Một số giải pháp góp phần thúc đẩy hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng công thương đống đa

  • 90 trang
  • file .docx
Chuyên đề Tốt nghiệp
LỜI CẢM ƠN
Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn TS.
Nguyễn Quang Ninh, người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ em trong quá trình
hoàn thành bản chuyên đề này. Xin cám ơn các anh chị đã giúp đỡ em trong đợt
thực tập tại ngân hàng Công thương Đống Đa. Xin cám ơn tất cả các bạn những
người đã động viên, khuyến khích và đóng góp ý kiến cho bản chuyên đề của tôi
được đầy đủ hơn và hoàn thiện hơn.
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
MỤC LỤC
Trang
Lời nói đầu 1
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân
hàng thương mại
1. Nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại
1.1 Tổng quan về thị trường ngoại hối
1.1.1. Đặc điểm của thị trường ngoại hối
1.1.2 Cấu trúc của thị trường ngoại hối
1.2 nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại
1.2.1 nghiệp vụ hối đoái giao ngay
1.2.2. Nghiệp vụ ARBITRARE
1.2.3. Nghiệp vụ hối đoái kỳ hạn
1.2.4 Nghiệp vụ hối đoái tương lai
1.2.5 nghiệp vụ hối đoái hoán đổi ngoại tệ
1.2.6 nghiệp vụ hoán đổi theo quyền chọn
1.3 Hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại chi nhánh
ngân hàng công thương (NHCT) Đống Đa
1. Giới thiệu chung về NHCT Đống Đa
1.1 Sự ra đời và phát triển của NHCT Đống Đa
1.2 Các hoạt động kinh doanh chính của NHCT Đống Đa
1.2.1 Huy động vốn
1.2.2 Hoạt động tín dụng
1.2.3 Thanh toán quốc tế
1.2.4 Kinh doanh ngoại tệ
2. Bối cảnh chung tác động hoạt động kinh doanh ngoại tệ của
NHCT Đống Đa
2.1 Thành tựu của nền kinh tế sau hơn 10 năm đổi mới
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
2.2 Cải cách cơ cấu tổ chức đổi mới quản lý trong hệ thống ngân
hàng Việt Nam
3. Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại tệ chi nhánh NHCT Đống
Đa.
3.1 Các hoạt động chủ yếu liên quan tới kinh doanh ngoại tệ của chi
nhánh NHCT Đống Đa.
3.2 Tình hình hoạt động kinh doanh mua bán ngoại tệ của ngân hàng
công thương Đống Đa
4. Đánh giá hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại chi nhánh NHCT
Đống Đa
4.1 Kết quả đạt được
4.2 Nguyên nhân và hạn chế trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ
hiện nay tại NHCT Đống Đa.
Chương 3:Một số giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động kinh
doanh ngoại tệ tại chi nhánh NHCT Đống Đa.
1. Định hướng hoạt động kinh doanh đối ngoại của NHCT Việt nam
đến năm 2001.
2.Một số giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại
chi nhánh NHCT Đống Đa.
2.1 Đa dạng hoá các hoạt động kinh doanh ngoại tệ
2.2 Chủ động trong khai thác các nguồn ngoại tệ
2.3 Thúc đẩy hoạt động có liên quan trực tiếp tới kinh doanh ngoại
tệ.
2.4 Đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ hoạt động kinh doanh
ngoại tệ và chính sách phát triển nhân lực.
3. Những kiến nghị
3.1 Kiến nghị với NHCT Việt Nam
3.2 Kiến nghị với NHNN
3.3 Kiến nghị khác
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
Lời kết
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
LỜI MỞ ĐẦU
Thực hiện chính sách mở cửa, với phương châm đa dạng hoá, đa phương
hoá các quan hệ kinh tế với các nước trong khu vực và trên thế giới, hoạt động
kinh doanh đối ngoại này được mở rộng, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng mạnh
trong đó có sự đóng góp tích cực của hệ thống ngân hàng thương nmại. Từ khi
thực hiện công cuộc đổi mới hệ thống ngân hàng Việt Nam hoạt động của các
ngân hàng thương mại đã đang dạng hoá nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng
của khách hàng, nền kinh tế quốc dân trong đó có nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ
ngày càng mở rộng và phát triển
Nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng công thương Đống Đa
trong thời gian qua đã phần nào đáp ứng được nhu cầu nào trong kinh doanh.
Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn có những vấn đề nổi lên cần phải xử lý tiếp như
quan hệ mua bán giữa các loại ngoại tệ, giữa ngoại tệ và nội tệ, giữa huy động
và sử dụng,.. Do đó đòi hỏi phải tìm kiếm các giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt
động kinh doanh ngoại tệ .
Với ý nghĩa đó thông qua hoạt động thực tế tại ngân hàng Công thương
Đống Đa, em xin được chọn đề tài: "Một số giải pháp góp phần thúc đẩy hoạt
động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng Công thương Đống Đa", mong được
góp phần giải quyết những vấn đề bức xúc của thực tiễn và có ý nghĩa lâu dài.
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Bản chuyên đề được nghiên cứu một cách tổng hợp những vấn đề cơ bản
của hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại.
Từ những nghiên cứu cơ bản đó, đi sâu vào phân tích thực trạng hoạt
động tại ngân hàng Công thương Đống Đa từ đó đánh giá kết quả, những hạn
chế còn tồn tại trong hoạt động này, phân tích những nguyên nhân của hạn chế
đó và đưa ra một số giải pháp, kiến nghị của tác giả nhằm tháo gỡ những hạn
chế trên và thúc đẩy hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng.
1/ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
+ Đối tượng nghiên cứu là mảng hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân
hàng Thương mại cùng các hình thức giao dịch của nó cũng như các điều kiện
để thực hiện các hình thức này.
+ Phạm vi nghiên cứu là chi nhánh ngân hàng Công thương Đống Đa
2/ Kết cấu:
Tên đề tài nghiên cứu"Một số giải pháp góp phần thúc đẩy hoạt động kinh
doanh ngoại tệ tại chi nhánh ngân hàng Công thương khu vực Đống Đa"
3/ Bố cục
Lời mở đầu
Chương I: Hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại
Chương II: Phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại
ngân hàng Công thương Đống Đa
Chương III: Một số giải pháp góp phần thúc đẩy hoạt động kinh doanh
ngoại tệ tại ngân hàng Công thương khu vực Đống Đa.
Lời kết
Hà nôi, ngày tháng năm 2001
Sinh viên
Nguyễn Mạnh Thắng
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
CHƯƠNG I
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
NGOẠI TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1. NGHIỆP VỤ KINH DOANH NGOẠI TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI
1.1 Tổng quan về thị trường ngoại hối
Thế nào là thị trường ngoại hối. Sự ra đời và phát triển của thị trường
ngoại hối gắn liền với sự phát triển của ngoại thương. Các giao dịch trong ngoại
thương liên quan đến nhiềuloại đồng tiền của nhiều quốc gia khác nhau. Chẳng
hạn chúng ta không thể thu mua nông sản bằng USD để xuất khẩu và cũng
không thể nhập phân bón từ nước ngoài bằng VND. Do đó cần có sự chuyển đổi
USD và VND khi xuất nhập khẩu. Đó chính là thị trường ngoại hối.
Như vậy, thị trường ngoại hối là thị trường thực hiện các giao dịch trao
đổi các ngoại tệ. Thị trường này bắt nguồn từ sự hình thành và phát triển của
ngoại thương, do đó sự phát triển của nó gắn liền với sự phát triển của ngoại
thương. Có rất nhiều các trung tâm giao dịch ngoại hối lớn trên thế giới như
London, Newyork, Tokyo., Frankfurk… điều hành và phát triển thịnh vượng
gắn liền với sự phát triển của các trung tâm thương mại sầm uất với đầy đủ các
giao dịch buôn bán trong và ngoại nước.
1.1.1 Đặc điểm của thị trường ngoại hối
Vì là thị trường mua bán các loại hàng hoá đặc biệt - đồng tiền của các
nước - nên thị trường ngoại hối có đặc điểm riêng sau:
- Thị trường ngoại hối là thị trường mang tính quốc tế, phạm vi hoạt động
không chỉ trong một quốc gia mà trên khắp toàn cầu để phục vụ cho nhu cầu
giao dịch ngoại tệ.
- Thị trường ngoại hối là thị trường hoạt động liên tục trong một ngày. đặc
điểm này xuất phát từ sự chênh lệch múi giờ giữa các khu vực địa lý khác nhau
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
khiến cho thị trường ngoại hối quốc tế nói chung luôn mở cửa, các giao dịch
được thực hiện nhờ vào các phương tiện thông tin liên lạc hiện đại như: Điện
thoại, FAX, hệ thống giao dịch và thông tin tài chính, ngân hàng quốc tế khiến
cho các giao dịch luôn được thực hiện.
- Các hoạt động giao dịch trên thị trường ngoại hối chủ yếu là các loại
ngoại tệ mạnh, có khả năng chuyển đôỉ cao: USD, DEM,JPY,GBP,… Các thị
trường ngoại hối quốc tế giao dịch chủ yếu là USD và thường dùng nó làm dự
trữ ngoại tệ của nước mình. Do đó thông thường giá trị của các đồng tiền khác
được biểu hiện thông qua USD.
- Thị trường ngoại hối là thị trường vô hình nhưng hoạt động rất sôi động
các đồng tiền không phải được mua bán tại các sàn giao dịch mà được tổ chức
thành thị trường qua tay, tại đó hàng năm các nhà kinh doanh ngoại hối chủ yếu
là các ngân hàng sẵn sàng mua và bán các loại tiền gửi ghi bằng ngoại tệ. Thị
trường ngoại hối mang tính chất cạnh tranh cao và việc mua bán giữa các Công
ty, ngân hàng, chính phủ, thườngdiễn ra thông qua hệ thống các ngân hàng
thương mại.
1.1.2 Cấu trúc thị trường ngoại hối
Về cấu trúc thị trường ngoại hối không phức tạp lắm. Nếu căn cứ vào hình
thức tổ chức, thị trường gồm hai loại: thị trường có tổ chức và thị trường không
có tổ chức, có thể mô tả bằng sơ đồ sau:
Nếu căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh, thị trường ngoại hối có thể bao
gồm nhiều thị trường khác nhau như: thị trường giao ngay. Thị trường có kỳ
hạn, thị trường giao sau, thị trường quyền chọn và thị trường hoán đổi ngoại tệ.
Sơ đồ:
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
Cơ cấu của thị trường ngoại hối
Các bên tham gia thị trường ngoại hối được xác định bằng luật lệ của
nhiều quốc gia khác nhau. Tại phần lớn các nước luật lệ này được các chủ thể
thực hiện các giao dịch thông qua các trung gian được uỷ quyền có hay không
có trách nhiệm kiểm soát và là những thành viên chính tham gia thị trường ngoại
hối, đó là các NHTM và NHTW, các nhà môi giới, các Công ty xuất nhập khẩu.
Chúng ta xem xét vai trò của các thành viên trên thị trường ngoại hối
NHTM và ngân hàng đầu tư.
Nhóm này bao gồm tất cả các ngân hàng thương mại và ngân hàng đầu tư
tham gia mua bán ngoại tệ cho chính họ khi thực hiện mục tiêu kinh doanh hay
mua bán thay cho khách hàng khi thực hiện vai trò môi giới. Ngày nay, thị phần
ngoại tệ liên ngân hàng lớn hơn rất nhiều so với hoạt động trên cơ sở hoạt động
khách hàng. Theo thống kê, hoạt động ngoại tệ liên ngân hàng chiếm từ 70-
90% tổng doanh số hoạt động kinh doanh đối ngoại.
Hoạt động trên cơ sở nghiệp vụ khách hàng: Các ngân hàng thương mại
đảm nhận hầu hết các hoạt động chuyển hoá trên thị trường ngoại hối với tư
cách là người bán hoặc mua. Những ngân hàng lớn có nhiều khách hàng hoạt
động kinh doanh xuất nhập khẩu, họ thương xuyên có nhu cầu mua ngoại tệ để
thanh tóan tiền hàng nhập khẩu hoặc có nhu cầu bán ngoại tệ để lấy nôị tệ chi
tiêu trong nước, lúc này NHTM sẽ tham gia vào thị trường ngoại hối với tư
cách là trung gian thay mặt cho khách hàng của mình để thực hiên các giao dịch.
Khi thực hiện các hợp đồng thanh toán bằng ngoại tệ trước hoặc sau các NHTM
đều phải thực hiện nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ.
Bên cạnh những giao dịch phục vụ thanh toán, hầu hết các ngân hàng còn
hoạt động kinh doanh ngoại tệ theo hình thức liên ngân hàng, có nghĩa các ngân
hàng trực tiếp mua bán với nhau bằng chính số dư tài khoản ngoại tệ của mình.
Ngân hàng Trung ương
Ở hầu hết các nước NHTW là người đóng vai trò tổ chức và kiểm soát,
điều hành và ổn định sự hoạt động của thị trường ngoại hối nhằm ổn định tỷ giá
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
hối đoái. Ngân hàng trung ương có 2 chức năng trên thị trường ngoại hối đó là
một mặt phục vụ khách hàng của mình ( chủ yếu là các cơ quan hành chính nhà
nước, các ngân hàng thương mại nước ngoài, các tổ chức tiền tệ quốc tế,. Mặt
khác trung ương giám sát các hoạt động của thị trường, theo dõi, tỷ giá và trong
trường hợp cần can thiệp thì có thể một mình hoặc cùng các ngân hàng trung
ương khác để tác động tới một đồng tiền này hay một đồng tiền khác. Sự can
thiệp của ngân hàng thương mại nhằm cân bằng nhu cầu ngoại tệ để giữ cho tỷ
giá hối đoái tránh được những biến động. Khi can thiệp trên thị trường ngoại
hối, ngân hàng trung ưong thường sử dụng quý dự trữ bình ổn tỷ giá và thực
hiện chính sách hoạt động công khai. Ngân hàng trung ương dùng nghiệp vụ
mua bán ngoại tệ để điều chỉnh cung cầu thị trường. Trong trường hợp cung
ngoại tệ lớn hơn cầu ngoại tệ, ngân hàng trung ương buộc phải mua ngoại tệ
bằng đồng bản tệ và bán ngoại tệ trong trường hợp ngược lại với giá cả do ngân
hàng thương mại quy định trong trường hợp ngược lại với giá cả ngân hàng
trung ương. Thông qua nghiệp vụ mua bán ngoại tệ để điều chỉnh tỷ giá hối đoái
là những biện pháp rất quan trọng của nhà nước để ổn định sức mua của đồng
tiền quốc gia, đây là biện pháp trực tiếp tác động vào tỷ giá. Bên cạnh đó, các
ngân hàng trung ương cũng thường ký thoả thuận vay dự trữ và thoả thuận này
cho phép các ngân hàng trung ương vay dự trữ ngoại tệ trong thời gian ngắn để
bình ổn tỷ giá.
Là những người tham gia trên thị trường với tư cách là trung tâm trong
giao dịch mua bán hoặc mua bán thay cho người khác nhằm thu hoa hồng trong
từng chuyến giao dịch. Họ có thể là trung gian giữa các ngân hàng, giữa ngân
hàng với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với nhau để tạo điều kiện cho cung
cầu ngoại tệ.
Cơ sở hoạt động của các nhà mối giới là việc tổ chức bằng điện thoại hoặc
mạng vi tính với các ngân hàng, doanh nghiệp trong và ngoài nước. Nhiệm vụ
của người môi giới là tìm ra một tỷ giá có lợi nhất cho khách hàng của mình
thông qua việc sử dụng hệ thống thông tin. Các nhà môi giới luôn có các hợp
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
đồng mua bán ngoại tệ với ngân hàng cộng tác với họ, các họp đồng này thường
xuyên ấn định mức chính từ các hợp đồng, tất nhên tuỳ từng ngân hàng tuỳ từng
hợp đồng đã thoả thuận trước giá mua tối đa và giá bán tối thiểu, đã tạo cho các
nhà môi giới những cơ hội lớn để tìm đến đối tác có nhu cầu.
Từ đó tỷ giá hối đoái của thị trường được các nhà môi giới xác định trên
cơ sở tham gia cung cầu thị trường
Các Công ty
Việc tham gia vào thị trường ngoại hối của Công ty bắt nguồn từ thị
trường quốc tế đầu tư trực tiếp. Thương maị quốc tế gắn liền với việc thanh toán
bằng ngoại tệ, do vậy việc mua bán ngoại tệ trên thị trường ngoại hối của các
Công ty, trước hết để thanh toán hàng hoá xuất nhập khẩu, sau nữa nhằm tự bảo
hiểm đối với các rủi ro do những biến động bất lợi của tỷ giá hối đoái gây ra
Các giao dịch mua bán ngoại tệ giưã các Công ty và ngân hàng chỉ chiêm một
tỷ lệ nhỏ trong các giao dịch trên thị trường ngoại hối. Tuy nhiên hiện nay vai
trò của các Công ty lớn, đặc biệt là các Công ty quốc gia ngày càng phát triển
trên thị trường ngoại hối. Nguyên nhân do các Công ty đa quốc gia thi hành
chính sách mở cửa rộng các nguồn dự trữ ngoại tệ, giảm bớt nguy cơ thiệt hại do
sự mất giá của các nguồn vốn tính bằng tiền không ổn định, đồng thời tích cực
chạy đua vì lợi nhuận trên cơ sở thu chênh lệch giá. Nếu như tỷ giá của một
đồng tiền nào đó có xu hướng giảm thì các Công ty sẽ chuyển nguồn vốn của
mình sang đồng tiền ổn định hơn.
Tuy nhiên, các Công ty có nhu cầu về mua bán ngoại tệ đều tiến hành giao dịch
với các ngân hàng và không chỉ căn cứ vào giá mua bán do ngân hàng chào mà
còn dựa vào khả năng cung cấp, việc đánh giá các thông tin về kinh tế ở các
nước mà họ đang hoạt động, khả năng đưa ra dự báo tỷ giá trong tương lai.
Qua phân tích cơ cấu tổ chức của thị trường ngoại hối, chúng ta thấy các
ngân hàng thương mại là những thành viên chính tham gia thị trường ngoại hối,
sau đây chúng ta xem xét họ sẽ thực hiện các nghiệp vụ gì trên thị trường này.
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
1.2 Các nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ của NHTM
Thực tế cho thấy, bất kỳ loại hình kinh doanh nào mang lại lợi nhuận lớn
thì rủi ro mà nó đem lại cũng không phải là nhỏ và kinh doanh ngoại tệ cũng
không nằm ngoài quy luật đó. Các rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngoại hối:
+ Rủi ro tỷ giá hối đoái
+ Rủi ro trạng thái ngoại hối
+ Rủi ro tỷ lệ SWAP ( tỷ lệ chuyển đổi)
+ Rủi ro thực hiện
+ Rủi ro chuyển đổi và kinh doanh
Để hạn chế các rủi ro người ta áp dụng các nghiệp vụ trên thị trường hối
đoái.
Tuy nhiên, các nghiệp vụ này không chỉ đơn thuần là hạn chế phòng ngừa
rủi ro mà trong quá trình thực hiện, nó còn mang lại một phần lợi nhuận đáng kể
trong tổng lợi nhuận. Do đó, nó cũng là các nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ trong
chính sách đa dạng hoá sản phẩm kinh doanh cuả ngân hàng. Mục đích kinh
doanh của ngân hàng là: phòng ngừa rủi ro, kinh doanh kiếm lời và kinh doanh
mang tính chất dịch vụ để thu phí.
1.2.1.Nghiệp vụ hối đoái giao ngay
Thị trường hối đoái giao ngay là một bộ phận của thị trường hối đoái,
doanh số hoạt động của nó chiếm khoảng 58 % tổng số doanh số thương mại
ngoại hối, trong khi thị trường kỳ hạn và thị trường theo quyền chọn chỉ chiếm
tương ứng là 40% và 20%.
Nghiệp vụ hối đoái giao ngay được thực hiện bằng hợp đồng mua bán
ngoại tệ giao ngay trong đó việc cung ứng các đồng tiền chuyển đổi được thực
hiện chậm nhất là hai ngày làm việc kể từ khi hợp đồng được ký kết.
Tỷ giá thanh toán ngay (sau hai ngày làm việc) trong thương mại quốc tế
gọi là SPORT-RATE, nếu một nhà kinh doanh ngoại tệ muốn thay đổi thời hạn
thực hiện hai ngày thành ba ngày thì có thể đề nghị bạn hàng của mình thực hiện
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
tỷ giá SPORT-NEXT, nếu muốn đổi thời hạn thực hiện từ hai ngày thành một
ngày thì đề nghị tỷ giá TOMOROW-NEXT,
Kỹ thuật giao dịch có thể thực hiện bằng điện thoại, hệ thống màn hình
( Computer), bằng điện báo và trên các sở giao dịch chứng khoán. Thực hiện
bằng kỹ thuật màn hình thực chất là thực hiện qua hệ thống thông tin điện tử,
tức là việc thoả thuận hay các hợp đồng được thực hiện thông qua hệ thống “
Money dealing”. Thông qua hệ thống này, các ngân hàng có thể trực tiếp liên hệ
với nhau và thoả thuận các hợp đồng thương mại. Việc chuyển thông tin được
thực hiện bằng bàn phím với những ký tự điện tử và thông tin sẽ xuất hiện trên
màn hình, đồng thời một máy in được nối mạng với hệ thống sẽ in lại thành biên
bản thông tin được chuyển đi. Hệ thống này có ưu điểm so với hình thức điện
thoại là việc ghi nhận các thoả thuận bằng văn bản, khắc phục các lỗi nhầm
thường gặp trong giao dịch điện thoại như nghe nhầm, viết nhầm, vì thế hệ
thống “ Money dealing” được sử dụng rộng rãi.
Tỷ giá giao ngay (SPORT-RATE) được niêm yết trên các báo kinh tế
hàng ngày ở các quốc gia. Thực tế hiện nay, tỷ giá của hầu hết các loại ngoại tệ
được trao đổi đều được tính toán so với USD mà không được tính toán trực tiếp
với nhau nữa. Đồng USD được sử dụng như một loại ngoại tệ trung chuyển
( transport), đồng thời tỷ giá giữa hai đồng tiền không thông dụng, người ta sử
dụng tỷ giá tính chéo sau:
Tỷ gía giao ngay: USD/FRF: 4.8240-60
Tỷ gía giao ngay: USD/JPY: 125.25-36
Tỷ gía giao ngay: USD/JPY được tính như sau:
* Tỷ giá mua:
+ Bán 1 FRF thu được 1/4.8240 USD
+ Bán 1/4.8240 USD thu được 1/4.8240x125.25 JPY, tức là thu được
25.9639 JPY.
Vậy tỷ giá mua FRF là 25.9639
* Tỷ giá bán
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
+ Mua 1 FRF cần có 1/4.8260 USD
+ Muốn có số USD trên cần có 125.35x1/4.8260 JPY, tức là cần có
25.9739 JPY.
Vậy tỷ giá bán FRF là 25.9739
Ta có tỷ giá tính chéo là: 25.9639 - 25.9739
Điều kiện thực hiện nghiệp vụ hối đoái giao ngay là:
+ Trước hết, phải có nhu cầu của khách hàng, thông thường nghiệp vụ
giao ngay phát sinh khi có nhu cầu của khách hàng, ngân hàng sẽ thực hiện
nghiệp vụ này để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
+ Nghiệp vụ giao ngay còn được thực hiện trong hoạt động đầu cơ của
ngân hàng, dự toán tỷ giá của một đồng tiền trong thời gian tới, ngân hàng sẽ
mua đồng tiền đó theo hợp đồng giao ngay với ngân hàng khác. Khi tỷ giá thay
đổi theo đúng dự toán, ngân hàng có thể bán trao ngay số tiền đầu cơ đó và thu
chênh lệch. Ngoài ra, nghiệp vụ trao ngay được sử dụng kết hợp với các nghiệp
vụ khác trong các đầu cơ chênh lệch lãi suất.
1.2.2 Nghiệp vụ ARBITRAGE:
Nghiệp vụ ARBITRAGE là nghiệp vụ kinh doanh của bản thân ngân
hàng, theo ý nghĩa nguyên thuỷ cuả nó, nghiệp vụ này là việc lợi dụng sự chênh
lệch về tỷ giá giữa các thị trường ngoại hối khác nhau để thu lời thông qua hoạt
động mua và bán. Do đó, nó còn có tên gọi là nghiệp vụ kinh doanh chênh lệch
giá hay kinh doanh giao ngay. Đó là việc tiến hành mua bán ngoại tệ đồng thời
trên các thị trường hối đoái theo nguyên tắc mua ở nơi rẻ và bán ở nơi đắt.
Nghĩa là mua với tỷ giá thấp và bán với tỷ giá cao.
Nghiệp vụ này được thể hiện dưới hai dạng: kinh doanh giản đơn và kinh
doanh phức tạp. Kinh doanh giản đơn là việc mua bán ngoại tệ được thực hiện ở
hai thị trường khác nhau trong cùng một thời điểm. Kinh doanh phức tạp là việc
mua bán ngoại tệ thông qua nhiều thị trường, từ 3 thị trường trở lên. Dù là giản
đơn hay phức tạp, nghiệp vụ này chỉ áp dụng giao dịch giữa ngân hàng với ngân
hàng. Tuy nhiên, trong thực tế hoạt động của các nhà kinh tế có thu chi ngoại tệ
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
vẫn diễn ra thường xuyên, để đạt được hiệu quả trong việc sử dụng các loại
ngoại tệ, họ đã yêu cầu ngân hàng sử dụng kỹ thuật ARBITRAGE để dịch vụ
cho họ. Khi đó,ngân hàng với tư cách là người phục vụ khách hàng và thu phí.
Khi thực hiện nghiệp vụ này, người ta áp dụng tỷ giá giao ngay, là tỷ giá
áp dụng tại thời điểm giao dịch (J) nhưng ngày giá trị của nó là sau hai ngày
việc (J+2). Trong trường hợp khách hàng cần giao dịch với hai đồng ngoại tệ thì
ngân hàng phải xác định tỷ giá chéo của hai loại đồng tiền thông qua đồng tiền
trung gian thứ ba.
Để thấy được lợi ích cuả nghiệp vụ này, ta xét ví dụ sau:
Ngày 4/7/1998, Công ty XNK Việt nam nhận được 100.000 DEM từ lô
hàng xuất khẩu sang Đức, đồng thời lại phải thanh toán cho lô hàng nhập khẩu
từ Pháp là : 500.000 FRF, tỷ giá trên các thị trường:
USD/DEM = 2.1525/40
USD/FRF = 5.6410/30
USD/VND = 12960 – 980
Nếu thực hiện nhiệm ARBITRAGE : Ngân hàng sẽ phục vụ cho khách
hàng bằng cách bán DEM lấy FRF, số FRF còn thiếu sẽ được mua bằng VND.
Vì đây là giao dịch giữa hai đồng ngoại tệ nên ta phải xác định tỷ giá
chéo. Theo ví dụ: số DEM của khách hàng không đủ để mua số FRF nên chiều
yết giá sẽ là DEM/FRF.
+ Xác định tỷ giá bán: DEM/FRF
Bán DEM theo tỷ giá 1 USD = 2,1540 DEM
Mua FRF theo tỷ giá 1 USD = 5,6410 FRF
Tỷ giá cần tìm là DEM/FRF, do DEM là đồng tiền yết giá và FRF là đồng
định giá. Vậy ta có: 1 DEM = 5,6410/2,1540 = 2,6188 FRF
+ Số FRF mua được từ 100.000 Dem:
100.000 x 2,6188 = 261.880 FRF
+ Số FRF còn thiếu: 500.000 – 261880 = 238.120 FRF
* Mua số FRF còn thiếu bằng VND:
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
+ Tỷ giá mua FRF/VND
Mua FRF theo tỷ giá 1 USD = 5,6410 FRF
Bán VND theo tỷ giá 1 USD = 1.0980 VND
Vậy 1 FRF = 12980/5,6410 = 2301 VND
+ Số VND dùng để mua 238.120 FRF:
238120 x 2301 = 547.914.120 VND
Nếu thực hiện nghiệp vụ ARBITRAGE:
Công ty sẽ bán toàn bộ số DEM lấy VND, sau đó dùng VND để mua
500.000 FRF:
+ Bán DEM lấy VND: Tỷ giá bán DEM/VND:
Bán theo tỷ giá: 1 USD = 2,1540 DEM
Mua VND theo tỷ giá: 1 USD = 12960 VND
Vậy 1 DEM = 12960/2,1540 = 6016,71 VND
+ Số VND thu được do bán DEM:
100000 x 6016,71 = 601671000 VND
+ Mua 500000 FRF bằng VND: 500000 x 2301 = 1150500000 VND
Số VND công ty phải bỏ ra để thực hiện thanh toán:
1.150.500.000 – 601.671.000 = 548.829.000 VND
Như vậy, so sánh hai kết quả trong hai trường hợp trên ta thấy rằng:
Thông qua hai dịch vụ ARBITRAGE của ngân hàng, công ty sẽ tiết kiệm
được số tiền là:
548.829.000 – 547.914.120 = 914.880 VND
Nếu là giao dịch với khối lượng ngoại tệ lớn sẽ tạo ra một khoản chênh
lệch đáng kể cho khách hàng. Sở dĩ có khoản chênh lệch này là do có sự chênh
lệch khác nhau giữa rty giá mua và tỷ giá bán của các đồng tiền. Trước
đây,nghiệp vụ này rất phát triển chiếm tới đến 40 % lợi nhuận kinh doanh ngoại
tệ của ngân hàng nhưng ngày nay, trên cơ sở những thông tin hiện đại, các thị
trường ngoại hối trở nên thông suất nhiệp vụ ARBITRAGE trê không cón ý
nghĩa lới trong kinh doanh ngoại hối.
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
Khái niệm nghiệp vụ ARBTRAGE ngày nay được hiểu là việc mua bán
ngoại tệ để nhằm thu lợi nhuận tư sự chênh lệch tỷ giá mua tỷ giá bán, nhưng
hai hoạt động đối ứng này không phát sinh cùng một thời điểm mà thông thường
liên quan tơí những phát sinh khi cân đối ngoại tệ.
Điều kiện để thực hiện nghiệp vụ ARBITRAGE là :
Trước hết, Ngân hàng phải là thành viên của hện thống thông tin điện tử,
ở đó Ngân hàng có thể thường xuyên theo dõi biến động tỷ giá các thị trường
khác nhau trên thế giới, đồng thời có thể đưa ra tỷ giá chào mua, chào bán của
mình.
Thứ hai, cán bộ kinh doanh ngoại tệ của Ngân hàng cần có trình độ, phản
ứng linh hoạt với thị trường. Anh tay phải biết thông thi kinh tế chính trị, xã hội
phải dự đoán được phản ứng của thi trường trước những thông tin đó, đưa ra
được mức tỷ giá thực tế luôn biến động ( ví dụ : Khi nhận được thông báo thu từ
nước ngoài vào Pháp giảm nhẹ trong tháng qua, dự đoán xuất khẩu giảm sẽ dẫn
tới giảm cung USD trong tương lai, lập tức cán bộ ngân hàng Pháp ấn định tỷ
giá của mình tăng cao một chút để tránh những thiệt hại xẩy ra. Một ngân hàng
Đức có 3 triệu USD chưa cân đối được sau một hợp đồng bán FRF với khách
hàng, nhận thấy cố thể thu lợi từ tỷ giá chào mua vừa tăng của ngân hàng Pháp,
lập tức bán 3 triệu USD này cho ngân hàng Pháp.
Như vậy, các ngân hàng liên tục thay đổi tỷ giá, liên tục giao dịch ngoại tệ
trong ngày nhằm tránh rủi ro trước những biến động tỷ giá và thu lơị nhuận
ARBITRGE. Lợi nhuận này có thể thấp hơn lợi nhuận tính theo khoảng cách
giữa tỷ giá mua vào và bán ra của ngân hàng.
1.2.3. Nghiệp vụ hối đoái kỳ hạn (FORWARD):
Nghiệp vụ hối đoái kỳ hạn được thực hiện bằng hợp đồng mua bán bằng
ngoại tệ kỳ hạn, trong đó việc hoàn tất nghiệp vụ này được thực hiện vào một
thời điểm nhất định sau đó, vơéi tỷ giá nhất định đã được quy định trong hợp
đồng tại thời điểm ký kết.
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
Khác với nghiệp vụ mua bán giao ngay là kinh doanh chênh lệch giá kiếm
lời, nghiệp vụ mua bán kỳ hạn chủ yếu là phòng ngừa rủi ro do biến động của tỷ
giá tại thời điểm chuyển đổi quyền sở hữu về tài sản hữu hình của các chủ thể
kinh tế trong nước và nước ngoài với tỷ giá tại thời điểm thanh toán các giao
dịch trong tương lai.
Đối với ccác nhà kinh doanh xuất nhập khẩu, họ luôn có nguồn thu chi về
ngoại tệ trong nước cũng như nứoc ngoài và họ không thể tránh khỏi rủi ro do
các đồng ngoại tệ đem lại , vì nó luôn biến động theo chiều hướng tăng hoặc
giảm. Chính vì vậy các nhà xuất nhập khẩu, thực hiện hợp đồng với nước ngoài
về xuất khẩu một loại hàng hoá nào nhưng việc thanh toán không xẩy ra ngay
sau khi giao hàng mà nó xảy ra vào một ngày ấn định trong tương lai. Trong khi
đó tỷ giá các đồng ngoại tệ có thể thay đổi theo chiều hướng giảm , nghĩa là
đồng ngoại tệ bị mất giá và đến ngày thanh toán nhà xuất khẩu nhận được số
tiền bản tệ “ít hơn” so với lúc giao hàng. Vì vậy, để giảm bớt rủi ro, Anh ta ký
với ngân hàng một hợp đồng gọi là hợp đồng có kỳ hạn với đúng bằng thời hạn
thanh toán của người nứơc ngoài. Ngược lại các nhà nhập khẩu, để tránh khỏi
rủi ro khi tỷ giấ tăng họ cũng có thể ký hợp đồng mua với ngân hàng.
“Hợp đồng mua bán kỳ hạn” là một hợp đồng trao đổi một đồng tiền này
với một đồng tiền khác, tỷ giá trao đổi trong tuơng lai được ấn định ngày ký hợp
đồng (J), việc giao vốn đựoc thực hiện ở một ngày xác định trong tương lai
(J+N)
Thị trường hối đoái giao ngay và thị trường hối đoái kỳ hạn có những đắc
điểm chung về phạm vi nhân sự tham đự và tổ chức thị trường, kỹ thuật ký kết
hợp đồng, ưu thế giao dịch của đồng USD. Điểm khác lớn nhất giữa chúng thể
hiện ở chỗ : Trên thị trường kỳ hạn , tỷ giá giao dich ít phụ thuộc vào mức
độccung cầu thời hạn mà phụ thuộc lớn vào mức chênh lệch lãi suất giữa
haiđồng tiền giao dịch .
Cách xác định tỷ giá kỳ han :
* Cách xác định hướng giao dịch :
SV: Nguyễn Mạnh Thắng
Chuyên đề Tốt nghiệp
Ngân hàng luôn là người mua rẻ , bán đắt và khách hàng là người mua đắt bán
rẻ . Khi ngân hàng mua bán trên thi trường với ngân háng khác thì cũng có thể
với tư cách là khác hàng chịu thiệt thòi về tỷ giá ( Nếu ngân hàng là người hỏi
gía)
* Cách xác điịnh tỷ giá kỳ hạn :
Tỷ giá ky hạn của gân hàng là tỷ giá kỳ hạn của khách hàng và ngược lại . Ngân
hàng khi xác định tỷ giá mua bán kỳ hạn thì ngân hàng đứng ra với tư cách là
khách hàng mua bán hoặc vay, cho vay với ngân hàng khác.
*Cách xác điịnh tỷ giá mua kỳ hạn của ngân hàng :
Bước 1: Xác điịnh tỷ giá bán giao ngay đồng yết giá đối khoản là đồng
định giá (C), bao giờ cũng là giá thấp, vì trên thi trương ngân hàng đang đóng
vai trò là khách hàng.
Bước 2: Cho vay đồng định giá với lãi suất thấp(t2)
Bước 3: Đi vay đồng yết giá với lãi suất cao(t+1)
Bước 4: Xác định chênh lệch lãi suất :
C (t 2 − t 1).n
Δt =
36.000
C (t 2 − t 1).n
Δt =
36.000+ t ln
Nếu t2>t1 thì At là điểm gia tăng
Nếu t2 Bước 5: Xác định tỷ giá kỳ hạn ;
Nếu t2>t1 : Tỷ giá kỳ hạn =C+At
Nếu t2 < t1: Tỷ gía kỳ hạn =C+At
*Cách xác định tỷ giá bán kỳ hạn của ngân hàng :
Bước 1: Xác định tỷ giá mua giao ngay đồng yết giá với đối khoản là
đồng định giá, tỷ giá cao (C).
Bước 2: Cho vay đồng yết giá với lãi suất thấp (t1)
Bước 3: Đi vay đồng định giá với lãi suất cao (t2)
Bước 4: Xác định chênh lệch lãi suất :
C (t 2 − t 1).n
SV: Nguyễn Mạnh Thắng Δt =
36.000
Chuyên đề Tốt nghiệp
Bước 5 : Xác định tỷ giá kỳ hạn (CAT)
Nếu t2>t1 :CAT=C+At
Nếu t2< t1: CAT=C+At
*Ví dụ : Một nhà kinh doanh XNK của Pháp có nguồn thu ngoại tệ do XK
hàng hoá là 1000000 USD với thời hạn 3 tháng . Để phòng ngừa rủi ro , nhà
kinh doanh này kỳ kết hợp đồng bán kỳ hạn với ngân hàng .
Tỷ giá bán giao ngay : USD/FRF=5,1420/60
Lãi suất USD (Thời hạn 3 tháng ) : 7%-8%
Lãi suất FRF (thời hạn 3 tháng ) 6% -6,5%
*Xác định tỷ giá mua kỳ hạn của ngân hàng :
+ Tỷ giá bán giao ngay :USD / FRF=5,1420
+ Để có bán, giao ngay, ngân hàng sẽ phải thực hiện :
Cho vay đồng FRF với lãi suất thấp 6%, đi vay đồng USD với lãi suất cao
8%, lúc đó ngân hàng sẽ lỗ2%.
Cêch lệch trên thị trường tiền tệ sẽ bù lại cên lệch tỷ giá giao ngay và tỷ
giá kỳ hạn trên thi trường hối đoái.
Δt = 5. 1420 x (8−6) x 90
= 0 . 0257
36000
+ Vậy tỷ giá kỳ hạn của USD / FRF 3 tháng là :
CAT=5,1420 - 0,0257=5,1163
Sau 3 tháng nhà XNK Pháp bán cho ngân hàng với tỷ giá :
USD/FRF = 5,1163, nhà XK đã hạn chế được rủi ro.
* Giả sử sau ba tháng tỷ giá bán trên thi trường là 5,1110. Nếu xét ở góc
độ là nhà XNK không ban kỳ hạn cho ngân hàng tớc là chỉ chờ cho hợp đồng
thanh toans của nước ngoài đến hạn. Số ngoại tệ thu về, nhà XNK bán ngay cho
ngân hàng với giá thi trường thì lúc đó nhà XNKbị mất mồi . USD là 0,005 FRF
so với tỷ giá kỳ hạn (Nếu như bán kỳ hạn cho ngân hàng ). Tuy nhiên, xét ở mức
SV: Nguyễn Mạnh Thắng