh¸m ch÷a bÖnh ë c¸c
bÖnh viÖn th× BHXH sÏ chÞu tr¸ch nhiÖm chi tr¶ mäi chi phÝ. Chi phÝ kh¸m
ch÷a bÖnh sÏ n»m ngoµi trî cÊp èm ®au, thay cho phÇn b¶o hiÓm y tÕ.
-Hai lµ: ChÕ ®é trî cÊp èm ®au, BHXH sÏ chi tr¶ khi ngêi lao ®éng
bÞ mÊt thu nhËp do bÞ èm hoÆc tai n¹n kh«ng liªn quan ®Õn nghÒ nghiÖp ®·
®îc gi¸m ®Þnh.
+ Theo tiªu chuÈn cña ILO quy ®Þnh th× tû lÖ hëng trî cÊp lµ 45%
(1952), 60% (1969).
+ Thêi gian hëng chÕ ®é: thêi gian chê ®îi tèi ®a lµ 3 ngµy ®èi víi
mçi thêi kú bÞ èm. Thêi gian chi tr¶ tèi thiÓu ph¶i lµ 26 tuÇn hoÆc 13 tuÇn
nÕu cã ngo¹i lÖ.
NguyÔn Xu©n Quý 7
LuËn v¨n tèt nghiÖp
+ Thêi gian ®Þnh lîng: thêng ®îc sö dông ®Ó chøng tá thêi gian gÇn
®©y ®i lµm cã ®ãng BHXH. Thêi gian ®ã lµ 4 th¸ng ®ãng BHXH trong 6
th¸ng ®i lµm gÇn ®©y nhÊt.
+ Ngõng hëng b¶o hiÓm: bÞ ngõng BHXH khi cè t×nh lõa dèi, hoÆc
kh«ng tu©n thñ lêi khuyªn y tÕ, hoÆc bÞ gi÷ trong c¸c c¬ së c«ng céng hay
nhµ tï.
+ Tuy nhiªn, trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, gÆp ph¶i mét sè khã kh¨n nh:
kh«ng quy ®Þnh thêi gian dù bÞ tríc khi hëng BHXH, thêi gian hëng tèi ®a
cha râ, cÇn bæ xung mét sè bÖnh míi…
- Ba lµ: ChÕ ®é trî cÊp thai s¶n, BHXH sÏ chi tr¶ khi ngêi phô n÷ bÞ
mÊt thu nhËp do kh«ng lµm viÖc v× sinh con. BHXH sÏ chi tr¶:
+ Chi phÝ ch¨m sãc y tÕ tríc khi sinh, tríc khi sinh vµ sau khi sÞnh.
+ NghØ phÐp hëng l¬ng trong thêi gian tèi thiÓu lµ 12 tuÇn, trong ®ã Ýt
nhÊt 6 tuÇn lµ thêi gian nghØ tríc khi sinh. L¬ng ®îc hëng trong thêi kú nµy
kh«ng díi 66%, tøc 2/3 so víi møc l¬ng tríc khi nghØ.
ChÕ ®é thai s¶n phô thuéc chÆt chÏ vµo thêi gian tham gia b¶o hiÓm,
thêi gian ®ã lµ kho¶ng h¬n 12 th¸ng tham gia ®ãng b¶o hiÓm, sau ®ã míi
b¾t ®Çu hëng chÕ ®é.
Tuy nhiªn chÕ ®é nµy cßn cã mét sè ®iÓm cÇn kh¾c phôc: cßn ®an
xen gi÷a chÝnh s¸ch BHXH víi chÝnh s¸ch d©n sè, thêi gian dù bÞ tríc khi
hëng còng cha cã…
- Bèn lµ: ChÕ ®é tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, “Tai n¹n lao
®éng” gåm nh÷ng tai n¹n vµ bÖnh nghÒ nghiÖp gåm viÖc mÊt søc lao ®éng
trong mét thêi gian ng¾n, tµn tËt vµ c¸c chÕ ®é tö tuÊt.
+ BÖnh nghÒ nghiÖp cã thÓ ®îc x¸c ®Þnh nh sau: tù c¸ nh©n ®¸nh gi¸,
cã thÓ ®îc x¸c ®Þnh b»ng danh môc bÖnh nghÒ nghiÖp, hoÆc cã thÓ kÕt hîp
c¶ hai ph¬ng ph¸p.
+ ChÕ ®é tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp thêng ®îc chi tr¶
®Þnh kú theo møc ®é tai n¹n cña ngêi lao ®éng: mÊt søc lao ®éng t¹m thêi,
mÊt søc lao ®éng vÜnh viÔn, chÕt.
ChÕ ®é mÊt søc t¹m thêi cã thÓ cao h¬n chÕ ®é èm ®au vµ ®îc chi tr¶
trong thêi gian ngêi lao ®éng bÞ mÊt søc lao ®éng t¹m thêi hoÆc tr¶ trong 1
n¨m.
ChÕ ®é mÊt søc lao ®éng vÜnh viÔn: tû lÖ chi tr¶ ®îc c¨n cø vµo danh
môc bÖnh vµ nghÒ. Cã thÓ chi tr¶ cho nh÷ng ngêi nµy chÕ ®é dµi h¹n trõ phi
hä mÊt søc lao ®éng ë møc ®é thÊp (20 – 30%).
NguyÔn Xu©n Quý 8
LuËn v¨n tèt nghiÖp
§èi víi nh÷ng ngêi chÕt do tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp th×
th©n nh©n cña hä cã quyÒn ®îc hëng chÕ ®é ®Þnh kú bµng mét phÇn trong
thu nhËp gÇn nhÊt cña ngêi chÕt hoÆc theo tû lÖ l¬ng hu.
Tuy nhiªn rÊt khã kh¨n trong viÖc x¸c ®Þnh tai n¹n trªn ®êng tõ nhµ
tíi n¬i lµm viÖc vµ ngîc l¹i, cã mét sè bÖnh míi ph¸t sinh cha ®îc ®a vµo
danh s¸ch bÖnh nghÒ nghiÖp…
- N¨m lµ: ChÕ ®é hu trÝ, BHXH sÏ chi tr¶ mét phÇn thu nhËp ngêi lao
®éng kh«ng ®îc nhËn do ph¶i vÒ hu.
+ §Ó ®îc hëng chÕ ®é hu trÝ cÇn ph¶i th«ng qua 3 ®iÒu kiÖn: ®Õn tuæi
vÒ hu, nghØ hu ®èi víi mét viÖc lµm cã nhiÒu lîi, kÕt thóc thêi gian ®Þnh l-
îng. Tuæi hu trÝ lµ yÕu tè quan träng nhÊt ®èi víi chi phÝ, tuæi vÒ hu ph¶i
®Æt cao ngang b»ng ngang ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi cho phÐp.
+ §iÒu kiÖn cÇn cã vÒ mÆt b¶o hiÓm thêng lµ 15-20 n¨m ®èi víi chÕ
®é hu trÝ c¬ b¶n, cã thÓ thªm mét tû lÖ phÇn tr¨m cho mçi n¨m t¨ng thªm.
B×nh qu©n thu nhËp ph¶i ®îc thùc hiÖn c«ng b»ng víi tÊt c¶ mäi bªn cã thu
nhËp, thêng lµ 3 n¨m trong 10 n¨m cuèi lµ tèt nhÊt.
+ Tuy nhiªn chÕ ®é nµy vÉn tån t¹i mét sè nhîc ®iÓm lµ: tuæi vÒ hu
gi÷a c¸c ngµnh nghÒ, c¸c nhãm lao ®éng cha hîp lý, nh÷ng ngêi hëng trî
cÊp mét lÇn ®a vµo chÕ ®é nµy lµ cha ®óng v× nh÷ng ngêi nµy võa cha ®ñ
tuæi võa kh«ng ®ñ tÝch luü cÇn thiÕt ®Ó hëng trî cÊp…
- S¸u lµ: ChÕ ®é tö tuÊt, BHXH sÏ cung cÊp thu nhËp thay thÕ cho
thµnh viªn gia ®×nh ngêi lao ®éng ®îc hëng b¶o hiÓm.
+ C¨n cø vµo tû lÖ hu trÝ cña ngêi chÕt, trong ®ã ngêi chång hoÆc vî
go¸ cã quyÒn nhËn ®îc 40% vµ con c¸i ®îc nhËn 20% mçi ngêi, tÊt c¶ tèi
®a ®îc hëng 100%.
+ §iÒu kiÖn cÇn cã vÒ mÆt ®ãng b¶o hiÓm: ngêi chÕt ph¶i lµ ngêi h-
ëng chÕ dé hu trÝ hay dµi h¹n.
+ Nh÷ng th©n nh©n kh¸c nh bè mÑ cã thÓ ®îc hëng 10%. NÕu con c¸i
vît qu¸ giíi h¹n, con c¸i lËp gia ®×nh th× sÏ kh«ng ®îc hëng.
+ Tuy nhiªn cßn cã vÊn ®Ò cha hîp lý lµ bao gåm c¶ bè mÑ bªn vî ®-
îc hëng. V× bè mÑ vî cßn cã th©n nh©n cña c¶ hai bªn chÞu tr¸ch nhiÖm.
§iÒu nµy ph¶i c¨n cø vµo t×nh h×nh cô thÓ ®Ó thèng nhÊt quy ®Þnh…
NguyÔn Xu©n Quý 9
LuËn v¨n tèt nghiÖp
II. Qu¶n lý thu BHXH tõ c¸c doanh nghiÖp ngoµi nhµ n-
íc
1. Qu¶n lý Nhµ níc vÒ BHXH
1.1. Kh¸i niÖm
Qu¶n lý Nhµ níc vÒ BHXH lµ mét lo¹t c¸c biÖn ph¸p, c¸ch thøc mµ
Nhµ níc sö dông ®Ó t¸c ®éng lªn c¸c ®èi tîng nh c¸c c¬ quan BHXH, c¸c
doanh nghiÖp, ngêi lao ®éng vµ c¸c ban ngµnh, ®oµn thÓ cã liªn quan nh»m
thùc hiÖn tèt chÝnh s¸ch BHXH mµ Nhµ níc ®· ®Æt ra.
1.2. C¸c chøc n¨ng qu¶n lý nhµ níc vÒ BHXH
1.2.1. Theo qu¸ tr×nh qu¶n lý
- LËp kÕ ho¹ch: BHXH ®îc thùc hiÖn th«ng qua mét quy tr×nh, tõ
viÖc ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch, ®¶m b¶o vËt chÊt ®Õn viÖc trî cÊp. Nhµ níc
qu¶n lý toµn bé quy tr×nh nµy b»ng c¸c c«ng viÖc sau: lËp kÕ ho¹ch, tæ
chøc, l·nh ®¹o, kiÓm ta, trong ®ã viÖc ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch BHXH lµ kh©u
quan träng nhÊt. ChÝnh s¸ch BHXH ph¶i x¸c ®Þnh ®îc ®èi tîng BHXH, bao
gåm c¸c d¹ng lao ®éng nµo: viªn chøc, qu©n nh©n hay tÊt c¶ ngêi lao ®éng.
Ph¹m vi BHXH bao gåm nh÷ng chÕ ®é nµo: èm ®au, thai s¶n, tai n¹n
lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp, hu trÝ, tö tuÊt, chi phÝ kh¸m ch÷a bÖnh. Sau ®ã
lµ møc ®é h×nh thøc ®¶m b¶o b»ng vËt chÊt: Bao gåm ngêi ®ãng gãp, ®ãng
gãp bao nhiªu, quü qu¶n lý nh thÕ nµo ? Nh÷ng néi dung nµy liªn quan trùc
tiÕp ®Õn chÝnh s¸ch vÒ qu¶n lý, sö dông lao ®éng, vÒ thu nhËp, vÒ thuÕ, vÒ
®¶m b¶o x· héi. MÆt kh¸c viÖc ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch nµy vµ x©y dùng c¸c
chÕ ®é BHXH ph¶i phï hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ-x· héi cña ®Êt níc trong
tõng giai ®o¹n cô thÓ. Do ®ã, nhµ níc ph¶i qu¶n lý thèng nhÊt hÖ thèng
BHXH trong ph¹m vi quèc gia.
- Tæ chøc:
B¶o hiÓm x· héi ViÖt Nam ®îc thµnh lËp trªn c¬ së thèng nhÊt c¸c tæ
chøc BHXH hiÖn t¹i ë trung ¬ng vµ ®Þa ph¬ng, thuéc hÖ thèng Lao ®éng vµ
th¬ng binh x· héi vµ Tæng Liªn §oµn Lao §éng ViÖt Nam qu¶n lý, ®Ó gióp
thñ tíng ChÝnh phñ chØ ®¹o, qu¶n lý quü BHXH vµ thùc hiÖn c¸c chÝnh
s¸ch, chÕ ®é BHXH theo ph¸p luËt cña Nhµ níc.
BHXH ViÖt Nam ®Æt díi sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña Thñ tíng ChÝnh
phñ, chÞu sù qu¶n lý nhµ níc cña Bé Lao §éng vµ th¬ng binh x· héi, c¸c c¬
quan Nhµ níc vÒ lÜnh vùc cã liªn quan vµ sù gi¸m s¸t cña c¸c tæ chøc c«ng
®oµn.
NguyÔn Xu©n Quý 10
LuËn v¨n tèt nghiÖp
BHXH ViÖt Nam ®îc tæ chøc theo hÖ thèng däc tõ trung ¬ng ®Õn ®Þa
ph¬ng theo c¬ cÊu sau:
+ ë trung ¬ng lµ c¬ quan BHXH ViÖt Nam.
+ ë c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc trung ¬ng lµ BHXH tØnh, thµnh
phè trùc thuéc trung ¬ng.
+ ë c¸c quËn, huyÖn, thÞ x·, thµnh phè trùc thuéc tØnh lµ c¸c BHXH
quËn, huyÖn, thÞ x·, thµnh phè trùc thuéc tØnh.
C¬ quan qu¶n lý cao nhÊt cña BHXH ViÖt Nam lµ héi ®ång qu¶n lý
BHXH ViÖt Nam. C¸c thµnh viªn héi ®ång qu¶n lý lµ ®¹i diÖn cã thÈm
quyÒn cña Bé Lao ®éng vµ th¬ng binh x· héi, Bé tµi chÝnh vµ Tæng liªn
®oµn lao ®éng ViÖt Nam, ñy viªn héi ®ång qu¶n lý vµ Tæng gi¸m ®èc
BHXH ViÖt Nam. C¸c thµnh viªn Héi ®ång qu¶n lý do Thñ tíng ChÝnh phñ
bæ nhiÖm vµ miÔn nhiÖm theo ®Ò nghÞ cña Bé trëng, Trëng ban tæ chøc-
C¸n bé ChÝnh phñ.
Nhµ níc chÝnh lµ ngêi thø ba ®øng ra can thiÖp c©n b»ng mèi quan hÖ
gi÷a ngêi lao ®éng vµ chñ sö dông lao ®éng. Nhµ níc tæ chøc c¸c c«ng viÖc
®Ó ho¹t ®éng BHXH ®îc tiÕn hµnh. TÊt c¶ c¸c c«ng viÖc ®ã ®Òu liªn quan
®Õn c¸c quan hÖ kinh tÕ-x· héi kh¸c, do ®ã rÊt cÇn sù qu¶n lý cña nhµ níc.
Nhµ níc hç trî vËt chÊt cho ho¹t ®éng BHXH.. Vai trß nµy phô thuéc
chÝnh s¸ch BHXH do nhµ níc quy ®Þnh.
Nhµ níc b¶o hé cho quü BHXH trong ho¹t ®éng ®Çu t t¨ng trëng
quü, tr¸nh nh÷ng rñi ro, bÊt tr¾c ®îc nh÷ng biÕn ®éng kinh tÕ-x· héi t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó chÝnh s¸ch BHXH thùc hiÖn cã hiÖu qu¶. §iÒu nµy ®Æc biÖt
quan träng ®èi víi nh÷ng níc kinh tÕ cha ph¸t triÓn, l¹m ph¸t cao. Tuy
nhiªn, sù b¶o trî cña nhµ níc lµ chÝnh s¸ch ®Ó b¶o tån gi¸ trÞ vµ t¨ng trëng
quü mµ kh«ng ph¶i lµ sù bao cÊp, bï ®¾p thÊt tho¸t.
- ChØ ®¹o thùc hiÖn kÕ ho¹ch: Sù qu¶n lý nhµ níc b»ng chÝnh s¸ch ®-
îc thÓ hiÖn ë viÖc x©y dùng c¸c dù ¸n luËt, v¨n b¶n ph¸p quy vÒ BHXH vµ
ban hµnh viÖc thùc hiÖn chóng trong ph¹m vi toµn quèc gia. Qu¶n lý nhµ n-
íc vÒ BHXH cßn lµ viÖc híng dÉn thùc hiÖn chÕ ®é, chÝnh s¸ch BHXH.
- KiÓm tra: Nhµ níc thùc hiÖn viÖc kiÓm tra, thanh tra, kiÓm so¸t c¸c
ho¹t ®éng BHXH trong pham vi ph¸p luËt quy ®Þnh, xö lý c¸c tranh chÊp vÒ
BHXH theo quy ®Þnh.
1.2.2. Theo mèi quan hÖ gi÷a c¸c nguån lùc.
NguyÔn Xu©n Quý 11
LuËn v¨n tèt nghiÖp
- Qu¶n lý thu BHXH: Qu¶n lý thu BHXH ®èi víi lao ®éng trong c¸c
doanh nghiÖp Nhµ níc, ngoµi Nhµ níc, hµnh chÝnh sù nghiÖp… theo quy
®Þnh cña bé luËt lao ®éng.
- Qu¶n lý chi BHXH: Thùc hiÖn viÖc chi tr¶ BHXH cho ngêi lao
®éng khi ngêi lao ®éng thuéc c¸c chÕ ®é BHXH ®· quy ®Þnh.
2. Qu¶n lý thu BHXH
2.1. Kh¸i niÖm
Qu¶n lý thu BHXH lµ mét qu¸ tr×nh lËp kÕ ho¹ch, tæ chøc, ®iÒu hµnh
vµ kiÓm tra c¸c ho¹t ®éng liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thu BHXH nh»m thùc
hiÖn tèt nh÷ng môc tiªu vÒ thu BHXH ®· ®Æt ra.
2.2. Chøc n¨ng cña qu¶n lý thu BHXH
2.2.1. LËp kÕ ho¹ch
- X¸c ®Þnh c¸c môc tiªu vÒ BHXH nh:
+ Sè doanh nghiÖp tham gia BHXH: bªn c¹nh c¸c doanh nghiÖp Nhµ
níc, khèi hµnh chÝnh sù nghiÖp th× viÖc x¸c ®Þnh sè doanh nghiÖp ngoµi
Nhµ níc tham gia BHXH lµ vÊn ®Ò rÊt quan träng. Môc tiªu lµ lµm sao cho
tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp ngoµi Nhµ níc tham gia BHXH cho ngêi lao ®éng.
§©y lµ môc tiªu cao nhÊt cña chÝnh s¸ch BHXH mµ Nhµ níc ®Æt ra.
+ Sè lao ®éng ®îc tham gia BHXH: Khi c¸c doanh nghiÖp tham gia
BHXH th× hä cã tham gia ®Çy ®ñ cho tÊt c¶ lao ®éng cña m×nh hay kh«ng ?
Ngêi lao ®éng trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc th× ®¬ng nhiªn ®îc tham gia
BHXH, cßn lao ®éng trong c¸c doanh nghiÖp ngoµi Nhµ níc th× ngêi lao
®éng cha ch¾c ®îc tham gia BHXH. V× vËy, viÖc x¸c ®Þnh ®óng, ®ñ sè lao
®éng ®îc ®ãng BHXH cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh ®Õn sè tiÒn BHXH thu ®îc.
+ Sè tiÒn BHXH thu ®îc: hµng n¨m, BHXH thµnh phè thêng ®Æt ra
c¸c chØ tiªu vÒ sè tiÒn thu BHXH cho c¸c quËn, huyÖn. V× vËy, môc tiªu lµ
ph¶i thu ®Çy ®ñ ®Ó cã thÓ ®¸p øng kÕ ho¹ch vµ vît møc kÕ ho¹ch giao. Cã
nh vËy th× quü BHXH míi cã thÓ ®¸p øng ®îc c¸c yªu cÇu vÒ chi tr¶ cho
c¸c chÕ ®é.
- Lùa chän c¸c ph¬ng thøc ®Ó hoµn thµnh môc tiªu thu BHXH: Quü
BHXH ph¶i ®îc qu¶n lý tËp trung, thèng nhÊt sÏ thùc hiÖn viÖc chi tr¶
nhanh, gän vµ ®Çy ®ñ cho ngêi lao ®éng, lµm cho hä yªn t©m h¬n khi tham
gia BHXH. Quü BHXH nhµn rçi cã thÓ mang ®Çu t ®Ó sinh lîi.
- C¨n cø ®Ó lËp kÕ ho¹ch:
+ C¨n cø vµo c¸c chØ tiªu, c¸c ®Þnh híng vµ chÝnh s¸ch BHXH cña c¬
quan BHXH cÊp trªn.
NguyÔn Xu©n Quý 12
LuËn v¨n tèt nghiÖp
+ C¨n cø vµo thùc tr¹ng t×nh h×nh thu BHXH tõ c¸c doanh nghiÖp
ngoµi Nhµ níc cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. Cho nªn viÖc thu BHXH mét
c¸ch ®Çy ®ñ, kÞp thêi tõ c¸c doanh nghiÖp ngoµi Nhµ níc lµ vÊn ®Ò rÊt cÇn
thiÕt.
2.2.2. Tæ chøc
- Ph©n c«ng c¸n bé thu BHXH: x¸c ®Þnh n¨ng lùc cña tõng c¸n bé,
bè trÝ c«ng viÖc sao cho phï hîp víi tõng ngêi.
- Phèi hîp chÆt chÏ c¸c phßng nghiÖp vô ®Ó cho ho¹t ®éng thu ®îc
liªn tôc, chÝnh x¸c vµ kÞp thêi.
- Phèi hîp chÆt chÏ víi c¬ quan thuÕ, c«ng ®oµn c¬ së vµ c«ng ®oµn
cña toµn huyÖn ®Ó n¾m ®îc t×nh hinh doanh nghiÖp mét c¸ch ®Çy ®ñ.
- KÕt hîp víi HuyÖn ñy, ñy ban nh©n d©n c¸c x· ®Ó thiÕt lËp mét hÖ
thèng thu BHXH v÷ng ch¾c.
2.2.3. ChØ ®¹o c¸n bé thu BHXH thùc hiÖn
- Tuyªn truyÒn phæ biÕn chÕ ®é chÝnh s¸ch, quyÒn lîi vµ nghÜa vô cña
ngêi lao ®éng, ®¬n vÞ sö dông lao ®éng, c¬ quan BHXH trong viÖc thùc
hiÖn c¸c quy ®Þnh cña nhµ níc vÒ BHXH.
- Híng dÉn vµ ®«n ®èc c¸c ®¬n vÞ kª khai, ghi chÐp c¸c mÉu biÓu vÒ
thu nép BHXH.
- KiÓm tra, ®èi chiÕu ®Ó thu ®óng, thu ®ñ sè ph¶i thu BHXH tõng
th¸ng, quý, n¨m cña ®¬n vÞ sö dông lao ®éng.
- Híng dÉn ®¬n vÞ lµm thñ tôc kª khai cÊp sæ BHXH lÇn ®Çu, ghi
chÐp bæ sung trªn sæ BHXH khi cã thay ®æi ®iÒu chØnh cña ngêi lao ®éng
vÒ chøc danh, nghÒ nghiÖp, møc l¬ng, n¬i lµm viÖc, tû lÖ tham gia, di
chuyÓn ®¬n vÞ, nghØ viÖc…
- Híng dÉn ®¬n vÞ thiÕt lËp hå s¬ thanh to¸n c¸c chÕ ®é nghØ èm ®au,
thai s¶n, nghØ dìng søc, kiÓm tra møc kinh phÝ nghØ dìng søc ®îc thanh
to¸n, vµ thêi gian ®ãng BHXH, ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña tõng ngêi lao ®éng
trong hå s¬ ®Ò gnhÞ thanh to¸n cña ®¬n vÞ sö dông lao ®éng khi cã ph¸t
sinh.
- KiÓm tra tríc khi tr×nh l·nh ®¹o ký x¸c nhËn trªn sæ BHXH khi cã
yÕu tè thay ®æi, x¸c ®Þnh thêi gian lµm viÖc cã ®ãng BHXH cña ngêi lao
®éng khi di chuyÓn, hëng chÕ ®é chÝnh s¸ch theo ph©n cÊp.
- KiÓm tra viÖc xÕp l¬ng, n©ng bËc, n©ng ng¹ch cho ngêi lao ®éng
tham gia b¶o hiÓm cña ®¬n vÞ sö dông lao ®éng ¸p dông hÖ thèng thang
b¶ng l¬ng nhµ níc ban hµnh theo ®óng chÕ ®é ®· quy ®Þnh.
NguyÔn Xu©n Quý 13
LuËn v¨n tèt nghiÖp
- Sö dông thµnh th¹o ch¬ng tr×nh qu¶n lý thu trªn m¸y, x¸c ®Þnh kÞp
thêi sè ph¶i thu hµng th¸ng, ®«n ®èc viÖc ®èi chiÕu kÕt qu¶ ®ãng BHXH,
tæng hîp c¸c sè liÖu phôc vô c«ng t¸c øng quü BHXH vµ thanh quyÕt to¸n
tõng quý.
- Quan hÖ thêng xuyªn víi ®¬n vÞ sö dông lao ®éng. Phèi hîp chÆt
chÏ víi c¸c bé phËn nghiÖp vô cã liªn quan. ChÊp hµnh nghiªm tóc c¸c chØ
®¹o vÒ chuyªn m«n nghiÖp vô cña thµnh phè. Trêng hîp cã víng m¾c trong
thùc hiÖn ph¶i kÞp thêi b¸o c¸o ®Ó thèng nhÊt c¸ch xö lý.
- C¨n cø vµo kÕt qu¶ ®· kiÓm tra c¸c ®¬n vÞ cã lao ®éng t¨ng thªm
hoÆc míi nép BHXH lÇn ®Çu. BHXH sÏ cÊp tê khai cÊp sæ BHXH cho ®¬n
vÞ. Lóc nµy, ngêi lao ®éng sÏ ph¶i ghi vµo tê khai toµn bé qu¸ tr×nh c«ng
t¸c, ®ãng BHXH vµ hëng c¸c chÕ ®é BHXH ®Ó c¬ quan BHXH xÐt duyÖt.
- C¨n cø vµo nh÷ng lêi khai trong tê khai cÊp sæ BHXH, BHXH sÏ
cÊp sæ BHXH cho ngêi lao ®éng. Ngêi sö dông lao ®éng ph¶i cã tr¸ch
nhiÖm lu gi÷, b¶o qu¶n sæ BHXH cho ngêi lao ®éng trong suèt qu¸ tr×nh lao
®éng. Khi ngêi lao ®éng di chuyÓn tõ ®¬n vÞ nµy sang ®¬n vÞ kh¸c, hoÆc
chÊm døt hîp ®ång lao ®éng míi ®îc quyÒn qu¶n lý sæ BHXH. Khi chuyÓn
®Õn chç lµm viÖc míi, ngêi lao ®éng ph¶i nép sæ BHXH cho ngêi chñ míi
®Ó tiÕp tôc theo dâi.
- Hå s¬ gèc vÒ thu BHXH c¸c ®èi tîng b¾t buéc bao gåm c¸c b¶n
danh s¸ch ®¨ng ký tham gia BHXH, c¸c b¶n danh s¸ch ®iÒu chØnh møc thu
nép hµng th¸ng, c¸c b¶n ®èi chiÕu thu hµng quý, c¸c b¶n ®¨ng ý, cam kÕt,
®iÒu chØnh do ®¬n vÞ sö dông lao ®éng lËp khi ®Ýnh chÝnh c¸c yÕu tè thu nép
BHXH cña ®¬n vÞ.
Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, hå s¬ gèc do ®¬n vÞ sö dông lao ®éng lËp
ph¶i ®îc c¬ quan BHXH qu¶n lý ®èi chiÕu thu theo ph©n cÊp kiÓm tra, x¸c
nhËn tríc khi ®a vµo lu tr÷.
Hå s¬ gèc vÒ thu BHXH ®îc lu tr÷ t¹i 3 n¬i:
+ §¬n vÞ sö dông lao ®éng.
+ BHXH quËn, huyÖn.
+ Phßng thu BHXH thµnh phè.
C¸n bé thu cã tr¸ch nhiÖm híng dÉn ®¬n vÞ lu tr÷ vµ tæ chøc viÖc lu
tr÷ t¹i c¬ quan m×nh ®Çy ®ñ, ng¨n n¾p, khoa häc, kh«ng ®îc tïy tiÖn hñy bá
hå s¬. §èi víi c¸c ®¬n vÞ ®· di chuyÓn, s¸t nhËp, gi¶i thÓ ph¶i lu tr÷ biªn
b¶n, lËp danh môc riªng ®Ó theo dâi vµ khai th¸c khi cã ph¸t sinh yªu cÇu.
NguyÔn Xu©n Quý 14
LuËn v¨n tèt nghiÖp
ViÖc chuyÓn giao hå s¬ tµi liÖu vÒ thu, ph¸t hµnh sæ chØ thùc hiÖn sau
khi cã ý kiÕn thèng nhÊt cña l·nh ®¹o BHXH thµnh phè. C¸c ®¬n vÞ giao
nhËn hå s¬ ph¶i lËp biªn b¶n vµ më sæ s¸ch theo dâi cã x¸c nhËn gi÷a c¸c
bªn lµm c¬ së cho viÖc x¸c ®Þnh tr¸ch nhiÖm khi cã tranh chÊp.
2.2.4. KiÓm tra
- KiÓm tra danh s¸ch ®¨ng ký cña ®¬n vÞ sö dông lao ®éng khi thu
BHXH lÇn ®Çu hoÆc khi t¨ng lao ®éng. §èi víi c¸c ®¬n vÞ lÇn ®Çu tham gia
BHXH, c¨n cø vµo ®èi tîng diÖn b¾t buéc tham gia BHXH theo quy ®Þnh
qu¶n lý thu, yªu cÇu khai ®óng, ®Çy ®ñ sè lao ®éng cña doanh nghiÖp, lËp tê
khai ®¨ng ký tham gia BHXH theo mÉu, cung cÊp hå s¬ chøng minh tÝnh
ph¸p lý ®Ó thùc hiÖn thu theo quy ®Þnh bao gåm:
+ QuyÕt ®Þnh thµnh lËp hay cho phÐp thµnh lËp ®¬n vÞ.
+ GiÊy phÐp ®¨ng ký kinh doanh (nÕu cã).
+ QuyÕt ®Þnh tuyÓn dông hay hîp ®ång lao ®éng hîp ph¸p cña ngêi
lao ®éng, hå s¬ vÒ th©n nh©n cña ngêi lao ®éng do ®¬n vÞ ®ang qu¶n lý.
+ GiÊy kh¸m søc kháe khi tuyÓn dông theo ®óng quy ®Þnh cña bé y tÕ.
§èi víi c¸c ®èi tîng t¨ng míi, ®¬n vÞ chØ cÇn kª khai, bæ xung theo
mÉu vµ cung cÊp hå s¬ vÒ ngêi lao ®éng ®Ó kiÓm tra x¸c ®Þnh ®èi tîng theo
quy ®Þnh.
C¸n bé thu ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu danh s¸ch lao ®éng ®¨ng ký tham
gia BHXH cña ®¬n vÞ ®¶m b¶o ®óng ®èi tîng, møc l¬ng, thêi ®iÓm tham
gia, ®ñ c¬ së ph¸p lý míi tr×nh l·nh ®¹o ký x¸c nhËn.
- KiÓm tra ®¬n vÞ kª khai sè ph¶i thu BHXH hµng th¸ng
Hµng th¸ng, ®¬n vÞ sö dông lao ®éng ph¶i kª khai chÝnh x¸c sè lao
®éng, tæng quü l¬ng, sè ph¶i ®ãng BHXH víi c¬ quan BHXH theo mÉu,
c¸ch ghi theo mÉu ®· híng dÉn. C¸n bé thu cã tr¸ch nhiÖm kiÓm tra b¸o
c¸o cña ®¬n vÞ tríc khi tr×nh l·nh ®¹o x¸c nhËn. C¬ së ®Ó thùc hiÖn kiÓm tra
gåm cã:
+ QuyÕt ®Þnh n©ng l¬ng, ®iÒu chØnh møc l¬ng hay ®iÒu chØnh hîp
®ång lao ®éng hîp ph¸p, hîp lÖ cña ®¬n vÞ sö dông lao ®éng.
+ B¶ng chÊm c«ng hoÆc b¶ng thanh to¸n l¬ng trong th¸ng.
+ QuyÕt ®Þnh nghØ viÖc, thuyªn chuyÓn, chÊm døt hîp ®ång lao ®éng.
+ C¸c biÓu kª khai vÒ thu BHXH tríc ®ã.
NguyÔn Xu©n Quý 15
LuËn v¨n tèt nghiÖp
3. C¸c yÕu tè ¶nh hëng ®Õn qu¶n lý thu BHXH tõ c¸c doanh nghiÖp
ngoµi Nhµ níc
3.1. C¸c yÕu tè thuéc vÒ chñ thÓ qu¶n lý
- N¨ng lùc cña c¸n bé qu¶n lý thu BHXH: C¸n bé qu¶n lý thu BHXH
cã vai trß quyÕt ®Þnh trong viÖc thu BHXH cho ngêi lao ®éng. NÕu tr×nh ®é
cña c¸n bé qu¶n lý thu BHXH cao th× viÖc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng thu
BHXH dÔ dµng h¬n, sÏ gi¸m s¸t viÖc tham gia BHXH cña c¸c doanh nghiÖp
®îc chÆt chÏ h¬n. Tr×nh ®é cao sÏ lµm cho thÝch nghi ®îc víi nh÷ng biÕn
®éng cña m«i trêng, víi c¸c thñ ®o¹n cña ngêi sö dông lao ®éng…Vµ ngîc
l¹i nÕu kh«ng cã tr×nh ®é sÏ kh«ng thÓ lµm tèt c«ng t¸c thu BHXH. §ång
thêi, khi ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kh¸c th× còng cÇn cã ®éi ngò c¸n bé giái vÒ
chuyªn m«n, nghiÖp vô, v÷ng vµng vÒ phÈm chÊt chÝnh trÞ th× míi cã thÓ
®¸p øng ®îc c¸c yªu cÇu ngµy cµng cao cña chÝnh s¸ch BHXH.
- LuËt vµ chÝnh s¸ch cña nhµ níc vÒ BHXH: ®Ó cho ngêi sö dông lao
®éng ph¶i tham gia BHXH kh«ng thÓ thiÕu ph¸p luËt vÒ BHXH, nã lµ c«ng
cô cìng chÕ buéc ngêi chñ sö dông lao ®éng ph¶i tham gia BHXH cho ngêi
lao ®éng cña m×nh. LuËt BHXH cha ra ®êi nhng hiÖn nay ®· cã rÊt nhiÒu
quy ph¹m ph¸p luËt ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ lao ®éng ®èi víi ngêi lao ®éng
vµ chñ sö dông lao ®éng nh: luËt lao ®éng, luËt doanh nghiÖp, luËt d©n sù.
H¬n n÷a chÝnh s¸ch BHXH cña Nhµ níc còng cã vai trß tÝch cùc trong viÖc
khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng h¨ng h¸i tham gia s¶n xuÊt.
- Sù gióp ®ì cña hÖ thèng m¸y tÝnh vµ c«ng nghÖ th«ng tin: Víi møc
®é phøc t¹p ngµy cµng t¨ng cña nghiÖp vô BHXH cïng víi sè lîng lao ®éng
tham gia ngµy cµng nhiÒu th× kh«ng thÓ kh«ng sö dông c¸c phÇn mÒm qu¶n
lý. Sö dông c¸c phÇn mÒm qu¶n lý sÏ lµm cho viÖc qu¶n lý nhanh chãng,
gän nhÑ, chÝnh x¸c h¬n rÊt nhiÒu. CÇn ph¶i triÓn khai nèi m¹ng toµn bé hÖ
thèng BHXH, khi ®ã sÏ t¹o ®iÒu kiÖn qu¶n lý thu, chi, qu¶n lý quü ®îc chÆt
chÏ, h¹n chÕ thÊt tho¸t, ®ång thêi më réng thªm ®èi tîng tham gia BHXH.
3.2. C¸c yÕu tè thuéc vÒ ®èi tîng qu¶n lý
- Sù hiÓu biÕt cña ngêi lao ®éng vÒ BHXH: Ngêi lao ®éng lµ ngêi
trùc tiÕp chÞu ¶nh hëng cña chÝnh s¸ch BHXH, cã vai trß quyÕt ®Þnh trong
viÖc hëng c¸c chÕ ®é BHXH. Tríc ®©y, chØ cã ngêi lao ®éng trong biªn chÕ
Nhµ níc míi ®îc tham gia BHXH, cßn ngêi lao ®éng khu vùc ngoµi Nhµ n-
íc th× kh«ng ®îc tham gia. ChÝnh v× vËy, t tëng nµy cßn ¶nh hëng rÊt lín
®Õn tËn b©y giê. MÆc dï Nhµ níc ®· ®Ò ra c¸c chÝnh s¸ch b¾t buéc tham gia
BHXH cho mäi ngêi lao ®éng khi ký hîp ®ång tõ 3 th¸ng trë lªn, nhng t t-
NguyÔn Xu©n Quý 16
LuËn v¨n tèt nghiÖp
ëng ph©n biÖt gia ngêi lao ®éng trong biªn chÕ vµ ngoµi biªn chÕ vÉn cßn
tån t¹i. §iÒu nµy g©y ra nhiÒu thiÖt thßi cho ngêi lao ®éng. Lµm thÕ nµo
®Ócho ngêi lao ®éng thùc sù hiÓu vÒ chÝnh s¸ch BHXH cña Nhµ níc hiÖn
nay ®Ó hä d¸m ®Êu tranh cho quyÒn lîi cña m×nh lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc
quan träng.
- Th¸i ®é vµ tr¸ch nhiÖm nép BHXH cho ngêi lao ®éng cña chñ sö
dông lao ®éng: Khi nép BHXH cho ngêi lao ®éng th× chi phÝ s¶n xuÊt t¨ng
lªn rÊt nhiÒu, nÕu gi¸ thµnh s¶n phÈm kh«ng t¨ng lªn th× lîi nhuËn cña chñ
sö dông lao ®éng gi¶m. Cßn nÕu t¨ng gi¸ lªn th× hµng hãa kh«ng c¹nh tranh
®îc. ChÝnh v× vËy mµ ngêi sö dông lao ®éng lu«n t×m c¸ch trèn nép BHXH
cho ngêi lao ®éng.
- C«ng ®oµn t¹i c¸c doanh nghiÖp: C«ng ®oµn lµ c¬ quan ®Êu tranh,
b¶o vÖ cho quyÒn lîi cña ngêi lao ®éng. C«ng ®oµn cã vai trß kh¸ tÝch cùc
trong viÖc thóc ®Èy sù ®Êu tranh ®ßi quyÒn lîi cña ngêi lao ®éng. C«ng
®oµn cã vai trß quan träng trong viÖc gi¸o dôc, tuyªn truyÒn nh»m t¹o
chuyÓn biÕn s©u s¾c trong nhËn thøc cña ngêi lao ®éng vµ chñ sö dông lao
®éng. §îc thµnh lËp trong doanh nghiÖp nªn c«ng ®oµn cã thÓ n¾m râ ®îc
t×nh h×nh cô thÓ trong doanh nghiÖp m×nh, sÏ thuËn lîi h¬n rÊt nhiÒu trong
viÖc gi¸m s¸t viÖc tham gia BHXH cho ngêi lao ®éng. Tuy nhiªn, do s¶n
xuÊt nhá nªn t¹i c¸c doanh nghiÖp hÇu nh kh«ng cã tæ chøc c«ng ®oµn cho
riªng m×nh. Cßn c«ng ®oµn cÊp huyÖn th× kh«ng thÓ n¨m ®îc t×nh h×nh cô
thÓ ë tng doanh nghiÖp ®Ó cã biÖn ph¸p kÞp thêi.
III. Kinh nghiÖm qu¶n lý BHXH cña mét sè níc trong
khu vùc
1. Kinh nghiÖm BHXH ë Malaisia
- LËp kÕ ho¹ch: n¨m 1951 x¸c ®Þnh chÕ ®é ®ãng gãp cho tuæi giµ,
mÊt søc vµ tö tuÊt, ®îc thùc hiÖn b»ng quü tiÕt kiÖm lao ®éng thuéc Bé Tai
ChÝnh, n¨m 1969 BHXH cho tai n¹n lao ®éng vµ mÊt søc lao ®éng, cïng
víi chÕ ®é tö tuÊt, ®îc thùc hiÖn bëi Tæ chøc BHXH thuéc Bé nguån nh©n
lùc. C¸c luËt kh¸c vÒ èm ®au, thai s¶n vµ trî cÊp th«i viÖc ®îc chi tr¶ trùc
tiÕp th«ng qua tr¸ch nhiÖm cña chñ sö dông lao ®éng.
C¸c hÖ thèng ®ãng gãp b¶o vÖ x¸c ®Þnh: ChÕ ®é ®ãng gãp b¾t buéc
vµo quü tiÕt kiÖm lao ®éng bao gåm mäi ngêi lµm c«ng ¨n l¬ng trõ gi¸o
viªn, c¸n bé nhµ níc vµ qu©n ®éi. Tû suÊt ®ãng gãp lµ ngêi lao ®éng 11%,
chñ 12% tiÒn l¬ng. Mçi thµnh viªn cã 3 tµi kho¶n c¸ nh©n:
NguyÔn Xu©n Quý 17
LuËn v¨n tèt nghiÖp
+ Trong ®ã 60% tæng sè ®ãng gãp chuyÓn vµo tµi kho¶n 1, sè tiÒn
®ãng gãp vµ l·i suÊt trong tµi kho¶n nµy chØ ®îc rót ra khi ngêi lao ®éng ®ñ
55 tuæi.
+ 30% ®îc chuyÓn sang tµi kho¶n 2 dïng ®Ó rót ra cho chi tiªu x©y
dùng nhµ cöa cho ®Õn 50 tuæi, khi ®ã tµi kho¶n cã thÓ ®ãng l¹i.
+ 10% ®îc chuyÓn vµo tµi kho¶n 3 cho c¸c chi phÝ y tÕ trong c¸c tr-
êng hîp èm ®au nÆng cña b¶n th©n ngêi lao ®éng hay gia ®×nh hä.
- Tæ chøc: BHXH chÞu sù qu¶n lý trùc tiÕp cña Thñ tíng chÝnh phñ,
cã quan hÖ chÆt chÏ víi Bé Tµi chÝnh vµ ®îc tæ chøc 3 cÊp theo chiÒu däc.
- ChØ ®¹o thùc hiÖn:
HÖ thèng BHXH: hÖ thèng tæ chøc BHXH b¶o hiÓm cho mäi ngêi
lµm c«ng ¨n l¬ng cã thu nhËp díi 2000®«la M· lai/th¸ng. §èi víi chÕ ®é
mÊt søc tû suÊt ®ãng cña ngêi sö dông vµ ngêi lao ®éng ®Òu b»ng 0,5%, ®èi
víi chÕ ®é tai n¹n lao ®éng th× chØ cã chñ pahØ ®ãng víi tû suÊt 1,25% quü
tiÒn l¬ng. Tû suÊt hëng hµng th¸ng b»ng 50% tiÒn l¬ng céng víi 1% cho
mçi n¨m sau 2 n¨m ®ãng gãp, tû suÊt tèi ®a hëng lµ 65% tiÒn l¬ng. ChÕ ®é
tuÊt ®îc chi tr¶ cho c¸c trêng hîp chÕ tríc tuæi 55 hoÆc nh÷ng ngêi chÕ khi
®ang hëng chÕ ®é hµng th¸ng, víi tû suÊt hëng 60% sè tiÒn mÊt søc hµng
th¸ng cho ngêi gãa bôa, vµ 40% cho c¸c con díi 21 tuæi nÕu ®ang ®i häc
phæ th«ng hoÆc ®¹i häc. Tæng sè tiÒn tuÊt mét gia ®×nh ®îc hëng b»ng
100% sè tiÒn mÊt søc ®îc lÜnh hµng th¸ng.
C¸c møc hëng vÒ tai n¹n lao ®éng b»ng 80% tiÒn l¬ng ®èi víi ngêi
mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng t¹m thêi vµ 90% ®èi víi ngêi mÊt søc lao ®éng vÜnh
viÔn. Nh÷ng th©n nh©n cã thÓ hëng 100% sè tiÒn hëng hµng th¸ng tríc ®ã
cña ngêi chÕt.
- KiÓm tra: viÖc thùc hiÖn ®îc theo dâi s¸t sao bëi mét hÖ thèng qu¶n
lý tõ trung ¬ng ®Õn ®Þa ph¬ng. KÕt qu¶ tõng th¸ng ph¶i b¸o c¸o lªn c¬ quan
BHXH cÊp trªn.
- C¸c vÊn ®Ò cßn tån t¹i:
- HÖ thèng ®ãng gãp x¸c ®Þnh kh«ng cã kh¶ n¨ng cung cÊp tµi chÝnh
cho chÕ ®é giµ v× hÖ thèng nµy lµ chÕ ®é chi tr¶ mét lÇn, vµ ®ang xem xÐt
kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi c¸c ®ãng gãp vµo tµi kho¶n 1 sang hÖ thèng b¶o hiÓm
c¸c chÕ ®é dµi h¹n trong thêi gian tíi.
- Tµi kho¶n dµnh cho y tÕ cña quü tiÕt kiÖm lao ®éng thiÕu tÝnh chia
sÎ rñi ro vµ kh«ng ®¸p øng ®ñ nhu cÇu b¶o vÖ cho tõng c¸ nh©n trong
BHYT.
NguyÔn Xu©n Quý 18
LuËn v¨n tèt nghiÖp
- §èi tîng hiÖn nay còng ®îc xem xÐt lµ cha ®Çy ®ñ vµ ®ang tiÕn
hµnh nghiªn cøu ®a vµo chÝnh s¸ch b¶o vÖ ngêi tù t¹o viÖc lµm, bao gåm c¶
nh÷ng ngêi thuéc khu vùc n«ng th«n, ®Æc biÖt lµ n«ng d©n vµ ng d©n.
2. Kinh nghiÖm BHXH ë Philipin
- LËp kÕ ho¹ch: luËt ®Çu tiªn n¨m 1954 lµm c¬ së cho mét hÖ thèng
BHXH toµn diÖn.
C¸c chÕ ®é bao gåm: Hu trÝ vµ c¸c chÕ ®é dµi h¹n, èm ®au, thai s¶n,
ch¨m sãc y tÕ vµ tai n¹n lao ®éng.
§èi tîng: mäi ngêi lao ®éng lµm c«ng ¨n l¬ng, tù t¹o viÖc lµm víi
thu nhËp hµng th¸ng tèi thiÓu lµ 1500 Pªsoo (t¬ng ®¬ng 28,5 ®« la). Cã mét
hÖ thèng riªng cho c«ng chøc chÝnh phñ, kÓ c¶ qu©n ®éi.
- Tæ chøc: qu¶n lý hÖ thèng chÝnh lµ BHXH díi sù ®iÒu hµnh cña héi
®ång 3 bªn vµ chÞu tr¸ch nhiÖm b¸o c¸o tríc v¨n phßng tæng thèng. HÖ
thèng BHXH chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý tµi chÝnh vµ ®Çu t quü mét c¸ch hiÖu
qu¶. ChÕ ®é tai n¹n lao ®éng vµ BHYT ®îc qu¶n lý riªng rÏ nhng hÖ thèng
BHXH chÞu tr¸ch nhiÖm phÇn thu c¸c ®ãng gãp. HÖ thèng b¶o hiÓm c«ng
chøc ®îc tæ chøc riªng cho c«ng chøc, qu©n ®éi vµ c¸c c¸n bé kh¸c cña
chÝnh phñ.
- ChØ ®¹o thùc hiÖn:
Tû suÊt ®ãng gãp cho ngêi lao ®éng:
§¬n vÞ: §« la Mü
Ngêi lao Chñ Tæng sè TrÇn
®éng
ChÕ ®é dµi h¹n vµ èm 3,33 4,67 8 10.000(285®«la
®au
Thai s¶n 0,4 0,4 10.000(285®«la
B¶o hiÓm y tÕ 1,25 1,25 2,5 3.000(85®«la)
NguyÔn Xu©n Quý 19
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Tai n¹n lao ®éng 1 1 1.000(28,5®«la)
Tæng sè 4,58 7,32 11,9
Tû suÊt ®ãng gãp ®èi víi ngêi tù t¹o viÖc lµm:
+ C¸c chÕ ®é dµi h¹n vµ chÕ ®é èm ®au: 8%
+ B¶o hiÓm y tÕ: 2,5%.
ChÕ ®é dµi h¹n:
+ Tuæi hu lµ 60 nÕu ®· ®ãng gãp 120 th¸ng mµ nay kh«ng lµm viÖc.
+ Tû suÊt tiÒn hu b»ng 300 Pªs« céng 20% tiÒn l¬ng trung b×nh céng
2% cho mçi n¨m trªn 10n¨m ®ãng gãp.
+ Chi tr¶ 13 th¸ng mçi n¨m.
+ Hëng b¶o hiÓm y tÕ kh«ng mÊt tiÒn.
ChÕ ®é BHYT hiÖn nay ®îc tæ chøc l¹i trong BHYT thèng nhÊt
trong c¶ níc.
3. Kinh nghiÖm B¶o hiÓm ë Th¸i Lan.
- LËp kÕ ho¹ch: nh÷ng ®iÒu luËt ®Çu tiªn-1972 cho B¶o hiÓm tai n¹n
lao ®éng, 1990 vÒ mét hÖ thèng BHXH toµn diÖn.
C¸c chÕ ®é BHXH hiÖn hµnh: tai n¹n lao ®éng, èm ®au, thai s¶n, mÊt
søc lao ®éng vµ ch¨n sãc y tÕ.
C¸c chÕ ®é cã kÕ ho¹ch ®a vµo luËt: Hu trÝ vµ c¸c chÕ ®é dµi h¹n, thÊt
nghiÑp vµ c¸c phô cÊp gia ®×nh.
§èi tîng: Lao ®éng trong c¸c doanh nghiÖp tõ 10 lao ®éng trë lªn.
- Tæ chøc: Qu¶n lý thùc hiÖn nghiÖp vô do c¬ quan BHXH thuéc Bé
lao ®éng vµ phóc lîi x· héi. Tæ chøc 3 bªn t vÊn hÖ thèng.
- ChØ ®¹o thùc hiÖn:
+ Tû suÊt ®ãng gãp:
§èi víi tai n¹n lao ®éng, chñ ®ãng gãp tõ 0,2-2% tæng quü tiÒn l¬ng
cho c¸c rñi ro.
C¸c chÕ ®é kh¸c chñ, ngêi lao ®éng vµ chÝnh phñ ®Òu ®ãng 1,5%
tiÒn l¬ng.
TrÇn ®ãng gãp lµ 15000 B¹t (t¬ng ®¬ng 375 ®«la).
- C¸c vÊn ®Ò hiÖn hµnh vµ cßn tån t¹i:
+ Ban hµnh b¶o hiÓm thÊt nghiÖp.
+ Ban hµnh chÕ ®é hu trÝ vµ c¸c chÕ ®é dµi h¹n.
+ Më réng BHYT ®Õn c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh.
+ Më réng ®èi tîng BHXH ®Õn c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh.
NguyÔn Xu©n Quý 20