Luận văn nhu cau va thi hieu cua cong chung tra vinh doi voi nghe thuat san khau du ke

  • 11 trang
  • file .pdf
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
____________________________
ISO 9001:2008
SẾT SÔ PHA NY
NHU CẦU VÀ THỊ HIẾU
CỦA CÔNG CHÚNG TRÀ VINH
ĐỐI VỚI NGHỆ THUẬT
SÂN KHẤU DÙ KÊ
Chuyên ngành: VĂN HÓA HỌC
Mã số: 60310640
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HÓA HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM TIẾT KHÁNH
TRÀ VINH, NĂM 2016
TÓM TẮT
Cũng như tất cả các dân tộc anh em khác sống trong cộng đồng đại gia đình dân
tộc Việt Nam. Dân tộc Khmer cũng có một kho tàng văn hoá - nghệ thuật rất độc đáo
và đa dạng góp phần vào việc xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp. Trong
đó có nghệ thuật sân khấu cổ truyền Rô băm và nhất là nghệ thuật sân khấu Dù Kê.
Chương 1: Theo tư liệu sưu tầm của nhà nghiên cứu Pich Tum Kravel về “Dì
Kê và Lkhôn Ba Sắc (Dù Kê)” cho biết: Ca kịch Ba Sắc (Dù Kê) mà chúng ta biết
đến ngày hôm nay có nguồn gốc từ “Lkhôn Trơng Khlôôc” (Kịch giàn bầu), được
hình thành và phát triển từ một nhóm người có kiến thức hiểu sâu về văn học-nghệ
thuật và tôn giáo dưới sự lãnh đạo của nguyên sãi cả chùa Ksắch Con Đal, Ba sắc-
Trà Vinh tên là Lục Kru Sour (thầy Sua).
Khi đất nước bị chiến tranh xâm lược Mỹ, nhiều đoàn Dù Kê bị tan rã; một số
nghệ nhân trở về quê xưa, chốn cũ tiếp tục lao động sản xuất và hoạt động văn nghệ
nghiệp dư. Còn một số nghệ sĩ, đào kép có tên tuổi khác thì kéo nhau chạy sang Thủ
đô Phnôm Pênh (lúc đó không có chiến tranh) xin gia nhập vào các đoàn Lkhôn Ba
Sắc (Dù Kê) của Campuchia để tiếp tục hoạt động.
Mặc dù chiến tranh xâm lược Mỹ ngày càng ác liệt, bom đạn của giặc Mỹ ngày
càng tàn phá và thiêu huỷ biết bao chùa chiền, phum sóc Khmer Nam bộ nói chung
và ở Trà Vinh nói riêng . Nhưng tiếng hát hiên ngang của Đoàn văn công Khmer Ánh
Bình Minh từ trong các chiến hào ở vùng đồng bằng sông Cửu Long vẫn cứ vang xa.
Hiện nay, loại hình nghệ thuật Sân khấu Dù Kê tỉnh Trà Vinh đang trên đà phát
triển. Đi đến đâu, đoàn nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh tỉnh Trà Vinh đều được
khán giả nhiệt tình ủng hộ.
Sân khấu Dù Kê có cơ sở của nó là Rô Băm, do sự tiếp thu từ một số làn điệu hát,
âm nhạc, vũ đạo của Hí Kịch Trung quốc, cộng với âm nhạc, làn điệu dân ca Khmer
Nam Bộ, thông qua bàn tay khéo léo của các nghệ sĩ tài hoa Khmer dưới sự điều hành
của thầy Sua đã nhào nặn thành “Nghệ thuật sân khấu ca kịch Dù Kê”. Tuy trong nhạc
lòng bản Dù kê không có làn điệu hát của sân khấu Cải Lương, nhưng xem rất cải lương
-iii-
tức thay đổi cho tốt hơn.Thay đổi ở đây là so sánh với nghệ thuật sân khấu Rô Băm, thay
đổi cả về mặt ca hát, diễn xuất, hóa trang, tuồng tích hướng theo cách văn minh tiến bộ
lúc bấy giờ, nghĩa là theo hướng tư sản hoá ở Nam Bộ.
Chương 2: Đề tài và nội dung kịch bản của sân khấu Dù kê rất phong phú, đa
dạng, mang tính thẩm mỹ và nghệ thuật cao.
Những năm gần đây, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, chính quyền địa phương
đã hỗ trợ kinh phí may trang phục biểu diễn, mua nhạc cụ dân tộc, xây dựng kịch
bản... cho các đoàn Dù kê. Sân khấu Dù kê Khmer Nam Bộ đã được công nhận là di
sản văn hóa cấp quốc gia và hiện nay Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đang lập hồ
sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa của nhân loại.
Cái khó để bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật sân khấu ca kịch Dù kê hiện
nay là các diễn viên này chỉ mới biết đọc, biết viết chữ Khmer; trong khi đó, tiêu
chuẩn diễn viên hiện nay là phải học hết lớp 12 phổ thông. Như thế thì phát âm tiếng
Khmer không chuẩn, nên rất khó phục vụ cho sân khấu Dù kê,
Xuất phát từ công tác thực tế, tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của những người
làm nghệ thuật Dù kê muốn tiến lên“Sân khấu hiện thực xã hội chủ nghĩa”, chúng
tôi có vài ý kiến đề xuất và kiến nghị như sau:
- Cần đào tạo đội ngũ cán bộ nghệ thuật sân khấu Khmer chuyên môn như: Lý
luận phê bình sân khấu, đạo diễn, nhạc sĩ, hoạ sĩ, biên đạo múa… là người dân tộc
Khmer. Để nghiên cứu, sưu tầm, dàn dựng, trang trí mỹ thuật….
- Cần thành lập trường Cao đẳng Văn Hoá-Nghệ Thuật Khmer Nam bộ ở đồng
bằng sông Cửu Long . Để khai thác, giảng dạy và đào tạo diễn viên người dân tộc
- Cần thành lập Hội Văn Học-Nghệ thuật Khmer ở đồng bằng sông Cửu Long
để sưu tầm, sáng tác, in ấn xuất bản, kiểm tra và quản lý các loại văn hoá phẩm này.
Chúng tôi tin chắc rằng những đề xuất và kiến nghị trên đây sẽ được Đảng, Nhà
nước, trực tiếp là Bộ Văn Hoá -Thể Thao - Du Lịch chú ý, quan tâm, chăm sóc, giúp
đỡ để nghệ thuật sân khấu Dù Kê Khmer Nam bộ đạt đến nguyện vọng như trên, để
cùng góp thêm đoá hoa tươi thắm đầy hương sắc của mình vào vườn hoa nghệ thuật
của đại gia đình các dân tộc Việt Nam.
-iv-
MỤC LỤC
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
TÓM TẮT ................................................................................................................ iii
DANH SÁCH CÁC BẢNG ................................................................................... viii
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................1
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ...........................................................................................2
4. Lịch sử nghiên cứu đề tài .....................................................................................2
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................3
6. Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài..................................................................4
7. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................4
8. Cấu trúc luận văn .................................................................................................4
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU DÙ KÊ KHMER
NAM BỘ.....................................................................................................................5
1.1 Nguồn gốc ..........................................................................................................5
1.1.1 Sự tiếp thu và chuyển biến từ các loại hình nghệ thuật khác ......................5
1.1.2 Phân biệt giữa Dù Kê và Dì Kê ...................................................................7
1.2 Sự hình Thành ....................................................................................................9
1.3. Sự trưởng thành ..............................................................................................12
1.4 Sự phát triển .....................................................................................................17
1.5. Môi trường diễn xướng hiện nay ....................................................................23
1.6 Sân khấu và tác phẩm Dù Kê trước và sau 1963 .............................................26
1.6.1 Về tình hình ...............................................................................................26
1.6.1.1 Giai đoạn trước năm 1963 ..................................................................26
-v-
1.6.1.2 Về bố cục của các tác phẩm Dù Kê ...................................................26
1.6.1.3 Về đề tài cốt truyện của tác phẩm Dù Kê ...........................................28
1.6.1.4 Về ca nhạc các vỡ diễn Dù Kê ............................................................28
1.6.1.5 Về vũ đạo và võ thuật sân khấu Dù Kê...............................................31
1.6.1.6 Cách trang trí và phục trang của sân khấu Dù Kê ..............................32
1.6.1.7 Cách diễn xuất của sân khấu Dù Kê ...................................................33
1.7 Giai đoạn sau năm 1963 .................................................................................34
1.7.1 Về bố cục vài tác phẩm Dù Kê ..................................................................35
1.7.2 Về đề tài cốt truyện của tác phẩm Dù Kê ..................................................35
1.7.3 Về ca nhạc của Sân Khấu Dù Kê ..............................................................36
1.7.4 Về vũ đạo – Võ thuật của Sân khấu Dù Kê ...............................................37
1.7.5 Trang trí – trang phục của Sân Khấu Dù Kê .............................................38
1.7.6 Cách diễn xuất trên Sân khấu Dù Kê ........................................................41
1.8 Nhu cầu của công chúng Trà Vinh đối với Nghệ Thuật sân khấu Dù Kê .......42
1.8.1 Các vở diễn Dù Kê của các Đoàn Nghệ Thuật Khmer thuộc hai tỉnh TràVinh
và Sóc Trăng đang hoạt động hiện nay ..............................................................42
1.8.2 Đoàn nghệ thuật Khmer tỉnh Sóc Trăng. Gồm 12 vở diễn với đề tài cổ ...45
1.8.3 Đoàn nghệ thuật quần chúng Sơn Nguyệt Quang tỉnh Sóc Trăng. Gồm 04
vở diễn với đề tài cổ ...........................................................................................45
1.8.4 Đoàn nghệ thuật quần chúng Ron Ron tỉnh Sóc Trăng. Gồm 13 vở diễn với
đề tài cổ...............................................................................................................46
1.8.5 Ở đoàn nghệ thuật quần chúng Khmer Ron Ron tỉnh Sóc Trăng cũng chỉ có
1 tác giả...............................................................................................................51
1.9 Tóm tắt nội dung các vở diễn Dù Kê ...............................................................52
1.9.1 Nhóm vở diễn với đề tài cổ từ truyện Dân gian ........................................52
1.9.2 Những vở diễn từ đề tài truyện cổ tích ......................................................58
1.9.3 Nhóm vở diển với đề tài hiện đại .............................................................85
1.10 Đánh giá vở diễn ............................................................................................90
1.10.1 Ca ngợi cái đẹp, chân, thiện, mỹ .............................................................90
-vi-
1.10.2 Phê phán cái ác, cái xấu...........................................................................95
1.10.3 Tính giáo dục ...........................................................................................97
CHƯƠNG 2: NHU CẦU THƯỞNG THỨC NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU DÙ
KÊ CỦA CÔNG CHÚNG HIỆN TẠI CŨNG NHƯ TRONG TƯƠNG LAI ..101
2.1 Nhu cầu thưởng thức nghệ thuật sân khấu Dù Kê của công chúng hiện tại
cũng như trong tương lai......................................................................................101
2.1.1 Vở diễn phải đáp ứng đúng theo yêu cầu thưởng thức của công chúng là:
Mới lạ, hấp dẫn, mang tính nhân văn cao, tính thẩm mỹ tốt ............................101
2.1.2 Tìm hiểu về mới lạ, hấp dẫn, tính nhân văn và thẩm mỹ .......................102
2.2 Khảo sát nhu cầu ............................................................................................109
2.2.1 Môi trường (Khảo sát xã hội học) ...........................................................109
2.2.2 Sân Khấu .................................................................................................110
2.2.3 Nghệ Thuật ..............................................................................................111
2.3 Gỉai pháp phát triển nghệ thuật sân khấu Dù Kê đáp ứng nhu cầu công chúng ...113
2.3.1 Thị hiếu hiện nay .....................................................................................113
2.3.1.1 Về mặt mạnh .....................................................................................113
2.3.1.2 Những mặt tồn tại .............................................................................116
2.3.1.3 Nhu cầu thưởng thức nghệ thuật sân khấu Dù Kê trong tương lai ..119
2.3.2 Giải pháp phát triển .................................................................................121
KẾT LUẬN ............................................................................................................124
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................126
PHỤ LỤC
-vii-
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Số hiệu bảng Tên bảng Trang
Bảng 2.1 52 Vỡ diễn đề tài cỗ 42
Bảng 2.2 08 vở diễn với đề tài hiện đại 44
Bảng 2.3 12 vở diễn với đề tài cổ 45
Bảng 2.4 04 vở diễn với đề tài cổ 45
Bảng 2.5 13 vở diễn với đề tài cổ 46
-viii-
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đồng bào dân tộc Khmer trong các tỉnh Nam bộ nói chung, tỉnh Trà Vinh nói
riêng có nhiều phong tục, lễ nghi và có nền văn hóa- nghệ thuật rất đa dạng và độc
đáo. Trong kho tàng văn hóa ấy, nghệ thuật sân khấu là một trong những giá trị tiêu
biểu làm nên nền văn hóa đậm sắc thái Khmer Nam bộ. Nói đến sân khấu của dân tộc
người Khmer thì không thể không nhắc đến hai loại hình tiêu biểu là sân khấu Rô
băm và Dù kê.
Dù kê là sản phẩm văn hóa đáng tự hào của vùng đất Nam Bộ mà đồng bào
các dân tộc nơi đây mong muốn lưu giữ, phát triển, giới thiệu rộng rãi với tư cách là
một đặc trưng văn hoá của người Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và
Tỉnh Trà Vinh nói riêng, qua đó sân khấu Dù kê cũng đổi mới không ngừng cùng với
sự đổi mới của đất nước. Mặc dù đã có những tác phẩm thực hiện một số công trình
, bài viết về sân khấu Dù kê ở các tỉnh của đồng bằng Sông cửu long, song chưa có
công trình nào nghiên cứu về Nhu cầu và thị hiếu của công chúng Trà Vinh đối với
nghệ thuật sân khấu Dù kê Khmer. Vì vậy tìm hiểu về Nhu cầu và thị hiếu của công
chúng Trà Vinh đối với nghệ thuật sân khấu Dù kê Khmer là yêu cầu cấp thiết.
Dẫu biết rằng đây là một đề tài không đơn giản vì còn nhiều vấn đề chưa rõ,
nhằm giải quyết những vấn đề ấy nên tôi quyết định chọ đề tài “Nhu cầu và thị hiếu
của công chúng Trà Vinh đối với nghệ thuật sân khấu Dù kê Khmer” làm luận văn
tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành văn hóa học.
2. Mục tiêu nghiên cứu
+ Mục tiêu chung : nghiên cứu Nhu cầu và thị hiếu của công chúng Trà Vinh
đối với nghệ thuật sân khấu Dù kê Khmer.
+ Mục tiêu cụ thể : tìm hiểu Nhu cầu và thị hiếu của công chúng Trà Vinh đối
với nghệ thuật sân khấu Dù kê Khmer.
-1-