Luận văn văn hóa ứng xử của cán bộ thư viện với bạn đọc trường hợp thư viện tỉnh hậu giang

  • 18 trang
  • file .pdf
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
NGUYỄN THỊ LUYẾN
VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA
CÁN BỘ THƯ VIỆN VỚI BẠN ĐỌC
TRƯỜNG HỢP THƯ VIỆN
TỈNH HẬU GIANG
Chuyên ngành: VĂN HÓA HỌC
Mã số: 60310640
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HÓA HỌC
Trà Vinh, tháng 01 năm 2016
Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN XUÂN HƯƠNG
Phản biện 1: TS. Nguyễn Phúc Nghiệp.
Phản biện 2: TS. Mai Mỹ Duyên.
Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt
nghiệp thạc sĩ Văn hóa học họp tại Trường Đại học Trà
Vinh vào ngày 17 tháng 01 năm 2016
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
 Thư viện trường Đại học Trà Vinh
-1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Văn hóa ứng xử là sự thể hiện tư duy của con
người, được biểu hiện trong lối sống, thái độ, nhân
cách, hành động. Trong môi trường thư viện, có sự
tiếp xúc thường xuyên giữa cán bộ thư viện với bạn
đọc thuộc nhiều thành phần khác nhau cho nên vấn đề
văn hóa ứng xử càng đóng vai trò quan trọng.
Là một cán bộ đang công tác trong ngành thư
viện, em luôn xác định phục vụ bạn đọc với thái độ
nhiệt tình, hết mình và ứng xử bạn đọc lịch sự là
nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Chính vì vậy, việc
chọn đề tài nghiên cứu: “Văn hóa ứng xử của cán bộ
thư viện với bạn đọc – Trường hợp Thư viện tỉnh
Hậu Giang” sẽ giúp em hiểu hơn về tầm quan trọng
của văn hóa ứng xử của cán bộ thư viện với bạn đọc;
về thực trạng văn hóa ứng xử của cán bộ thư viện với
bạn đọc tại thư viện mình, qua đó đưa ra những đề
xuất, kiến nghị để góp phần xây dựng văn hóa ứng xử
ở thư viện được tốt hơn.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Văn hóa ứng xử từ lâu đã được nhiều người
quan tâm nghiên cứu. Qua tìm hiểu, tác giả luận văn
thấy một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
Công trình “Văn hóa ứng xử các dân tộc Việt
Nam” do Lê Như Hoa chủ biên. “Văn hóa ứng xử của
-2-
người Hà Nội với môi trường thiên nhiên” do Nguyễn
Viết Chức chủ biên. Tác phẩm“Bàn về văn hóa ứng
xử của người Việt Nam” của tác giả Nguyễn Tất
Thịnh hay Công trình nghiên cứu “Văn hóa người
Việt vùng Tây Nam bộ” do Trần Ngọc Thêm chủ
biên… Văn hóa ứng xử cũng là lĩnh vực nghiên cứu
của nhiều luận văn tốt nghiệp đại học, thạc sĩ như:
Văn hóa ứng xử của người Hà Nội trong thời kỳ đổi
mới hiện nay, Văn hóa ứng xử với biển của người Việt
miền Tây Nam Bộ...
Qua những công trình nghiên cứu tiêu biểu về
văn hoá ứng xử nêu trên, em thấy rằng văn hóa ứng
xử đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm với nhiều
công trình có giá trị đã được ghi nhận. Tuy nhiên
chưa có công trình nào nghiên cứu đề tài “Văn hóa
ứng xử của cán bộ thư viện với bạn đọc – Trường
hợp Thư viện tỉnh Hậu Giang” .
3. Mục đích nghiên cứu
Nắm được ý nghĩa, vai trò của văn hóa ứng xử
của cán bộ thư viện với bạn đọc. Thấy được những
mặt tích cực, tồn tại cũng như những nguyên nhân
ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử với bạn đọc của cán
bộ Thư viện Hậu Giang. Từ đó, đưa ra những đề xuất,
kiến nghị nhằm xây dựng chuẩn văn hóa ứng xử cho
cán bộ thư viện.
-3-
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng: văn hoá ứng xử của cán bộ Thư
viện tỉnh Hậu Giang với bạn đọc thuộc nhiều đối
tượng như: nhân dân, học sinh sinh viên, cán bộ,
công chức.
Phạm vi: với đề tài này người viết nghiên cứu
văn hóa ứng xử của cán bộ Thư viện tỉnh Hậu Giang
với bạn đọc thuộc nhiều đối tượng trên địa bàn thành
phố Vị Thanh.
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên
cứu: Phương pháp thu thập thông tin, phương pháp
nghiên cứu tài liệu, quan sát, phỏng vấn sâu, phương
pháp điều tra xã hội học, phương pháp nghiên cứu
liên ngành và phương pháp phân tích tổng hợp tài
liệu.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận
văn
Đề tài sẽ góp phần giúp cho cán bộ Thư viện
Hậu Giang thấy được ý nghĩa và tầm quan trọng của
văn hóa ứng xử trong phục vụ bạn đọc. Giúp cho lãnh
đạo Thư viện tỉnh Hậu Giang có định hướng để đào
tạo, tập huấn về kỹ năng ứng xử cho cán bộ thư viện
Hậu Giang. Luận văn cũng là tài liệu tham khảo ý
nghĩa cho những người làm công tác thư viện nói
chung và Thư viện Hậu Giang nói riêng.
7. Bố cục luận văn
-4-
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham
khảo, phục lục, luận văn gồm 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn.
- Chương 2: Đặc điểm văn hóa ứng xử với bạn
đọc của cán bộ Thư viện Hậu Giang.
Chương 3: Góp phần xây dựng văn hóa ứng xử
của cán bộ thư viện Hậu Giang đối với bạn đọc hiện
nay.
-5-
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Các khái niệm công cụ
1.1.1. Thư viện
Năm 1970, trong đề nghị chuẩn hóa quốc tế trong
lĩnh vực thống kê thư viện, UNESCO đã đưa ra định nghĩa
về thư viện như sau: Thư viện, không phụ thuộc vào tên
gọi của nó, là bất cứ bộ sưu tập có tổ chức nào của sách,
ấn phẩm định kỳ hoặc các tài liệu khác, kể cả đồ họa, nghe
– nhìn và nhân viên phục vụ có trách nhiệm tổ chức cho
bạn đọc sử dụng các tài liệu đó nhằm mục đích thông tin,
nghiên cứu khoa học, giáo dục hoặc giải trí [73, tr. 2].
1.1.2. Văn hóa
Để tiếp cận và tìm hiểu đề tài nghiên cứu, người
viết cho rằng khái niệm văn hóa của nhà nghiên cứu Phạm
Xuân Nam là phù hợp: Yếu tố hàng đầu của văn hóa là sự
hiểu biết, bao gồm trí thức khoa học, kinh nghiệm và sự
khôn ngoan tích lũy được trong quá trình học tập, lao động
sản xuất và đấu tranh để duy trì và phát triển cuộc sống
của mỗi cộng đồng dân tộc và mỗi thành viên trong cộng
đồng ấy. Nhưng chỉ riêng sự hiểu biết thôi chưa làm nên
văn hóa. Sự hiểu biết chỉ trở thành văn hóa khi nó làm nền
và định hướng cho thế ứng xử (thể hiện ở tâm hồn, đạo lý,
lối sống, thị hiếu, hành vi… ) của mỗi cá nhân và cả cộng
đồng hướng tới cái đúng, cái tốt, cái đẹp trong quan hệ với
-6-
mình, với người, với môi trường xã hội và môi trường tự
nhiên… [18, tr. 9].
1.1.3. Văn hóa ứng xử
Văn hóa ứng xử là khái niệm để chỉ những sáng
tạo về lĩnh vực ứng xử trong xã hội loài người và ứng xử
giữa con người với vũ trụ. Ứng xử trong xã hội loài người
hay là giữa con người với con người, bao gồm hàng loạt
hệ thống khác nhau như ứng xử trong gia đình, ứng xử
trong họ tộc, ứng xử trong cộng đồng làng xã… cho đến
ứng xử giữa các dân tộc và các quốc gia với nhau; mỗi hệ
thống ứng xử có những nguyên tắc và cung cách riêng.
Trên cơ sở các khái niệm ứng xử, văn hoá ứng xử
nêu trên, có thể hiểu khái niệm văn hóa ứng xử của cán bộ
thư viện với bạn đọc như sau: Văn hóa ứng xử của cán bộ
thư viện với bạn đọc là cách ứng xử của cán bộ thư viện
được thể hiện bằng thái độ, hành vi, cử chỉ có văn hóa của
cán bộ thư viện với bạn đọc trong một tình huống giao tiếp
nhất định để tạo ra môi trường giao tiếp ứng xử văn hóa
nơi thư viện.
1.1.4. Chủ thể - khách thể thư viện
Một trong những yếu tố quan trọng cấu thành nên
thư viện chính là cán bộ thư viện. Cho nên người cán bộ
thư viện chính là chủ thể. Còn khách thể của thư viện
chính là sách và người đọc.
-7-
1.2. Khái quát Thư viện tỉnh Hậu Giang
1.2.1. Sự hình thành Thư viện
Thư viện tỉnh Hậu Giang được thành lập theo
Quyết định số 62/2004/QĐ-UB ngày 3 tháng 2 năm 2004,
là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du
lịch tỉnh Hậu Giang.
1.2.2. Cơ cấu tổ chức
Cơ cấu tổ chức thư viện tỉnh Hậu Giang gồm: Ban
Giám đốc và các phòng ban. Ban Giám đốc 3 người (1
Giám đốc và 2 phó Giám đốc), Phòng Nghiệp vụ -
Phong trào (10 người), Phòng Công tác bạn đọc (05
người), Phòng Hành chính - Tổng hợp (06 người).
1.2.3. Thành phần bạn đọc
- Nhóm bạn đọc là học sinh, sinh viên.
- Nhóm bạn đọc là cán bộ, công chức về hưu.
- Nhóm bạn đọc là cán bộ công chức.
- Nhóm bạn đọc là nhân dân.
1.2.4. Tổ chức phục vụ bạn đọc
Thư viện Hậu Giang có các hình thức phục vụ bạn
đọc tại chỗ và phục vụ bạn đọc mượn sách về nhà.
Tiểu kết chương 1:
-8-
CHƯƠNG 2
ĐẶC ĐIỂM VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA CÁN BỘ
THƯ VIỆN HẬU GIANG VỚI BẠN ĐỌC
2.1. Nhận thức của cán bộ thư viện về văn hóa ứng
xử với bạn đọc
2.1.1. Bạn đọc và sách
Một trong những yếu tố cấu thành nên thư viện là cán
bộ thư viện, sách và bạn đọc. Bạn đọc và sách chính là
khách thể của thư viện, là khách thể của quá trình giao tiếp
ứng xử. Một thư viện chỉ trở thành thư viện khi nó bắt đầu
phục vụ bạn đọc.
Sách là một trong những yếu tố đầu tiên cấu thành
thư viện và đóng vai trò quan trọng giúp bạn đọc tìm đến
thư viện. Vốn sách càng phong phú, quý giá thể hiện tầm
cỡ và quy mô của một thư viện.
Tóm lại, cán bộ thư viện tỉnh Hậu Giang nhận
thức sách đem đến cho con người một cuộc sống tốt đẹp,
hòa hợp giữa bản thân với cộng đồng, môi trường xung
quanh, xã hội và cả nhân loại.
2.1.2. Vị thế và vai trò của cán bộ thư viện đối với
bạn đọc
theo Lê Văn Viết “Cán bộ thư viện là linh hồn
của thư viện” [73, tr. 3]. Người cán bộ thư viện chính là
trung tâm của các hoạt động văn hóa. Là người hướng dẫn,
giới thiệu vốn tài liệu thư viện đến bạn đọc. Ngoài ra, cán
bộ thư viện còn phải có tri thức để bảo quản, sắp xếp
-9-
chúng theo một trật tự nhất định. Để phát huy tối đa hiệu
quả sử dụng thư viện, tạo ra một môi trường học tập lành
mạnh.
2.2. Các phương diện văn hóa ứng xử của cán bộ
Thư viện Hậu Giang
2.2.1. Ứng xử với sách
Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia “Cán bộ
thư viện còn được xem là người trông coi sách, coi giữ
sách trong thư viện và đó là một chuyên gia phân loại, sắp
xếp sách vở…”. Để làm được điều này đòi hỏi người cán
bộ thư viện phải tận tâm yêu nghề và có tình cảm đối với
sách.
2.2.2. Ứng xử với bạn đọc
Ứng xử với bạn đọc là học sinh, sinh viên:
Học sinh, sinh viên là đối tượng chiếm số lượng
đông đến thư viện. Những đối tượng này là các em học
sinh thuộc các trường Tiểu học, THCS, THPT, Trung cấp,
Cao đẳng trên địa bàn thành phố. Các em là đối tượng dễ
chịu tác động và ảnh hưởng từ bên ngoài. Tâm lý của các
em cũng luôn biến đổi. Chính vì vậy, trong mỗi tình huống
giao tiếp cụ thể, người cán bộ thư viện phải thật sự chú ý
cách ứng xử của mình, phải thật sự khéo léo và nhẹ nhàng
giải quyết tình huống ấy sao cho thỏa đáng tránh hiểu lầm
và gây tổn thương cho các em.
Ứng xử với bạn đọc là cán bộ, công chức về hưu:
Cán bộ, công chức, viên chức về hưu thường là
những người có trình độ, kinh nghiệm và am hiểu nhiều
-10-
vấn đề. Khi tiếp xúc với nhóm đối tượng này dù là mới
đến lần đầu hay là bạn đọc thân thiết đã đến nhiều lần cán
bộ thư viện cần có thái độ kính trọng, lễ phép. Bởi vì, đối
với người lớn tuổi sự kính trọng là yếu tố hàng đầu trong
quá trình giao tiếp với họ.
Ứng xử với bạn đọc là cán bộ công chức:
Nhóm cán bộ là cán bộ công chức là những người
đang làm việc trong các cơ quan nhà nước. Một số người
đang theo học nâng cao trình độ chuyên môn nên họ cần
những loại sách nghiên cứu để học hoặc phục vụ cho công
tác chuyên môn tại cơ quan. Đối tượng này họ cần những
thông tin ngoài lĩnh vực chuyên môn, người cán bộ thư
viện cũng cần biết để khi giao tiếp được thuận tiện. Nhóm
đối tượng này tương đồng với cán bộ thư viện về độ tuổi
và trình độ nên quá trình giao tiếp ứng xử rất thuận tiện.
Ứng xử với bạn đọc là nhân dân lao động:
Nhóm đối tượng bạn đọc là nhân dân thường là phụ
nữ làm công việc nội trợ, bạn đọc làm nghề buôn bán
nhỏ… Họ cũng thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau, nên các
loại sách họ tìm đọc cũng đa dạng về các lĩnh vực của
cuộc sống. Giao tiếp với bạn đọc thuộc nhóm đối tượng
này, cán bộ thư viện cần thể hiện sự gần gũi và giúp đỡ họ
tìm kiếm tài liệu tận tình. Cán bộ thư viện phải hiểu được
tâm lý của từng bạn đọc theo sở thích đọc của họ để giới
thiệu những quyển sách theo ý thích của họ trong các lần
mượn sau.
-11-
2.2.3. Ứng xử với đồng nghiệp
Trong mối quan hệ với đồng nghiệp lẫn nhau cán bộ
thư viện luôn thực hiện theo nguyên tắc ứng xử nhất định
là có thái độ trung thực, thân thiện và hợp tác, tôn trọng và
gắn bó với nhau.
2.2.4. Ứng xử với bản thân
Trong phương diện ứng xử với bản thân, cán bộ thư
viện luôn xác định rõ bổn phận, trách nhiệm của mình đối
với từng mối quan hệ. Người cán bộ thư viện không chỉ
làm tốt công việc của mình tại cơ quan mà trong cuộc sống
hàng ngày họ còn có nhiều mối quan hệ giao tiếp ứng xử
khác nhau. Các mối quan hệ giao tiếp ứng xử giúp cho cán
bộ thư viện tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong cuộc
sống để hoàn thiện bản thân mình hơn.
2.3. Các biểu hiện văn hoá ứng xử của cán bộ Thư
viện Hậu Giang với bạn đọc
2.3.1. Tôn trọng và gắn bó với bạn đọc
2.3.2. Tuân thủ những quy tắc ứng xử của thiết chế
thư viện:
2.3.3. Góp phần xây dựng văn hoá đọc trong cộng
đồng độc giả
2.4. So sánh văn hóa ứng xử của cán bộ Thư
viện Hậu Giang với cán bộ Thư viện thành
phố Cần Thơ
2.4.1 Điểm tương đồng
2.4.2 Điểm khác biệt
Tiểu kết chương 2
-12-
CHƯƠNG 3
XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA CÁN
BỘ THƯ VIỆN TỈNH HẬU GIANG VỚI BẠN
ĐỌC
3.1. Vai trò, ý nghĩa văn hóa ứng xử của cán bộ
thư viện đối với bạn đọc hiện nay
Mỗi chúng ta để đi đến thành công thì văn hóa ứng
xử đóng một vai trò rất quan trọng, đặc biệt là trong thư
viện. Do vậy, cán bộ thư viện Hậu Giang phải thường
xuyên rèn luyện nâng cao kỹ năng, bồi dưỡng kiến thức và
kinh nghiệm trong cuộc sống.
3.2. Hiện trạng văn hóa ứng xử của cán bộ Thư
viện tỉnh Hậu Giang với bạn đọc
3.2.1. Mặt tích cực
Trong cách ứng xử hàng ngày người cán bộ thư
viện luôn chú ý đến thái độ, cử chỉ, hành vi của mình.
Trước tiên khi bạn đọc đến thư viện, người thủ thư luôn
chào hỏi họ bằng nụ cười thân thiện. Đây chính là hành
động biểu hiện tình cảm và sự tôn trọng, là phong tục phổ
biến trong cuộc sống giữa con người với con người trong
xã hội.
3.2.2. Những tồn tại hạn chế
Mặc dù luôn quan tâm, nhắc nhỡ cách ứng xử đến
từng nhân viên thư viện đối với bạn đọc, tuy nhiên tại Thư