Luận văn phát triển kỹ năng làm văn cho học sinh trung học phổ thông qua các dạng đề mở

  • 15 trang
  • file .pdf
LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian thực hiện, cuối cùng, tôi cũng hoàn thành luận văn tốt nghiệp
của mình. Đó là kết quả của những ngày tháng nghiên cứu tìm tòi của bản thân. Tuy
nhiên, nếu không có sự giúp đỡ từ nhiều phía, luận văn có thể sẽ không hoàn thành.
Vì vậy, với thành công này tôi xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến thầy hướng
dẫn Trần Thanh Bình. Những ý kiến đóng góp, những chỉ bảo tận tình của Thầy thật
sự là kim chỉ nam dẫn đường cho quá trình thực hiện luận văn của tôi.
Xin được thể hiện lòng biết ơn của tôi đến quý Thầy Cô trường Đại học Trà
Vinh, phòng sau Đại học, khoa Ngôn ngữ và văn hóa Khmer Nam bộ đã tổ chức khóa
đào tạo sau Đại học cho chúng tôi.
Xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến quý Thầy Cô giảng dạy bộ môn. Các Thầy
Cô đã hết sức nhiệt tình giảng dạy cho chúng tôi suốt khóa học.
Xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô, các đồng nghiệp là giáo viên giảng dạy
bộ môn Ngữ văn ở các trường đã tận tình giúp đỡ tôi trong thời gian qua.
Xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, những người thân đã luôn luôn hết
lòng ủng hộ, động viên giúp tôi thêm nghị lực để hoàn thành luận văn này.
Lời cảm ơn cuối cùng, chúng tôi xin gửi đến quý Thầy Cô trong Hội đồng
chấm luận văn đã dành thời gian quý báu đọc và góp ý cho luận văn của chúng tôi.
Những ý kiến đóng góp của quý Thầy Cô sẽ giúp chúng tôi trưởng thành hơn về nhận
thức, có sự điều chỉnh về kiến thức và rèn luyện kĩ năng để chuẩn bị hành trang bước
tiếp trên con đường Sư phạm.
Trà Vinh, ngày … tháng … năm 20…
Người viết
Nguyễn Thị Hồng Lam
-ii-
TÓM TẮT
Đổi mới kiểm tra đánh giá là một hoạt động giáo dục rộng lớn, phong phú bao
gồm cả đổi mới hình thức đánh giá, phương thức đánh giá, phương tiện đánh giá, tiêu
chí đánh giá, thiết kế đề kiểm tra để đánh giá học sinh. Dạng đề mở đã xuất hiện ngày
càng nhiều trong kiểm tra, đánh giá môn Ngữ văn ở bậc THCS và THPT; đặc biệt, đề
mở cũng thường xuyên được sử dụng trong những kỳ thi quan trọng.
Để việc đổi mới kiểm tra đánh giá Ngữ văn theo hướng đề mở thực sự đi vào
thực tiễn đổi mới giáo dục và đạt hiệu quả cao, chúng ta rất cần phải xây dựng một
quy trình khoa học - sư phạm để hướng dẫn học sinh rèn luyện, phát triển các kĩ năng
làm văn theo đề mở; đề tài Phát triển kĩ năng làm văn cho học sinh THPT qua các
dạng đề mở nhằm đáp ứng một số mục tiêu sau:
- Xác định cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc xây dựng quy trình, phương
pháp hướng dẫn các thao tác viết bài làm văn theo đề mở cho học sinh THPT.
- Đề xuất một số biện pháp hướng dẫn các thao tác viết bài làm văn theo đề
mở cho học sinh THPT.
- Thiết kế giáo án triển khai thực hiện cụ thể nhằm minh hoạ cho quy trình đã
xây dựng; tổ chức thực nghiệm để rút kinh nghiệm, đánh giá kết quả và tính khả thi
của việc ứng dụng đề tài vào thực tiễn.
Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, phần Nội dung
của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn
- Cơ sở lí luận của đề tài gồm cơ sở giáo dục học (nguyên lí học đi đôi với
hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn), cơ sở lí
luận dạy học (dạy học gắn với ba mục tiêu cụ thể), cơ sở lí luận và phương pháp dạy
học văn (dạy học văn phát triển các mặt kiến thức, kĩ năng và thái độ, tình cảm).
- Cơ sở thực tiễn của đề tài được hình thành từ việc khảo sát thực tiễn sử dụng
đề mở trong kiểm tra đánh giá Làm văn ở trường phổ thông nói chung (qua thống kê
-iii-
các đề kiểm tra trong SGK phổ thông), thực tiễn sử dụng đề mở trong kiểm tra đánh
giá Làm văn ở các trường phổ thông tỉnh Trà Vinh (qua thống kê các phiếu điều tra
cho đối tượng giáo viên và học sinh).
Chương 2: Đề xuất phương pháp hướng dẫn làm văn theo đề mở
Trên cơ sở làm rõ khái niệm đề mở, phân loại các dạng đề mở, vai trò, vị trí
của đề mở trong dạy học Ngữ văn hiện nay, luận văn đã đưa ra gợi ý hướng dẫn làm
văn theo đề mở (với các hoạt động cụ thể gồm nhận diện đề mở, phân tích đề mở,
giới hạn biên độ của đề mở, cách thức tìm ý cho đề mở, cách thức lập dàn ý cho đề
mở, cách thức trình bày, thể hiện suy nghĩ, quan điểm cá nhân), xây dựng các bài tập
rèn luyện các kĩ năng làm văn theo đề mở (bài tập phân tích đề, tìm ý, lập dàn ý, viết
đoạn mở bài, kết bài cho đề mở).
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
Tập trung mô tả và phân tích một số dữ liệu cơ bản, đánh giá kết quả thực
nghiệm, xác định những việc làm được và chưa làm được trong quá trình thực
nghiệm…. để mở rộng phạm vi ứng dụng của luận văn vào thực tế giảng dạy sau này.
Kết luận
- Kiểm tra, đánh giá năng lực làm văn của học sinh theo đề mở là xu thế phát
triển hiện nay của việc dạy học Ngữ văn trong nhà trường phổ thông nhằm từng bước
hình thành và phát triển ở người học những phẩm chất, năng lực cần có, thích ứng
với nhu cầu phát triển của giáo dục, xã hội.
- Xây dựng đề văn nghị luận theo hướng mở trong dạy học làm văn không phải
là vấn đề mới trong thực tiễn dạy học Làm văn. Tuy nhiên, việc hiểu, thực hành và
vận dụng nó như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất, đáp ứng yêu cầu phát triển bền
vững năng lực người học, tiến tới hình thành những kĩ năng trong quá trình tạo lập
văn bản của học sinh cho đến nay vẫn là vấn đề cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu.
- Những đề xuất hướng dẫn cách làm văn theo đề mở trong luận văn nhìn chung
mới chỉ là những suy nghĩ, gợi ý ban đầu theo quan niệm góp phần chuẩn bị đưa hoạt
động kiểm tra đánh giá làm văn của chương trình giáo dục hiện hành tiệm cận với
chương trình giáo dục theo định hướng phát triển năng lực người học sau 2015.
-iv-
MỤC LỤC
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
TÓM TẮT ................................................................................................................ iii
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. viii
DANH SÁCH CÁC BẢNG ..................................................................................... ix
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài ..................................................................................................1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ..................................................................................4
3. Mục tiêu nghiên cứu............................................................................................5
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................................5
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................6
6. Phương pháp nghiên cứu.....................................................................................6
7. Đóng góp của luận văn........................................................................................6
8. Cấu trúc luận văn ................................................................................................7
PHẦN NỘI DUNG ....................................................................................................8
Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI .............................8
1.1. Cơ sở lí luận .....................................................................................................8
1.1.1. Cơ sở giáo dục học ....................................................................................8
1.1.2. Cơ sở lí luận dạy học ...............................................................................11
1.1.2.1 Mục tiêu của quá trình dạy học .........................................................11
1.1.2.2 Cấu trúc của quá trình dạy học ..........................................................13
1.1.3. Cơ sở lí luận và phương pháp dạy học Văn ............................................13
1.2. Cơ sở thực tiễn ...............................................................................................15
1.2.1. Thực tiễn sử dụng đề mở trong kiểm tra đánh giá Làm văn ở trường
phổ thông ..........................................................................................................15
-v-
1.2.2. Thực tiễn sử dụng đề mở trong kiểm tra đánh giá Làm văn ở các trường
phổ thông tỉnh Trà Vinh ....................................................................................24
1.2.2.1. Kết quả khảo sát ...............................................................................25
1.2.2.2. Nhận xét ...........................................................................................33
Chương 2: ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN LÀM VĂN THEO
ĐỀ MỞ ........................................................................................................ 35
2.1. Khái niệm .......................................................................................................35
2.1.1. Đề mở ......................................................................................................35
2.1.2. Các dạng đề mở .......................................................................................41
2.1.3. Vai trò, vị trí của đề mở trong dạy học Ngữ văn hiện nay ......................48
2.2. Gợi ý hướng dẫn làm văn theo đề mở ............................................................49
2.2.1. Nhận diện đề mở .....................................................................................50
2.2.2. Phân tích đề mở .......................................................................................52
2.2.3. Giới hạn biên độ của đề mở ....................................................................55
2.2.4. Cách thức tìm ý cho đề mở .....................................................................57
2.2.5. Cách thức lập dàn ý cho đề mở ...............................................................60
2.2.6. Cách thức trình bày, thể hiện suy nghĩ, quan điểm cá nhân ...................63
2.2.7. Yêu cầu của bài làm văn theo các dạng đề mở .......................................64
2.3. Rèn luyện thao tác làm văn theo đề mở .........................................................66
2.3.1. Bài tập phân tích đề mở...........................................................................66
2.3.2. Bài tập giới hạn biên độ của đề mở .........................................................69
2.3.3. Bài tập tìm ý cho đề mở ..........................................................................73
2.3.4. Bài tập lập dàn ý cho đề mở ....................................................................78
2.3.5. Bài tập mở bài, kết bài cho đề mở ...........................................................84
CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM .........................................................89
3.1. Mục đích và đối tượng thực nghiệm ..............................................................89
3.1.1. Mục đích thực nghiệm ............................................................................89
3.1.2. Đối tượng thực nghiệm ...........................................................................89
3.2. Thời gian và địa điểm thực nghiệm ...............................................................90
-vi-
3.2.1. Thời gian thực nghiệm ............................................................................90
3.2.2. Địa điểm thực nghiệm .............................................................................90
3.3. Phương pháp và tiến trình thực nghiệm ........................................................90
3.3.1. Phương pháp thực nghiệm ......................................................................90
3.3.2. Tiến trình thực nghiệm ............................................................................90
3.4. Nội dung thực nghiệm....................................................................................91
3.5. Dữ liệu và miêu tả, phân tích dữ liệu .............................................................93
3.5.1. Thu thập dữ liệu ......................................................................................93
3.5.2. Miêu tả, phân tích dữ liệu .......................................................................93
3.6. Kết quả thực nghiệm và đánh giá kết quả thực nghiệm ...............................105
3.6.1.Tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm ..................................................105
3.6.2. Kết quả thực nghiệm và đánh giá kết quả thực nghiệm ........................106
3.7. Bài học kinh nghiệm ....................................................................................107
KẾT LUẬN ............................................................................................................109
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................111
PHỤ LỤC
-vii-
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CNH Công nghiệp hóa
GDĐT Giáo dục đào tạo
GDPT Giáo dục phổ thông
GV Giáo viên
HĐH Hiện đại hóa
HS Học sinh
LV Làm văn
NLXH Nghị luận xã hội
NXB Nhà xuất bản
PP Phương pháp
PPDH Phương pháp dạy học
SGK Sách giáo khoa
THCS Trung học Cơ sở
THPT Trung học Phổ thông
TNPT Tốt nghiệp phổ thông
-viii-
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Số hiệu bảng Tên bảng Trang
Bảng 1.1 Thống kê các đề kiểm tra Làm văn trong SGK Ngữ văn THCS 15
Bảng 1.2 Thống kê các đề kiểm tra Làm văn trong SGK Ngữ văn THPT 17
Bảng 1.3 Thống kê tổng hợp kết quả thăm dò ý kiến giáo viên 26
Bảng 1.4 Thống kê tổng hợp kết quả thăm dò ý kiến học sinh 30
Bảng 3.1 Bảng thu thập dữ liệu 93
Bảng 3.2 Kết quả thực nghiệm 106
-ix-
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong lí luận giáo dục học, quá trình dạy học được xem như một hệ thống bao
gồm các yêu tố có liên quan mật thiết, tác động và quy định lẫn nhau: Mục tiêu dạy
học, chương trình dạy học, nội dung, hình thức tổ chức, phương pháp dạy học và
phương pháp kiểm tra đánh giá. Do vậy, đổi mới giáo dục là quá trình đổi mới đồng
bộ, toàn diện tất cả các yếu tố của quy trình giáo dục, trong đó không thể không chú
ý đến việc đổi mới kiểm tra đánh giá.
Trong quá trình dạy học, mục đích của kiểm tra đánh giá là nhằm xác định
thành tích học tập và mức độ chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng, vận dụng của người học.
Không chỉ có vậy, kiểm tra đánh giá còn có tác dụng thúc đẩy quá trình học tập phát
triển không ngừng: Từ những thông tin ngược có được qua kiểm tra đánh giá, HS tự
đánh giá mức độ lĩnh hội kiến thức, kĩ năng so với mục tiêu đặt ra, từ đó tiếp tục tự
hoàn thiện các kiến thức, kĩ năng bằng việc nâng cao tinh thần tự học. Cũng nhờ
những thông tin ngược đó, GV tự đánh giá quá trình dạy của mình để điều chỉnh cho
phù hợp và hoàn thiện hơn. Vì vậy, đổi mới kiểm tra, đánh giá và đổi mới PPDH là
hai hoạt động có quan hệ chặt chẽ với nhau; đổi mới kiểm tra, đánh giá là động lực
đổi mới PPDH, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo.
Đổi mới kiểm tra đánh giá là một hoạt động giáo dục rộng lớn, phong phú bao
gồm cả đổi mới hình thức đánh giá, phương thức đánh giá, phương tiện đánh giá, tiêu
chí đánh giá, thiết kế đề kiểm tra để đánh giá HS. Theo tinh thần đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục phổ thông sau 2015, hiện nay các hình thức kiểm tra, đánh giá đều
hướng tới phát triển năng lực của HS; coi trọng đánh giá để giúp đỡ HS về phương
pháp học tập, động viên sự cố gắng, hứng thú học tập của các em trong quá trình dạy
học. Kiểm tra, đánh giá không chỉ là việc xem HS học được cái gì mà quan trọng hơn
là biết HS học như thế nào, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn ra sao v.v. Đối
với các môn Khoa học xã hội và Nhân văn, việc ra đề kiểm tra đánh giá không chỉ là
-1-
nhằm mục tiêu kiểm tra kiến thức mà cần tăng cường các câu hỏi mở, gắn với thời sự
quê hương, đất nước để HS được bày tỏ chính kiến của mình về các vấn đề kinh tế,
chính trị, xã hội.
Trong nhà trường phổ thông, môn Ngữ văn vừa là môn khoa học, vừa là môn
nghệ thuật góp phần quan trọng trong quá trình hình thành phẩm chất, nhân cách, tâm
hồn, kĩ năng sống, tư duy,… cho HS. Trong các phân môn của Ngữ văn, phân môn
LV có mục tiêu cụ thể là hình thành và rèn luyện cho HS khả năng tạo lập văn bản
(văn bản nói và văn bản viết) ở nhiều thể loại khác nhau như: tự sự, miêu tả, thuyết
minh, nghị luận,…Nhìn lại thực tế giảng dạy, dễ thấy một điều là rất nhiều GV chỉ
quan tâm đến việc cung cấp kiến thức chứ không chú ý đến việc rèn luyện kĩ năng
cũng như hướng HS có thói quen chủ động trong việc tìm tòi, nêu suy nghĩ, cảm nhận
trước các vấn đề ngoài xã hội. Chính điều này đã làm mai một dần khả năng viết cũng
như ý chí rèn luyện của các em; người học thiếu sự chủ động tìm tòi sáng tạo cũng
như chưa độc lâp trong việc trình bày suy nghĩ, ý kiến cá nhân trước những vấn đề
của cuộc sống. Vì vậy mà các em gặp không ít khó khăn, lúng túng trong kiểm tra,
thi cử khi gặp phải những đề bài đòi hỏi khả năng tư duy độc lập theo ý kiến, nhận
thức cá nhân.
Thời gian qua, dạng đề mở đã xuất hiện ngày càng nhiều trong kiểm tra, đánh
giá môn Ngữ văn ở bậc THCS và THPT; đặc biệt, đề mở cũng thường xuyên được
sử dụng trong những kỳ thi quan trọng như: thi tuyển vào lớp 10, thi tốt nghiệp THPT,
thi tuyển sinh vào đại học, cao đẳng, thi HS giỏi v.v.
Khác với dạng đề truyền thống thường kèm theo những “mệnh lệnh”, gợi dẫn
về thao tác lập luận hoặc phương thức biểu đạt, đề mở là loại đề chỉ nêu vấn đề cần
bàn luận trong bài nghị luận hoặc chỉ nêu đề tài để viết văn miêu tả, tự sự. Tuỳ thuộc
vào nội dung vấn đề, đề tài được nêu ra trong đề bài mà người viết lựa chọn và quyết
định sử dụng, vận dụng kết hợp các thao tác nghị luận phù hợp. Do vậy, đề mở luôn
đặt ra những yêu cầu cao đối với HS về sự sáng tạo, linh hoạt, cách suy nghĩ, cách
cảm thụ độc lập... Cùng với các dạng đề nghị luận văn học, những đề văn nghị luận
xã hội theo hướng mở sẽ tạo cho HS cơ hội được bày tỏ nhận thức, suy nghĩ của mình
-2-
đối với những vấn đề khác nhau của xã hội; từ đó, góp phần hình thành kĩ năng sống,
kĩ năng ứng xử phù hợp đối với những vấn đề đặt ra trong cuộc sống thường nhật.
Tuy nhiên, cho đến nay, thực tế đổi mới PPDH môn Ngữ văn nói chung, cách
thức ra đề thi, kiểm tra môn Ngữ văn theo hướng đề mở nói riêng vẫn diễn ra chưa
đồng đều ở những đơn vị trường học, địa phương khác nhau. Đặc biệt, không ít HS
(và cả một bộ phận GV) vẫn tỏ ra ngỡ ngàng, lúng túng, băn khoăn khi phải viết và
chấm những bài văn theo hướng đề mở, vẫn cho đây là dạng đề quá mới mẻ, gây khó
khăn cho HS khi làm bài và cho GV khi ra đề, làm đáp án, chấm bài v.v.
Như vậy, để việc đổi mới kiểm tra đánh giá Ngữ văn theo hướng đề mở thực
sự đi vào thực tiễn đổi mới giáo dục và đạt hiệu quả cao, chúng ta rất cần phải xây
dựng một quy trình khoa học - sư phạm để hướng dẫn HS rèn luyện, phát triển các kĩ
năng LV theo đề mở; đồng thời bồi dưỡng cho GV những kiến thức cần thiết để có
thể chủ động, tự tin khi thực hiện nhiệm vụ của mình.
Đề mở là một hướng tiến bộ trong dạy học làm văn, nhưng
vẫn đang là một vấn đề mới, chưa được nghiên cứu sâu, còn có
những khía cạnh chưa rõ, phải qua thực tiễn thì mới nh ìn thấy hết
được. Vấn đề này đòi hỏi các giáo viên nghiên cứu, suy nghĩ, nhìn
thấy chỗ mạnh, chỗ khó, thậm chí chỗ yếu của nó, nghiên cứu
phương pháp dạy học phù hợp thì phương hướng này mới phát huy
được tác dụng tích cực của nó[33].
Đặc biệt, khi chúng ta đang tích cực triển khai việc đổi mới chương trình và
SGK giáo dục phổ thông sau năm 2015 theo hướng hình thành và phát triển năng lực
của người học thì cách ra đề mở vẫn là một điểm nhấn có ý nghĩa để góp phần thúc
đẩy những đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học Ngữ văn trong tương lai.
Xuất phát từ những lí do cơ bản trên, chúng tôi lựa chọn và quyết định thực
hiện đề tài Phát triển kĩ năng làm văn cho học sinh THPT qua các dạng đề mở để có
định hướng cụ thể hơn về việc rèn kĩ năng LV cho HS, góp phần nâng cao chất lượng
dạy học Ngữ văn nói chung, LV nói riêng trong chương trình hiện hành theo định
hướng phát triển năng lực người học.
-3-
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Ngày nay, ở các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, vấn đề đề mở
trong kiểm tra đánh giá Ngữ văn từ lâu đã được áp dụng rộng rãi và phổ biến. Phan
Trọng Luận trong bài Đề thi văn và câu chuyện thi cử (in trong Văn học nhà trường
những điểm nhìn, NXB ĐHSP, 2011, tr.70-71) giới thiệu về đề thi mở của Pháp; Đỗ
Ngọc Thống trong Tài liệu chuyên văn, tập 2 (NXBGDVN, 2014, tr.45-60) giới thiệu
về đề thi mở của Australia và Hoa Kì; Trần Quốc Thường trong bài Thấy gì về cách
ra đề văn dạng mở của Trung Quốc? (http://trannhuong.com/) giới thiệu về đề thi mở
của Trung Quốc) v.v.
Ở Việt Nam, chương trình và SGK Ngữ văn THCS, THPT hiện hành đã bước
đầu giới thiệu một số đề mở để HS tham khảo, làm quen. Thực ra đây cũng không
phải là dạng đề hoàn toàn mới mẻ. Dạng đề này đã được đưa vào sách Tiếng Việt -
Ngữ văn, thí điểm từ năm 2000, đại trà từ năm 2002. Và xa hơn nữa, từ thế kỉ trước,
trong một số kì thi đã có những đề văn ra theo hướng này (chẳng hạn trong một kì thi
học sinh giỏi cấp Tiểu học những năm 1970 có đề bài là “A! Mùa xuân”, hoặc một
đề thi học sinh giỏi quốc gia môn Văn lớp 12 những năm 1980 là “Sức sống mãnh
liệt của con người Việt nam trong văn học”)… Những năm gần đây, nhiều công trình,
bài viết về đề mở đã được công bố; tiêu biểu là bộ tài liệu Hệ thống đề mở Ngữ văn
10 (NXBGD, 2007), Hệ thống đề mở Ngữ văn 11 (NXBGD, 2008), Hệ thống đề mở
Ngữ văn 12 (NXBGD, 2009) do PGS. Đỗ Ngọc Thống chủ biên, bộ Tài liệu chuyên
văn tập 1,2,3 (NXBGDVN, 2014) của PGS. Đỗ Ngọc Thống…
Trong một số tài liệu như Hướng dẫn làm văn lớp 12 của Nguyễn Thị Phi
Hồng (NXBGDVN, 2012), Để đậu vào đại học môn Văn của Nguyễn Đình Chiến
(Nhà sách Hồng Ân, 2013)… cũng giới thiệu khá nhiều đề thi theo hướng mở và một
số hướng dẫn HS khi thực hiện viết bài làm văn theo đề mở.
Trên các trang mạng gần đây, một số bài viết bàn về đề mở cũng đã nhấn mạnh
vai trò của đề mở trong việc giúp phát triển các năng lực của HS và thu hút nhiều ý
kiến tham gia thảo luận: Đề mở trong dạy học làm văn của Trần Đình Sử
-4-