Luận văn sáng kiến kinh nghiệm một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 thực hiện bốn phép tính cơ bản

  • 9 trang
  • file .pdf
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 THỰC HIỆN
BỐN PHÉP TÍNH CƠ BẢN
I. DẪN NHẬP
Trong các môn học ở tiểu học, môn toán chiếm một vị trí hết sức quan trọng,
việc hình thành kỹ năng tính toán cho người học thông qua dạy toán giúp học sinh
chiếm lĩnh một số kiến thức toán đồng thời cũng rèn luyện những phẩm chất về
nhân cách như: tính cẩn thận, chính xác, dứt khoát, lý luận chặt chẽ, lô gic…
Môn toán cung cấp cho học sinh chuỗi kiến thức cơ bản, trọn vẹn về số tự nhiên,
phân số số thập phân, các dạng toán cơ bản, các bài toán tính chu vi, diện tích, thể
tích một số hình.
Môn toán quan trọng và cần thiết như thế, nhưng quá trình giảng dạy, tôi nhận
thấy học sinh yếu toán rất nhiều. Học sinh lớp 5 mà kỹ năng thực hiện bốn phép
tính cơ bản cộng, trừ, nhân, chia chưa thạo.Từ đó,tôi nhận thấy rèn toán cho học
sinh yếu là một viêc làm cấp bách thiết thực. Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã đề
ra biện pháp và áp dụng vào lớp mình giảng dạy đã đạt kết quả tương đối khả quan.
Vậy tôi xin mạnh dạn trình bày sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp giúp
học sinh lớp 5 thực hiện bốn phép tính cơ bản” với mong muốn được trao đổi
với anh chị em đồng nghiệp để tìm ra biện pháp giúp đõ học sinh yếu, học môn
toán tốt hơn.
II. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN.
a) Thuận lợi:
- Ban giám hiệu luôn quan tâm đến chất lượng dạy và học.
- Các ban ngành, đoàn thể luôn tạo điều kiện giúp đỡ hỗ trợ nhiệt tình về mọi mặt.
- Cơ sở vật chất của trường đảm bảo cho việc dạy và học.
- Ngay từ đầu năm học tôi đã tổ chức được cuộc họp với phụ huynh để chấn chỉnh
nế nếp học tập của các em.
- Bản thân nhiệt tình trong công tác, hết lòng vì học sinh thân yêu.
1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Học sinh có đủ đồ dùng học tập.
b) Khó khăn:
- Địa bàn dân cư khá rộng đời sống của một bộ phận nhân dân còn khó khăn.
- Nhiều em ngoài giờ học còn phải phụ giúp cha mẹ buôn bán, bán vé số… Mặt
khác trường lại gấn chợ, có nhiều địa điểm chơi điện tử, chơi game nên ảnh hưởng
không nhỏ đến việc học tập.
- Trình độ tiếp thu kiến thức toán học của các em rất kém. Riêng về kĩ năng thực
hiện các phép tính cộng, trừ, nhân, chia theo thống kê khảo sát chất lượng đầu năm
lớp tôi như sau:
TSHS Điểm 0 – 2 2.5- 4 5–6 7–8 9 - 10
31 11 6 10 2 2
- Trình độ phụ huynh còn hạn chế (có gia đình không biết chữ)
- Phụ huynh có trình độ song không biết cách hướng dẫn các em làm toán đúng
phương pháp.
- Phụ huynh ít gặp gỡ giáo viên để trao đổi về cách dạy cho con em lúc ở nhà.
III. BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên với trình độ tiếp thu môn toán còn
quá yếu của lớp mình, tôi đã áp dụng các biện pháp sau:
1) Công tác tổ chức:
- Sau khi nhận lớp công việc đầu tiên của tôi là củng cố nề nếp học tập cho các em.
Tôi cho kiểm tra chất lượng để phân loại trình độ học tập. tôi phân chia lớp thành
năm nhóm học tập, bầu ra năm nhóm trưởng có trình độ có học lực tốt nhất để
kiểm tra việc thực hiện các bài tập thực hành rèn “ bốn phép tính cơ bản” do mình
ra đề. Các bài tập đưa ra theo quy luật từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ
cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên với số thập phân, số thập phân với số thập phân.
Các em được nhận bài vào cuối buổi học ngày hôm trước và được sửa chữa vào
sáng ngày hôm sau.
2) Biện pháp cụ thể:
2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Chú ý bồi dưỡng những kiến thức bị hổng, đứt quãng ở lớp dưới, đặc biệt là rèn
kĩ năng thực hiện bốn phép tính cơ bản,thường xuyên kiểm tra bảng cửu chương và
khả năng vận dụng của các em nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các em học tốt
chương trình toán lớp năm. Vì tôi nghĩ rằng nếu học sinh mất căn bản thì các em
rất khó tiếp tục thành công trong công việc học toán.
* Để rèn luyện cho học sinh làm tốt bốn phép tính cơ bản đầu tiên tôi rèn cho học
sinh kĩ năng tính nhẩm.
- Tôi thường dành ra năm đến mười phút đầu buổi học hoặc thời gian chuyển giữa
các tiết để tổ chức trò chơi đố bạn. Tôi hướng dẫn học sinh đưa ra câu hỏi đơn giản
để đố bạn như:
15 + 5 = ? 59 – 10 =? 5 x 9 =? 30: 10= ?
Việc làm này đã giúp các em thay đổi không khí lớp học, kích thích học sinh
tính nhẩm nhanh và chính xác để trả lời bạn. Những học sinh trả lời sai nhiều lần
đã cố gắng về nhà học lại bảng cộng, trừ, nhân, chia cho thuộc để hôm sau sẽ trả
lời đúng cho bạn. Trong khi đó học sinh có lực học khá hơn sẽ theo dõi và giúp đỡ
học sinh yếu.
* Rèn kĩ năng thực hiện bốn phép tính cơ bản :
- Để giải được bất kì dạng toán nào đạt kết quả thì các em phải có kĩ năng thực
hiện bốn phép tính cơ bản. Nên tôi dành nhiều thời gian cho việc rèn kĩ năng thực
hiện bốn phép tính cơ bản (cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên với số tự nhiên, số
thập phân với số thập phân) từ thực tế giảng dạy tôi thấy học sinh thường mắc phải
các sai lầm sau:
a) Với phép tính cộng, trừ.
- Đặt phép cộng, trừ chưa thẳng cột. Ví dụ: các em đặt như sau:
1975 59,08
+ 219 + 9,213
8,32
+ 3 97,24
+
35
3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Với cách đặt tính như trên thì kết quả phép tính sẽ sai lệch. Để khắc phục những sai
lầm này đòi hỏi giáo viên trong khi dạy phải hết sức tỉ mỉ, hướng dẫn cho học sinh
cách đặt tính, đặt dấu bằng. Ở số thập phân phần nguyên thẳng phần nguyên, phần
thập phân thẳng phần thập phân, dấu phẩy thẳng dấu phẩy, đến quy trình tính phải cẩn
thận thì mới tập được cho các em kĩ năng tính toán thành thạo, chính xác. Những chi
tiết dù rất nhỏ nhưng nếu giáo viên chú ý sửa sai thường xuyên, uốn nắn kịp thời thì
dần dần trở thành thói quen, tạo ý thức tốt cho các em tính toán.
- Với các trường hợp trên khi dạy giáo viên cần khắc sâu cho học sinh đặt tính. Vì với
phép tính cộng trừ học sinh lớp 5 chỉ cần đặt tính đúng thì kết quả bài làm của các em
sẽ đúng. Để luyện đặt tính đúng tôi ra một số bài tập trắc nghiệm dạng đúng sai, yêu
cầu học sinh điền đúng sai vào ô trống.
Ví dụ:
17 15
+
3,75 9,25 - 3,25
- 2,15
- 3,25 9 ,45
2,4
+ 15 + 9,35
10
Khi tính toán phải thực hiện phép tính từ phải sang trái, dấu phẩy hạ thẳng cột,
nhắc nhở nhiều lần sẽ giúp học sinh hình thành khả năng tính toán. Giáo viên có
thể luyện cho học sinh bằng nhiều cách: lúc đầu giáo viên đặt tính cho học sinh
tính, sau đó giáo viên cho phép tính rồi học sinh tự đặt tính và tính, cuối cùng cho
các em nhiều phép tính đã đặt có kết quả nhưng trong đó có bài đúng, bài sai, yêu
cầu học sinh điền đúng sai vào ô trống sau mỗi phép tính. Sau đó học sinh chỉ ra
nguyên nhân sai và tìm cách sửa lại cho đúng (đối với mỗi phép sai).
- Khi các em đã biết thực hiện điều này nghĩa là các em đã nắm được kĩ năng tính.
a) Với các phép tính nhân, chia.
- Học sinh lớp năm thường mắc sai lầm sau:
4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Ví dụ 1: Sai do quên số không ở giữa.
x 245
102
490
245
2940
Sai lầm ở đây là do học sinh không thực hiện (bỏ sót) chữ số không ở giữa.
Vì các em chưa hiểu bản chất của cách ghi số theo hệ thập phân, các em đặt tính
một cách máy móc mà không hiểu vì sao phải làm như vậy.
Trong trường hợp trên giáo viên cần cho học sinh hiểu bản chất của cách ghi
số, giúp học sinh nắm vững quy tắc thực hiện phép tính, phép nhân thực hiện từ
phải sang trái. Khi nhân 2 với 245 được tích riêng thứ nhất; còn khi nhân 1 với 245
được tích riêng thứ ba; 1 là số thuộc hàng trăm nên kết quả của phép nhân (1 x 5)
phải đặt thẳng hàng trăm.
Ta có thể trình bày như sau:
Viết đầy đủ: Viết gọn:
245
x x 245
102 102
490 490
000 2450
245 24990
24990
Ví dụ 2: Sai lầm khi có chữ số 0 ở cuối thừa số:
1034 x 1034
x 240 240
41360 kết quả đúng phải là: 41360
2068 2068
62040 248160
Sai lầm là khi thực hiện phép nhân ở hàng trăm (chữ số 2 ở thừa số thứ hai
thuộc hàng trăm) học sinh lại ghi ở vị trí hàng chục cứ thế dẫn đến kết quả sai.
Ví dụ 3: Sai lầm do quên nhớ:
5
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
404 404
x 3 x 3
1202 kết quả đúng phải là: 1212
Sai lầm trên là do 3 x 4 = 12 ghi 2 nhớ 1; 3 x 0 = 0 các em ghi ngay 0 mà
quên nhớ 1 cho nên kết quả của phép nhân là 1202 mà lẽ ra kết quả phải là 1212.
Ví dụ 4: Sai lầm khi nhân viết chữ số không đúng hàng:
3124
3124 x 12
x 12
6248
6248 3124
3124 Kết quả đúng phải là: 37488
9372
Sai lầm là do khi thực hiện phép nhân các chữ số hàng chục các em lại ghi
vào vị trí hàng đơn vị dẫn đến kết quả sai.
Ở phép chia các em thường phạm sai lầm trong việc bỏ bớt số 0.
2004 4 Kết quả đúng phải là: 2004 4
004 51 004 501
0 0
Sai lầm ở đây là do học sinh hạ 0 xuống thấy 0 nhỏ hơn số chia thì học sinh
lại hạ 4 xuống tiếp, thấy 4 chia hết nên các em thực hiện phép chia dẫn đến kết quả
sai.
Để khắc phục những sai lầm trên tôi cho các em làm rất nhiều phép tính
dạng trên. Mỗi lần thực hiện tôi đều cho các em nhắc lại quy tắc thực hiện phép
nhân: thực hiện từ phải qua trái, nhân lần lượt từ hàng đơn vị, đến hàng chục, rồi
đến hàng trăm.Các tích riêng phải đạt đúng hàng.Với phép chia thực hiện từ trái
qua phải. Đối với phép chia 2004: 4 giáo viên hướng dẫn như sau:
Chia lần thứ nhất ta lấy 20 chia 4 được 5 viết 5.
6
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Chia lần thứ hai ta hạ 0 xuống, không chia 4 được 0 lần ta viết 0 vào thương.
Chia lần thứ ba ta hạ 4 xuống và thực hiện 4 chia 4 bằng 1 viết 1 vào thương.
Hướng dẫn như thế các em sẽ nhớ và khắc sâu cách làm.
Với những học sinh quá yếu, khả năng nhân nhẩm trừ nhẩm chưa thạo khi
thực hiện phép chia tôi hướng dẫn như sau
954 18
90 53
54
54
00
Sau một thời gian học sinh làm khá hơn, nhân nhẩm trừ nhẩm tốt hơn thì tôi
động viên các em làm theo cách thông thường.
Song song với việc ra nhiều bài tập dạng trên tôi cũng ra những bài trắc
nghiệm, cho các em xác định đúng, sai. Nếu sai thì phải giải thích, chỉ ra nguyên
nhân sai và nêu cách sửa. khi các em đã làm được điều này nghĩa là các em không
mắc sai lầm nữa.
Với tất cả các dạng bài trên để khắc sâu kiến thức tôi cho học sinh làm đi
làm lại nhiều lần. bên cạnh đó, trong quá trình giảng dạy, cung cấp kiến thức, nếu
liên quan đến kiến thức cũ hoặc công thức quy tắc tôi đều dừng lại 5 phút đến 10
phút để củng cố ôn tập. Khi dạy tôi cố gắng đưa ra câu hỏi phù hợp với trình độ
học sinh lớp mình làm sao cho tất cả các em được yêu cầu cơ bản của bài học.
Trong từng tiết học, tôi chịu khó chấm bài để kiểm tra trình độ học sinh, phát hiện
những sai lầm của các em để kịp thời uốn nắn sửa chữa.
IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Với những biện pháp nêu trên, tôi thật sự vui mừng vì sự đầu tư của mình đã
đạt được kết quả tốt.
7