Luận văn nghiên cứu khả năng gia công chế tạo và sản xuất vật tư, phụ tùng máy bay của hàng không việt nam giai đoạn 2007 2015

  • 350 trang
  • file .pdf
Bé Giao th«ng vËn t¶i
=====***&***=====
b¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc
nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt
vËt t−, phô tïng m¸y bay cña Hµng kh«ng viÖt nam
giai ®o¹n 2007-2015
-----------------
C¬ quan chñ tr× : Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam
Chñ nhiÖm: TS Phan V¨n Minh
6789
14/4/2008
HÀ NéI - 2007
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Bé Giao th«ng vËn t¶i
=====***&***=====
®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc
NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG Gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt t−, phô
tïng m¸y bay cña Hµng kh«ng viÖt nam giai ®o¹n 2007-2015
---------------------------
C¬ quan chñ tr× : Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam
Chñ nhiÖm: TS Phan V¨n Minh
KS. NguyÔn Quang B¶o
TSKH. NguyÔn §øc C−¬ng
TS. NguyÔn Xu©n C−
ThS. Lª ViÕt §«ng
KS. Phan Bïi Huú
KS. NguyÔn Huy HiÒn
TS. NguyÔn §¨ng Minh
KS. Ph¹m Hoµng Nguyªn
KS. Bïi §×nh Qu¶ng
KS. B¹ch Thµnh Trung
HÀ Néi – 2007
4
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Môc lôc
H¹ng môc Trang
Nh÷ng ch÷ viÕt t¾t 7
PhÇn Më ®Çu 8
Ch−¬ng I. Tæng quan 11
1.1. T×nh h×nh ho¹t ®éng cña hµng kh«ng ViÖt Nam vµ nh÷ng triÓn väng 11
ph¸t triÓn trong t−¬ng lai
1.2. T×nh h×nh ho¹t ®éng cña hµng kh«ng cña c¸c n−íc trong khu vùc vµ 17
trªn thÕ giíi
1.3. Nghiªn cøu c¬ së ph¸p lý cho phÐp thay thÕ ®èi víi vËt t− phô tïng 20
cho tÇu bay, ®¶m b¸o c¸c tÝnh n¨ng kü thuËt gia c«ng, chÕ t¹o
1.3.1. Qu¶n lý thiÕt kÕ, chÕ t¹o, thö nghiÖm ®èi víi tÇu bay, ®éng c¬ tÇu 21
bay, thiÕt bÞ, phô tïng tÇu bay
1.3.2. C¸c yªu cÇu, quy ®Þnh cña quèc gia vµ quèc tÕ: 24
1.3.3. C¬ héi ph¸t triÓn néi lùc vÒ ®o l−êng kiÓm ®Þnh c¸c tiªu chuÈn
mang tÇm quèc tÕ cña ViÖt Nam trong xu thÕ héi nhËp 28
CH¦¥NG II. Kh¶o s¸t ®iÒu tra, ®¸nh gi¸, ph©n tÝch t×nh h×nh 33
cung øng vËt t− nhËp ngo¹i phôc vô BD&SC m¸y bay t¹i xn
mAý bay a75 vµ a76
2.1. Kh¶o s¸t, ®iÒu tra t×nh h×nh b¶o d−ìng vµ söa ch÷a tÇu bay t¹i c¸c XÝ 33
nghiÖp m¸y bay A75 vµ A76. Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸
2.2. Kh¶o s¸t ®iÒu tra vËt t− phô tïng, phô kiÖn nhËp ngo¹i phôc vô b¶o 38
d−ìng vµ söa ch÷a m¸y bay t¹i 2 XÝ nghiÖp A75 vµ A76.
2.3. X©y dùng c¬ së d÷ liÖu vËt t− phô tïng m¸y bay 39
2.4. Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n trong viÖc cung øng 41
vËt t−, phô tïng BD&SC m¸y bay
CHƯƠNG III: Kh¶o s¸t ®iÒu tra n¨ng lùc vµ tr×nh ®é c«ng 43
nghÖ cña c¸c c¬ së c«ng nghiÖp, c¸c ViÖn nghiªn cøu
trong n−íc cã kh¶ n¨ng ®¸p øng nghiªn cøu, gia c«ng, chÕ
t¹o, s¶n xuÊt vËt t−, phô tïng m¸y bay
3.1. §¸nh gi¸ chung n¨ng lùc vµ tr×nh ®é c«ng nghÖ hiÖn nay cña c¸c c¬ 43
së c«ng nghiÖp s¶n xuÊt, c¸c ViÖn nghiªn cøu trong n−íc
3.2. §iÒu tra kh¶o s¸t n¨ng lùc vµ tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn, phï hîp 63
cña mét sè ViÖn nghiªn cøu träng ®iÓm vµ c¸c c¬ së c«ng nghiÖp s¶n
xuÊt d©n sinh cã c«ng nghÖ tiªn tiÕn, phï hîp ®Ó lùa chän liªn kÕt, céng
t¸c nghiªn cøu néi ®Þa ho¸ c¸c vËt t−, phô tïng m¸y bay
3.3. §iÒu tra kh¶o s¸t n¨ng lùc vµ tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn, phï hîp 76
cña mét sè c¬ së c«ng nghiÖp quèc phßng cã c«ng nghÖ tiªn tiÕn, phï
hîp ®Ó lùa chän liªn kÕt, céng t¸c nghiªn cøu néi ®Þa ho¸ c¸c vËt t−, phô
tïng m¸y bay
3.4. Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ vÒ n¨ng lùc, tr×nh ®é c«ng nghÖ ngµnh c«ng 87
nghiÖp ViÖt Nam ®¸p øng viÖc liªn kÕt céng t¸c gia c«ng, chÕ t¹o vµ
s¶n xuÊt vËt t−, phô tïng m¸y bay
5
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
3.5. Ph−¬ng ph¸p lùa chän c¬ së nghiªn cøu, doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã 91
c«ng nghÖ tiªn tiÕn, cã s¶n phÈm t−¬ng ®−¬ng, phï hîp vµ cã ®ñ ®iÒu
kiÖn ®Ó liªn kÕt céng t¸c thùc hiÖn néi ®Þa ho¸ vËt t−, phô tïng m¸y bay
CH¦¥NG IV. LËP DANH MôC VËT T¦ PHô TïNG M¸Y BAY Vµ TI£U 97
CHÝ §¸NH GI¸ KH¶ N¡NG GIA C¤NG CHÕ T¹O Vµ S¶N XUÊT TRONG
N¦íC
4.1 Ph©n tÝch tiªu chÝ lùa chän danh môc vËt t−, phô tïng m¸y bay cã 97
kh¶n¨ng néi ®Þa ho¸. Ph©n nhãm vËt t−, phô tïng m¸y bay. Ph©n tÝch
c«ng nghÖ, vËt liÖu chÕ t¹o.
4.1.1 Giíi thiÖu tãm t¾t vÒ mét sè m¸y bay chÝnh cña VNA ®ang sö dông 97
4.1.2 T¸c ®éng c¬ häc vµ m«i tr−êng lªn c¸c bé phËn cña m¸y bay vµ c¸c
yªu cÇu kÜ thuËt ®Æc thï ®èi víi c¸c phô tïng l¾p trªn m¸y bay 97
4.1.4.C¸c tiªu chÝ lùa chän danh môc vËt t−, phô tïng cã thÓ néi ®Þa ho¸.
Ph©n nhãm vËt t−, phô tïng m¸y bay. 101
4.1.5. Ph©n tÝch c«ng nghÖ chÕ t¹o mét sè phô tïng ®iÓn h×nh 106
4.1.5.1.Công nghệ chế tạo phô tïng bằng nhùa 107
4.1.5.2.Công nghệ chế tạo phô tïng bằng kim lo¹i: c¬ cÊu ®Èy ghÕ hµnh 116
kh¸ch
4.1.5.3. C«ng nghÖ chÕ t¹o phô tïng b»ng cao su kü thuËt: s¨m bÞt kÝn 122
buång l¸i m¸y bay
4.1.5.4. Ph©n tÝch c«ng nghÖ chÕ t¹o mét thiÕt bÞ ®iÖn-®iÖn tö ®iÓn h×nh: 132
ThiÕt bÞ kiÓm tra kh¸ch quan (“Hép ®en” ®Ó ghi c¸c tham sè bay)
4.2 LËp danh môc vËt t−, phô tïng m¸y bay Airbus A320 cã kh¶ n¨ng 147
néi ®Þa ho¸ ( Xem Phô lôc I)
4.3. LËp danh môc vËt t−, phô tïng m¸y bay Boeing B777 cã kh¶ n¨ng
néi ®Þa ho¸ (Xem Phô lôc II) 148
4.4. §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng néi ®Þa ho¸ phô tïng vËt t− m¸y bay 148
4.4.1. Kh¸i niÖm vÒ néi ®Þa ho¸ 148
4.4.2. §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng vµ tr×nh ®é c«ng nghÖ cña VN trong viÖc gia 151
c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt phô tïng vµ vËt t− m¸y bay 155
4.4.3. Mét sè biÖn ph¸p ®Ó tiÕn hµnh néi ®Þa ho¸
Ch¦¬ng V. §Ò suÊt c¸c gi¶i ph¸p, c¸c m« h×nh tæ 157
chøc vµ lé tr×nh thùc hiÖn
5.1 KÕt luËn vÒ kh¶ n¨ng néi ®Þa ho¸. §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p 157
5.2 Nghiªn cøu ®Ò xuÊt m« h×nh tæ chøc: 165
5.3. KiÕn nghÞ 179
6
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Nh÷ng chò viÕt t¾t
NBA S©n bay Néi Bµi
TSN S©n bay T©n S¬n NhÊt
ICAO International Civil Airline Organization
Tæ chøc Hµng kh«ng d©n dông Quèc tÕ
IATA International Air Transport Association
HiÖp héi vËn t¶i Hµng kh«ng d©n dông Quèc tÕ
FAA Federal Aviation Administration
Nhµ Chøc tr¸ch Hµng kh«ng ch©u Mü
EASA European Aviation Safety Agency
Nhµ Chøc tr¸ch Hµng kh«ng ch©u ¢u
OEM Original equipment manufacturer
Nhµ chÕ t¹o gèc
PMA Parts Manufacturer Approval
GiÊy phÐp chÕ t¹o vËt t− thiÕt bÞ tÇu bay
VAR – 145 Quy chÕ b¶o d−ìng cña Côc HKVN
AMS Tµi liÖu b¶o d−ìng
BD&SC B¶o d−ìng vµ söa ch÷a
QCHK Quy chÕ Hµng kh«ng
CHK C¶ng hµng kh«ng
TCTHKVN Tæng C«ng ty Hµng kh«ng ViÖt nam
Côc HKVN Côc hµng kh«ng ViÖt Nam
BGTVT Bé Giao th«ng vËn t¶i
TCVN Tiªu chuÈn ViÖt Nam
TC§LCL Tiªu chuÈn ®o l−êng chÊt l−îng
TBT V¨n phßng th«ng b¸o vµ ®iÓm hái ®¸p vªt tiªu chuÈn ®o l−êng
chÊt l−îng cña ViÖt Nam
N§H Néi ®Þa hãa
NB Néi bµi
7
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Më ®Çu
Giao th«ng vËn t¶i ®−îc x¸c ®Þnh lµ mét ngµnh quan träng trong qu¸ tr×nh
ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña mäi Quèc gia trªn thÕ giíi trong ®ã cã ViÖt Nam. Chñ
tr−¬ng cña §¶ng vµ Nhµ n−íc ta lµ giao th«ng ph¶i ®i tr−íc mét b−íc víi tèc ®é
nhanh, bÒn v÷ng ®Ó t¹o tiÒn ®Ò cho ph¸t triÓn kinh tÕ v¨n hãa x· héi vµ thóc ®Èy
c¸c ho¹t ®éng hîp t¸c vµ héi nhËp Quèc tÕ. Sù kiÖn ViÖt Nam ra nhËp WTO ®¸nh
dÊu mét b−íc chuyÓn míi cña nÒn kinh tÕ, th−¬ng m¹i Quèc tÕ vÒ hµng ho¸ vµ dÞch
vô ngµy cµng t¨ng, vai trß cña giao th«ng vËn t¶i ngµy cµng trë nªn quan träng h¬n.
Giao th«ng buéc ph¶i ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng vµ c¸c ph−¬ng tiÖn cho c¸c ngµnh
®−êng bé, ®−êng thñy, ®−êng s¾t vµ hµng kh«ng. GÇn ®©y ®−îc nghÞ quyÕt X cña
§¶ng ®· chØ râ: ph¶i ®−a ®Êt n−íc ta vµo C«ng nghiÖp hãa vµ HiÖn ®¹i hãa. Hßa
nhËp chung víi d©n téc vµ ®Êt n−íc, ngµnh giao th«ng vËn t¶i ®· v−¬n m×nh d−íi sù
chØ ®¹o cña bé Giao th«ng vËn t¶i. Hµng lo¹t c¸c tuyÕn ®−êng bé trong n−íc ®−îc
ph¸t triÓn, c¸c tuyÕn ®−êng nèi c¸c n−íc trong khu vùc ASIAN ®· ®−îc x©y dùng.
Trªn tuyÕn hµng h¶i ViÔn D−¬ng ®· ®−îc trang bÞ tµu cì lín vµ ®· cËp bÕn hÇu hÕt
c¸c c¶ng biÓn kh¾p ch©u lôc, t¨ng dÇn thÞ phÇn vËn t¶i hµng hãa xuÊt nhËp khÈu
ViÖt Nam.
VÒ ®−êng s¾t, ®−êng bé, ®−êng thñy néi ®Þa ®−îc trang bÞ ph−¬ng tiÖn ngµy
cµng hiÖn ®¹i vµ ®ang chñ ®éng hoµn thiÖn m×nh ®Ó v−¬n lªn ®¸p øng ®−îc nhu cÇu
ngµy cµng t¨ng cña vËn t¶i hµnh kh¸ch vµ hµng hãa trong x· héi. C¸c ph−¬ng tiÖn
giao th«ng vËn t¶i ®−îc ®Çu t− s¶n xuÊt. §· cã doanh nghiÖp s¶n xuÊt xe buýt ®¹t
tiªu chuÈn Quèc tÕ vµ ®· xuÊt sang nhiÒu n−íc. Ngµnh hµng h¶i ®· ®ãng ®−îc tÇu
vËn t¶i cì lín vµ ®· ®−îc c¸c n−íc trªn thÕ giíi ký hîp ®ång ®Æt hµng.
Ngµnh hµng kh«ng cña ViÖt Nam thuë s¬ khai nã ®· mang d¸ng dÊp cña mét
ngµnh hiÖn ®¹i ®−îc ®Çu t− rÊt lín vµ tèn kÐm. Cho ®Õn b©y giê nã ®−îc trang bÞ
hiÖn ®¹i rÊt nhiÒu so víi thêi kú ®Çu. C¸c côm c¶ng ®−îc trang bÞ ®å sé, hiÖn ®¹i
®¸p øng c¸c chuyÕn bay hµng kh«ng néi ®Þa vµ Quèc tÕ. Trung t©m qu¶n lý bay
®−îc trang bÞ hiÖn ®¹i ngang tÇm Quèc tÕ ®¶m b¶o c¸c chuyÕn bay néi ®Þa vµ Quèc
tÕ an toµn. §éi tµu bay cña hµng kh«ng lªn tíi hon 50 chiÕc. Tµu bay rÊt hiÖn ®¹i.
§©y lµ ®éi tÇu bay ®−îc ®¸nh gi¸ lµ ®éi tÇu bay hiÖn ®¹i trªn khu vùc vµ thÕ giíi.
Ch−¬ng tr×nh chuyÓn giao c«ng nghÖ míi b−íc ®Çu ®· mang l¹i nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt
®Þnh trong khai th¸c th−¬ng m¹i vµ kü thuËt, gãp phÇn lµm thay ®æi c¬ b¶n qu¸
tr×nh b¶o d−ìng vµ khai th¸c tÇu bay cña hµng kh«ng ViÖt Nam.
Trong qu¸ tr×nh kiÕn thiÕt x©y dùng ®Êt n−íc cã nhiÒu thuËn lîi, nh−ng còng
gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n vµ nhÊt lµ vµo WTO ch¾c ch¾n ph¶i ®−¬ng ®Çu víi nh÷ng
th¸ch thøc lín. Ngµnh giao th«ng vËn t¶i kh«ng tr¸nh khái viÖc ph¶i ®−¬ng ®Çu víi
nh÷ng th¸ch lín, song víi quyÕt t©m cña c¸c cÊp c¸c ngµnh trong bé, d−íi sù l·nh
®¹o cña §¶ng, ngµnh giao th«ng vËn t¶i v÷ng b−íc v−ît qua. Bé giao th«ng vËn t¶i
còng ®ang triÓn khai ch−¬ng tr×nh hµnh ®éng cô thÓ vÒ viÖc ph¸t triÓn ngµnh, vÒ héi
nhËp vµ hîp t¸c Quèc tÕ. Víi mét thÞ tr−êng gÇn 84 triÖu d©n sÏ lµ ®éng lùc cho
ngµnh tËp d−ît ®Ó ®−¬ng ®Çu víi nh÷ng th¸ch thøc bªn ngoµi. §iÒu nµy kh«ng chØ
chøng minh lßng yªu n−íc mµ cßn thÓ hiÖn lßng qu¶ c¶m, chÝ kiªn c−êng vµ chñ
nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng s©u s¾c cña ngµnh ®Ó chiÕm gi÷ vÞ trÝ trung t©m trong
qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh tÕ, v¨n hãa, x· héi. Tin r»ng ViÖt Nam nãi chung vµ bé
giao th«ng vËn t¶i nãi riªng sÏ héi nhËp thµnh c«ng trªn c¬ së ph¸t huy néi lùc, vËn
8
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
dông s¸ng t¹o mét sè m« h×nh quèc tÕ, tu©n thñ c¸c quy ®Þnh quèc tÕ vµ ®a d¹ng
hãa quan hÖ.
Trong qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ, viÖc ph¸t triÓn hµng kh«ng ViÖt Nam lµ
®iÒu kiÖn tÊt yÕu v× nã lµ ph−¬ng tiÖn giao th«ng an toµn nhÊt, rót ng¾n kho¶ng
c¸ch gi÷a c¸c n−íc trªn thÕ giíi mµ c¸c ph−¬ng tiÖn giao th«ng kh¸c kh«ng thÓ cã
®−îc. §Ó tiÕn kÞp víi c¸c n−íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi th× cã rÊt nhiÒu th¸ch
thøc ®Æt ra cho ngµnh hµng kh«ng.
Tµu bay cña ViÖt Nam còng nh− trªn thÕ giíi lµ ph−¬ng tiÖn giao th«ng cã
hÖ sè an toµn nhÊt. Së dÜ nã cã ®−îc −u ®iÓm lín nh− vËy lµ nhê vµo sù hoµn thiÖn
thiÕt kÕ vµ chÕ t¹o cña c¸c nhµ s¶n xuÊt vµ c¶ mét hÖ thèng phôc vô phøc t¹p ®a
d¹ng cña viÖc phôc vô chuyÕn bay, trong ®ã kh«ng kÐm phÇn quan träng lµ viÖc
b¶o d−ìng söa ch÷a néi, ngo¹i tr−êng. ViÖc b¶o d−ìng söa ch÷a tÇu bay lµ c¶ mét
qu¸ tr×nh phøc t¹p. §Ó ®¹t ®−îc ®iÒu nµy tr−íc hÕt lµ con ng−êi ph¶i cã hiÓu biÕt
quy tr×nh, quy ph¹m c¸c lo¹i h×nh b¶o d−ìng, nh÷ng ®iÒu kiÖn cung cÊp vËt t−, phô
tïng thay thÕ cho ®Õn viÖc hoµn thiÖn tæ chøc thùc hiÖn phï hîp víi kÕ ho¹ch kinh
doanh cña ngµnh.
§éi tÇu bay cña Hµng kh«ng ViÖt Nam ®−îc t¨ng h¬n cho nªn nhu cÇu ®¶m
b¶o cho viÖc b¶o d−ìng, söa ch÷a ngµy cµng nhiÒu. Lóc nµy Hµng kh«ng ViÖt Nam
chØ lµ mét kh¸ch hµng nguyªn vÑn cña Airbus vµ Boeing, nghÌo vÒ tµi chÝnh, yÕu
vÒ c«ng nghÖ. §iÒu nµy diÔn ra m©u thuÉn víi sù ®¶m b¶o vËt t−, phô tïng cho b¶o
d−ìng tÇu bay.
Mét ngµy gÇn ®©y, t−¬ng lai cña hµng kh«ng ViÖt Nam sÏ ph¸t triÓn m¹nh
mÏ. C¸c s©n bay Quèc tÕ cña ta ®· ®ãn kh«ng Ýt c¸c tÇu bay cña c¸c h·ng n−íc
ngoµi vµo cÊt h¹ c¸nh liªn tiÕp. Nh− vËy, ch¾c ch¾n sÏ kh«ng khái cã nh÷ng yªu
cÇu b¶o d−ìng, söa ch÷a nhá vµ thËm chÝ lµ söa ch÷a lín. ViÖc chñ ®éng cung cÊp
kÞp thêi phô tïng vËt t− lµ mét yÕu tè cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o viÖc b¶o d−ìng kÞp tiÕn
®é cÊt h¹ c¸nh nhÞp nhµng, an toµn cho tµu bay cña hµng kh«ng ViÖt Nam còng nh−
cña b¹n Quèc tÕ. ChÝnh v× vËy, víi nh÷ng h−íng dÉn, chØ thÞ cña bé Giao th«ng vËn
t¶i, cña côc Hµng kh«ng ViÖt Nam vµ tæng c«ng ty bay Quèc gia cho ta thÊy c¸c
l·nh ®¹o ®ang bøc xóc vÒ vÊn ®Ò vËt t−, phô tïng cña c¶ tÇu bay lÉn vËt t−, phô tïng
trªn khu bay. Vµ ®ang cã h−íng gi¶i quyÕt trong ngµnh lµ x©y dùng mét nÒn c«ng
nghiÖp hµng kh«ng tr−íc m¾t ®i vµo chÕ t¹o vËt t− vµ phô tïng cña tÇu bay vµ cña
c¸c trang thiÕt bÞ trªn khu bay. Vµ cã thÓ s¶n xuÊt tÇu bay lo¹i nhá vµ võa phôc vô
chuyÕn bay néi ®Þa.
§Ó kh¼ng ®Þnh ®−îc kh¶ n¨ng cña ViÖt Nam cã thÓ gia c«ng s¶n xuÊt ®−îc ë
trong n−íc hay kh«ng th× ph¶i tiÕp tôc nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ
s¶n xuÊt vËt t− phô tïng tÇu bay cña hµng kh«ng ViÖt Nam trong giai ®o¹n 2007-
2015 víi môc tiªu ®¹t ®−îc lµ: ®−a ra ®−îc danh môc vËt t−, phô tïng cã thÓ chÕ
t¹o ë ViÖt Nam. §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p vµ c¸c ph−¬ng ¸n tæ chøc thùc hiÖn trong
giai ®o¹n 2007-2015. C¸ch tiÕp cËn hîp lý lµ:
1. TiÕp cËn qua thùc tÕ hiÖn tr−êng b¶o d−ìng vµ s÷a ch÷a tÇu bay ë c¸c xÝ
nghiÖp cña VNA
2. TiÕp cËn mét sè khu kinh tÕ quèc d©n vµ quèc phßng.
3. C¸c vËt t− phô tïng kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn an toµn bay ta −u tiªn s¶n xuÊt
tr−íc.
4. NÕu s¶n xuÊt ®−îc ta sÏ xuÊt ®i sang n−íc kh¸c ®Ó gi¸ thµnh vËt t− h¹.
9
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
5. Liªn doanh, liªn kÕt víi n−íc ngoµi cã thÓ s¶n xuÊt theo tháa thuËn cña
Boeing, Airbus, Nga.
C¸ch tiÕp cËn vµ ph©n tÝch c¸c vÊn ®Ò cô thÓ ®Õn khi b¾t tay vµo chÕ thö nh÷ng
danh môc vËt t− trªn sÏ kh«ng v−íng m¾c. Khi ®ã ta ®¹t ®−îc mét néi dung nghiªn
cøu râ rµng.
Néi dung nghiªn cøu ®−îc chia lµm 5 ch−¬ng:
Ch−¬ng1: Tæng quan
1.1 Tæng quan vÒ t×nh h×nh ho¹t ®éng cña Hµng kh«ng ViÖt Nam vµ nh÷ng triÓn
väng hµng kh«ng trong t−¬ng lai.
1.2 Tæng quan vÒ t×nh h×nh ph¸t triÓn hµng kh«ng cña c¸c n−íc trong khu vùc vµ
trªn thÕ giíi.
Tõ hai ®iÓm ®· t¹o cho ta thÊy râ vÊn ®Ò cÇn ph¶i b¾t tay vµo ®Ó nghiªn cøu s¶n
xuÊt vËt t−, phô tïng cho tÇu bay.
1.3 Nghiªn cøu c¬ së ph¸p lý cho phÐp thay thÕ ®èi víi vËt t−, phô tïng, phô
kiÖn, chi tiÕt cho tÇu bay, ®¶m b¶o c¸c tÝnh n¨ng kü thuËt khi gia c«ng.
Ch−¬ng 2: Kh¶o s¸t ®iÒu tra, ®¸nh gi¸ ph©n tÝch.
2.1 Kh¶o s¸t ®iÒu tra t×nh h×nh b¶o d−ìng vµ söa ch÷a tÇu bay t¹i xÝ nghiÖp tÇu bay
A75 vµ A76. Ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸.
2.2 Kh¶o s¸t ®iÒu tra lËp danh môc phô tïng, phô kiÖn nhËp ngo¹i ®ang ®−îc cung
cÊp vµ sö dông trong b¶o d−ìng, söa ch÷a tÇu bay cña xÝ nghiÖp A75 vµ A76.
2.3 X©y dùng c¬ së d÷ liÖu vËt t− vµ phô tïng tÇu bay.
Ch−¬ng 3: Kh¶o s¸t n¨ng lùc nghiªn cøu vµ c«ng nghiÖp trong n−íc ®¸p øng nhu
cÇu néi ®Þa hãa.
3.1 §¸nh gi¸ chung vÒ n¨ng lùc c«ng nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay vµ t−¬ng lai.
3.2 Kh¶o s¸t ®iÒu tra vÒ hiÖn tr¹ng n¨ng lùc cña mét sè viÖn nghiªn cøu vµ mét sè
c¬ së c«ng nghiÖp ViÖt Nam.
3.3 Kh¶o s¸t ®iÒu tra mét sè c¬ së vËt chÊt vµ kh¶ n¨ng kü thuËt c«ng nghÖ cña c¸c
®¬n vÞ c«ng nghiÖp quèc phßng cña ViÖt Nam.
3.4 Ph©n tÝch ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng nghiªn cøu vµ ®¸p øng cña nÒn c«ng nghiÖp ViÖt
Nam vµ kh¶ n¨ng liªn kÕt céng t¸c gia c«ng s¶n xuÊt vËt t−, phô tïng tÇu bay.
3.5 Ph−¬ng ph¸p lùa chän c¬ së nghiªn cøu, s¶n xuÊt c«ng nghÖ, cã ®ñ ®iÒu kiÖn
céng t¸c gia c«ng chÕ t¹o s¶n xuÊt trong n−íc, liªn doanh, liªn kÕt víi tõng phô
tïng vµ phô kiÖn cô thÓ.
Ch−¬ng 4: LËp danh môc vËt t−, phô tïng tÇu bay vµ ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng N§H.
4.1 Ph©n tÝch tiªu chÝ lùa chän danh môc vËt t−, phô tïng tÇu bay kh¶ n¨ng N§H
4.2 LËp danh môc vËt t−, phô tïng tÇu bay Boeing cã kh¶ n¨ng néi ®Þa hãa t¹i s©n
bay T©n S¬n NhÊt.
4.3 LËp danh môc vËt t−, phô tïng tÇu bay Airbus cã kh¶ n¨ng néi ®Þa ho¸ t¹i NB
4.4 §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng, n¨ng lùc vµ tr×nh ®é c«ng nghiÖp ViÖt Nam thÝch hîp víi
néi ®Þa hãa. Chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc víi viÖc néi ®Þa hãa.
Ch−¬ng 5: §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p, c¸c m« h×nh tæ chøc vµ lé tr×nh thùc hiÖn.
5.1 KÕt luËn kh¶ n¨ng néi ®Þa hãa, ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p.
5.2 Nghiªn cøu ®Ò xuÊt c¸c m« h×nh tæ chøc.
5.3 §Ò xuÊt c¸c lé tr×nh thùc hiÖn.
10
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
CH¦¥NG I
TæNG QUAN
1.1 Tổng quan về tình hình hoạt động của Hàng không Việt Nam và những
triển vọng hàng không trong tương lai.
Những năm qua, đội tầu bay của Hàng không Việt Nam phát triển và lớn
mạnh không ngừng. Từ những tầu bay của Liên Xô cũ đã đưa vào khai thác các
loại tầu bay mới và ngày càng hiện đại. Đầu tiên là việc Hàng không Việt Nam
mạnh dạn đầu tư thuê tầu bay của Tây Âu sản xuất (trong điều kiện cấm vận ngặt
nghèo của Mỹ). Tiếp theo Việt Nam đã tiến thêm một bước mua tầu bay ATR 72
của Pháp. Từ 02 chiếc tầu bay ban đầu, đến 04 rồi 06 và hiện nay Hàng không Việt
Nam đã có hơn 10 chiếc ATR 72. Năm 1996 Hàng không Việt Nam đã ký hợp
đồng thuê 10 tầu bay Airbus A320. Với đội hình 10 tầu bay A320 này thì hình ảnh
của Hàng không Việt Nam đã được thay đổi hẳn trong con mắt hành khách Việt
Nam nói riêng và hành khách Quốc tế nói chung. Việt Nam thuê thêm tầu bay
Booing B767 để phục vụ cho chuyến bay đường dài, trước tiên là thuê “ướt” sau
đó là thuê “khô”. Đến nay Hàng không Việt Nam đã dần dần làm chủ được các tầu
bay hiện đại này. Với việc đầu tư mua thêm một loạt tầu bay B777 và tiếp tục phát
triển dự án đội tầu bay A321, B787, Hàng không Việt Nam đã có tên tuổi trong
danh sách những hàng không sáng giá của khu vực [ 1 ]. Với mục tiêu phấn đấu để
trở thành hàng không có tên tuổi trong khu vực và thế giới, Hàng không Việt Nam
luôn coi trọng việc xây dựng cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị và đào tạo nguồn
nhân lực, đội tầu bay của Hàng không Việt Nam đã có 40 chiếc [ 2 ] (trong đó tầu
bay sở hữu chiếm 47%). Đây là đội tầu bay được đánh giá là hiện đại trong khu
vực và thế giới.
Trong giai đoạn 2001-2006 thực hiện kế hoạch phát triển, hiện đại hóa đội
tầu bay của tổng công ty đã được chính phủ phê duyệt cho Hàng không Việt Nam
13.433 tỷ đồng [ 3 ] để mua tầu bay. Với một đất nước còn nghèo như nước ta thì
đây là một con số không nhỏ dành cho việc đầu tư phát triển đội tầu bay của Hàng
không Quốc gia. Để sử dụng hiệu quả nguồn vốn, trong chiến lược hiện đại hóa đội
tầu bay, một loạt các yêu cầu đối với kế hoạch phát triển đã được Hàng không Việt
Nam đặt ra:
- Tầu bay được lựa chọn phải phù hợp với chiến lược, kế hoạch phát triển
mạng đường bay của hãng và cơ sở hạ tầng của nước ta.
- Phải đảm bảo năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh
- Tăng tỷ lệ tầu bay sở hữu một cách hợp lý, đảm bảo an toàn về tài chính.
- Định hướng theo xu thế công nghệ mới, từng bước đơn giản hóa chủng loại
để tăng hiệu quả khai thác.
Có thể thấy đội hình tầu bay hiện nay của tổng công ty đã đạt được những
yêu cầu trên với 10 tầu bay B777, 10 tầu bay A320, 6 chiếc A321, 1 chiếc A330-
600, 10 chiếc ATR72 và 2 chiếc Fokker. Tầu bay B777 là tầu bay mới nhất do
Boeing sản xuất được Hàng không Việt Nam ký hợp đồng mua 4 chiếc và hợp
đồng mua 10 chiếc A321. Theo kế hoạch đầu năm 2007 chiếc A321 đầu tiên sẽ
được bàn giao cho Hàng không Việt Nam.
11
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Hàng không Việt Nam rất quan tâm đến xu thế công nghệ mới đang được
các nhà sản xuất đưa ra chào hàng với các ưu điểm: cải tiến về khí động học, lắp
các loại động cơ mới có mức độ tiêu hao nhiên liệu thấp, độ bền cao, giảm tiếng
ồn, sử dụng vật liệu mới nhẹ bền hơn (loại MB A350 và B787 ) chế tạo theo dòng
họ (B787-8, 9, 10 hay 350800, 900, 1000) điều này đưa lại hiệu quả rất lớn trong khai thác
như tiết kiệm nhiên liệu (theo Booing B787 sẽ tiết kiệm được 20% nhiên liệu so
với tầu bay hiện nay, còn A350 X-WB sẽ tiết kiệm được 30% nhiên liệu) [ 3 ]. Một
yếu tố quan trọng được các nhà vận tải lựa chọn tầu bay khi mà giá xăng dầu lên
cao, tiết kiệm chi phí bảo dưỡng, chi phí chuyển loại phi công, chi phí cất hạ cánh
phục vụ mặt đất.
Trong kế hoạch phát triển đến 2015, Hàng không Việt Nam đã định hướng
các chủng loại, công nghệ theo hướng mở, đón đầu xu thế công nghệ mới nhằm sử
dụng hiệu quả nhất vốn đầu tư như sau: loại 70 ghế như ATR 72-500 sẽ được lựa
chọn cho đường bay dưới 2 giờ, loại 150 ghế như A320/A321 lựa chọn cho đường
bay dưới 4 giờ, loại 280 ghế như B787-8 và tương đương cả loại 330 ghế cho
đường bay dưới 10 giờ [ 3 ].
Đội tầu bay của HK rất hiện đại và đã bay vươn đến gần 40 điểm đến Quốc
tế. Với đội tầu bay đó trong 5 năm qua doanh thu của Hàng không Việt Nam tăng
bình quân 20,5% trên năm [ 3 ].
Cả một quá trình hoạt động, Hàng không Việt Nam đã rất cố gắng nỗ lực về
mọi mặt trong công tác vận tải kinh doanh, nỗ lực tìm nguồn vốn ngoài kế hoạch
của chính phủ. Hàng không Việt Nam đã vượt qua được những khắt khe về an toàn
khai thác của IATA và đã được trở thành thành viên của hiệp hội. Theo con số
thống kê năm 2006 trên thế giới có khoảng 870 hãng Hàng không nhưng mới chỉ
có 274 hãng là thành viên của hiệp hội IATA [ 4 ]. Điều này cho thấy để trở thành
thành viên của IATA không phải là một điều dễ dàng, và đây là niềm tự hào rất lớn
của Hàng không Việt Nam
Trong bối cảnh chung khi Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của tổ
chức thương mại Quốc tế thế giới WTO, thì việc IATA chính thức kết nạp Hàng
không Việt Nam vào tổ chức (274/870) đã thể hiện sự chủ động hội nhập của Hàng
không Việt Nam trong quá trình toàn cầu hóa và khẳng định rằng Hàng không Việt
Nam đã sẵn sàng đón nhận những thách thức trong một thị trường hàng không thế
giới đa chiều, nhiều cơ hội nhưng cũng đầy thách thức và cạnh tranh.
Song song với phát triển đội tầu bay Hàng không Việt Nam đã tăng cường
đào tạo nhân lực, triển khai trang thiết bị bảo dường, sửa chữa, và hoàn thiện, mở
rộng chỉnh sửa các cụm cảng Quốc tế như Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng, Nội Bài. Hàng
không Việt Nam đã khôi phục lại được một số sân bay nội địa: sân bay Cà Mau,
Cần Thơ, sân bay Phú Quốc, sân bay Liêu Khương, sân bay Đồng Hới, sân bay
Điện Biên, sân bay Hải Phòng….
Đất nước ta chiến tranh đã làm nền kinh tế kiệt quệ. Sau 30 năm giải phóng
đất nước, phải khôi phục bao nhiêu ngành nghề về công nghiệp, nông nghiệp, giao
thông vận tải, thủy sản, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng và chăm lo đời sống
nhân dân…Giờ đây đất nước vươn lên được và trưởng thành, các nền công nghiệp
tiên tiến được phát triển, những tri thức, nhân tài từ khắp năm châu bốn biển đổ về
làm ăn. Ngành công nghiệp hàng không cũng đang được bắt đầu khởi sắc. Hàng
12
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
không Việt Nam đã sử dụng thành thạo các tầu bay hiện đại bay khắp toàn cầu an
toàn và hiệu quả.
Việc bảo dưỡng và sửa chữa tầu bay Hàng không Việt Nam mới có hai cơ sở
là A75 và A76. Những cơ sở này đã nắm vững được các nội dung công nghệ bảo
dưỡng sửa chữa và đã thực sự bảo dưỡng, sửa chữa một số loại tầu bay của Airbus,
Booing cũng như ATR72 thuộc đẳng cấp Quốc tế. Về nguồn nhân lực ở đây có thể
dồi dào, song trang thiết bị và phương tiện còn rất nghèo nàn.
Cái khó khăn của Hàng không Việt Nam lúc này là một khách hàng vừa
nghèo nàn về tài chính vừa yếu về công nghệ hàng không [ 5 ]. Trong quan hệ giữa
người mua và người bán, khi người mua có tài chính và hiểu biết về sản phẩm,
dịch vụ định mua thì có thể đạt được những giao kèo có lợi cho mình, nghĩa là mua
được sản phẩm tốt với giá thành thấp nhất. Trong kinh doanh Hàng không Quốc tế,
quy luật này càng đúng hơn bao giờ hết.
Ngân sách chi phí cho Hàng không Việt Nam vốn giới hạn lại phải chi tiêu
cho nhiều việc có ưu tiên cao như: mua tầu bay, mua phụ tùng vật tư thay thế, mua
thiết bị máy móc kiểm tra, chi phí cho một lớp huấn luyện nhân viên, một lớp huấn
luyện người lái, từ việc có tầu bay rồi phải xây dựng đường bay cất hạ cánh đến
thiết bị công nghệ cao về điều hành và bảo trì các sân bay đa số lấy ở nước ngoài
mà ta chưa hoàn toàn nắm vững. Do đó, trong quá trình thuê, mua hoặc liên doanh
không tránh khỏi tình trạng bị ép giá đắt hoặc nhầm lẫn mua những vật tư phụ tùng
và thiết bị mau quá hạn, thậm chí không mua cái cần ngay mà lại mua cái chưa
cần.
Một tầu bay với tuổi thọ 30 năm. Trong quá trình khai thác sử dụng một tầu
bay sẽ có rất nhiều lần bảo dưỡng, sửa chữa được tiến hành như dưới đây ta liệt kê
cho các loại tầu bay A320, B777, B767 cũng như ATR72.
Bảo dưỡng sửa chữa tầu bay A320/321
* Các hình thức kiểm tra bảo dưỡng nhỏ và vừa
Terminal Check (line check) với thời gian là 36 giờ
Weekly Check (line check) với thời gian lặp lại 8 ngày
A Check (line check) với thời gian lặp lại 600 giờ hoặc 100 ngày
2A Check (base check) với thời gian lặp lại là 1200 giờ bay hoặc 200
ngày
4A Chech (base check) với thời gian lặp lại là 2400 giờ bay hoặc 400
ngày.
* Các hình thức bảo dưỡng lớn và đại tu.
C-check (base check) với thời gian lặp lại là 20 tháng hoặc 6000 giờ
bay hoặc 4500 lần cất hạ cánh.
2C check (base check) với thời gian lặp lại là 40 tháng hoặc 12.000
giờ bay hoặc 9.000 lần cất hạ cánh.
3C check (base check) với thời gian lặp lại là 60 tháng hoặc 18.000
giờ bay hoặc 135.000 lần cất hạ cánh.
4C check (base check) với thời gian lặp lại là 80 tháng hoặc 24.000
giờ bay hoặc 18 lần cất hạ cánh.
Đối với tầu bay Boeing 777 có các hình thức bảo dưỡng sau:
Pre Flight check: thực hiện kiểm tra trước mỗi chuyến bay
13
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Terminal check: thực hiện kiểm tra tầu bay hàng ngày không được vượt quá
48 giờ.
Line check 1: thực hiện kiểm tra lặp lại mỗi 100 giờ bay.
Line check 2: thực hiện kiểm tra lặp lại 250 giờ bay.
A check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 500 giờ bay
2A check: check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 1000 giờ bay
3A check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 1500 giờ bay
4A check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 2.000 giờ bay
6A check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 3000 giờ bay
1SA structure check: thực hiện kiểm tra 150 ngày hoặc 800 lần cất hạ cánh
tùy thuộc yếu tố nào đến trước.
2SA structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại 75 ngày hoặc 400 lần cất hạ
cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
C check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 6.000 giờ bay
2C check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 12.000 giờ bay
2 SC structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại với thời hạn là 1 năm hoặc
2.000 lần cất hạ cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
2SC structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại với thời gian 2 năm hoặc
4.000 lần cất hạ cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
4SC structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại với thời gian là 4 năm hoặc
8.000 lần cất hạ cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
6SC structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại với thời hạn 6 năm hoặc
12.000 lần cất hạ cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
8SC structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại với thời hạn là 8 năm hoặc
16.000 lần cất hạ cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
12SC structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại 12 năm hoặc 24.000 lần cất
hạ cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
16SC structure check: thực hiện kiểm tra lặp lại 16 năm hoặc 32.000 lần cất
hạ cánh tùy thuộc cái nào đến trước.
Đối với tầu bay Booing 767
Transist check: thực hiện kiểm tra trước mỗi chuyến bay.
Daily check: thực hiện kiểm tra tầu bay hàng ngày và không được quá 48
giờ.
A check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 500 giờ bay
SA check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 300 lần cất hạ cánh.
C check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 6000 giờ bay hoặc 18 tháng tùy
thuộc yếu tố nào đến trước
SC check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 3000 lần cất hạ cánh hoặc 18
tháng tùy thuộc yếu tố nào đến trước
4C check: thực hiện kiểm tra lặp lại với thời gian là 72 tháng hoặc 24.000
giờ bay tùy thuộc yếu tố nào đến trước
4SC check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 12.000 lần cất hạ cánh hoặc
72 tháng tùy thuộc yếu tố nào đến trước
C check: thực hiện kiểm tra lặp lại sau mỗi 6000 giờ bay hoặc 18 tháng tùy
thuộc yếu tố nào đến trước
14
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Đối với tầu bay ATR72 có các hình thức bảo dưỡng như sau:
*các hình thức bảo dưỡng nhỏ và vừa:
DY check (line check): với thời gian lặp lại là 1 ngày
LC check (line check): với thời gian lặp lại là 2 ngày
WY check (base check): với thời gian lặp lại là 500 giờ bay
2A check (base check): với thời gian lặp lại là 1.000 giờ bay
3A check (base check): với thời gian lặp lại là 1.500 giờ bay
4A check (base check): với thời gian lặp lại là 2.000 giờ bay
*các hình thức bảo dưỡng lớn và đại tu:
C check (base check): với thời gian lặp lại là 4.000 giờ bay
2C check (base check): với thời gian lặp lại là 8.000 giờ bay
3C check (base check): với thời gian lặp lại là 12.000 giờ bay
4C check (base check): với thời gian lặp lại là 16.000 giờ bay
Từ liệt kê trên ta thấy vật tư phụ tùng phục vụ cho bảo dưỡng và sửa chữa
lớn là không nhỏ. Tầu bay Hàng không Việt Nam có hon 50 chiếc và tương lai sẽ
phải tăng nhiều hơn. Như vậy muốn đảm bảo cho bảo dưỡng, sửa chữa tầu bay
theo đúng lịch trình kế hoạch kinh doanh của Hàng không Việt Nam thì yêu cầu số
vật tư phụ tùng đòi hỏi phải đảm bảo nhiều gấp bội, mà đương nhiên tài chính của
Hàng không Việt Nam lại rất hạn hẹp. Trong sách lược kinh doanh của những
doanh nghiệp thì kể cả có tài chính cũng không ai mua nhiều vật tư về dự trữ với lý
do vật tư, phụ tùng đều có hai niên hạn:
- Niên hạn giới hạn theo số giờ bay
- Niên hạn theo năm
Mà quan trọng nhất là sự hiểu biết của con người. Vật tư, phụ tùng của Hàng
không Việt Nam được cung cấp cũng không đều lắm và bị ràng buộc bởi nhà sản
xuất. Có những cơ phận, phụ tùng hỏng trên tầu bay, bộ phận bảo dưỡng, sửa chữa
gia công cơ phận mới lắp lên để cho tầu bay ra khỏi nơi bảo dưỡng đúng lịch. Khi
bay được 2 đến 3 chuyến mặc dù vẫn an toàn nhưng có phụ tùng vật tư của nhà sản
xuất gửi sang thì nhóm bảo dưỡng, sửa chữa lại thay những gì mình sản xuất và lắp
lên bằng những vật tư, phụ tùng do hãng gửi đến. Như vậy, hiện giờ Hàng không
Việt Nam là một khách hàng tiêu thụ vật tư, phụ tùng lớn nhất so với các nước
trong khu vực.
Tình trạng như vậy làm cho ngân sách thiệt hại và việc các dự án mua sắm
bị kéo dài.
Một mặt khác rất cơ bản là khoa học công nghệ Việt Nam chưa hoàn chỉnh,
còn thiếu quy mô và sự vắng mặt của khoa học công nghệ chế tạo và hàng không
nội địa. Vì trình độ công nghệ yếu và ưu tiên thấp trong chính sách công nghiệp
hóa Quốc gia (hiện nay có thể nói do bức bách) mà chúng ta chưa thấy một dấu
hiệu nào về sự hình thành có quy hoạch của Nhà nước hoặc tự phát của thị trường
về một nền công nghệ nghiên cứu, thử nghiệm, chế tạo, tân trang, lắp ráp các phụ
tùng, chi tiết các hệ thống chuyên dụng để cung ứng cho thị trường hàng không
dân dụng nội địa cùng như xuất khẩu. Ngay cả kinh phí cho công tác biên soạn
những văn bản pháp quy kỹ thuật (tiêu chuẩn, quy trình, quy phạm, công nghệ…)
cũng quá hạn hẹp, trải ra trong thời gian dài, lại được giao cho những cá nhân hoặc
cơ quan tự nguyện đăng ký thực hiện nên không xây dựng được một hệ thống đầy
15
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
đủ, thống nhất và đồng bộ. Quan trọng nhất là kinh phí giới hạn không cho phép
tiến hành thử nghiệm cần thiết, theo dõi tổng kết lâu dài đòi hỏi phải có một phí
tổn lớn, nhất là cho một công nghệ mới, tuy ít đem lại lợi ích kinh tế thiết thực và
tức thời nhưng về lâu dài có công suất kỹ năng và giá trị kinh tế cao. Trong chiến
lược đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ hàng không thì công tác nghiên
cứu về thiết kế, chế tạo hàng không cũng đã không được đặt lên hàng ưu tiên cao,
chủ yếu vẫn là người lái, quản lý bay, và nâng cấp sân bay.
Từ những thực tế bức bách về khó khăn trong đảm bảo vật tư thay thế, cục
Hàng không Việt Nam đã bắt đầu có những chủ trương nghiên cứu chế tạo vật tư,
phụ tùng tầu bay cũng như vật tư, phụ tùng của các trang thiết bị trên khu bay.
Những năm qua tuy còn rời rạc nhưng một số vật tư, phụ tùng đã được chế tạo
thành công như: một số chủng loại doong, phớt, phanh chịu dầu cho các thiết bị
mặt đất. Viện khoa học Hàng không Việt Nam liên kết với nhà máy cao su Sao
Vàng chế thử thành công lốp TY-134. Xí nghiệp A75 đã nghiên cứu chế thành
công được chi tiết ốp tay ghế, chụp nhãn ghế tầu bay A320/A321 bằng vật liệu
nhựa tổng hợp phục vụ bảo dưỡng tầu bay. Gần đây, bộ Giao thông vận tải, cục
Hàng không Việt Nam, tổng công ty Hàng không Việt Nam đã ra nhiều văn bản
hướng dẫn về nghiên cứu chế tạo vật tư, phụ tùng tầu bay như: hướng dẫn số
1403/CHK-KHCN ban hành ngày 13/6/2005 ghi rõ: “nghiên cứu chế tạo trang thiết
bị, phụ tùng thay thế nhập ngoại, liên doanh liên kết Quốc tế từng bước sản xuất
các bộ phận tầu bay và thiết bị mặt đất”. Công văn 406/TCHK-KHCN của tổng
công ty hàng không ban hành ngày17/7/2005 ghi rõ: “nghiên cứu thử nghiệm chế
tạo một số linh kiện, phụ tùng tầu bay, trang thiết bị mặt đất”, và nhiều chỉ thị
khác.
Bộ giao thông vận tải đã nghiệm thu đề tài nghiên cứu khả năng nội địa hóa
phụ tùng, phụ kiện chuyên dùng cho các phương tiện hoạt động trên khu bay.
Với hướng dẫn của bộ, Hàng không Việt Nam cho ta thấy một hướng đi rõ
ràng của lãnh đạo các cấp là dần từng bước xây dựng công nghiệp hàng không để
chế tạo và sản xuất vật tư phụ tùng tầu bay vào những năm gần đây. Là một ngành
đi sau, Hàng không Việt Nam có lợi thế rút ra được bài học của các nước và các
nền kinh tế đã phát triển trước một loạt mô hình của các nền kinh tế Đông Á như
Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan, Hồng Kông, Singapo, Philippin cho ta
thấy cần tận dụng tốt hơn thời cơ của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và xu thế
Quốc tế hóa, toàn cầu hóa để rút ngắn đoạn đường công nghiệp hóa ngành hàng
không của mình. Tuy thế phải tùy theo tình hình thực tế của ngành để chủ động
xây dựng.
Để tạo thêm cơ hội cho ngành Hàng không Việt Nam trong việc tìm hiểu và
thiết lập mối quan hệ kinh doanh mới trong lĩnh vực sản xuất trang thiết bị điện,
điện tử, vật tư, phụ tùng tầu bay với các đối tác nước ngoài. Cuối tháng 8/2004 bộ
Kế hoạch đầu tư đã phối hợp với tập đoàn sản xuất tầu bay Boeing tổ chức hội thảo
“phát triển công nghiệp hàng không” tại Hà Nội. Đến dự hội nghị ngoài Boeing ra
còn có sự tham dự của lãnh đạo nhiều tập đoàn hàng đầu về công nghiệp hàng
không trên thế giới. Ba tập đoàn công nghiệp nặng nổi tiếng của Nhật Bản là
Mitsubishi, Fuij và Kawasaku, công ty thiết bị hàng không Singapo, các tập đoàn
sản xuất động cơ tầu bay nổi tiếng thế giới cùng đại diện các bộ ngành có liên quan
16
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
như bộ Kế hoạch đầu tư, bộ Giao thông vận tải, cục Hàng không Việt Nam. Hội
thảo đã diễn ra sôi nổi và mở ra nhiều triển vọng cho các bên trong việc tìm cơ hội
hợp tác và điều đó cũng là cơ hội cho công nghiệp Việt Nam cất cánh [ 6 ]. Đây là
dịp để biến tất cả các mục tiêu mà lãnh đạo cục Hàng không Việt Nam và tổng
công ty đề ra ngay từ những năm đầu của thế kỷ 21.
Với quyết tâm làm chủ kỹ thuật công nghệ hàng không hiện đại và tiên tiến,
ngành Hàng không Việt Nam vững bước tiến vào sự nghiệp đổi mới để mau chóng
rút ngắn khoảng cách, sớm hòa nhập vào cộng đồng hàng không khu vực và Quốc
tế. Tin rằng, một ngày không xa ngành công nghiệp chế tạo phụ tùng, phụ kiện, vật
tư tầu bay của Việt Nam sẽ là hiện thực. Lực lượng cán bộ kỹ thuật của Hàng
không Việt Nam sẽ tự đảm đương công việc sản xuất các phụ tùng, phụ kiện, vật
tư tầu bay. Xứng đáng với tiềm năng của một nền kinh tế- kỹ thuật mũi nhọn của
đất nước. Ngành Hàng không Việt Nam sẽ vươn lên thực hiện được những bước
đột phá của “công nghiệp hóa hiện đại hóa”, tạo những bước đi vững chắc và lâu
bền.
1.2 Tổng quan về tình hình phát triển hàng không của các nước trong khu vực
và trên thế giới.
Điểm qua tình hình sản xuất vật tư và phụ tùng trên thế giới, ta thường thấy
những nhà sản xuất tầu bay cung cấp cho khoảng 80 hãng hàng không đang đảm
nhận và dịch vụ bay thường lịch, cũng chính là những nơi cung cấp đảm bảo vật tư
và phụ tùng thay thế để các hãng trên bảo dưỡng và sửa chữa. Các nhà sản xuất
còn mở rộng dịch vụ bảo dưỡng sửa chữa trọn gói. Những nhà sản xuất lớn nhất
trên thế giới như: Airbus ở châu Âu, Boeing ở Bắc Mỹ và cộng hòa Liên Bang
Nga. Các hãng này cũng không sản xuất kịp vật tư đòi hỏi hàng ngày cho sửa chữa
và bảo dưỡng những máy bay xuất xưởng và đảm bảo một số vật tư và phụ tùng
cho các máy bay mới theo đơn đặt hàng của các hãng khác. Chính vì thế mà các
nhà sản xuất đã chuyển không ít các công nghệ chế tạo cho hầu hết các nước trên
thế giới. Vùng châu Á Thái Bình Dương, riêng Boeing hiện giờ có 150 nhà cung
cấp vật tư, phụ tùng, cơ phận [ 5 ]. Airbus chiếm lĩnh dần ra các nước châu Âu và
lúc này đang bành chướng sang châu Á như Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam. Một
số đã nhận với Airbus và Boeing cung cấp thường niên những vật tư, phụ tùng họ
đã sản xuất, và lấy lợi nhuận của việc bán vật tư, phụ tùng để mua vật tư, phụ tùng
mà mình chưa sản xuất được. Như vậy năm này qua năm khác đều đảm bảo đủ vật
tư, phụ tùng đê bảo dưỡng và sửa chữa cho đội tầu bay mà Nhà nước đó đang sử
dụng. Rõ ràng, tại nước đó đã chủ động về bảo dưỡng, sửa chữa tạo cho kinh
doanh hàng không có lãi.
Ở châu Á, theo tài liệu công bố liên hiệp hàng không Ấn Độ Dubai ra đời trở
thành một bộ phận công nghiệp hàng không toàn cầu. Trong 6 tổ hợp của liên hiệp
thì tổ hợp bảo dưỡng, sửa chữa tầu bay được hình thành sớm nhất vào năm 2007 sẽ
là trung tâm sửa chữa tầu bay lớn trong khu vực và Quốc tế. Điều đặc biệt của tổ
hợp này là cung cấp tại chỗ vật tư và phụ tùng máy bay cho trung tâm bảo dưỡng
và sửa chữa. Ấn Độ đã nhận bàn giao công nghệ tàu bay chiến đấu của Nga để sản
xuất và là một trong số 150 nhà cung cấp vật tư, phụ tùng cho Boeing [5 ].
Trở lại một đất nước châu Á gần Việt Nam nhất đó là Trung Quốc. Ngành
hàng không Trung Quốc đã có bước tiến dài trong lĩnh vực sản xuất tầu bay, phụ
17
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
tùng và phụ kiện của nó. Trung Quốc đã luôn thay đổi các chính sách về chuyển
giao công nghệ nhằm thu hút vốn đầu tư của nước ngoài và nâng cao năng lực sản
xuất chất lượng phụ tùng, vật tư tầu bay của các công ty sản xuất trong nước. Nhờ
vậy các công ty đó đã trở thành cơ sở sản xuất trang thiết bị tầu bay cho hai tập
đoàn sản xuất máy bay lớn nhất của Boeing và Airbus. Trong những năm qua
Trung Quốc đã dành được những hợp đồng cung cấp các bộ phận cho máy bay
A320 có giá trị 169 triệu USD và đã đấu thầu xong để cung cấp các thiết bị cho tầu
bay A380 [ 7 ]. Từ năm 1993 đến nay, Boeing đã mua hơn 500 triệu USD các phụ
tùng, phụ kiện tầu bay từ các nhà sản xuất Trung Quốc. Các nhà sản xuất máy bay
Trung Quốc đã sản xuất và lắp ráp các bộ phận cấu thành chính cho hơn 3.400 tầu
bay Boeing [ 7 ]. Con đường làm phụ tùng đã từng bước hiện đại hóa ngành chế
tạo máy bay của Trung Quốc.
Hiện tại, Trung Quốc đã trở thành một thị trường chính của Boeing ở nước
ngoài, đảm nhận việc gia công và cung ứng 1/3 sản phẩm mà Boeing cung cấp cho
ngành hàng không Trung Quốc. Về hợp đồng hợp tác với Airbus các công ty Trung
Quốc không những sản xuất phụ tùng, phụ kiện mà còn tham gia vào chế tạo
khung sườn cửa ra và thiết bị điện tử. Tháng 6/2004 Airbus đã dành cho công ty
của Trung Quốc một hợp đồng trị giá 100 triệu USD về khung sườn và thân máy
bay A380 [ 7 ].
Đến năm 2020 Trung Quốc sẽ là thị trường tiêu thụ tầu bay đứng thứ 2 trên
thế giới sau Bắc Mỹ. Khi đó, quốc gia này cần có khoảng 1900 tầu ba các loại.
Chính vì vậy, các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp hàng không Trung Quốc
đang nỗ lực đầu tư đê thiết kế và sản xuất nhiều loại tầu bay nhằm đáp ứng một
phần trong nước và xuất khẩu. Trung Quốc còn chú trọng đến việc sản xuất động
cơ. Một trong những bộ phận quan trọng nhất của tầu bay. Trung Quốc đang tập
trung vào thiết kế các loại tầu bay nhỏ chở khách đường ngắn. Đến nay họ đã gặt
hái được thành công đáng kể. Hiện các nhà sản xuất đã chế tạo được 400 máy bay
xuất khẩu Y-12 đến 20 quốc gia trên thế giới, và liên doanh với Brazil để sản xuất
máy bay Erj có sức chở từ 30 đến 120 hành khách. Dự kiến mỗi năm có 24 chiếc
được xuất xưởng. Trung Quốc còn liên doanh với Bombradur sản xuất tầu bay tầm
xa [ 7 ]
ARJ-21 có thể chở 76 đến 100 khách. Loại tầu bay này sẽ xuất xưởng vào năm
2006 và sản xuất khoảng 500 chiếc trong vòng hai thập kỷ tới và 200 chiếc xuất
khẩu. Trung Quốc đã mua công nghệ Cy-27 của Nga và tiến hành cùng Nga nghiên
cứu phát triển một thế hệ máy bay mới cả về động cơ, thiết bị điện và vật liệu chế
tạo tầu bay. Vừa qua,Trung Quốc lại cho Airbus xây dựng một nhà máy lắp ráp tầu
bay Airbus ở Tân Cương. Một mặt để tiếp thu kỹ thuật, mặt khác giải quyết công
ăn việc làm cho người dân của Trung Quốc.
Trung Quốc không những mua rất ít vật tư, phụ tùng, phụ kiện của tầu bay
để sửa chữa, bảo dưỡng mà còn đáp ứng cho Airbus và Boeing cũng như xuất
khẩu trên thế giới. Như vậy, Trung Quốc đã chủ động kinh doanh trong nước và
thế giới, đem lại nhiều lợi nhuận cho đất nước.
Có nước nhỏ như Nhật, đã sản xuất được tầu bay Honda đang chào hàng thương
mại [ 8 ], Boeing cũng đã có cơ sở sản xuất phụ tùng ở Nhật. Hiện nay, Nhật và
Mỹ ký kết hợp đồng cung cấp sợi Cacbon cùng với Titan. Hợp đồng lớn này
18
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Boeing đã ký với Nhật có trị giá lên tới 6 tỷ USD trong vòng 16 năm [ 9 ]. Theo
thống kê thì trong vòng 50 năm nay Boeing đã đạt được sự độc quyền tại Nhật
Bản. Nhật Bản cũng là đối tác công nghiệp lớn của Boeing trong việc phát triển
phụ tùng, phụ kiện tầu bay thân rộng đời mới B787. Hiện nay, Nhật có 3 nhà công
nghiệp nặng nổi tiếng chịu trách nhiệm sản xuất 35% trong dự án sản xuất thân tầu
bay của B787 [ 9 ].
Hàn Quốc, một nửa bán đảo Triều Tiên cũng đã sản xuất được máy bay huấn
luyện T50. Để ra được loại T50 phải mất 8 năm nghiên cứu thử nghiệm, bởi nó đòi
hỏi phải được áp dụng nhiều công nghệ tiên tiến, và trên thực tế Hàn Quốc còn ứng
dụng những giải pháp kỹ thuật chưa từng được sử dụng ở châu Âu và châu Mỹ.
T50 ra đời sẽ đào tạo được nhiều phi công chiến đấu giỏi, đồng thời T50 cũng
mang đến triển vọng xuất khẩu rất sáng sủa, bởi ở thời điểm này các máy bay huấn
luyện của Mỹ đã không đáp ứng được điều kiện mới, còn ngành hàng không vũ trụ
ở châu Âu lại không có kế hoạch sản xuất tầu bay huấn luyện thế hệ mới [ 10 ]. Vì
vậy, giới chức trách công nghệ hàng không Hàn Quốc cho rằng T50 sẽ là loại tầu
bay ưa thích nhất trên thị trường tầu bay luyện tập. Với giá thành mỗi chiếc T50 là
12 triệu USD sẽ mang lại nguồn doanh thu khá lớn, nhưng điều quan trọng hơn cả
là nó khẳng định được vị trí của ngành công nghiệp hàng không của Hàn Quốc, để
họ có thể dành được nhiều hợp đồng sản xuất phụ tùng, phụ kiện, vật tư tham gia
vào các dự án hàng không vũ trụ của thế giới. Hàn Quốc cũng đã sản xuất phụ
tùng, vật tư cho Boeing và dành được những hợp đồng sản xuất đều đều của
Boeing qua từng năm.
Singapo đã sản xuất được máy bay lấy nước cứu hộ, nhưng vì chưa có thị
trường nên Singapo chỉ tạm thời dừng lại ở khâu sản xuất thử nghiệm xong.
Singapo là một trong những nhà cung cấp vật tư phụ tùng cho Boeing [ 5 ]. Những
sửa chữa lớn và đại tu tầu bay của Boeing và Airbus của Việt Nam đều phải qua
Singapo mà A75 và A76 vẫn chưa đủ trình độ để làm.
Ngoài ra, còn có các nước như Đài Loan, Malaysia, Indonesia, Úc là những
nhà cung cấp vật tư, phụ tùng, phụ kiện cho Boeing. Hiện nay, Boeing có mạng
lưới chế tạo phụ tùng, phụ kiện hàng không dân dụng lớn nhất vùng châu Á Thái
Bình Dương. Boeing có 150 nhà cung cấp chính vật tư, phụ tùng, các cơ phận ở
châu lục này [5 ]…
Điểm qua tình hình Nga để thấy khả năng và tiềm lực của Nga tương đối
lớn. Nga đã có công nghiệp sản xuất tầu bay từ đại chiến thế giới thư 2 và cho đến
nay các tầu bay phản lực chiến đấu, tầu bay dân dụng cũng không phần kém thua.
Nga chiếm đa phần những hợp kim và kim loại hàng không trên thế giới như: hợp
kim nhôm, hợp kim thép và những hợp phi kim loại. Đa phần vật tư, phụ tùng của
các máy bay Airbus là do Nga sản xuất. Hiện nay Nga và Trung Quốc đang tập
trung nghiên cứu chế tạo loại động cơ mới, tầu bay với vật liệu mới…. đáp ứng với
yêu cầu mới của thị trường.
Ở châu Âu với các nước nhỏ ta càng thấy rõ như Thụy Điển, Ukraina, Sec,
Slobakia, Balan vừa tham gia sản xuất phụ tùng, phụ kiện đáp ứng nhu cầu trong
nước cho đội bay, vừa sản xuất phụ tùng xuất khẩu cho Airbus và các nước khác.
Thời điểm này, công nghệ thông tin viễn thông, tin học, điện tử và các công
nghệ vệ tinh bùng nổ với vận tốc phát triển rất nhanh. Do đó, ngoài những hình
19
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
thái giao lưu khác, có thể liên hệ qua những làn sóng của công nghệ thông tin này
mà không cần tốn nhiều thời gian và tiền bạc để đi đến đặt hàng mua công nghệ
sản xất cũng như chào bán hàng cho Airbus, Boeing và Pháp rất hiệu quả và thiết
thực.
Điểm sơ qua vài nét về công nghiệp hàng không của thế giới cho thấy tất cả
các nước, các hãng hàng không lớn, nhỏ sử dụng tầu bay đều cố gắng vươn lên làm
chủ được việc kinh doanh có lãi. Việc tự cung cấp vật tư, phụ tùng thay thế trong
bảo dưỡng và sửa chữa nhằm giảm chi phí giá thành bảo dưỡng và đáp ứng được
kế hoạch kinh doanh thương mại của ngành.
1.3. Nghiên cứu cơ sở pháp lý cho phép thay thế đối với vật tư, phụ tùng, phụ
kiện, chi tiết cho tầu bay, đảm bảo các tính năng kỹ thuật khi gia công.
§· tõ l©u loµi ng−êi −íc m¬ ®−îc bay lªn khái mÆt ®Êt còng nh− nh÷ng loµi
chim. Hä nghÜ r»ng loµi chim biÕt bay, loµi c¸ biÕt b¬i, con ng−êi còng sÏ ph¶i biÕt
bay, biÕt b¬i nh− nh÷ng loµi sinh vËt ®ã bëi v× con ng−êi cã bé ãc tæng hîp cao
h¬n tÊt c¶. NÕu nh− loµi chim biÕt bay b»ng lùc n©ng cña ®«i c¸nh th× con ng−êi
còng sÏ biÕt bay b»ng sù suy nghÜ, nghiªn cøu s¸ng t¹o cña m×nh.
ë Nga - ®Çu thÕ kû thø 17 nhµ khoa häc Xion Copxky ®· b¾t ®Çu cã nh÷ng
c«ng tr×nh ®Çu tiªn vÒ lÜnh vùc nµy vµ sau ®ã ®−îc nhiÒu nhµ khoa häc kh¸c tiÕp tôc
ph¸t triÓn nh−ng næi bËt nhÊt lµ nhµ khoa häc Giu-cop-sky - Ng−êi sau nµy ®−îc
t«n vinh lµ «ng tæ cña ngµnh Hµng kh«ng. §ång thêi, t¹i Mü còng ®· cã nh÷ng
ph¸t minh t−¬ng tù- nh÷ng nhµ t− t−ëng lín bao giê còng gÆp nhau, mÆc dï hä ë t¹i
2 kh«ng gian vµ 2 ch©u lôc c¸ch xa nhau. Tuy nhiªn, hä ®· nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn
ngµnh Hµng kh«ng lín lªn theo tõng giai ®o¹n. Sau khi hä qua ®êi, nh÷ng t− t−ëng,
nh÷ng −íc m¬ ®ã lu«n ®−îc c¸c thÕ hÖ nèi tiÕp ph¸t triÓn. Cã thêi kú ph¸t triÓn
m¹nh mÏ, cã thêi kú l¾ng xuèng nh−ng nh×n chung “v¹n vËt vÉn ph¸t triÓn vµ lu«n
cã xu h−íng ®i lªn”.
Ph¶i nãi r»ng ë thÕ kû XX, víi sù bïng næ vµ ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp thÕ
giíi, ngµnh c«ng nghiÖp Hµng kh«ng còng ®· cã nh÷ng sù ph¸t triÓn nh¶y vät vÒ
®éi ngò nghiªn cøu m¸y bay, trong ®ã cã c¶ m¸y bay chiÕn ®Êu vò trang nh»m môc
®Ých phôc vô cho qu©n ®éi, m¸y bay d©n sù dïng cho viÖc chë kh¸ch, chë hµng,
chuyªn chë cø th−¬ng, m¸y bay phôc vô cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ quèc dan nh−
trång lóa, trång rõng, phôc vô cho nghiªn cøu ®Þa h×nh, ®Þa chÊt, do th¸m khÝ
t−îng, ®−a th«ng tin kÞp thêi ®Õn nh÷ng n¬i hiÓm trë, khã kh¨n, xa x«i nh»m môc
®Ých th«ng b¸o tin tøc, t×m kiÕm cøu n¹n.
Cïng víi viÖc ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp chÕ t¹o m¸y bay, c¸c kü s−, c¸c
nhµ chÕ t¹o ®· lu«n lu«n t×m kiÕm b»ng mäi c¸ch ®Ó ngµy cµng hoµn thiÖn ngµnh
c«ng nghiÖp nµy. Nh÷ng nghiªn cøu, ph¸t minh nh»m tèi −u ho¸ ph−¬ng tiÖn bay
trªn mäi ph−¬ng diÖn, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ thay thÕ c¸c hîp kim b»ng vËt liÖu
nhùa, vËt liÖu composit cã ®é cøng, ®é bÒn t−¬ng ®−¬ng ®Ó m¸y bay cã träng l−îng
nhÑ h¬n, tèi −u ho¸ hÖ thèng ®iÖn, ®iÖn tö, sö dông hÖ thèng tµi liÖu trªn m¸y bay
sao cho trong khoang ng−êi l¸i ®−îc réng r·i tho¶i m¸i, tù ®éng ho¸ hÖ thèng dÉn
®−êng trªn kh«ng.
Mét trong nh÷ng nghiªn cøu quan träng cña c¸c nhµ chÕ t¹o ®ã lµ viÖc thay
thÕ dÇn vµ thay thÕ tèi ®a c¸c vËt liÖu hîp kim, kim lo¹i b»ng c¸c vËt liÖu dÎo, vËt
liÖu composit nh»m gi¶m thiÓu träng l−îng cÊt h¹ c¸nh cña m¸y bay nh−ng vÉn
®¶m b¶o c¸c yªu cÇu tèi thiÓu nh− ®é cøng, ®é bÒn cña m¸y bay kh«ng thay ®æi,
20
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
chÞu ®ùng ®−îc ®é ma s¸t cao cña kh«ng khÝ khi bay trªn kh«ng víi tèc ®é cao,
chÞu ®ùng ®−îc khi cã träng l−îng lín ®Ì lªn mµ kh«ng dÔ bÞ g·y, bÞ vì trong
tr−êng hîp cã sù cè x¶y ra.
Thùc tÕ ®Õn b©y giê c¸c kü s− chÕ t¹o m¸y bay ®· cã nh÷ng thµnh c«ng nèi
tiÕp thµnh c«ng, ®¹t ®−îc phÇn lín c¸c môc tiªu ®Æt ra trong ®ã môc tiªu an to¸n
Hµng kh«ng ®−îc ®Æt cao h¬n hÕt ®èi víi nhµ chÕ t¹o còng nh− nhµ khai th¸c m¸y
bay. V× vËy, viÖc ®−a c«ng nghÖ vµo øng dông ®Òu ph¶i tr¶i qua giai ®o¹n thö
nghiÖm nghiªm tóc, ®−îc kiÓm tra mét c¸ch ch¾c ch¾n. C¸c nhµ chøc tr¸ch Hµng
kh«ng Ch©u ¢u, Ch©u Mü, còng nh− CANADA lu«n cã nh÷ng chÝnh s¸ch, nh÷ng
®iÒu kiÖn buéc c¸c nhµ s¶n xuÊt tÇu bay, c¸c nhµ s¶n xuÊt tù vËt t−, phô tïng, phô
kiÖn, thiÕt bÞ m¸y bay vµ c¶ nh÷ng nhµ khai th¸c m¸y bay nh− Vietnam Airlines
cña chóng ta ph¶i tu©n thñ. LuËt hµng kh«ng d©n dông ViÖt Nam còng ®· cã mét
ch−¬ng quy ®Þnh vÒ chÝnh s¸ch nµy, kÓ c¶ vËt t− chóng ta mua cña n−íc ngoµi vµ
nh÷ng vËt t−, thiÕt bÞ, chi tiÕt phô tïng trong n−íc mµ c¸c nhµ nghiªn cøu cña
chóng ta ®ang vµ sÏ chÕ t¹o nh»m môc ®Ých gi¶m thiÓu mua cña n−íc ngoµi, sö
dông nh÷ng vËt t− thiÕt bÞ trong n−íc chÕ t¹o ®Ó gi¶m thiÓu khèi l−îng tiÒn tÖ ®¸ng
kÓ vÒ viÖc mua b¸n c¸c vËt liÖu nµy, gi¶m thiÓu thêi gian chê ®îi cña m¸y bay
nh»m t¨ng hiÖu qu¶ trong qu¸ tr×nh phôc vô vËn t¶i Hµng kh«ng.
Trong nh÷ng n¨m qua, viÖc thiÕu trang thiÕt bÞ, cã thÓ chØ nh÷ng chi tiÕt rÊt
®¬n gi¶n nh−ng m¸y bay ®· ph¶i dõng bay ®Ò chê ®îi khÝ tµi lµm hÖ sè chËm
chuyÕn, thËm chÝ huû chuyÕn bÞ t¨ng cao, g©y khã kh¨n kh«ng chØ cho viÖc ®¸p
øng kÕ ho¹ch bay cña Tæng c«ng ty TKVN.
Tuy nhiªn trong lÜnh vùc Hµng kh«ng, tæ chøc HKDD Quèc tÕ (ICAO), hiÖp
héi vËn t¶i Hµng kh«ng quèc tÕ (IATA), c¸c nhµ chøc tr¸ch Hµng kh«ng Mü
(FAA), nhµ chøc tr¸ch Hµng kh«ng Ch©u ¢u (EASA) vµ ®−¬ng nhiªn c¶ ë ViÖt
Nam lu«n lu«n lÊy an toµn hµng kh«ng lµ môc tiªu then chèt, bëi cã an toµn míi cã
hiÖu qu¶ (safety first). V× vËy, kh¶ phi m¸y bay (airworthiness) lµ ®iÒu mµ c¸c nhµ
chøc tr¸ch hµng kh«ng ®Æc biÖt quan t©m, lu«n lu«n yªu cÇu c¸c H·ng khai thøc
tÇu bay, ng−êi khai th¸c tÇu bay ®−îc cÊp chøng chØ còng nh− c¸c c¬ së b¶o d−ìng
theo JAR - 145 hoÆc FAR-145 ph¶i tu©n thñ yªu cÇu.
Trong ph¹m vi ®Ò tµi nµy, chóng t«i xin phÐp ®−îc nªu ra ®Çy ®ñ c¸c néi dung
vÒ viÖc qu¶n lý thiÕt bÞ, chÕ t¹o, thö nghiÖm ®èi víi tÇu bay, ®éng c¬ tÇu bay vµ
thiÕt bÞ phô tïng ®−îc sö dông theo yªu cÇu cña tæ chøc Hµng kh«ng Quèc tÕ
(ICAO) vµ Cơ quan An toàn Hµng kh«ng Ch©u ¢u (EASA), Mü (FAA), CANADA
(TCCA) vµ ®Æc biÖt lµ c¸c nhµ chøc tr¸ch Hµng kh«ng (Côc hµng kh«ng) cña mçi
quèc gia mµ cã sö dông s¶n phÈm hµng kh«ng.
1.3.1. Qu¶n lý thiÕt kÕ, chÕ t¹o, thö nghiÖm ®èi víi tÇu bay, ®éng c¬ tÇu bay,
thiÕt bÞ, phô tïng tÇu bay
1.3.1.1. Kh¸i qu¸t chung:
- §Ó ®¶m b¶o yªu cÇu an toµn trong khai thøc, b¶o d−ìng tÇu bay d©n dông th×
viÖc ®¶m b¶o tiªu chuÈn ®ñ ®iÒu kiÖn bay (kh¶ phi) lµ ®iÒu kiÖn ®Çu tiªn vµ còng lµ
®iÒu kiÖn b¾t buéc ®èi víi bÊt kú s¶n phÈm hµng kh«ng nµo. S¶n phÈm cao nhÊt cã
thÓ kÓ ®Õn lµ tÇu bay, sau ®ã lµ ®éng c¬ m¸y bay (®éng c¬ chÝnh), ®éng c¬ phô,
thiÕt bÞ, phô tïng vËt t−.
- §iÒu kiÖn b¾t buéc nãi trªn ®èi víi c¸c s¶n phÈm hµng kh«ng ®−îc quy ®Þnh
mét c¸ch cô thÓ th«ng qua c¸c tiªu chuÈn, yªu cÇu vµ quy ®Þnh cña c¸c tæ chøc
21
Nghiªn cøu kh¶ n¨ng gia c«ng chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt vËt r− phô tïng m¸y bay HKVN giai ®o¹n 2007 - 2015
Hµng kh«ng quèc tÕ (ICAO), c¸c nhµ chøc tr¸ch hµng kh«ng khu vùc (Ch©u ¢u -
EASA; Mü - FAA) vµ ®Æc biÖt lµ nhµ chøc tr¸ch hµng kh«ng (Côc HK) cña mçi
quèc gia mµ s¶n phÈm hµng kh«ng ®ã ®−îc:
• ThiÕt kÕ;
• ChÕ t¹o (s¶n xuÊt);
• Khai th¸c (sö dông)’
• Söa ch÷a, b¶o d−ìng
- §èi víi c¸c quèc gia cã nÒn c«ng nghiÖp hµng kh«ng ph¸t triÓn nh− Mü,
Ph¸p, §øc,... th× tõ l©u c¶ bèn lÜnh vùc liªn quan ®Õn s¶n phÈm hµng kh«ng nãi trªn
®· ®−îc c¸c nhµ chøc tr¸ch HK qu¶n lý th«ng qua hÖ thèng c¸c quy ®Þnh vµ tiªu
chuÈn cô thÓ, ®ång thêi c¸c quy ®Þnh vµ tiªu chuÈn nµy còng ®· liªn tôc ®−îc cËp
nhËt, söa ®æi vµ ¸p dông vµo thùc tÕ ho¹t ®éng cña ngµnh hµng kh«ng t¹i c¸c quèc
gia vµ khu vùc ®ã.
- T¹i ViÖt Nam vÒ c¬ b¶n chóng ta còng ®· ban hµnh luËt hµng kh«ng, c¸c quy
chÕ hµng kh«ng, ®iÒu lÖ hµng kh«ng ®Ó qu¶n lý ho¹t ®éng thiÕt kÕ; chÕ t¹o (s¶n
xuÊt); khai thøc (sö dông); söa ch÷a, b¶o d−ìng. Tuy nhiªn do nhu cÇu vµ quy m«
cña nÒn c«ng nghiÖp HK n−íc ta hiÖn nay th× chñ yÕu c¸c quy chÕ hµng kh«ng chØ
míi ®−îc ¸p dông cho hai lÜnh vùc lµ khai th¸c (QCHK - KT1; QCHK - KT3) vµ
söa ch÷a/b¶o d−ìng c¸c s¶n phÈm hµng kh«ng (QCHK-145).
- Trong phÇn b¸o c¸o nµy chóng ta sÏ ®Ò cËp chñ yÕu ®Õn yªu cÇu qu¶n lý ho¹t
®éng thiÕt kÕ; chÕ t¹o (s¶n xuÊt) còng nh− viÖc phª chuÈn (chÊp nhËn) c¸c s¶n
phÈm hµng kh«ng trªn thÕ giíi nãi chung vµ t¹i ViÖt nam nãi riªng.
1.3.1.2. C¸c quy ®Þnh vµ nguyªn t¾c c¬ b¶n.
1. Tiªu chuÈn cña s¶n phÈm:
- §Ó ®¶m b¶o kiÓm so¸t ®−îc tiªu chuÈn ®ñ ®iÒu kiÖn bay cña mçi s¶n phÈm
hµng kh«ng th× ng−êi ta ph¶i ®−a ra ®−îc c¸c yªu cÇu vµ tiªu chuÈn nµy sÏ ®Æc tÝnh
kü thuËt ®èi víi lo¹i s¶n phÈm ®ã. C¸c yªu cÇu vµ tiªu chuÈn nµy sÏ do tæ chøc
hµng kh«ng d©n dông quèc tÕ (ICAO), c¸c nhµ chøc tr¸ch hµng kh«ng khu vùc
(Ch©u ¢u - EASA; Mü - FAA) vµ ®Æc biÖt lµ nhµ chøc tr¸ch hµng kh«ng (Côc HK
cña mçi quèc gia quy ®Þnh).
- Mét vÝ dô cô thÓ nh− ®èi víi m¸y bay cã träng t¶i cÊt c¸nh trªn 5700kg:
• ICAO cã ®−a ra tiªu chuÈn t¹i PhÇn III (Part III) cña Annex 8 (tiªu
chuÈn ®ñ ®iÒu kiÖn bay) trong ®ã quy ®Þnh vÒ khung s−ên tÇu bay (Ch−¬ng 3), ®éng
c¬ tÇu bay (ch−¬ng 5), trang thiÕt bÞ tÇu bay (ch−¬ng 8);
• T¹i Ch©u ¢u tr−íc ®©y ®· ban hµnh JAR 25 ngµy nay chuyÓn ®æi thµnh
EASA - CS 25 (CS viÕt t¾t cña “Certification Specification”) ®Ó quy ®Þnh chi tiÕt
c¸c yªu cÇu vµ ®Æc tÝnh kü thuËt cña tÇu bay cã träng t¶i cÊt c¸nh trªn 5700kg.
Riªng tiªu chuÈn nµy ®· gåm gÇn 550 trang, trong ®ã c¸c th«ng tin cÇn thiÕt phôc
vô cho viÖc thiÕt kÕ, chÕ t¹o, thö nghiÖm tÇu bay, c¸c hÖ thèng cña tÇu bay ®¶m
b¶o tu©n thñ c¸c quy ®Þnh nghiªm ngÆt vÒ tiªu chuÈn ®ñ ®iÒu kiÖn bay;
• T¹i Mü, FAA còng ban hµnh FAR - Part 25 ®−a ra, vÒ c¬ b¶n néi dung
cña FAR - Part 25 còng t−îng tù nh− EASA - CS 25;
• T¹i ViÖt Nam, hiÖn nay chóng ta ch−a cã ®−îc tiªu chuÈn kü thuËt cô thÓ
cho viÖc thiÕt kÕ chÕ t¹o m¸y bay cã träng t¶i cÊt c¸nh trªn 5700kg.
22