Luận văn quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trường mầm non quận tây hồ, thành phố hà nội

  • 120 trang
  • file .pdf
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
NGÔ THỊ KIM CÚC
QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA CHO TRẺ
MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA
Ở CÁC TRƢỜNG MẦM NON QUẬN TÂY HỒ
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
HÀ NỘI, 2018
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
NGÔ THỊ KIM CÚC
QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA CHO TRẺ
MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA
Ở CÁC TRƢỜNG MẦM NON QUẬN TÂY HỒ
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8 14 01 14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Trịnh Thị Hồng Hà
HÀ NỘI, 2018
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC .......................................................................................................... i
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ................................................................vi
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................... vii
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................ viii
DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT ................................................................. ix
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu .............................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................... 4
8. Cấu trúc luận văn .......................................................................................... 5
CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN
HÓA CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA Ở
TRƢỜNG MẦM NON ..................................................................................... 6
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu .................................................................... 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản ............................................................................ 7
1.2.1. Trƣờng mầm non ..................................................................................... 7
1.2.2. Quản lí và Quản lí giáo dục .................................................................... 8
1.2.2.1. Khái niệm quản lí ................................................................................. 8
1.2.2.2. Khái niệm quản lí giáo dục .................................................................. 9
1.2.3. Quản lí trƣờng học và Quản lí chuyên môn trong nhà trƣờng .............. 10
1.2.3.1 Khái niệm quản lý trƣờng học : .......................................................... 10
1.2.3.2 Khái niệm Quản lí chuyên môn .......................................................... 11
1.2.4. Văn hóa, Hành vi văn hóa ..................................................................... 12
1.2.4. 1. Khái niệm văn hóa ............................................................................ 12
1.2.4.2. Khái niệm hành vi văn hóa ................................................................ 12
1.2.5. Giáo dục hành vi văn hóa và quản lí giáo dục hành vi văn hóa............ 14
1.3. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non 15
1.3.1. Đặc điểm của trẻ MG 5-6 tuổi .............................................................. 15
ii
1.3.2. Mục đích giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi ..................... 16
1.3.3. Nội dung cơ bản của giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi .. 17
1.3.4. Phƣơng pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi..... 19
1.3.4.1. Phƣơng pháp dùng tình cảm .............................................................. 19
1.3.4.2. Phƣơng pháp dùng nghệ thuật............................................................ 19
1.3.4.3. Phƣơng pháp sử dụng trò chơi ........................................................... 20
1.3.4.4. Phƣơng pháp trải nghiệm các hành vi ứng xử thƣờng xuyên trong sinh
hoạt hàng ngày. ............................................................................................... 20
1.3.4.5. Phƣơng pháp nêu gƣơng .................................................................... 21
1.3.4.6. Phƣơng pháp khen, chê ...................................................................... 21
1.3.5. Hình thức giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ............ 22
1.3.5.1. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua sinh hoạt hàng ngày .... 22
1.3.6.2. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi ...... 22
1.3.6.3. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua giờ học ......................... 23
1.3.6.4. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua hoạt động sinh hoạt khác
......................................................................................................................... 23
1.3.6.5. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua hoạt động ngoại khóa .. 23
1.4. Quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trƣờng
Mầm non theo tiếp cận tham gia ..................................................................... 24
1.4.1. Tiếp cận tham gia trong quản lí giáo dục hành vi văn hóa ................... 24
1.3.3.1. Khái niệm tiếp cận tham gia .............................................................. 24
3.3.2. Nguyên tắc của tiếp cận tham gia trong GDHVVH cho trẻ MG .......... 25
1.4.2. Quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ ở trƣờng MN theo tiếp cận
tham gia ........................................................................................................... 26
1.4.2.1. Mục tiêu quản lí giáo dục hành vi văn hóa ........................................ 26
1.4.2.2. Nội dung quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ 5-6 tuổi trong
trƣờng mầm non .............................................................................................. 27
1.4.2.3 Những yếu tố ảnh hƣởng đến quản lí GDHVVH cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi ở trƣờng MN ............................................................................................ 29
Kết luận chƣơng 1 ........................................................................................... 32
CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA Ở MỘT
SỐ TRƢỜNG MẦM NON QUẬN TÂY HỒ ................................................ 33
iii
2.1. Khái quát tình hình kinh tế xã hội và giáo dục của quận Tây Hồ. ........... 33
2.1.1. Đặc điểm kinh tế, văn hoá-xã hội quận Tây Hồ ................................... 33
2.1.2. Đặc điểm phát triển giáo dục mầm non công lập quận Tây Hồ............ 34
2.1.2.1. Qui mô, mạng lƣới ............................................................................. 34
2.1.2.2. Đội ngũ giáo viên ............................................................................... 36
2.1.2.3. Thành tựu giáo dục mầm non............................................................. 39
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng giáo dục hành vi văn hóa và quản lí giáo dục
hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non Quận Tây Hồ 39
2.2.1. Mục đích, qui mô và khách thể khảo sát ............................................... 39
2.2.2. Nội dung khảo sát: ................................................................................ 40
2.2.3. Phƣơng pháp khảo sát ........................................................................... 40
2.3. Thực trạng giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trƣờng
mầm non Quận Tây Hồ. .................................................................................. 40
2.3.1. Nhận thức của CBQL, GVMN và phụ huynh học sinh về GDHVVH
cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. ............................................................................... 40
2.3.2. Nội dung giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. ............ 41
2.3.3. Phƣơng pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi....... 43
2.3.4. Hình thức tổ chức thực hiện GDVHVH cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. ..... 46
2.3.5. Kết quả thực hiện GDHVVH cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trƣờng
mầm non. ......................................................................................................... 47
2.4. Thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi ở trƣờng
mầm non Quận Tây Hồ ................................................................................... 49
2.4.1. Nhận thức về quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi theo
tiếp cận tham gia ............................................................................................. 49
2.4.2. Thực trạng thực hiện các nội dung quản lí giáo dục hành vi văn hóa
cho trẻ MG 5-6 tuổi ......................................................................................... 50
2.4.2.1. Thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi
trong các hoạt động giáo dục ở trƣờng MN .................................................... 50
2.4.2.3. Quản lí các nguồn lực phục vụ cho hoạt động giáo dục hành vi văn
hóa cho trẻ MG................................................................................................ 53
2.4.2. Thực trạng các biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi đã và đang áp dụng .................................................................... 54
iv
2.4.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lí GD hành vi văn hóa cho
trẻ ..................................................................................................................... 55
2.5. Đánh giá chung về thực trạng .................................................................. 56
2.5.1. Về Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi ............................... 56
2.5.1.1. Ƣu điểm .............................................................................................. 56
2.5.1.2. Nhƣợc điểm ........................................................................................ 57
2.5.2. Về quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi .................... 57
2.5.2.1. Ƣu điểm .............................................................................................. 57
2.5.2.2. Nhƣợc điểm ........................................................................................ 58
2.5.2.3. Nguyên nhân của những hạn chế trong GDHVVH và quản lý
GDHVVH cho trẻ MG 5-6 tuổi trong các trƣờng mầm non quận Tây Hồ ..... 58
Kết luận chƣơng 2 ........................................................................................... 60
CHƢƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN
HÓA CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA Ở
TRƢỜNG MẦM NON QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI .............. 61
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .................................................................. 61
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích ....................................................... 61
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ....................................................... 61
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống........................................................ 62
3.1.4. Nguyên tắc dựa vào cộng đồng ............................................................. 62
3.2. Một số biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi ở trƣờng mầm non quận Tây Hồ thành phố Hà Nội ................................ 62
3.2.1. Xây dựng cơ chế và môi trƣờng có tính tham gia cao trong quản lí giáo
dục hành vi văn hóa cho trẻ MG ..................................................................... 62
3.2.1.1. Mục tiêu của biện pháp ...................................................................... 62
3.2.1.2. Các hoạt động và cách tiến hành ........................................................ 63
3.2.1.3. Điều kiện thực hiện ............................................................................ 66
3.2.2. Biên soạn tài liệu và tổ chức truyền thông giáo dục để nâng cao nhận
thức của cha mẹ trẻ, nhà giáo và nhân viên trong trƣờng, nhà quản lí giáo dục
và cộng đồng ................................................................................................... 67
3.2.2.1. Mục tiêu của biện pháp ...................................................................... 67
3.2.2.2. Các hoạt động và cách tiến hành ........................................................ 67
3.2.2.3. Điều kiện thực hiện ............................................................................ 69
v
3.2.3. Tổ chức bồi dƣỡng chuyên môn nghiệp vụ, kĩ năng sƣ phạm cho đội
ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nói chung và bồi dƣỡng kĩ năng GDHVVH
nói riêng........................................................................................................... 70
3.2.4. Chỉ đạo và hƣớng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch và thực hiện giáo
dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giảo 5-6 tuổi ............................................... 74
3.2.5. Giám sát, kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh hoạt động GDHVVH cho trẻ
MG................................................................................................................... 77
3.2.6 .Xây dựng môi trƣờng sƣ phạm thân thiện, mẫu mực tạo điều kiện thuận
lợi cho công tác GDHVVH cho trẻ ................................................................. 79
3.3. Đánh giá các biện pháp qua ý kiến chuyên gia ........................................ 82
3.3.1. Quá trình đánh giá ................................................................................. 82
3.3.1.1. Mục đích, quy mô, thành phần chuyên gia: ....................................... 82
3.3.1.2. Nội dung đánh giá .............................................................................. 83
3.3.1.3. Phƣơng pháp và kĩ thuật tiến hành:.................................................... 83
3.3.2. Kết quả đánh giá.................................................................................... 83
3.3.2.1. Về tính cần thiết của các hiện pháp.................................................... 83
3.3.2.2. Tính khả thi của các biện pháp........................................................... 85
3.3.3. Nhận định về kết quả khảo nghiệm ....................................................... 88
Kết luận chƣơng 3 ........................................................................................... 89
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 90
1. Kết luận ....................................................................................................... 90
2. Khuyến nghị ................................................................................................ 92
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 93
PHỤ LỤC 1 PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN (Dành cho cán bộ quản lí và
giáo viên mầm non) ......................................................................................... 97
PHỤ LỤC 2 PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN (Dành cho phụ huynh học sinh)
....................................................................................................................... 105
PHỤ LỤC 3 ................................................................................................... 108
PHỤ LỤC 4 ................................................................................................... 109
vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU SƠ ĐỒ
Bảng 2.1. Quy mô trƣờng, lớp các trƣờng MN công lập ................................ 35
Bảng 2.2. Thống kê CBQL và GV các trƣờng MN công lập ......................... 36
Bảng 2.3. Thống kê trình độ CBQL và GVMN công lập quận Tây Hồ ......... 37
Bảng 2.4. Kết quả đánh giá, xếp loại GVMN năm học 2015-2016 ................ 38
Bảng 2.5: Nhận thức về tầm quan trọng của GDHVVH ................................ 41
cho trẻ MG 5-6 tuổi ......................................................................................... 41
Bảng 2.6. Tầm quan trọng của các nội dung GDHVVH ................................ 42
cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ................................................................................ 42
Bảng 2.7: Phƣơng pháp GDHVVH cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ....................... 44
Bảng 2.8: Đánh giá về hình thức tổ chức thực hiện GDHVVH ..................... 47
cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ................................................................................ 47
Bảng 2.9: Kết quả thực hiện GDHVVH cho trẻ MG 5-6 tuổi ........................ 48
ở trƣờng mầm non ........................................................................................... 48
Bảng 2.10 : Đánh giá quản lí GDHVVH cho trẻ MG 5-6 tuổi trong các hoạt
động giáo dục ở trƣờng MN ............................................................................ 50
Bảng 2.11. Đánh giá quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi
thông qua phối hợp với các lực lƣợng xã hội khác ......................................... 52
Bảng 2.12. Đánh giá quản lí các nguồn lực phục vụ cho hoạt động GDHVVH
cho trẻ MG ...................................................................................................... 53
Bảng 2.13: Đánh giá các biện pháp quản lý GDVHVH cho trẻ 5-6 tuổi ...... 54
đã và đang thực hiện........................................................................................ 54
Bảng 2.14. Đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lí GDHVVH ............... 56
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các hiện pháp .................. 84
Bảng 3.2: Kết quả khảo sát về mức độ khả thi của các biện pháp .................. 86
Biểu đồ 3.1. So sánh tính cần thiết và khả thi ................................................. 88
vii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố
trong bất kì công trình nào khác.
Hà Nội, ngày tháng năm 2018
Tác giả luận văn
Ngô Thị Kim Cúc
viii
LỜI CẢM ƠN
Để có thể hoàn thành đề tài luận văn thạc sĩ một cách hoàn chỉnh, bên
cạnh sự nỗ lực cố gắng của bản thân còn có sự hƣớng dẫn nhiệt tình của quý
Thầy cô, cũng nhƣ sự động viên ủng hộ của gia đình và bạn bè trong suốt thời
gian học tập nghiên cứu và thực hiện luận văn thạc sĩ .
Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban
giám hiệu, đội ngũ cán bộ, giảng viên của Trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội 2
và toàn thể các giảng viên tại các đơn vị đã hết lòng giảng dạy, tận tình giúp
đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Trịnh Thị Hồng
Hà, ngƣời thầy đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên
cứu và hoàn thành luận văn.
Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Mầm non Quận
Tây Hồ, các bạn đồng nghiệp, những ngƣời thân đã động viên khuyến khích,
tạo điều kiện tốt nhất cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Mặc dù bản thân tôi đã rất cố gắng, nỗ lực trong quá trình nghiên cứu
đề tài, song luận văn chắc chắn không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót.
Tôi rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp quí báu của các quí thầy cô và các
bạn đồng nghiệp để luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.
Hà Nội, ngày tháng năm 2018
Tác giả luận văn
Ngô Thị Kim Cúc
ix
DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT
Viết tắt Viết đầy đủ
BP Biện Pháp
CBGVNV Cán Bộ Giáo viên nhân viên
CSVC Cơ sở vật chất
GVMN Giáo viên mầm non
MG Mẫu giáo
QLGD Quản lý giáo dục
QLGDHVVH Quản lý giáo dục hành vi văn hóa
TP Thành phố
XHCN Xã hội chủ nghĩa
1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tƣơng lai của mỗi dân
tộc, đất nƣớc. Trẻ em hôm nay là những công dân của thế giới mai sau. Đối
với trẻ thơ, việc hình thành những hành vi ban đầu có ý nghĩa vô cùng to lớn.
Tục ngữ Việt Nam có câu: “Uốn cây từ thủa còn non, Dạy con từ thủa con
còn thơ ngây”.
Điều 23, Luật giáo dục năm 2005 (sửa đổi năm 2009) đã khẳng định:
“Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển thể chất, tình cảm, trí
tuệ, thẩm mỹ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em
vào học lớp 1”. Để hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách thì giáo
dục hành vi văn hóa bên cạnh giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ là những hoạt
động rất cần thiết và cần đƣợc quan tâm đầu tiên. Và cũng vì vậy việc quản lí
giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ ở trƣờng Mầm non là vô cùng cần thiết.
Giáo dục hành vi văn hóa không phải là một môn học trong chƣơng
trình chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo của Bộ giáo dục và Đào tạo, song nó là
một trong các lĩnh vực phát triển của trẻ (lĩnh vực phát triển tình cảm, kĩ năng
xã hội). Các nội dung giáo dục hành vi văn hóa đƣợc lồng ghép trong các môn
học, các hoạt động khác nhƣ: hoạt động vui chơi, hoạt động đón trả trẻ, hoạt
động ngoại khóa... Tuy nhiên, các nội dung và phƣơng pháp giáo dục hành vi
văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi hiện nay còn chƣa thực sự phù hợp và chƣa
đáp ứng đƣợc mục đích giáo dục phát triển quan hệ tình cảm, kĩ năng xã hội
cho trẻ. Những kết quả chƣa cao trong giáo dục hành vi, những giá trị văn hóa
đạo đức đang có phần đi xuống của thế hệ hệ trẻ không phải chỉ do sai lầm
của cô giáo, mà là vấn đề mà giới quản lí chuyên môn tại cấp trƣờng phải
quan tâm giải quyết.
2
Hiện nay trên địa bàn quận Tây Hồ có 9 trƣờng mầm non công lập, việc
quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ cũng đã đƣợc quan tâm, tuy nhiên kết
quả vẫn chƣa phải là đã nhƣ mong muốn. Các trƣờng đa số vẫn coi việc giáo
dục hành vi văn hóa cho trẻ là việc của giáo viên phụ trách lớp chứ chƣa quan
tâm đúng mức đến việc lôi cuốn mọi ngƣời trong trƣờng cũng nhƣ gia đình
vào việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ.
Đối với trẻ mầm non thì giáo dục hành vi văn hóa cần đƣợc thực hiện
thƣờng xuyên trong những giờ ở trƣờng cũng nhƣ ở nhà và xã hội trong nhiều
bối cảnh khác nhau. Ngay ở trƣờng thì ngoài cô giáo nuôi và dạy là những
ngƣời thƣờng xuyên tiếp xúc với trẻ thì việc các cô giáo khác ở trong trƣờng,
các nhân viên nấu ăn hay bảo vệ cũng có thể giúp trẻ thực hành các hành vi
văn hóa. Và gia đình là nơi mà trẻ cần đƣợc quan tâm nhiều hơn để giúp trẻ
có đƣợc những hành vi văn hóa chuẩn mực. Chính vì thế việc quản lí giáo dục
hành vi văn hóa cho trẻ mầm non nếu thực hiện theo tiếp cận tham gia thì sẽ
có hiệu quả hơn.
Vấn đề quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo hoặc cho học
sinh các cấp cũng đã có một số nghiên cứu tuy nhiên mới chỉ đƣa ra giải pháp ở
một số trƣờng ở địa bàn cụ thể nào đó. Hơn nữa nhƣng nghiên cứu này chƣa có ý
tƣởng khoa học rõ ràng do đó các giải pháp đề xuất chủ yếu dựa vào kinh
nghiệm là chính. Về lí thuyết, nghiên cứu việc quản lí giáo dục hành vi văn hóa
cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi trong các hoạt động giáo dục ở trƣờng mầm non có
thể hỗ trợ tích cực cho quản lí chuyên môn cũng nhƣ chính hoạt động giáo dục
trẻ, nâng cao chất lƣợng giáo dục trẻ mẫu giáo đáp ứng yêu cầu xã hội.
Xuất phát từ việc phân tích tình hình nhƣ trên, tôi chọn đề tài “Quản lí
giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở
các trường mầm non Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội” để nghiên cứu và
thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lí giáo dục.
3
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trƣờng mầm non Quận Tây Hồ, TP.
Hà Nội góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục trẻ MG.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Các hoạt động quản lí giáo dục tại cấp trƣờng ở trƣờng Mầm non tại địa
bàn Quận Tây Hồ, Hà Nội.
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Các quan hệ quản lí trong giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-
6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trƣờng mầm non quận Tây Hồ , Hà Nội.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu các biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG ở
trƣờng MN kết hợp đƣợc những tác động quản lí của nhà trƣờng, của cộng
đồng và của gia đình và dựa vào nhận thức rõ tầm quan trọng của các hành vi
văn hóa và đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi và tác dụng của các hành vi văn hóa
đối với sự phát triển của trẻ thì chúng sẽ ảnh hƣởng tích cực đến hiệu quả
quản lí và kết quả giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xác định cơ sở lí luận của quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở trƣờng Mầm non.
5.2. Đánh giá thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-
6 tuổi ở một số trƣờng mầm non quận Tây Hồ, TP. Hà Nội.
4
5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở trƣờng mầm non Quận Tây Hồ, TP. Hà
Nội.
5.4. Tổ chức kiểm nghiệm các biện pháp đã đề xuất bằng phƣơng pháp
chuyên gia
6. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu giới hạn ở các trƣờng MN công lập quận Tây Hồ,
Thành phố Hà Nội.
- Đánh giá thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6
tuổi đƣợc thực hiện tại 08 trƣờng MN công lập trong Quận Tây Hồ.
- Các biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi
theo tiếp cận tham gia ở trƣờng MN là các biện pháp ở cấp trƣờng.
- Các hành vi văn hóa trong luận văn này là các hành vi văn hóa phù
hợp với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lí luận
Sử dụng các phƣơng pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa
khi nghiên cứu các tài liệu chuyên môn, tài liệu khoa học, các văn bản pháp
qui v.v… có liên quan đến đề tài để xác định cơ sở lí luận.
7.2. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi, phỏng vấn
Tiến hành xây dựng ba bộ phiếu hỏi dành cho ba đối tƣợng là cán bộ
quản lý, giáo viên và phụ huynh học sinh nhằm thu thập những thông tin cần
thiết phục vụ cho việc phân tích và đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu.
5
- Phƣơng pháp quan sát hoạt động giáo dục hành vi văn hóa cho
trẻ MG 5-6 tuổi
Tiến hành một số quan sát sƣ phạm nhằm thu thập thông tin cho việc
phân tích thực trạng về quản lý giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi tại một số trƣờng mầm non trên địa bàn QuậnTây Hồ, Thành phố Hà Nội.
- Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm
7.3. Các phƣơng pháp khác
- Phƣơng pháp chuyên gia để kiểm nghiệm các biện pháp quản lí.
Tiến hành xin ý kiến của các chuyên gia để đánh giá tính khả thi và cần
thiết của các biện pháp quản lý giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi ở các trƣờng mầm non quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội do tác giả đề xuất.
- Phƣơng pháp xử lí số liệu và phƣơng pháp thống kê để xử lí số liệu
điều tra thực trạng và đánh giá kết quả nghiên cứu thu đƣợc.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, kiến nghị; Tài liệu tham khảo, Phụ lục,
luận văn có 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lí luận của quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi ở trƣờng Mầm non theo tiếp cận tham gia
Chƣơng 2: Thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi theo tiếp cận tham gia ở một số trƣờng MN quận Tây Hồ, TP. Hà Nội
Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trƣờng Mầm non quận Tây Hồ
Thành phố Hà Nội.
6
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA Ở
TRƢỜNG MẦM NON
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Giáo dục hành vi văn hóa cho học sinh nói chung và trẻ mẫu giáo nói
riêng là một lĩnh vực đƣợc sự quan tâm của các nhà giáo dục. Giáo dục hành
vi văn hóa thƣờng đƣợc đề cập trong các nghiên cứu về giáo dục văn hóa nói
chung hoặc trong các nghiên cứu riêng nhƣ giáo dục văn hóa giao tiếp, văn
hóa giao thông, văn hóa học đƣờng, hành vi văn hóa giao tiếp, hành vi văn
minh v.v... chẳng hạn, nghiên cứu về giáo dục nếp sống văn hóa cho học sinh
của nhiều tác giả [10] ...
Đối với riêng lĩnh vực giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mầm non có
nghiên cứu của Nguyễn Ánh Tuyết [39] về giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ
MN; luận văn của Hoàng Thị Phƣơng [32] về giáo dục hành vi giao tiếp có
văn hóa cho trẻ mẫu giáo; giáo dục hành vi văn hóa vệ sinh cho trẻ mẫu giáo
của Nguyễn Thị Thanh [33] v.v...
Trong nhà trƣờng, giáo dục hành vi văn hóa là một lĩnh vực giáo dục
đƣợc thực hiện hiện thông qua nhiều hoạt động khác nhau nhƣ: các hoạt động
trong học tập, sinh hoạt, vui chơi, các hoạt động ngoài môn học v.v... Chính
vì thế quản lí giáo dục hành vi văn hóa là yêu cầu không thể thiếu trong các
nhà trƣờng nhằm giúp cho công tác giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ có hiệu
quả từ đó có tác động tích cực đến kết quả giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ.
Nhìn chung nghiên cứu về quản lí giáo dục hành vi văn hóa trong luận
văn, luận án còn ít mà chỉ có một số công trình nghiên cứu có liên quan chăng
hạn nhƣ nghiên cứu về quản lí giáo dục đạo đức. Các luận văn về quản lí giáo
dục đạo đức, ví dụ của Đinh Thanh Khƣơng (2012) [24] về quản lí giáo dục
7
đạo đức cho học sinh THPT; của Lê Thị Minh Nguyệt (2009 [30] về quản lí
giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo, của Nguyễn Hoàng Phong (2009) [31] về
quản lí hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh THCS; của Lê Bích Liên
(2015) về quản lí giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo [27] v.v... Các
nghiên cứu luận văn cũng có hệ thống hóa một số lí luận về giáo dục đạo đức,
hành vi đạo đức và đề xuất các biện pháp quản lí giáo dục đạo đức, hành vi
đạo đức ở một địa bàn cụ thể. Các nghiên cứu luận văn trên cũng chƣa chỉ rõ
cách tiếp cận.
Cho đến nay chƣa thấy có nghiên cứu nào giải quyết vấn đề quản lí
giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo theo tiếp cận tham gia ở các trƣờng
Mầm non quận Tây Hồ Thành phố Hà Nội.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Trường mầm non
Trƣờng MN là cơ sở kết hợp giữa nhà trẻ và mẫu giáo, nhận trẻ em từ 3
tháng đến 6 tuổi. Mục tiêu của GDMN là giúp trẻ em phát triển về thể chất,
tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách,
chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một. [28]
Trƣờng MN có các lớp mẫu giáo và các nhóm trẻ. Trƣờng có ban giám
hiệu do hiệu trƣởng phụ trách.
Theo Luật Giáo dục, nhiệm vụ và quyền hạn của trƣờng MN nhƣ sau:
1. Tổ chức thực hiện việc nuôi dƣỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba
tháng tuổi đến sáu tuổi theo chƣơng trình giáo dục mầm non do Bộ trƣởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo ban hành.
2. Huy động trẻ em lứa tuổi mầm non đến trƣờng; tổ chức giáo dục hòa
nhập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật; thực hiện phổ cập
giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi. Hằng năm, tự kiểm tra theo tiêu
chuẩn quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi, báo cáo
cấp có thẩm quyền bằng văn bản.
8
3. Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên để thực hiện nhiệm vụ nuôi
dƣỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
4. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực theo quy định của pháp luật.
5. Xây dựng cơ sở vật chất theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa hoặc
theo yêu cầu tối thiểu đối với vùng đặc biệt khó khăn.
6. Phối hợp với gia đình trẻ em, tổ chức và cá nhân để thực hiện hoạt
động nuôi dƣỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
7. Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và trẻ em tham gia
các hoạt động xã hội trong cộng đồng.
8. Thực hiện kiểm định chất lƣợng nuôi dƣỡng, chăm sóc và giáo dục
trẻ em theo quy định.
9. Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
1.2.2. Quản lí và Quản lí giáo dục
1.2.2.1. Khái niệm quản lí
Thuật ngữ “quản lí” đã đƣợc nhiều tác giả trong và ngoài nƣớc đề cập đến,
sau đây là một trong số các quan niệm đó:
Theo H.Koontz (ngƣời Mỹ): “Quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm
bảo đảm sự phối hợp những nỗ lực của các cá nhân để đạt đƣợc mục đích của
nhóm (tổ chức). Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trƣờng trong đó
con ngƣời có thể đạt đƣợc mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất
và sự bất mãn cá nhân ít nhất”. [22]
Theo Nguyễn Minh Đạo: “Quản lí là sự tác động liên tục, có tổ chức, có
định hƣớng của chủ thể (ngƣời quản lí, ngƣời tổ chức quản lí) lên khách thể
(đối tƣợng quản lí) về các mặt chính trị, xã hội, văn hoá, kinh tế... bằng một
hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và các
biện pháp cụ thể, nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của
đối tƣợng” [9]
9
Theo Thái Văn Thành: Quản lí là những tác động có định hƣớng, có kế
hoạch của chủ thể quản lí đến đối tƣợng bị quản lí trong tổ chức để vận hành
tổ chức, nhằm đạt đƣợc mục đích nhất định [36]
Ngoài ra còn có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý tuy nhiên nghĩa
cũng tƣơng tự nhƣ vậy. Trong các quan niệm trên thuật ngữ “quản lí” tuy có
khác nhau nhƣng đều có chung điểm chủ yếu đó là quản lí là một quá trình, là
tác động có mục đích hoặc một hoạt động có tổ chức, có định hướng, có chủ
thể và đối tượng v.v... Tuy nhiên nói nhƣ vậy vẫn chƣa phân biệt “quản lí”
với các khái niệm khác bởi vì nhìn chung thì mọi hoạt động của con ngƣời
đều có đặc điểm là có chủ thể, có đối tƣợng hay có tổ chức v.v… nhƣ vậy chứ
không riêng “quản lí”.
Chúng tôi sử dụng khái niệm quản lí theo quan niệm của Đặng Thành
Hƣng: “Quản lí là một dạng lao động đặc biệt nhằm gây ảnh hưởng, điều
khiển, phối hợp lao động của người khác hoặc của nhiều người khác trong
cùng tổ chức hoặc cùng công việc nhằm thay đổi hành vi và ý thức của họ,
định hướng và tăng hiệu quả lao động của họ, để đạt mục tiêu của tổ chức
hoặc lợi ích của công việc cùng sự thỏa mãn của những người tham gia” [15]
Theo cách hiểu này, bản chất của quản lí là gây ảnh hưởng chứ không
trực tiếp sản xuất hay tạo ra sản phẩm, có mục tiêu và lợi ích là cái chung chứ
không nhằm mục tiêu và lợi ích của riêng cá nhân nào, có tính hệ thống chứ
không phải quá trình hay hành động đơn lẻ.
1.2.2.2. Khái niệm quản lí giáo dục
Về khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều quan niệm khác nhau.
Chúng tôi sử dụng định nghĩa khái niệm: “Quản lí giáo dục là dạng lao động
xã hội đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục nhằm gây ảnh hưởng, điều khiển hệ
thống giáo dục và các thành tố của nó, định hướng và phối hợp lao động của
những người tham gia công tác giáo dục để đạt được mục tiêu giáo dục và