Luận văn thạc sĩ hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố quy nhơn

  • 26 trang
  • file .pdf
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
LÊ VĂN TÙNG
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA
BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN
Chuyên ngành: Kinh tế Phát triển
Mã số: 60.31.05
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Người HDKH: PGS.TS. Bùi Quang Bình
Đà Nẵng - 2011
Công trình ñược hoàn thành tại
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Người HDKH: PGS.TS. Bùi Quang Bình
Phản biện 1: PGS.TS. Lê Thế Giới
Phản biện 2: TS. Đỗ Ngọc Mỹ
Luận văn ñược bảo vệ tại Hội ñồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc
sĩ Kinh tế phát triển họp tại Đại học Đà Nẵng ngày 5 tháng 11 năm
2011
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm thông tin – học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Đà Nẵng
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của ñề tài
Đất ñai là nguồn nội lực quan trọng của quá trình ñô thị hoá,
không chỉ ñể ñáp ứng nhu cầu về mặt bằng cho sản xuất, mà còn là hàng
hoá ñặc biệt ñể khai thác nhằm tạo ra nguồn vốn ñầu tư xây dựng và phát
triển ñô thị.
Sau khi có Luật Đất ñai năm 1993, tốc ñộ ñô thị hoá ở thành
phố Quy Nhơn diễn ra ngày càng nhanh. Do ảnh hưởng của ñô thị hoá,
ñất ñai ở Quy Nhơn biến ñộng cả về mục ñích và ñối tượng sử dụng.
Diện tích ñất nông nghiệp ngày càng thu hẹp dần, trong khi ñó diện tích
ñất phi nông nghiệp tăng lên nhanh chóng. Tuy nhiên, vấn ñề khai thác
nguồn lực ñất ñai chưa mang lại hiệu quả cao, vai trò của Nhà nước
trong quản lý, sử dụng ñất với chức năng là ñại diện cho chủ sở hữu toàn
dân về ñất ñai chưa thể hiện rõ, hiệu quả quản lý thấp, có nơi còn ñể xảy
ra vi phạm ñất ñai.
Nhằm góp phần làm sáng tỏ những vấn ñề nêu trên, tác giả
chọn ñề tài nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về ñất
ñai trên ñịa bàn thành phố Quy Nhơn” ñể làm ñề tài nghiên cứu cho
luận văn của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Hệ thống hoá các vấn ñề lý luận và thực tiễn liên quan ñến
quản lý nhà nước về ñất ñai ở một ñịa phương cấp huyện ñang trong quá
trình ñô thị hoá.
- Nhận diện ñược các vấn ñề về quản lý nhà nước về ñất ñai
cùng với các nguyên nhân của nó ở thành phố Quy Nhơn.
- Trả lời ñược câu hỏi “phải làm thế nào ñể công tác quản lý nhà
nước về ñất ñai tốt hơn góp phần vào sự phát triển thành phố Quy Nhơn
ñến năm 2020”.
2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: công tác quản lý nhà nước về ñất ñai
của chính quyền thành phố Quy Nhơn.
- Phạm vi nghiên cứu: hoạt ñộng quản lý nhà nước về ñất ñai
trên ñịa bàn thành phố Quy Nhơn từ năm 2005 ñến năm 2020.
4. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu ñề tài sử dụng các phương pháp như:
Phân tích thống kê, chi tiết hoá, so sánh, ñánh giá, tổng hợp, khái quát,
theo nhiều cách riêng rẽ tới kết hợp với nhau.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của ñề tài
- Đối tượng nghiên cứu là ñịa phương mới với những ñặc ñiểm
nhất ñịnh.
- Nghiên cứu ñã vận dụng lý luận chính sách quản lý, sử dụng
ñất ñai trong nền kinh tế quốc dân vào một ñịa phương cấp huyện ở khu
vực miền Trung trong bối cảnh ñang ñô thị hoá mạnh mẽ.
- Lần ñầu tiên một nghiên cứu chủ ñề này ñược tiến hành ở thành
phố Quy Nhơn nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung.
- Các giải pháp ñề xuất trong luận văn phù hợp với tính ñặc thù
của thành phố Quy Nhơn và có ý nghĩa từ nay ñến năm 2020.
6. Nội dung của ñề tài
Ngoài phần mở ñầu và kết luận, ñề tài gồm có ba chương:
Chương 1. Quản lý nhà nước về ñất ñai trong nền kinh tế
Chương 2. Thực trạng quản lý nhà nước về ñất ñai trên ñịa bàn
thành phố Quy Nhơn
Chương 3. Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý
nhà nước về ñất ñai ở thành phố Quy Nhơn ñến năm 2020.
3
Chương 1
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI TRONG NỀN KINH TẾ
1.1. VAI TRÒ, ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐẤT ĐAI
1.1.1. Khái niệm ñất ñai
Đất theo nghĩa thổ nhưỡng là vật thể thiên nhiên có cấu tạo ñộc
lập lâu ñời, hình thành do kết quả của nhiều yếu tố: ñá mẹ, ñộng thực
vật, khí hậu, ñịa hình, thời gian. Giá trị tài nguyên ñất ñược ñánh giá
bằng số lượng diện tích (m2, ha, km2) và ñộ phì nhiêu, màu mỡ. Đất ñai
ñược nhìn nhận là một nhân tố sinh thái, với khái niệm này ñất ñai bao
gồm tất cả các thuộc tính sinh học và tự nhiên của bề mặt trái ñất có ảnh
hưởng nhất ñịnh ñến tiềm năng và hiện trạng sử dụng ñất.
1.1.2. Vai trò của ñất ñai
Đất ñai có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh
tế- xã hội ñất nước. Lời mở ñầu của Luật Đất ñai năm 1993 ñã xác ñịnh
vai trò của ñất ñai: “Đất ñai là tài nguyên quốc gia vô cùng quá giá, là tư
liệu sản xuất ñặc biệt, là thành phần quan trọng hàng ñầu của môi trường
sống, là ñịa bàn phân bổ các khu dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn
hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng; trải qua nhiều thế hệ, nhân dân ta ñã
tốn bao công sức, xương máu mới tại lập, bảo vệ ñược vốn ñất như ngày
nay”.
1.1.3. Đặc ñiểm của ñất ñai
Đất là giá ñỡ cho toàn bộ sự sống của con người và là tư liệu sản
xuất chủ yếu của ngành nông nghiệp. Đặc ñiểm ñất ñai ảnh hưởng lớn
ñến quy mô, cơ cấu và phân bố của ngành nông nghiệp. Vai trò của ñất
ñai càng lớn hơn khi dân số ngày càng ñông, nhu cầu dùng ñất làm nơi
cư trú, làm tư liệu sản xuất,… ngày càng tăng.
4
1.2. QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI
1.2.1. Khái niệm quản lý nhà nước về ñất ñai
Quản lý nhà nước về ñất ñai là tổng hợp các hoạt ñộng của cơ
quan Nhà nước về ñất ñai. Đó là các hoạt ñộng trong việc nắm và quản
lý tình hình sử dụng ñất ñai, trong việc phân bổ ñất ñai vào các mục ñích
sử dụng ñất theo chủ trương của Nhà nước, trong việc kiểm tra, giám sát
quá trình sử dụng ñất ñai. Mục tiêu cao nhất của quản lý nhà nước về ñất
ñai là bảo vệ chế ñộ sở hữu toàn dân về ñất ñai, ñảm bảo sự quản lý
thống nhất của Nhà nước, ñảm bảo cho việc khai thác sử dụng ñất tiết
kiệm, hợp lý, bền vững và ngày càng có hiệu quả cao.
1.2.2. Vai trò quản lý nhà nước về ñất ñai
- Bảo ñảm sử dụng ñất ñai hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả.
- Đánh giá, phân loại, phân hạng ñất ñai, Nhà nước nắm ñược
quỹ ñất tổng thể và cơ cấu từng loại ñất.
- Ban hành các chính sách, các quy ñịnh nội dung còn thiếu, chưa
phù hợp với thực tế về sử dụng ñất ñai tạo ra một hành lang pháp lý cho
việc sử dụng ñất ñai, bảo ñảm lợi ích chính ñáng của người sử dụng ñất.
Đồng thời, cũng bảo ñảm lợi ích của Nhà nước trong việc sử dụng, khai
thác quỹ ñất.
- Kiểm tra, giám sát quản lý và sử dụng ñất ñai; phát hiện những
mặt tích cực ñể phát huy, ñiều chỉnh và giải quyết những sai phạm.
1.2.3. Nguyên tắc quản lý nhà nước về ñất ñai
- Nguyên tắc thống nhất về quản lý nhà nước.
- Nguyên tắc phân cấp gắn liền với các ñiều kiện bảo ñảm hoàn
thành nhiệm vụ.
- Nguyên tắc tập trung dân chủ.
- Nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành với ñịa phương và vùng
lãnh thổ.
- Nguyên tắc kế thừa và tôn trọng lịch sử.
5
1.2.4. Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về ñất ñai
Hoạt ñộng của thị trường luôn có hai mặt tích cực và tiêu cực, do
ñó cần có sự quản lý, can thiệp, ñiều chỉnh của Nhà nước bằng các công
cụ và chính sách thích hợp nhằm phát huy tính tích cực và hạn chế
những tiêu cực của thị trường. Vì vậy, quản lý nhà nước về ñất ñai là
nhằm ñảm bảo 3 mục ñích cơ bản:
- Đảm bảo sử dụng ñất có hiệu quả.
- Đảm bảo tính công bằng trong quản lý và sử dụng.
- Đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
1.3. NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI
Quản lý nhà nước về ñất ñai bao gồm có 13 nội dung ñược quy
ñịnh tại Điều 6, Luật Đất ñai năm 2003 và áp dụng cho các cấp chính
quyền từ trung ương ñến ñịa phương, trong phạm vi ñề tài, tác giả ñề
xuất 13 nội dung thành 7 nhóm nội dung chính nhằm phù hợp với thực
tiễn ñịa phương như sau:
- Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng
ñất ñai và tổ chức thực hiện các văn bản ñó.
- Công tác kỹ thuật và nghiệp vụ ñịa chính.
- Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng ñất.
- Quản lý việc giao ñất, cho thuê ñất, thu hồi và chuyển mục ñích sử
dụng ñất.
- Quản lý tài chính về ñất ñai.
- Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử
dụng ñất và quản lý các hoạt ñộng dịch vụ công vế ñất ñai.
- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy ñịnh của pháp luật
về ñất ñai; giải quyết tranh chấp về ñất ñai; giải quyết khiếu nại, tố cáo
trong quản lý và sử dụng ñất.
1.4. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI
CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG KHÁC
6
Chương 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN
2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA
THÀNH PHỐ QUY NHƠN
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên
- Quy Nhơn là thành phố ven biển, nằm về phía Đông tỉnh Bình
Định. Tổng diện tích tự nhiên: 28.552,85 ha, chiếm 4,77% diện tích ñất
tự nhiên tỉnh Bình Định.
- Vị trí thành phố Quy Nhơn có nhiều thuận lợi trong giao lưu,
quan hệ với các vùng và trong cả nước.
2.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội
2.1.2.1. Dân số và lao ñộng
- Dân số của thành phố có sự tăng ñều qua các năm. Mật ñộ dân số
năm 2009 khoảng 10 người/ha và phân bổ không ñồng ñều giữa khu vực nội
thành và ngoại thành.
- Lao ñộng: tính ñến năm 2009, số người trong ñộ tuổi lao ñộng
có 174.746 người, chiếm 62,2% tổng dân số của thành phố.
2.1.2.2. Thực trạng phát triển hạ tầng kỹ thuật: các công trình hạ
tầng kỹ thuật trong thành phố, nhất là mạng lưới giao thông ñược quy hoạch
bổ sung, ñầu tư khá hoàn chỉnh. Việc ñầu tư xây dựng các công trình hạ tầng
kỹ thuật ñã tạo ra bộ mặt ñô thị mới ñẹp hơn, hiện ñại hơn.
2.1.2.3. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
- Tăng trưởng kinh tế: Quy Nhơn luôn duy trì mức tăng trường ổn
ñịnh, cao hơn so với các huyện trong tỉnh, ñạt bình quân cả giai ñoạn 2001 -
2010 là 12,27% (trong ñó: giai ñoạn 2001 - 2005 là 11,53%; giai ñoạn 2006
- 2010 là 13,02%). Chỉ số tăng trưởng khu vực kinh tế nông - lâm thuỷ sản,
7
Công nghiệp - xây dựng và dịch vụ năm 2010 tương ứng là: 1,12% -
14,48% - 13,58%.
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: tổng sản phẩm trên ñịa bàn thành phố
trên 3 khu vực kinh tế nông - lâm - thuỷ sản, công nghiệp - xây dựng và dịch
vụ có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Quá trình chuyển dịch cơ cấu
kinh tế của thành phố trong thời gian qua tương ñối hợp lý, tỷ trọng công
nghiệp - xây dựng và dịch vụ ngày càng tăng phù hợp với tiềm năng là
thành phố du lịch.
- Thực trạng phát triển các khu vực kinh tế:
+ Khu vực kinh tế nông nghiệp.
+ Khu vực kinh tế công nghiệp - xây dựng.
+ Khu vực kinh tế dịch vụ.
2.1.2.4. Thực trạng phát triển ñô thị và các khu dân cư
Thành phố ñã cơ bản xây dựng hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật nhiều
khu dân cư theo quy hoạch chung. Sự mở rộng ranh giới ñô thị là một
hiện tượng tất yếu của quá trình ñô thị hoá, ñặt ra nhiều vấn ñề cho việc
tổ chức không gian các khu chức năng, trong ñó có nhà ở và quản lý, sử
dụng ñất ñai. Theo số liệu thống kê có ñược thì dân số nội thành chiếm
tới 89,5%, trong khi ñó khu vực ngoại thành chiếm 10,5% mật ñộ dân cư
cao ở khu trung tâm làm cho mật ñộ xây dựng khá dày ñặc, chủ yếu nhà
do dân tự xây; khu vực các phường ngoài trung tâm mật ñộ xây dựng
thấp hơn. Đặc biệt trong toàn thành phố tỷ lệ nhà kiên cố rất cao, ñạt
98%.
2.1.2.5. Đánh giá chung về thực trạng ñiều kiện tự nhiên, kinh tế
- xã hội của thành phố
- Những lợi thế
- Những hạn chế và thách thức.
8
2.2. HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ BIẾN ĐỘNG ĐẤT
ĐAI
2.2.1. Hiện trạng sử dụng ñất
2.2.1.1. Hiện trạng sử dụng ñất theo mục ñích sử dụng
* Đất nông nghiệp: diện tích 13.585,08ha, chiếm 48% diện
tích ñất tự nhiên thành phố Quy Nhơn.
- Đất sản xuất nông nghiệp: diện tích 2.943,51ha, chiếm
10,31% so với diện tích tự nhiên và chiếm 21,53% so với diện tích
ñất nông nghiệp.
- Đất lâm nghiệp: diện tích 10.270,09ha, chiếm 35,97% so
với diện tích ñất tự nhiên và chiếm 75,60% so với diện tích ñất
nông nghiệp.
* Đất phi nông nghiệp: diện tích 8.388,81ha, chiếm 29,38% so với
diện tích ñất tự nhiên.
* Đất chưa sử dụng:
Đất chưa sử dụng của thành phố còn khá lớn 6.578,96ha, chiếm
23,04% so với diện tích ñất tự nhiên.
2.2.1.2. Hiện trạng sử dụng ñất theo ñối tượng sử dụng
Tính ñến ngày 01/01/2010, thành phố Quy Nhơn có diện tích tự
nhiên là 28.552,85 ha, trong ñó ñất ñã giao quyền sử dụng 15.947,35ha,
chiếm 55,85% diện tích tự nhiên.
* Hiện trạng sử dụng ñất của tổ chức:
Đến ngày 01/01/2010, trên ñịa bàn thành phố Quy Nhơn có tổng
số 706 tổ chức ñang sử dụng ñất, với diện tích là 10.275,69ha, chiếm
35,98% diện tích ñất tự nhiên và chiếm 64,43% diện tích ñất của các ñối
tượng sử dụng. Đây là loại ñối tượng sử dụng ñất nhiều nhất.
* Hiện trạng sử dụng ñất của hộ gia ñình, cá nhân:
9
Đến ngày 01/01/2010, tổng số hộ gia ñình, cá nhân ñang sử dụng
ñất trên ñịa bàn thành phố là 88.687 hộ, với diện tích 5.671,66ha, chiếm
19,86% diện tích ñất tự nhiên và chiếm 35,57% diện tích ñất các ñối
tượng ñang sử dụng. Trong ñó:
- Đất nông nghiệp 9.610 hộ, với diện tích 4.725,00ha, gồm:
+ Đất sản xuất nông nghiệp 8.291 hộ, với diện tích 2.288,58ha.
+ Đất lâm nghiệp 871 hộ, với diện tích 2.145,93ha.
+ Đất nuôi trồng thuỷ sản 446 hộ, với diện tích 280,71ha.
+ Đất nông nghiệp khác 2 hộ, diện tích 9,78ha.
- Nhóm ñất phi nông nghiệp 79.077 hộ, với diện tích 946,66ha,
gồm:
+ Đất ở ñô thị 73.652 hộ, với diện tích 813,68ha.
+ Đất ở nông thôn 5.396 hộ, với diện tích 128,77ha.
+ Đất chuyên dùng 27 hộ, với diện tích 1,56ha.
+ Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng 1 hộ, diện tích
2,16ha.
+ Đất phi nông nghiệp khác 1 hộ, diện tích 0,49ha
2.2.2. Biến ñộng ñất ñai giai ñoạn 2005 - 2010
* Biến ñộng ñất nông nghiệp:
Qua phân tích biến ñộng ñất nông nghiệp cho ta thấy rằng, năm
2005 diện tích 12.942,85ha, ñến năm 2010 là 13.585,08ha, tăng
642,33ha. Lý do tăng là do trong 5 năm qua chính quyền ñịa phương
tăng cường việc khoanh nuôi tái sinh rừng, trong ñó có xác lập
2.330,34ha ñất rừng phòng hộ. Tuy nhiên, có thể thấy ñất sản xuất nông
nghiệp ñã giảm ñáng kể, với diện tích 424,67ha ñể chuyển sang ñất phi
nông nghiệp, trong ñó: ñất lúa giảm 138,04ha, ñất trồng cây hàng năm
giảm 220,52ha. Điều này chứng tỏ trong 5 năm ñất nông nghiệp nói
chung ñã giảm khá nhanh.
* Biến ñộng ñất phi nông nghiệp :
10
Năm 2005, ñất phi nông nghiệp 6.225,65ha, ñến năm 2010 diện
tích 8.388,81ha, tăng 2.163,14ha. Trong thời kỳ này, riêng ñất chuyên
dùng tăng 2.062,59ha là khá cao, cho thấy quá trình phát triển ñô thị mở
rộng trung tâm thành phố về vùng ngoại thành, không ngừng quy hoạch
xây dựng mới các khu hạ tầng kỹ thuật.
* Biến ñộng ñất chưa sử dụng:
Năm 2005, ñất chưa sử dụng là 9.384,33ha, năm 2010 diện tích là
6.578,96ha, giảm 2.805,37ha.
Qua phân tích ñất chưa sử dụng cho thấy có xu hướng ngày càng
giảm, ñiều này thể hiện sự quan tâm của chính quyền ñịa phương trong
việc khai thác tài nguyên ñất ñai ñưa vào sử dụng sản xuất có hiệu quả.
2.3. TÌNH HÌNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI
2.3.1. Triển khai thi hành Luật Đất ñai
Sau khi Luật Đất ñai năm 2003 có hiệu lực thi hành, tình hình quản lý
sử dụng ñất từng bước ñi vào nề nếp, ổn ñịnh, khai thác sử dụng nguồn tài
nguyên ñất ñai ngày càng có hiệu quả.
2.3.2. Công tác kỹ thuật và nghiệp vụ ñịa chính
- Xác ñịnh ñịa giới hành chính: ñất ñai ñược quản lý theo ñơn vị
hành chính cấp xã, phường.
- Khảo sát, ño ñạc, ñánh giá, phân hạng ñất: thành phố Quy
Nhơn mới thực hiện ñược việc ñịnh giá các loại ñất theo ñường phố, vị
trí thửa ñất và ñược ban hành áp dụng từ ngày 01 tháng 01 hàng năm
cùng với giá ñất toàn tỉnh Bình Định. Riêng việc ñánh giá, phân hạng ñất
ñến từng thửa ñất chưa ñược thực hiện.
- Lập bản ñồ ñịa chính, bản ñồ hiện trạng sử dụng ñất và bản ñồ
quy hoạch sử dụng ñất: trước năm 1996, ở Quy Nhơn không có bản ñồ
ñịa chính. Từ năm 1996, ñến năm 2002 tiến hành ño ñạc lập bản ñồ ñịa
chính chính quy trên phạm vi 18/21 phường xã (trừ Nhơn Lý, Nhơn
11
Châu và Nhơn Hải). Còn 7.647,36ha, chiếm 26,78 diện tích tự nhiên
chưa có bản ñồ ñịa chính.
- Về công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng ñất:
+ Đối với các tổ chức: cơ bản hoàn thành cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng ñất cho các Hợp tác xã nông nghiệp, ñất an ninh, quốc
phòng. Riêng các cơ quan hành chính sự nghiệp cấp ñược khoảng 60%
diện tích. Tổng số giấy chứng nhận quyền sử dụng ñất ñã cấp là 574 giấy,
với diện tích là 8.393,49ha, ñạt 81,68% diện tích ñất của các tổ chức ñang sử
dụng.
+ Đối với hộ gia ñình, cá nhân: tính ñến ngày 01/01/2010, trên
ñịa bàn thành phố Quy Nhơn tổng số giấy chứng nhận quyền sử dụng ñất
ñã cấp là 30.682 giấy, với diện tích 2.373,14ha, ñạt 41,84% diện tích ñất
hộ gia ñình, cá nhân ñang sử dụng.
2.3.3. Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng ñất và quy hoạch
ñô thị
Thành phố Quy Nhơn chưa có quy hoạch sử dụng ñất (kể cả cấp
thành phố và các phường, xã). Điều này ñã ảnh hưởng rất lớn trong quá
trình ñô thị hoá và quản lý, sử dụng ñất ñai.
2.3.4. Quản lý việc giao ñất, cho thuê ñất, thu hồi và chuyển
mục ñích sử dụng ñất
- Giao ñất: Theo quy ñịnh của Luật Đất ñai năm 2003, thì thẩm
quyền giao ñất ở ñối với hộ gia ñình, cá nhân trên ñịa bàn thuộc thẩm
quyền của UBND thành phố. Do ñó, chính quyền thành phố Quy Nhơn
ñã tập trung triển khai thực hiện các dự án quy hoạch các khu dân cư ñể
vừa bố trí ñất tái ñịnh cư tại chỗ, vừa tổ chức tái ñịnh cư cho các dự án
phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ nhu cầu nhà ở của nhân dân.
- Cho thuê ñất: Đối với những doanh nghiệp, tổ chức thuê ñất do
Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu UBND tỉnh; ñối với hộ gia
12
ñình, cá nhân thuê ñất thuộc thẩm quyền của UBND thành phố Quy
Nhơn.
- Chuyển mục ñích sử dụng ñất: tốc ñộ ñô thị hoá nhanh ñã làm
cho nhu cầu xin chuyển mục ñích sử dụng ñất của người dân tăng lên
ñáng kể, nhất là việc chuyển mục ñích ñất nông nghiệp sang làm ñất ở.
2.3.5. Quản lý tài chính về ñất ñai
Nguồn thu từ ñất có xu hướng tăng dần qua các năm, nhưng
chưa ổn ñịnh và tỉ trọng tiền sử dụng ñất chiếm phần quan trọng trong
các khoản thu từ ñất của thành phố. Năm 2009, tiền sử dụng ñất chiếm
25% và các khoản thu từ ñất chiếm 29% thu ngân sách thành phố. Tuy
nhiên, trong tiền sử dụng ñất, nguồn thu chủ yếu vẫn là giao ñất thu tiền
theo giá ñất do Nhà nước quy ñịnh, thu từ tiền sử dụng ñất thông qua ñấu
giá quyền sử dụng ñất của năm 2009 chiếm tỷ lệ chỉ 9,3%.
2.3.6. Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của
người sử dụng ñất và Quản lý các hoạt ñộng dịch vụ công vế ñất ñai
* Thực hiện các quyền của người sử dụng ñất:
Số lượng hồ sơ ñăng ký thực hiện các quyền năm 2005 chỉ có
3.075 trường hợp, ñến năm 2006 ñã tăng lên 6.398 trường hợp, gấp hơn
2 lần và so với năm 2009 số lượng hồ sơ ñăng ký tăng hơn 3,1 lần. Nhu
cầu ñăng ký thực hiện các quyền của người sử dụng ñất chủ yếu là ñăng
ký thế chấp quyền sử dụng ñất tại các ngân hàng ñể vay vốn chiếm
khoảng 65% hồ sơ; chuyển nhượng, chuyển mục ñích khoảng 20%, còn
lại là các giao dịch khác.
- Căn cứ Luật Đất ñai, Nghị ñịnh số 197/2004/NĐ-CP, UBND
tỉnh Bình Định ñã cụ thể hoá một số ñiều ñể bổ sung chính sách bồi
thường, hỗ trợ và tái ñịnh cư khi Nhà nước thu hồi ñất trên ñịa bàn tỉnh.
Trong ñó, tập trung vào một số nội dung nhằm quy ñịnh sao cho bảo
ñảm quyền của người sử dụng ñất khi bị thu hồi ñất ñược bồi thường, hỗ
trợ và tái ñịnh cư cho phù hợp với ñiều kiện ñịa phương.
13
* Quản lý các hoạt ñộng dịch vụ công về ñất ñai:
Các cơ quan hoạt ñộng dịch vụ công về ñất ñai như: Văn phòng
ñăng ký quyền sử dụng ñất, Trung tâm phát triển quỹ ñất, các cơ quan có
chức năng ñịnh giá và thẩm ñịnh giá ñất, Trung tâm thông tin,…có chức
năng hỗ trợ cung cấp thông tin về ñất ñai cho các tổ chức hoạt ñộng kinh
doanh bất ñộng sản và người dân. Các tổ chức này hoạt ñộng tốt sẽ tạo ra
môi trường phát triển thị trường bất ñộng sản lành mạnh.
2.3.7. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy ñịnh của
pháp luật về ñất ñai; giải quyết tranh chấp về ñất ñai; giải quyết khiếu
nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng ñất
- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy ñịnh của pháp luật về
ñất ñai: Thanh tra, kiểm tra chấp hành pháp luật ñất ñai ñược chính
quyền thành phố quan tâm, nhưng thực tế kết quả mang lại còn nhiều
vấn ñề cần phải xem xét, sự quản lý của chính quyền còn lỏng lẻo, chưa
nghiêm khắc dẫn ñến vi phạm ñất ñai ngày càng nhiều.
2.4. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ HẠN CHẾ TRONG QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI Ở THÀNH PHỐ QUY NHƠN
2.4.1. Kết quả ñạt ñược
Giai ñoạn từ năm 2005 -2010, quá trình ñô thị hoá ở thành phố
Quy Nhơn diễn ra nhanh hơn. Hoạt ñộng quản lý nhà nước về ñất ñai ở
thành phố Quy Nhơn ñã có những chuyển biến cơ bản theo từng thời ñiểm.
Bước ñầu ñã tạo ra những cơ sở quan trọng giúp Nhà nước quản lý ñược
nguồn tài nguyên ñất ñai, ñảm bảo phân bổ quỹ ñất ñai cho sự phát triển
toàn diện của tất cả các ngành, các lĩnh vực của ñời sống xã hội, góp phần
tích cực thúc ñẩy sự phát triển của thành phố theo hướng ổn ñịnh, bền vững,
văn minh sạch ñẹp.
Sau khi Luật Đất ñai 2003 có hiệu lực thi hành, chính quyền
thành phố ñã chỉ ñạo tổ chức triển khai Luật Đất ñai, các văn bản thi
hành Luật. Nhờ ñó, trong quản lý, sử dụng ñất tuy chưa hoàn chỉnh, còn
14
khiếm khuyết, nhưng ñã tạo ra ñộng lực quan trọng thúc ñẩy công tác
quản lý nhà nước về ñất ñai trên ñịa bàn thành phố từng bước ñi vào nề
nếp, ngày càng tốt hơn.
2.4.2. Hạn chế yếu kém
Trong quản lý nhà nước về ñất ñai của chính quyền thành phố
cũng bộc lộ nhiều mặt yếu kém, ảnh hưởng xấu tới chất lượng và hiệu
quả phát triển ñô thị theo hướng bền vững. Công tác quản lý ñô thị còn
nhiều mặt hạn chế; hạ tầng cơ sở ñầu tư xây dựng chưa theo kịp yêu cầu
phát triển và tốc ñộ tăng dân cư. Khai thác sử dụng nguồn lực ñất ñai
chưa hiệu quả, các trường hợp vi phạm ñất ñai diễn ra ở nhiều phường,
xã, nhất là ñất ñai bị lấn, chiếm nhiều. Quản lý thị trường bất ñộng sản,
nhất là thị trường quyền sử dụng ñất còn yếu, Nhà nước chưa kiểm soát
ñược các giao dịch ñất ñai, nguồn thu từ ñất thông qua thuế bị thất thoát
làm cho thị trường bất ñộng sản phát triển thiếu lành mạnh.
Từ những hạn chế yếu kém nên trên, có thể tác ñộng trực tiếp
ñến quá trình phát triển kinh tế - xã hội và phát triển ñô thị của thành phố
Quy Nhơn, trước hết là tạo ra thách thức lớn cho công tác quản lý nhà
nước về ñất ñai mà chính quyền thành phố Quy Nhơn cần phải ñược
quan tâm hàng ñầu.
2.4.3. Nguyên nhân tồn tại quản lý nhà nước về ñất ñai
Nguyên nhân khách quan:
- Hệ thống pháp luật ñất ñai chưa thực sự hoàn chỉnh, chưa rõ
ràng và còn phức tạp.
- Luật Đất ñai ñã phân cấp thẩm quyền giải quyết thủ tục hành
chính của cấp tỉnh, huyện, xã, nhưng về trách nhiệm quản lý vẫn chưa rõ
ràng.
- Sự ñổi mới hoạt ñộng quản lý nhà nước về ñất ñai chưa theo
kịp tốc ñộ ñô thị hoá gắn với sự gia tăng dân số và phát triển kinh tế - xã
hội.
15
- Các vấn ñề tồn tại trong quản lý ñất ñai do lịch sử ñể lại chưa
ñược tháo gỡ dứt ñiểm, gây nhiều lúng túng cho công tác quản lý của
chính quyền ñịa phương.
Nguyên nhân chủ quan:
- Công tác lãnh ñạo, chỉ ñạo của chính quyền thành phố trong
quản lý nhà nước về ñất ñai chưa ñược chú trọng.
- Tổ chức thực hiện Luật Đất ñai của chính quyền thành phố
chưa tốt, còn thụ ñộng.
- Cải cách thủ tục hành chính kết quả mang lại chưa rõ nét, chưa
xác ñịnh ñược các khâu then chốt ñể có biện pháp ñột phá.
- Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thi hành pháp luật,
thi hành công vụ của công chức và cơ quan hành chính chưa chặt chẽ.
Thiếu kiểm tra, ñánh giá của cơ quan chuyên môn cấp trên.
- Kinh phí ñầu tư cho sự nghiệp ñịa chính chưa bảo ñảm cho
hoạt ñộng.
- Công tác cán bộ còn thiếu và yếu, một bộ phận cán bộ công
chức năng lực, ñạo ñức chưa ñáp ứng ñược nhu cầu công việc.
- Công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật chưa tốt, pháp luật về
ñất ñai chưa thật sự ñi vào cuộc sống.
- Trong quản lý thiếu những nghiên cứu phát triển, khả năng
nghiên cứu, tự ñổi mới và áp dụng công nghệ tin học trong quản lý ñất
ñai của chính quyền thành phố còn ở mức thấp.
16
Chương 3
ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT ĐAI Ở THÀNH PHỐ QUY
NHƠN ĐẾN NĂM 2020
3.1. DỰ BÁO XU HƯỚNG VÀ NHU CẦU SỬ DỤNG ĐẤT
CỦA THÀNH PHỐ QUY NHƠN ĐẾN NĂM 2020
3.1.1. Định hướng và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của
thành phố Quy Nhơn ñến năm 2020
- Định hướng phát triển
- Mục tiêu tổng quát
- Các nhiệm vụ chủ yếu
3.1.2. Tiềm năng ñất ñai
- Tiềm năng ñất ñai ñể phục vụ sản xuất nông, lâm nghiệp.
- Tiềm năng ñất ñai ñể phục vụ cho việc phát triển công nghiệp, ñô
thị, xây dựng khu dân cư nông thôn.
- Tiềm năng ñất ñai ñể phục vụ cho việc phát triển dịch vụ - du lịch.
- Tiềm năng ñất ñai ñể phục vụ cho việc chuyển ñổi cơ cấu sử dụng
ñất và phát triển cơ sở hạ tầng.
3.1.3. Dự báo nhu cầu sử dụng ñất ñến năm 2020
- Quan ñiểm sử dụng ñất
- Nhu cầu sử dụng ñất ñến năm 2020
3.1.4. Thách thức và cơ hội trong quản lý nhà nước về ñất
ñai của thành phố Quy Nhơn
3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
ĐẤT ĐAI CỦA CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN
3.2.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện công cụ và phương pháp
quản lý nhà nước về ñất ñai của chính quyền thành phố
17
3.2.1.1. Tăng cường tuyên truyền giáo dục pháp luật và thông
tin ñất ñai
- Rà soát toàn bộ các văn bản pháp luật về ñất ñai, hệ thống
thành tập các văn bản ñang có hiệu lực thi hành và các văn bản ñã thay
thế.
- Thiết lập các tờ rơi có nội dung liên quan ñến quyền và nghĩa
vụ của người sử dụng ñất, thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính
của các cơ quan.
- Xây dựng Website và thường xuyên ñăng tải những văn bản
mới, những thông tin liên quan ñến ñất ñai. Đồng thời, thiết lập email
(thư ñiện tử) có bộ phận chuyên trách tiếp nhận và giải ñáp cho các nhà
ñầu tư và người dân.
- Từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu ñất ñai (xác lập ñầy ñủ
thông tin trên từng thửa ñất như: giá ñất, diện tích, hình thể, vị trí, mục
ñích sử dụng, cấp công trình xây dựng,…nguồn gốc sử dụng), mã hoá số
liệu, thay thế quản lý thủ công bằng hệ thống tin học có ñộ chính xác
cao.
- Đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về ñất ñai
thông qua nhiều hình thức Báo, Đài Phát thanh truyền hình.
- Vận ñộng từng khu vực, tổ dân phố xây dựng “hương ước” trên
ñịa bàn, trong ñó có quy ñịnh khen thưởng, phê bình cụ thể.
3.2.1.2. Tăng cường quản lý cán bộ và kiện toàn bộ máy quản lý
nhà nước về ñất ñai
- Kiện toàn các cơ quan chuyên môn của bộ máy quản lý ñất ñai
của chính quyền thành phố.
- Từng cơ quan rà soát chức năng, nhiệm vụ theo tinh thần cải
cách thủ tục hành chính, tăng cường trách nhiệm và tự chịu trách nhiệm.
- Xây dựng các tiêu chuẩn thi tuyển công chức, thi tuyển các
chức vụ trong các phòng chuyên môn.
18
- Xây dựng các tiêu chuẩn ñánh giá kết quả công tác; khen
thưởng, kỷ luật phải rõ ràng, khoa học, tránh khen thưởng hình thức, cào
bằng.
- Định kỳ hoặc khi có thay ñổi chính sách, pháp luật ñất ñai phải
tập huấn, ñào tạo nghiệp vụ chuyên môn có sự phối hợp với các Trường,
viện nghiên cứu chuyên ngành.
- Tạo kênh giao lưu trực tuyến, trao ñổi chuyên môn nghiệp vụ
hoặc trao ñổi kinh nghiệm quản lý thông qua diễn ñàn nội bộ trên mạng
internet.
- Củng cố và kiện toàn cán bộ ñịa chính của cấp phường, xã.
3.2.1.3. Tiếp tục thực hiện cải cách thủ tục hành chính về ñất
ñai
- Rà soát các văn bản pháp quy thuộc thẩm quyền cấp trên ban
hành, ñề xuất loại bỏ hoặc sửa ñổi, bổ sung những văn bản không còn
hiệu lực; những quy ñịnh chồng chéo, bất hợp lý, không phù hợp thực tế,
gây phiền hà cho nhà ñầu tư và người dân.
- Sơ kết ñánh giá mô hình “một cửa”, rút ra bài học kinh nghiệm;
củng cố và hoàn thiện việc thực hiện mô hình “một cửa liên thông”.
- Xây dựng Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng ñất thành phố là
nơi tập trung ñầu mối thực hiện nghiệp vụ chuyên môn, là cơ quan giải
quyết các dịch vụ công, cung cấp mọi thông tin ñất ñai.
Để ñảm bảo tính hệ thống cung cấp dịch vụ công, thì Văn phòng
Đăng ký quyền sử dụng ñất thành phố cũng như Văn phòng Đăng ký
quyền sử dụng ñất các huyện nên trực thuộc Văn phòng Đăng ký quyền
sử dụng ñất của tỉnh, dưới mô hình là một chi nhánh kết nối mọi thông
tin từ tỉnh ñến thành phố.
3.2.1.4. Tăng cường quyền hạn và trách nhiệm quản lý nhà
nước về ñất ñai của các cấp