Luận văn nghiên cứu xây dựng phần mềm chuyển đổi dữ liệu đo của máy đo toạ độ 3d qm333 mitutuyo thành các dữ liệu thiết kế tự động phục vụ thiết kế các chi tiết 3d

  • 91 trang
  • file .pdf
BỘ CÔNG THƯƠNG
VIỆN NGHIÊN CỨU CƠ KHÍ
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÔNG NGHỆ
CẤP BỘ NĂM 2007
Tên đề tài:
“Nghiªn cøu x©y dùng phÇn mÒm chuyÓn ®æi d÷ liÖu ®o
cña m¸y ®o to¹ ®é 3D QM333 MitutUyo thµnh c¸c d÷
liÖu thiÕt kÕ tù ®éng phôc vô thiÕt kÕ c¸c chi tiÕt 3D”
Ký hiệu : 05.07.RD.BS/HĐ-KHCN
Cơ quan chủ quản : Bộ Công Thương
Cơ quan chủ trì đề tài : Viện Nghiên cứu Cơ khí
Chủ nhiệm đề tài : Nguyễn Đăng Hiếu
6822
28/4/2008
Hà Nội - 2007
BỘ CÔNG THƯƠNG
VIỆN NGHIÊN CỨU CƠ KHÍ
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÔNG NGHỆ
CẤP BỘ NĂM 2007
Tên đề tài:
“Nghiªn cøu x©y dùng phÇn mÒm chuyÓn ®æi d÷ liÖu ®o
cña m¸y ®o to¹ ®é 3D QM333 MitutUyo thµnh c¸c d÷ liÖu
thiÕt kÕ tù ®éng phôc vô thiÕt kÕ c¸c chi tiÕt 3D”
Ký hiệu : 05.07.RD.BS/HĐ-KHCN
Thủ trưởng đơn vị Chủ nhiệm đề tài
(Ký tên, đóng dấu) (Ký, ghi rõ họ tên)
Nguyễn Đăng Hiếu
Hà Nội - 2007
MỤC LỤC
MỤC LỤC............................................................................................................. 1
DANH SÁCH CÁC THÀNH VIÊN THAM GIA................................................ 2
LỜI NÓI ĐẦU ...................................................................................................... 3
Chương I. TỔNG QUAN...................................................................................... 4
1.1 Tình hình nghiên cứu về hệ thống thiết bị đo ở nước ngoài ............. 4
1.2.Tình hình nghiên cứu về hệ thống thiết bị đo ở trong nước. ............ 7
1.3. Mục tiêu của đề tài. .......................................................................... 8
1.4. Giới hạn của đề tài. .......................................................................... 9
Chương II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT ....................................................................... 10
2.1. Giới thiệu chung về máy đo 3D QM333 Mitutoyo........................ 10
2.1.1 Cấu tạo: .................................................................................... 10
2.1.2 Một số hình ảnh và tính năng tiến hành đo trên máy 3D:........ 11
2.2. Phần mềm CAD/CAM và các ngôn ngữ lập trình ......................... 11
Chương III. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN ...................................................... 13
3.1. Thu thập dữ liệu. ............................................................................ 13
3.2. Chuyển đổi dữ liệu và thực hiện gia công ..................................... 13
Chương IV. KẾT QUẢ ....................................................................................... 15
4.1. Thu thập dữ liệu. ............................................................................ 15
4.2. Chuyển đổi dữ liệu và làm trơn mô hình ....................................... 15
4.2.1. Chuyển đổi dữ liệu .................................................................. 15
4.2.2. Làm trơn mô hình.................................................................... 21
4.3. Thực hiện gia công......................................................................... 22
4.4. Nhận xét, đánh giá.......................................................................... 35
Chương V. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT............................................................. 37
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................... 38
PHỤ LỤC ............................................................................................................ 39
P.1. Kết quả đo. ..................................................................................... 39
P.2. Chương trình máy tính................................................................... 48
P.3. Bản vẽ 03 chi tiết đo thử ................................................................ 51
LỜI CẢM ƠN ..................................................................................................... 52
1
DANH SÁCH CÁC THÀNH VIÊN THAM GIA
Học hàm, học vị,
TT Họ và tên Cơ quan công tác
chuyên môn
1 Nguyễn Đăng Hiếu Kỹ sư Cơ Tin Viện NARIME
2 Lê Quốc Hưng Thạc sĩ kỹ thuật Viện NARIME
3 Nguyễn Văn Miên Tiến sĩ kỹ thuật Viện NARIME
4 Nguyễn Lâm Tuấn Anh Thạc sĩ kỹ thuật Viện NARIME
5 Nguyễn Khắc Truyền Kỹ sư động lực Viện NARIME
2
LỜI NÓI ĐẦU
Ngày nay với sự hội nhập của nền kinh tế quốc tế nước ta đang có nhiều
cơ hội được tiếp cận với nhiều công nghệ máy móc hiện đại của thế giới…
Chúng ta đang trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, các ngành
công nghiệp thiết kế chế tạo sản xuất sản phẩm đang ngày càng phát triển. Tuy
nhiên việc nghiên cứu thiết kế của nước ta hiện nay chủ yếu là làm theo mẫu của
các nước phát triển, đòi hỏi nắm bắt được công nghệ thiết kế chế tạo đó. Trong
quá trình thiết kế theo mẫu, việc lấy mẫu các chi tiết có hình dạng phức tạp đang
là vấn đề được nhiều doanh nghiệp, viện nghiên cứu quan tâm. Hiện trạng kinh
tế của nước ta còn nghèo nên việc đầu tư mua các máy móc lấy mẫu các chi tiết
3D hiện đại còn nhiều hạn chế, chủ yếu các đơn vị nghiên cứu chủ yếu đầu tư
các máy móc lấy mẫu có giá trị nhỏ, đơn giản như máy 3D QM333 trong phạm
vi nghiên cứu của đề tài. Việc nghiên cứu để cải thiện tính năng của dòng máy
này đang là vấn đề rất cần thiết để nâng cao tính năng của máy và cải thiện,
nâng cao quá trình thiết kế chế tạo gia công chi tiết. Nhóm nghiên cứu viện
nghiên cứu cơ khí đã xây dựng, hoàn thiện bộ phần mềm chuyển đổi dữ liệu đo
của máy đo toạ độ 3D QM333 Mitutuyo thành các dữ liệu thiết kế tự động phục
vụ thiết kế các chi tiết 3D.
3
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN
1.1 Tình hình nghiên cứu về hệ thống thiết bị đo ở nước ngoài
Ở các nước công nghiệp phát triển, các máy đo 3D và công nghệ tạo mẫu
nhanh (tự động thiết kế) đã trở thành phổ biến và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực
công nghiệp khuôn mẫu, tạo hình như việc lấy mẫu sản xuất Ôtô, xe máy, cánh
Tuabin… Trên thế giới đã có nhiều hãng quan tâm và cho ra đời nhiều thế hệ
máy đo 3D và tự động thiết kế chi tiết đo và gia công trên trung tâm gia công
CNC. Dưới đây có thể kể ra một số hãng nổi tiếng chuyên cung cấp thiết bị đo
đồng bộ như: Mitutoyo, CAT3D…
Ta có thể liệt kê dưới đây một số thiết bị đo theo thứ tự các phiên bản mới
nhất của hãng Mitutoyo-Nhật Bản.
1.1.1. Máy đo toạ độ 3D QM333 Mitutoyo.
Đây là máy đo trong phạm vi nghiên cứu của đề tài.
Máy đo có một số tính năng đặc điểm: Đơn giản, dễ sử dụng, độ chính xác
cao tới 3µm, có thể kết nối PC, không có tích hợp phần mềm.
4
1.1.2. Máy đo toạ độ 3D Crysta-Plus M
Ngoài các tính năng cơ bản như máy QM333 máy đo 3D Crysta-Plus M
còn có một số tính năng như: Có thể cập nhật tới máy CNC có thể kết nối PC và
tích hợp phần mềm MCOSMOS, ngược lại máy khó sử dụng và độ chính xác từ
3,5-4,5µm.
1.1.3. Máy đo toạ độ CNC Crysta-Apex C
Có khả năng tích hợp cao và dải đo rộng, nhanh, độ chính xác cao 1,7µm,
tích hợp PC, CNC và phần mềm MCOSMOS.
5
1.1.4. Máy đo toạ độ CNC 3D LEGEX
Ngoài các tính năng như máy CNC Crysta-Apex C, máy đo có độ chính
xác cao tới 0,35μm, có khả năng đo nhanh tới 200mm/s tuy nhiên có nhược
điểm là độ mềm dẻo không cao. Tích hợp PC và phần mềm MCOSMOS.
1.1.5. Máy đo toạ độ 3D CNC CARBapex và CARBstrato
a. Hình ảnh về dòng máy CNC CARBapex.
6
b. Hình ảnh về dòng máy CARBstrato
Loại máy CARBapex và CARBstrato là dòng máy đặc chủng chuyên
dụng dùng để lấy mẫu các chi tiết có kích thước lớn, như lấy mẫu vỏ xe Ôt, xe
máy…Hệ thống có 02 cánh tay đo (đầu đo) điều khiển đồng bộ, độ chính xác
cao. Phần mềm điều khiển hiện đại, nhiều hàm chức năng thích hợp các vị trí
của đầu rò, thích ứng cho việc đo cạnh góc, lỗ hổng..không tiếp xúc vật mẫu
(CAD_compare) hỗ trợ công nghệ camera CCD…Tuy nhiên do kích thước lớn
nên độ chính xác không cao từ 25-50µm. Tích hợp cùng PC và phần mềm
MCOSMOS. Các máy đo có tích hợp phần mềm MOSMOS là các máy đo công
nghệ cao, rất đắt tiền, chỉ có các nước tiên tiến trên thế giới mới có điều kiện
khai thác sử dụng.
1.2.Tình hình nghiên cứu về hệ thống thiết bị đo ở trong nước.
Trong những năm gần đây nước ta đang đẩy mạnh tiến trình công nghiệp
hoá hiện đại hoá đất nước. Việc thiết kế, lấy mẫu các chi tiết 3D trở nên rất cần
thiết như trong ngành khuôn mẫu…Phần lớn các đơn vị sản xuất các chi tiết 3D
vẫn thực hiện việc lấy mẫu các chi tiết 3D theo phương pháp thủ công (lấy mẫu
bằng tay). Một số ít các đơn vị tiên phong trong nghiên cứu thiết kế, chế tạo như
Viện NARIME, tập đoàn Hoà Phát...đã trang bị cho mình máy đo lấy mẫu 3D
QM333 Mitutoyo để phục vụ cho việc nghiên cứu thiết kế, chế tạo của mình.
7
Trong các thiết bị đo của hãng Mitutoyo thì máy đo QM333 là máy đơn
giản và có ít tính năng nhất. Hiện trạng của máy đo chỉ là thực hiện được việc đo
dữ liệu dạng text được in từ máy ra dưới dạng toạ độ được in trên giấy. Nếu giữ
nguyên dạng dữ liệu này, việc gia công chi tiết trên trung tâm gia công CNC dựa
trên các dữ liệu đo là rất khó khăn gần như không thể thực hiện được đặc biệt là
các chi tiết có hình dạng phức tạp. Do đó muốn tận dụng các kết quả đo trên
máy đo để lập chương trình gia công các chi tiết trên trung tâm gia công CNC
cần thiết phải xây dựng một hệ thống CAD/CAM tích hợp để có thể chuyển đổi
dữ liệu từ máy đo QM333 thành các chương trình gia công trên các trung tâm
gia công CNC đó chính là tính mới của đề tài.
1.3. Mục tiêu của đề tài.
Với các phân tích ở trên, để khai thác một cách có hiệu quả máy đo
QM333 trong quá trình thiết kế và chế tạo các chi tiết cơ khí, đề tài được thực
hiện với các mục tiêu sau:
- Nghiên cứu quy trình chuyển đổi dữ liệu máy đo.
- Xây dựng phần mềm chuyển đổi dữ liệu máy đo sang dạng cơ sở dữ liệu
thiết kế.
- Xây dựng chương trình thiết kế tự động dựa trên cơ sở dữ liệu đã chuyển
đổi.
- Ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tế thiết kế của Viện
NARIME.
Củ thể để thực hiện các mục tiêu trên đề tài thực hiện việc: Thiết lập các
phần mềm chuyên dụng để chuyển đổi các dữ liệu đo từ máy đo thành các dữ
liệu của bản vẽ CAD. Sử dụng các phần mềm sẵn có để chuyển đổi các dữ liệu
CAD thành các dữ liệu của các phần mềm CAM để thực hiện gia công trên các
máy gia công CNC. Đo thử và gia công chế thử các chi tiết theo phương pháp
trên.
8
1.4. Giới hạn của đề tài.
Đề tài được thực hiện trong phạm vi các giới hạn sau:
- Số lượng các chi tiết đo và gia công thử gồm: 03 chi tiết
Trong đó:
+ 01chi tiết 2D có biên dạng phức tạp.
+ 02 chi tiết 3D.
9
CHƯƠNG II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT
2.1. Giới thiệu chung về máy đo 3D QM333 Mitutoyo.
2.1.1 Cấu tạo:
Hình 2.1.1 Giới thiệu chung về các bộ phận của máy đo 3D QM333
(1) Nhiệt kế để đo nhiệt độ làm việc
(2) Van áp khí điều chỉnh lưu lượng khí từ bộ lọc không khí.
(3) Trục dẫn Y, dẫn hướng cho đầu rò theo trục Y
(4) Kẹp hãm đầu rò theo Y
(5) Kẹp hãm đầu rò theo Z
(6) Trục X, dẫn hướng cho đầu rò theo trục X
(7) Kẹp hãm đầu rò theo X
(8) Trục Z, dẫn hướng đầu rò theo trục Z
(9) Đầu rò thích nghi, dùng để lắp đầu đo.
(10) Màn xử lý hiện thị dữ liệu đo.
10
(11) Bàn đo dùng để đặt mẫu chi tiết đo.
(12) Khung đỡ máy.
2.1.2 Một số hình ảnh và tính năng tiến hành đo trên máy 3D:
a. Đo 1D,2D b. Đo 3D
c.Đo nâng cao d. Hình ảnh hiện thị trong 1 phép đo
2.2. Phần mềm CAD/CAM và các ngôn ngữ lập trình
Để thực hiện được các mục tiêu của đề tài, cần thiết phải sử dụng các
phần mềm CAD, CAM và các phần mềm ứng dụng phù hợp để thực hiện.
Với phạm vi của đề tài, các công cụ phần mềm sẽ được lựa chọn như sau:
Phần mềm AutoCAD và ngôn ngữ lập trình Víual Basic 6.0, phần mềm
MasterCAM.
- Phần mềm MasterCAM là phần mềm CAM rất thông dụng, dễ sử dụng,
cho phép xây dựng được các mô hình gia công có bề mặt phức tạp, có khả năng
nhập nhiều dạng dữ liệu thiết kế có độ chính xác cao như .DXF, .STEP, .IGS …
ngoài ra, phần mềm MasterCAM còn cung cấp các bộ hậu xử lý (post processor)
cho phép xuất chương trình gia công ra nhiều dạng chương trình gia công cho
các bộ điều khiển khác nhau như: FANUC, HEIDENHEI, MAHO, FAGOR…
11
- AutoCAD là phần mềm thiết kế rất thông dụng, được sử dụng rộng rãi
trong thực tế thiết kế ở Việt Nam. Một trong những ưu điểm của phần mềm này
là cung cấp các công cụ phát triển bằng các ngôn ngữ lập trình cũng như khả
năng biên dịch nhiều dạng dữ liệu thiết kế khác nhau. Để thực hiện việc phát
triển AutoCAD, người ta có thể dùng các ngôn ngữ lập trình như C++,
AutoLisp, Visual Basic. Tuy nhiên, hiện nay Visual Basic được dùng nhiều nhất
do AutoDesk đã cung cấp công cụ VBA (Visual Basic Application) cho những
nhà phát triển.
12
CHƯƠNG III. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
3.1. Thu thập dữ liệu.
Dữ liệu đo sẽ được thu thập theo trình tự sau:
- Thực hành đo và lưu trữ dữ liệu đo vào bộ nhớ của máy đo dưới dạng
file văn bản.
- Sao chép các dữ liệu từ máy đo ra các thiết bị nhớ ngoài và sao chép vào
bộ nhớ của máy tính lập trình.
3.2. Chuyển đổi dữ liệu và thực hiện gia công
Phần này sẽ trình bày quy trình công nghệ gia công trên trung tâm gia
công CNC các chi tiết 3D được đo trên máy đo QM 333. Quy trình công nghệ
gia công là qui trình công nghệ CAD/CAM tích hợp. Các dữ liệu đo thông
thường từ máy đo QM 333 được in ra từ máy in dưới dạng các bản ghi toạ độ
trên giấy (hard copy); nếu giữ nguyên dạng dữ liệu này, việc gia công chi tiết
trên trung tâm gia công CNC dựa trên các dữ liệu đo là rất khó khăn gần như
không thể thực hiện được đặc biệt là các chi tiết có hình dạng phức tạp. Do đó,
muốn tận dụng được các kết quả đo trên máy đo để lập chương trình gia công
các chi tiết trên trung tâm gia công CNC cần thiết phải xây dựng một hệ thống
CAD/CAM tích hợp để có thể chuyển đổi dữ liệu từ máy đo QM 333 thành các
chương trình gia công trên các trung tâm gia công CNC.
Hệ thống CAD/CAM tích hợp sẽ bao gồm hệ thống các phần mềm cơ bản
và chuyên dụng để chuyển đổi dữ liệu, vẽ biên dạng và gia công chi tiết.
Các phần mềm cơ bản sẽ được sử dụng bao gồm: MS Visual Basic 6.0,
AutoCAD và MasterCAM 8.0
Chương trình gia công các chi tiết dạng 3D sẽ được xây dựng trên cơ sở
các dữ liệu đo biên dạng của chi tiết trên máy đo QM 333. Các dữ liệu đo sẽ
được lưu trữ trên ổ đĩa mềm dưới dạng file văn bản (.txt). Sau đó sẽ được
chuyển đổi tự động thành các dữ liệu thiết kế (CAD) bởi các phần mềm chuyên
dụng. Các dữ liệu trong môi trường CAD sẽ được sửa đổi, hiệu chỉnh nếu cần
13
thiết. Các dữ liệu sau khi được hiệu chỉnh và sửa đổi sẽ được chuyển đổi sang
dữ liệu cho các phần mềm CAM theo các tiêu chuẩn chuyển đổi qui ước.
Chương trình gia công sẽ được xây dựng trên phần mềm CAM và xuất ra để gia
công trên các trung tâm gia công CNC.
Quy trình thực hiện việc chuyển đổi dữ liệu và xây dựng chương trình gia
công cho chi tiết trên trung tâm gia công CNC được thực hiện theo các bước cơ
bản sau:
- Xây dựng chương trình ứng dụng chuyển đổi dữ liệu và vẽ chi tiết trên
nền phần mềm AutoCAD. (Chương trình DrawOut).
- Chuyển đổi dữ liệu hình học của biên dạng từ phần mềm CAD sang
phần mềm CAM.
- Xây dựng chương trình gia công biên dạng bánh răng Cycloid trên phần
mềm CAM.
- Tiến hành gia công trên trung tâm gia công CNC.
Các phần thuyết minh sau đây sẽ trình bày chi tiết nội dung các phần mềm
ứng dụng, các bước thực hiện cụ thể cho các nội dung trên.
14
CHƯƠNG IV. KẾT QUẢ
4.1. Thu thập dữ liệu.
Dữ liệu đo được các các toạ độ điểm theo 3 phương x, y, z và được lưu trữ
trong các tệp *.txt. Ví dụ về các dữ liệu điểm đo được thể hiện trong phần Phụ
lục.
4.2. Chuyển đổi dữ liệu và làm trơn mô hình
4.2.1. Chuyển đổi dữ liệu
Giới thiệu
Chương trình chuyển đổi và vẽ tự động chi tiết trong môi trường
AutoCAD (DrawOut) là chương trình ứng dụng được lập trên nền phần mềm
lập trình Visual Basic Ver 6.0.
Đặc điểm:
Chương trình hoạt động trên môi trường Window 2000, XP và môi trường
AutoCAD 200i.
Chương trình được nhúng trực tiếp vào môi trường AutoCAD.
Chương trình có thể khởi tạo trực tiếp trong môi trường autoCAD như là
một lệnh của AutoCAD (từ dòng lệnh command line và từ trình đơn menu).
Chức năng:
Cung cấp các công cụ xử lí các file văn bản (.txt)
Đọc, nhận diện các dữ liệu dạng txt.
Chuyển đổi dữ liệu thành dạng giá trị các điểm (point) của môi trường
AutoCAD
Tự động vẽ biên dạng của chi tiết dựa trên các số liệu đo.
Nhiệm vụ:
Chuyển đổi dữ liệu đo (ở dạng văn bản) thành các đối tượng thiết kế (bản
vẽ AutoCAD)
15
Cung cấp mô hình hình học cho phần mềm MasterCAM tính toán đường
chạy dao và chương trình gia công.
Yêu cầu đầu vào và đầu ra:
Thông số đầu vào: File văn bản chứa các thông số đo
Dữ liệu đầu ra: Mô hình thiết bị trên nền AutoCAD
Xử lý file văn bản
Chức năng xử lý file văn bản của chương trình bao gồm:
Tìm kiếm file văn bản
Mở/đóng file văn bản
Đọc nội dung file văn bản
Gán các giá trị dữ liệu đọc từ các file vào các biến của chương trình.
Nội dung file dữ liệu đo có dạng như sau:
Gán giá trị
Phần mềm có chức năng gán giá trị của các dữ liệu đọc từ file văn bản
thành các đối tượng cơ bản của AutoCAD (point)
Các nội dung cần thực hiện bao gồm:
Đọc dòng văn bản từ file dữ liệu
Tách các nội dung của các toạ độ x, y, z từ chuỗi văn bản
16
Gán các giá trị toạ độ cho một đối tượng tạo thành các điểm (bao gồm 3
giá trị toạ độ x, y, z)
Gán toàn bộ các điểm đọc được trong file thành chuỗi các điểm.
Vẽ biên dạng:
Chức năng vẽ tự động biên dạng của chi tiết sẽ bao gồm các nội dung sau:
Nhận dạng chuỗi tọa độ được tạo thành.
Gán các toạ độ vào dòng lệnh vẽ đường trong autoCAD.
Lập vòng lặp vẽ tự động toàn bộ chi tiết.
Thuật toán:
Để có thể hoạt động đáp ứng các yêu cầu trên, phần mềm phải được xây
dựng đảm bảo yêu cầu cho phép nhập dữ liệu, tính toán và thực hiện các lệnh vẽ
đường polyline và phần mềm phải được chạy trên nền phần mềm AutoCAD.
Phần mềm sẽ được viết bằng phần mềm Visual Basic 6.0 chạy trên nền
Windows, sau đó sử dụng đặc tính VBA application của AutoCAD phần mềm sẽ
chạy trên nền AutoCAD200i như 1 lệnh thông thường của ACAD.
Chương trình Visual Basic:
Tên chương trình: DrawOut
17
Lưu đồ thuật toán
Nội dung cụ thể của chương trình thể hiện ở phần sau.
Chạy chương trình trên nền AutoCAD
Tên chương trình ứng dụng: drawout.exe
i. Khởi động chương trình từ dòng lệnh của AutoCAD
(AutoCAD command line)
+ Truy nhập vào tệp acad.pgp của ACAD (tệp này thường nằm trong thư
muc Đường dẫn ACAD /SUPPORT/acad.pgp
+Thêm nội dung sau vào cuối nội dung của tệp này
CY, start d:\drawout\drawout.exe, 0
+ Chạy chương trình:
Tại dấu nhắc của dòng lệnh gõ vào chữ CY sau đó gõ ENTER, chương
trình sẽ được khởi động.
18