Luận văn nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp hoà phú – tỉnh vĩnh long

  • 22 trang
  • file .pdf
TÓM TẮT
Đề tài “Nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú -
tỉnh Vĩnh Long” được tác giả tiến hành từ tháng 6 năm 2015. Tác giả đã đưa ra các
nội dung bao gồm: Lý do chọn đề tài; lịch sử nghiên cứu vấn đề; mục tiêu nghiên
cứu; nhiệm vụ nghiên cứu; đối tượng nghiên cứu; phạm vi nghiên cứu; ý nghĩa khoa
học và thực tiễn của đề tài.
Đề tài được thực hiện tại Khu công nghiệp Hoà Phú, huyện Long Hồ, tỉnh
Vĩnh Long với đối tượng nghiên cứu là nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu
công nghiệp Hoà Phú tỉnh Vĩnh Long.
Quá trình thực hiện luận văn được tác giả chia ra các giai đoạn cụ thể:
1. Hoàn thành luận văn theo nội dung đề tài.
2. Tiến hành điều tra, khảo sát nắm tư liệu, thông tin về chất lượng và hiệu quả
của nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp Hoà Phú tỉnh Vĩnh
Long. Song song đó là phát phiếu điều tra xã hội học xoay quanh vấn đề về nhu cầu
giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp Hoà Phú tỉnh Vĩnh Long trong phạm
vi nghiên cứu của luận văn.
3. Hoàn thiện nội dung luận văn theo từng công việc của đề cương với kết quả
nghiên cứu, thu thập tài liệu và các minh chứng liên quan đến nội dung luận văn có
tham khảo ý kiến người hướng dẫn khoa học.
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
Nội dung của chương này là xây dựng cơ sở lý luận, trong đó đã đưa ra những
khái niệm và quan niệm liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài như: Khái niệm
nhu cầu, khái niệm giải trí, khái niệm nhu cầu giải trí, khái niệm thời gian rỗi, khái
niệm khu công nghiệp, khái niệm công nhân,... Ngoài ra tác giả còn đưa ra các quan
điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về nhu cầu giải trí; các lý thuyết mang tính
lý luận để vận dụng trong việc tiếp cận đề tài. Bên cạnh đó tác giả còn đưa ra cơ sở
thực tiễn để làm căn cứ dẫn chứng và minh chứng vấn đề, trong đó tập trung nêu lên
-iii-
kết quả của nhu cầu giải trí của công nhân may mặc tại các Khu công nghiệp nói
chung và Khu công nghiệp Hòa Phú tỉnh Vĩnh Long nói riêng.
Chương 2: Thực trạng nhu cầu giải trí của công nhân may mặc Khu công
nghiệp Hoà Phú
Nội dung chương này là khái quát vấn đề điều kiện tự nhiên KCN Hoà Phú để
thấy được sự chuyển biến về nhu cầu giải trí của công nhân may mặc KCN Hoà Phú
hiện nay. Qua đó nêu lên một số hoạt động đáp ứng nhu cầu giải trí của công nhân
may mặc KCN, cũng như vai trò, trách nhiệm của Liên đoàn tỉnh, công đoàn khu
công nghiệp, công đoàn cơ sở đến nhu cầu giải trí của công nhân may mặc tại KCN
Hoà Phú. Sau đó đã giải quyết một vấn đề của nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, là nền
tảng giúp đề tài đi vào phân tích các nguyên nhân và giải pháp nhằm nâng cao nhu
cầu giải trí của công nhân khu công nghiệp trong thời gian đến
Chương 3: Nhũng yếu tố ảnh hưởng và một số giải pháp nhằm nâng cao
khả năng đáp ứng nhu cầu giải trí cho công nhân may mặc KCN Hoà Phú
Nội dung chương này là đưa ra các giải pháp nhằm góp phần vào công tác xây
dựng chính sách, giải quyết các vấn đề bức xúc xoay xung quanh vấn đề giải trí của
công nhân may mặc nói riêng trên địa bàn khu công nghiệp Hòa Phú. Đồng thời giải
quyết hai vấn đề cơ bản: Một là chỉ ra các yếu tố cá nhân, xã hội tác động, ảnh hưởng
đến nhu cầu giải trí và sự khác biệt giữa nhu cầu và thực tế các hoạt động giải trí của
công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú; Hai là, cũng đưa ra 6 giải pháp nhằm
giải quyết các vấn đề bức xúc xoay xung quanh vấn đề nhu cầu hoạt động giải trí của
công nhân may mặc tại khu công nghiệp Hòa Phú.
-iv-
MỤC LỤC
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ii
TÓM TẮT ................................................................................................................ iii
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. viii
DANH SÁCH CÁC HÌNH....................................................................................... ix
DANH SÁCH CÁC BẢNG ....................................................................................... x
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1. Tính cấp thiết của đề tài.......................................................................................1
2. Tình hình nghiên cứu...........................................................................................2
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................3
3.1. Mục tiêu nghiên cứu .....................................................................................3
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ....................................................................................3
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................4
4.1. Đối tượng nghiên cứu ...................................................................................4
4.2. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................4
5. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................4
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn .............................................................................5
6.1. Ý nghĩa khoa học ..........................................................................................5
6.2. Ý nghĩa thực tiễn...........................................................................................5
7. Kết cấu của luận văn............................................................................................5
PHẦN NỘI DUNG .................................................................................................... 7
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ....7
1.1. Cơ sở lý luận .....................................................................................................7
1.1.1. Các khái niệm liên quan ............................................................................7
1.1.1.1. Khái niệm nhu cầu ..............................................................................7
-v-
1.1.1.2. Khái niệm giải trí ................................................................................8
1.1.1.3. Khái niệm nhu cầu giải trí .................................................................10
1.1.1.4. Khái niệm thời gian rỗi .....................................................................12
1.1.1.5. Khái niệm khu công nghiệp ..............................................................14
1.1.1.6. Khái niệm công nhân ........................................................................16
1.1.2. Quan niệm của Đảng và Nhà nước về nhu cầu giải trí ............................17
1.1.2.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ...................................................17
1.1.2.2. Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhu cầu giải trí ...............20
1.1.3. Lý thuyết áp dụng ....................................................................................22
1.1.3.1. Lý thuyết nhu cầu của Maslow .........................................................22
1.1.3.2. Vận dụng lý thuyết cấu trúc - chức năng ..........................................27
1.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................29
1.2.1 Khái quát về đời sống vật chất và tinh thần của công nhân các khu công
nghiệp ở Việt Nam hiện nay [34] ......................................................................29
1.2.2. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Long...........................31
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NHU CẦU GIẢI TRÍ CỦA CÔNG NHÂN MAY
MẶC KHU CÔNG NGHIỆP HÒA PHÚ .............................................................. 36
2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ....................................................................36
2.1.1. Khái quát về khu công nghiệp Hòa Phú, tỉnh Vĩnh Long........................36
2.1.2. Khái quát về các doanh nghiệp may mặc tại khu công nghiệp Hòa Phú .40
2.1.2. Khái quát về mẫu nghiên cứu ..................................................................42
2.2. Thực trạng hoạt động giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa
Phú, tỉnh Vĩnh Long ..............................................................................................47
2.2.1. Thực trạng hoạt động giải trí của công nhân may mặc bằng hình thức xem
chương trình ti vi/ nghe đài ................................................................................54
2.2.2. Thực trạng hoạt động giải trí của công nhân may mặc bằng hình thức đọc
sách/ báo ............................................................................................................57
2.2.3. Thực trạng hoạt động giải trí của công nhân may mặc bằng hình thức chơi
thể thao ...............................................................................................................60
-vi-
2.2.4. Thực trạng hoạt động giải trí của công nhân may mặc bằng hình thức giao
lưu bạn bè...........................................................................................................63
2.3. Nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú, tỉnh
Vĩnh Long .............................................................................................................64
CHƯƠNG 3: NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP
NÂNG CAO KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU GIẢI TRÍ CHO CÔNG NHÂN
MAY MẶC KCN HOÀ PHÚ ................................................................................. 69
3.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công
nghiệp Hòa Phú .....................................................................................................69
3.2. Một số các giải pháp nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu giải trí cho
công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú ....................................................73
3.2.1. Một số giải pháp mang tính định hướng nhằm nâng cao nhu cầu giả trí cho
người công nhân ................................................................................................73
3.2.2. Các giải pháp nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu giải trí cho công
nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú .........................................................74
3.2.2.1. Phát huy vai trò quản lý Nhà nước và chính quyền địa phương .......75
3.2.2.2. Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong nội bộ doanh nghiệp
và KCN...........................................................................................................77
3.2.2.3. Tăng cường nguồn vốn đầu tư trong xây dựng các công trình giải trí
và tổ chức các hoạt động giải trí ....................................................................78
PHẦN KẾT LUẬN .................................................................................................. 80
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 82
PHỤ LỤC ................................................................................................................. 85
PHỤ LỤC 1 ...........................................................................................................85
PHỤ LỤC 2 ...........................................................................................................88
PHỤ LỤC 3 ...........................................................................................................92
PHỤ LỤC 4 ...........................................................................................................98
PHỤ LỤC 5 .........................................................................................................103
-vii-
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BC: Báo cáo
CP: Chính phủ
CNH: Công nghiệp hóa
FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài
GRDP: Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh
HĐH: Hiện đại hóa
HTX: Hợp tác xã
KCN: Khu công nghiệp
KCX: Khu chế xuất
NĐ: Nghị định
USD: Đô la
UBND: Ủy ban nhân dân
VAT: Giá trị gia tăng
-viii-
DANH SÁCH CÁC HÌNH
Số hiệu hình Tên hình Trang
Hình 1.1 Bản đồ ranh giới hành chính tỉnh Vĩnh Long 31
-ix-
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Số hiệu bảng Tên bảng Trang
Bảng 2.1 Danh sách các nhà đầu từ vào KCN Hòa Phú 38
Danh sách các doanh nghiệp may mặc tại Khu công nghiệp
Bảng 2.2 41
Hòa Phú
Thời gian nhàn rỗi của công nhân may mặc khu công nghiệp
Bảng 2.3 43
Hòa Phú
Mối quan hệ giữa thời gian nhàn rỗi trung bình/ ngày với
Bảng 2.4 45
giới tính
Thời gian làm việc tại doanh nghiệp của công nhân may mặc
Bảng 2.5 46
tại khu công nghiệp Hòa Phú
Doanh nghiệp tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí cho
Bảng 2.6 49
công nhân tại khu công nghiệp Hòa Phú
Các hoạt động giải trí được sử dụng trong thời gian nhàn rỗi
Bảng 2.7 51
của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú
Mối quan hệ giữa hình thức giải trí được sử dụng thường
Bảng 2.8 52
xuyên và giới tính công nhân may mặc
Các hoạt động giải trí tư nhân được công nhân may mặc khu
Bảng 2.9 53
công nghiệp Hòa Phú tiếp cận
Mức độ thường xuyên xem các chương trình ti vi/ nghe đài
Bảng 2.10 55
của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú
Mối quan hệ giữa thường xuyên xem các chương trình ti vi
Bảng 2.11 56
với giới tính công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú
Mức độ thường xuyên đọc sách/ báo của công nhân may mặc
Bảng 2.12 58
khu công nghiệp Hòa Phú
Mối quan hệ giữa mức độ thường xuyên đọc sách báo của
Bảng 2.13 59
công nhân và giới tính
-x-
Số hiệu bảng Tên bảng Trang
Mức độ thường xuyên chơi thể thao của công nhân may mặc
Bảng 2.14 62
khu công nghiệp Hòa Phú
Mức độ thường xuyên sử dụng các hình thức giao lưu bạn
Bảng 2.15 63
bè của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú
Nhu cầu xem các chương trình giải trí trên ti vi/ đài của công
Bảng 2.16 65
nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú
Nhu cầu chơi thể dục, thể thao của công nhân may mặc khu
Bảng 2.17 66
công nghiệp Hòa Phú
Nhu cầu giao lưu bạn bè của công nhân may mặc khu công
Bảng 2.18 67
nghiệp Hòa Phú
Nguyên nhân ảnh hưởng đến nhu cầu giải trí của công nhân
Bảng 3.1 70
may mặc khu công nghiệp Hòa Phú, Vĩnh Long
Bảng 3.2 Sử dung tiền của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa Phú 71
Các yêu tố ảnh hưởng đến nhu cầu giải trí của công nhân
Bảng 3.3 72
may mặc khu công nghiệp Hòa Phú
-xi-
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hàng năm khu công nghiệp Hòa Phú tỉnh Vĩnh Long đóng góp cho ngân sách
nhà nước hàng trăm tỷ đồng và tạo việc làm cho hơn 15.000 công nhân. Nhưng phần
lớn các công nhân tại khu công nghiệp Hòa Phú đang phải sống trong những căn
phòng trọ tạm bợ, ăn uống đơn giản qua ngày, đời sống văn hóa tinh thần thiếu thốn,
khả năng đáp ứng của nhu cầu xã hội đối với nhu cầu giải trí là rất thấp.
Vấn đề cấp bách đặt ra hiện nay là hoạt động giải trí trong khu công nghiệp
Hòa Phú đã và đang tách dần ra khỏi đời sống văn hóa tinh thần nơi địa phương làm
việc. Và ngay cả khi tại khu công nghiệp chưa thực sự quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng
và công trình phúc lợi tập thể nên hầu hết điều kiện phục vụ đời sống tinh thần của
công nhân sau giờ làm việc còn thiếu thốn. Trong khi đó thu nhập thấp, thời gian
nhàn rỗi ít, cường độ lao động cao, đa số công nhân may mặc chỉ đáp ứng nhu cầu
vật chất và tinh thần tối thiểu nên họ không có thời gian tham gia các hoạt động giải
trí nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần. Nếu nhu cầu giải trí không được đáp ứng thỏa
đáng, nhân cách có nguy cơ bị biến dạng. Do đó nhu cầu giải trí của công nhân may
mặc tại khu công nghiệp Hòa Phú trở thành một vấn đề cấp thiết cần được nghiên cứu
cả về lý luận lẫn thực tiễn.
Hiện nay nhu cầu giải trí của công nhân lao động là rất đơn điệu và tẻ nhạt
chưa có luận văn nào nghiên cứu một cách khoa học. Trong khi đó công nhân lao
động là một nhóm nhu cầu giải trí muốn tham gia vào các hoạt động vui chơi giải trí.
Bên cạnh đó thiết chế văn hóa và nhu cầu giải trí cho công nhân lao động thấp nên
họ đã và đang tự giải trí các vấn đề giải trí của mình, việc giải quyết các nhu cầu giải
trí đó còn gặp rất nhiều khó khăn nên dễ tạo nên những khe hở xuất hiện những kiểu
giải trí lệch chuẩn, thiếu lành mạnh, làm tổn hại đến sự tồn tại xã hội, ảnh hưởng xấu
đến nhân cách, đạo đức nhất là ảnh hưởng xấu đến hình ảnh người công nhân Việt
Nam trên trường quốc tế.
Với thực tiễn của đề tài tìm hiểu nhu cầu giải trí của công nhân may mặc tại khu
công nghiệp Hòa Phú, qua đó giúp tôi đề ra giải pháp và định hướng đáp ứng nhu cầu
-1-
giải trí của công nhân may mặc góp phần nâng cao chất lượng làm việc, chất lượng sống
của công nhân may mặc tại khu công nghiệp Hòa Phú hiện nay. Trên cơ sở đó tôi chọn
nghiên cứu đề tài: “Nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp Hòa
Phú - tỉnh Vĩnh Long” làm luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành văn hóa học với
mong muốn sẽ tạo môi trường lành mạnh và văn hoá để đội ngũ công nhân lao động Việt
Nam nói chung và công nhân lao động Khu công nghiệp Hoà phú nói riêng sẽ được thời
gian giải trí văn hoá văn minh trong thời gian hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu
Về nhu cầu của con người đã trở thành đối tượng của nhiều ngành khoa học
khác nhau, còn riêng đối với ngành xã hội học nhu cầu của con người được nghiên
cứu theo nhiều khía cạnh. Tuy nhiên, việc nghiên cứu nhu cầu giải trí của công nhân
lao động KCN thì chưa được đề cập đến. Đây cũng là vấn đề khó và mới, mà tác giả
đã và đang kế thừa, vận dụng các công trình gần sát để tìm ra cái mới của các công
trình dưới đây, để phục vụ cho luận văn của mình: - Cuốn sách “Nhu cầu động lực và
định hướng xã hội” (Nxb Khoa học Xã hội, 2005) của tác giả TS. Lê Thị Kim Chi đã
đề cập đến động lực của nhu cầu, tiền đề tạo nhu cầu. Qua đó, làm rõ các căn cứ lý
luận và thực tiễn cho luận văn, bởi vì trước nay, có rất ít các công trình nghiên cứu
được triển khai theo phương pháp này... sẽ giúp người đọc nhận diện sâu sắc hơn
những khía cạnh nhu cầu động lực và phát triển xã hội. Đề tài có thể vận dụng nó để
nghiên cứu tiền đề tạo nhu cầu của nhóm công nhân lao động KCN. - Cuốn sách “Nhu
cầu giải trí của Thanh niên”, (Nxb Chính trị Quốc gia, 2003) của TS. Đinh Thị Vân
Chi đã làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về nhu cầu giải trí của thanh niên từ
góc độ xã hội học, xu hướng biến đổi nhu cầu giải trí của thanh niên qua công trình
nghiên cứu “Mấy nhận xét và biến đổi nhu cầu giải trí của thanh niên Hà Nội hiện
nay”.“Tìm hiểu nhu cầu sử dụng Internet của sinh viên” của thạc sĩ Hoàng Thị Nga
đã phân tích và đánh giá những yếu tố tác động đến nhu cầu sử dụng Internet.
“Khảo sát nhu cầu không gian vui chơi giải trí của nhân viên văn phòng ở Hà
Nội” của Phó giáo sư tiến sĩ Phạm Đức Nguyên đưa ra giải pháp nhằm tạo không
gian làm việc thoải mái cho nhân viên văn phòng.
-2-
Ban tuyên giáo, Tổng liên đoàn lao động Việt Nam với “Nâng cao đời sống
tinh thần của công nhân lao động tại các khu công nghiệp, khu chế xuất” do thạc sĩ
Trương Thanh Cần làm chủ nhiệm đề cập đến đời sống văn hóa tinh thần của công
nhân lao động trên một số khía cạnh như nhận thức, ý thức tham gia các hoạt động
văn hóa ở khu công nghiệp, khu chế xuất và khu nhà trọ. Đây là hướng nghiên cứu
khá gần với đề tài nghiên cứu của tôi.
“Xây dựng và phát triển văn hóa của giai cấp công nhân Việt Nam trong quá
trình đổi mới và hội nhập quốc tế” của PGS.TS Nguyễn Văn Nhật đã làm rõ khái nhiệm,
nội hàm của văn hóa, đời sống văn hóa của giai cấp công nhân Việt Nam, đánh giá thực
trạng của đời sống công nhân, chỉ rõ nguyên nhân, rút ra bài học thành công và yếu kém
đồng thời dự báo triển vọng văn hóa của giai cấp công nhân trong thời gian tới.
Nghiên cứu của tiến sĩ Lê Thanh Hà “Giải pháp đảm bảo việc làm, cải thiện điều
kiện của công nhân các khu công nghiệp ở Việt Nam” đề cập đến vấn đề dự báo xu
hướng phát triển khu công nghiệp và công nhân các khu công nghiệp đến năm 2020.
Như vậy liên quan đến đề tài này, có khá nhiều đề tài tiếp cận khá gần với vấn
đề tôi nghiên cứu nhưng chưa có đề tài nào trước đó nghiên cứu cụ thể nhu cầu giải
trí của công nhân may mặc tại khu công nghiệp Hòa Phú.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng các nhu cầu giải trí và nhu cầu giải trí của công nhân may
mặc khu công nghiệp Hoà Phú.
Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của công nhân may
mặc khu công nghiệp Hoà Phú.
Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu
giải trí cho công nhân may mặc khu công nghiệp Hoà Phú
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ các khái niệm liên quan đến nhu cầu giải trí của công nhân lao động.
Hệ thống hóa các nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp;
phác thảo các hoạt động giải trí và nhu cầu giải trí phù hợp với công nhân may mặc
khu công nghiệp.
-3-
Khảo sát thực trạng nhu cầu và sự đáp ứng nhu cầu giải trí cho công nhân may
mặc khu công nghiệp Hoà Phú.
Nêu ra vấn đề có tính chất lý luận, khoa học về quản lý, định hướng giải trí
công nhân khu công nghiệp làm cơ sở khoa học tham khảo cho việc xây dựng các
chính sách liên quan đến hoạt động giải trí của công nhân khu công nghiệp.
Đề xuất một số hình thức giải trí cho công nhân may mặc khu công nghiệp
Hoà Phú phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội chung.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp Hoà Phú tỉnh Vĩnh Long
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Địa bàn: Khu công nghiệp Hòa Phú
Thời gian nghiên cứu: từ tháng 6 năm 2015 đến tháng 12 năm 2015
5. Phương pháp nghiên cứu
Để đảm bảo tính khách quan, phản ánh đúng thực trạng nhu cầu giải trí của
công nhân may trong khu công nghiệp Hòa Phú, tác giả đã thực hiện nhiều phương
pháp nghiên cứu và thu thập thông tin như sau:
- Phương pháp nghiên cứu thực chứng, điều tra xã hội học, phỏng vấn sâu:
- Tổ chức gặp gỡ, trao đổi phỏng vấn 15 chuyên gia đầu ngành, chủ doanh
nghiệp, về các nội dung có liên quan cũng như mức độ quan tâm của họ đối với việc
việc xây dựng đời sống giải trí cho công nhân nói chung và công nhân may mặc nói
riêng, việc chấp hành quy định tại địa phương nơi công nhân may mặc đang cư trú
cũng như việc tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí của địa phương hướng đến công
nhân, tình hình an ninh trật tự tại khu công nghiệp, công tác đảm bảo an toàn mọi mặt
cho công nhân... gắn với quan sát thực tế tại các khu nhà trọ cho công nhân thuê.
- Tiến hành dùng bảng hỏi khảo sát 200 phiếu đối với công nhân may mặc
đang làm việc tại các doanh nghiệp may mặc trong khu công nghiệp Hòa Phú bao
gồm 03 doanh nghiệp (trong đó 52 công nhân nam chiếm 26%, 148 công nhân nữ
chiếm 74%).
-4-
- Phương pháp phân tích, tổng hợp : Thu thập, phân tích, tổng hợp thông tin
từ báo cáo của Ủy ban Nhân dân tỉnh, Ban quản lý các khu công nghiệp tỉnh, Liên
đoàn Lao động tỉnh, công đoàn khu công nghiệp, Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch,
Công đoàn khu công nghiệp, Đồn Công an khu công nghiệp,…
- Phương pháp nghiên cứu liên ngành: Nhìn nhận các vấn đề liên quan đến
đời sống văn hóa tinh thần của công nhân có kế thừa kết quả nghiên cứu của các
ngành khoa học khác nhau như xã hội học, tâm lý học, văn hóa học... để có cái nhìn
sâu sắc, toàn diện hơn về những hiện tượng văn hóa, giá trị văn hóa trong đời sống
công nhân góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của vấn đề nghiên cứu.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
6.1. Ý nghĩa khoa học
Áp dụng các lý thuyết của tâm lý về nhu cầu, lý thuyết xã hội học, cấu trúc
chức năng về giải trí và các phương pháp xã hội học để phân tích và đánh giá mức
độ, nhận thức, sở thích, động cơ giải trí của công nhân khu công nghiệp.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Qua việc tìm hiểu nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công nghiệp
Hoà Phú tỉnh Vĩnh Long cho thấy nhu cầu giải trí là rất cao nhưng khả năng đáp ứng
của xã hội chưa thỏa đáng.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phần nội dung của đề tài gồm
3 chương như sau:
Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của nhu cầu giải trí của công nhân
may mặc khu công nghiệp Hoà Phú.
- Các khái niệm liên quan: nhu cầu, giải trí, nhu cầu giải trí, thời gian rỗi, khu
công nghiệp.
- Cơ sở thực tiễn: quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhu cầu giải trí;
quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về nhu cầu giải trí.
- Vận dụng các lý thuyết vào nghiên cứu: lý thuyết nhu cầu, lý thuyết chức năng.
Chương 2. Thực trạng nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu công
nghiệp Hoà Phú
-5-
- Mô tả địa bàn nghiên cứu (Doanh nghiệp may mặc tại khu công nghiệp Hòa
Phú) và mẫu nghiên cứu (cơ cấu giới tính, cơ cấu tuổi đời, về trình độ học vấn, về
trình độ chuyên môn nghề nghiệp, thời gian nhàn rỗi, thâm niên làm việc của công
nhân may mặc tại khu công nghiệp Hòa Phú).
- Thực trạng hoạt động giải trí và nhu cầu giải trí của công nhân may mặc khu
công nghiệp Hoà Phú (thực trạng hoạt động của công nhân trong thời gian nhàn rỗi,
nhu cầu giải trí của công nhân).
Chương 3. Những yếu tố ảnh hưởng và một số giải pháp nhằm nâng cao khả
năng đáp ứng nhu cầu giải trí cho công nhân may mặc khu công nghiệp Hoà Phú
- Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu giải trí của công
nhân may mặc khu công nghiệp Hoà Phú (yếu tố cá nhân như giới tính, điều kiện cá
nhân; yếu tố gia đình; yếu tố xã hội).
- Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu giải
trí cho công nhân may mặc khu công nghiệp Hoà Phú.
-6-
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN
VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Các khái niệm liên quan
1.1.1.1. Khái niệm nhu cầu
Trong các cuốn sách của C. Mác đã nhiều lần đề cập đến vấn đề con người và
nhu cầu của con người. Ông cho rằng: xã hội hay lịch sử của xã hội là kết quả của
các hoạt động sống mà con người theo đuổi. Bản thân con người ai cũng có những
nhu cầu khác nhau và họ phải lao động nhằm thỏa mãn những nhu cầu bản thân mà
trước hết là các nhu cầu cơ bản: ăn, mặc, ở, đi lại…Và chỉ khi những nhu cầu cơ bản
được thỏa mãn thì các nhu cầu tiếp theo sẽ nảy sinh và đòi hỏi phải được thỏa mãn.
Những nhu cầu này được nảy sinh và thay thế thường xuyên và không ngừng trong
suốt quá trình phát triển xã hội. Đồng thời, trong điều kiện cụ thể nhất định nhu cầu
trở thành động lực cho hoạt động lao động sản xuất và phát triển xã hội.
Có rất nhiều các cách tiếp cận khác nhau về nhu cầu: tâm lý học, xã hội học,
kinh tế học…mỗi một cách tiếp cận khác nhau có những cách nhìn nhận và đánh giá
về nhu cầu khác nhau, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả xin đi vào phân
tích một số những khái niệm về nhu cầu sau:
Trong cuốn sách Tâm lý học đại cương của nhà tâm lý học A.G Covaliov đã
chỉ ra khái niệm nhu cầu giống như một hoạt động xác định hướng suy nghĩ, tình cảm
và ý chí của người đó “Một nhu cầu đã được con người phản ánh sẽ trở thành một
trạng thái chủ quan, mọi thái độ của cá nhân; nó có xu hướng điều chỉnh hành vi và
hoạt động xác định hướng suy nghĩ, tình cảm và ý chí của người đó” và do đó có thể
nói “trong nhu cầu có sự thống nhất giữa khách quan và chủ quan”[2].
-7-
Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn, nhu cầu cho là: “…là sự đòi hỏi tất yếu của
con người thấy cần được thỏa mãn để tồn tại và phát triển” [28].
Theo tiến sỹ Lê Thị Kim Chi thì “Nhu cầu là những trạng thái thiếu hụt và những
đòi hỏi cần được đáp ứng của chủ thể (con người và xã hội) để tồn tại và phát triển” [9].
Theo từ điển tóm tắt xã hội học bằng tiếng Nga thì: “Nhu cầu là đòi hỏi điều gì
đó là cần thiết để đảm bảo hoạt động sống của cơ thể, của nhân cách con người, của
nhóm xã hội hoặc toàn xã hội nói chung; là nguồn thôi thúc nội tại của hoạt động” [24].
Từ những khái niệm trên, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả xin đi
vào khái quát vấn đề nhu cầu của công nhân tại khu công nghiệp Hòa Phú hiện nay
như sau: nhu cầu là đòi hỏi cần được thỏa mãn của công nhân lao động trong các
khu công nghiệp nhằm giải quyết vấn đề cơ bản: ăn, mặc, ở, đi lại...Khi các nhu cầu
cơ bản đã được thoả mãn thì xuất hiện các nhu cầu cao hơn cần được thảo mãn.
Người công nhân lao động có nhu cầu giống như người lao động khác tuy nhiên nó
phù hợp với điều kiện sống và điều kiện kinh tế - xã hội của bản thân người công
nhân cùng với sự tác động của các yếu tố khách quan.
1.1.1.2. Khái niệm giải trí
Cũng giống như khái niệm nhu cầu, khái niệm giải trí cũng được nhiều nhà
nghiên cứu quan tâm và đặt ra những khái niệm khác nhau về giải trí tùy thuộc vào
góc độ tiếp cận nghiên cứu của vấn đề. Tuy nhiên, dù tiếp cận ở khía cạnh nào thì
giải trí cũng là một trong những hoạt động, nhu cầu cần được thỏa mãn của con người
trong quá trình sống, lao động sản xuất hàng ngày. Tuy vào nhóm người khác nhau,
trong những điều kiện khác nhau mà có những quan điểm, hành vi giải trí khác nhau.
Dưới đây là một số những khái niệm về giải trí
Giải trí là dạng hoạt động mang tính chất tự do hơn các dạng hoạt động khác,
nó không hề mang tính cưỡng bức; con người có quyền lựa chọn theo sở thích, trong
khuôn khổ hệ chuẩn mực của xã hội. Nó là bước chuyển từ những hoạt động nghĩa
vụ, bổn phận sang những hoạt động tự nguyện. Nó đồng thời là những hoạt động
không mang tính vụ lợi nhằm mục đích giải toả sự căng thẳng tinh thần để đạt tới sự
thư giãn, thanh thản trong tâm hồn và cao hơn, đó là sự rung cảm về thẩm mỹ. Từ
-8-