Luận văn nghi lễ cưới hỏi của huyện cẩm xuyên tỉnh hà tĩnh

  • 10 trang
  • file .pdf
TRƯỜNG
TRƯỜNG ĐẠI
ĐẠI HỌC
HỌC VĂN
VĂN HÓA
HÓA HÀ
HÀ NỘI
NỘI
KHOA QUẢN LÝ VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT
KHOA QUẢN LÝ VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT
NGHI LỄ CƯỚI HỎI CỦA HUYỆN CẨM XUYÊN
NGHI LỄ CƯỚI TỈNH
HỎI CỦA HUYỆN CẨM XUYÊN
HÀ TĨNH
TỈNH HÀ TĨNH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CỬKHÓA
NHÂNLUẬN
QUẢNTỐT NGHIỆP
LÝ VĂN HÓA
CỬ NHÂN QUẢN LÝ VĂN HÓA
Giảng viên hướng dẫn : Th.s Nguyễn Thị Dậu
Sinh viên : Trần Thị Lan Ánh
Giảng
Lớp viên hướng dẫn :: QLVH8C
Th.s Nguyễn Thị Dậu
Sinh
Khóaviên
học Trần Thị Lan Ánh
:: 2007-2011
Lớp : QLVH8C
Khóa học : 2007-2011
Hà Nội - 2011
Hà Nội - 2011
2
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................................. 4
LỜI MỞ ĐẦU ............................................................................................................................. 5
1. Tính cấp thiết của đề tài .......................................................................................................... 5
2. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu ....................................................................... 7
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 7
4. Tình hình nghiên cứu của đề tài............................................................................................. 7
5. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................................ 8
6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài ................................................................... 8
7. Bố cục của đề tài ..................................................................................................................... 9
CHƯƠNG I ............................................................................................................................... 10
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HUYỆN CẨM XUYÊN TỈNH HÀ TĨNH ................................... 10
1.1. Khái quát về tỉnh Hà Tĩnh .......................................................................................... 10
1.2. Lịch sử hình thành huyện Cẩm Xuyên ....................................................................... 12
1.3. Vị trí địa lý ................................................................................................................. 14
1.4. Điều kiện tự nhiên ...................................................................................................... 15
1.5. Tài nguyên tiềm năng kinh tế ..................................................................................... 17
1.6. Các giá trị văn hóa...................................................................................................... 20
1.7. Con người ................................................................................................................... 22
CHƯƠNG 2 .............................................................................................................................. 25
NGHI LỄ CƯỚI HỎI CỦA HUYỆN CẨM XUYÊN TỈNH HÀ TĨNH .................................. 25
2.1 Khái quát chung về nghi lễ cưới hỏi ............................................................................... 25
2.2 Nghi lễ cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên ......................................................................... 27
2.2.1 Dạm ngõ (Chạm ngõ) .............................................................................................. 28
2.2.2 Lễ ăn hỏi .................................................................................................................. 30
2.2.3 Lễ cưới ..................................................................................................................... 34
2.2.4 Lễ lại mặt ................................................................................................................. 43
2.3 Vai trò của cưới hỏi đối với con ngườu và xã hội .......................................................... 44
2.4 Định hướng của Đảng và nhà nước đối với công tác cưới hỏi ...................................... 46
3
CHƯƠNG III ............................................................................................................................ 49
MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM GÌN GIỮ VÀ PHÁT HUY NÉT ĐẸP VĂN HÓA TRONG
NGHI LỄ CƯỚI HỎI CỦA HUYỆN CẨM XUYÊN TỈNH HÀ TĨNH .................................. 49
3.1 Nhận xét và đánh giá về nghi lễ cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh ........... 49
3.1.1 Tích cực ................................................................................................................... 49
3.1.2 Hạn chế .................................................................................................................... 53
3.2 Một số kiến nghị nhằm gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa trong nghi lễ cưới hỏi của
huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh ........................................................................................... 55
KẾT LUẬN............................................................................................................................... 62
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................................ 64
PHỤ LỤC ................................................................................................................................. 66
5
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Dân gian có câu:
“ Tậu Trâu, cưới vợ, làm nhà
Trong ba việc ấy thật là khó thay”.
Cưới hỏi là nghi lễ quan trọng nhất của cả đời người. Vì vậy việc tổ chức
lễ cưới theo hình thức truyền thống hay hiện đại cần phải được nghiên cứu hết
sức cẩn trọng.
Trong cuộc sống, ngày xưa cũng như ngày nay, đám cưới chính là biểu
hiện của nếp sống xã hội, của nền vǎn hoá dân tộc. Nó vừa kế thừa truyền thống
phong tục, tập quán của dân tộc, vừa được cách tân ngày càng vǎn minh theo sự
phát triển của thời đại.
Có thể khẳng định rằng, từ lâu, việc tổ chức lễ cưới đã là một phong tục
không thể thiếu trong cuộc sống cộng đồng, mà ý nghĩa xã hội của nó thể hiện ở
nhiều khía cạnh: kinh tế, xã hội, đạo đức, vǎn hoá.
Lễ cưới thường là sự ghi nhận quá trình trưởng thành của đôi thanh niên
nam nữ, sau quá trình tìm hiểu. Nó khẳng định xã hội đã thừa nhận một tình yêu.
Hôn nhân là sự thống nhất giữa tình yêu và trách nhiệm giữa hai người. Hôn
nhân không được xây dựng trên cơ sở của tình yêu là hôn nhân không có đạo
đức.
Lễ cưới là sự công bố trước dư luận xã hội sau quá trình hoàn thành thủ
tục đǎng ký kết hôn. Sự ra đời của một gia đình mới có một ý nghĩa rất quan
trọng đối với xã hội.
Lễ cưới còn là sự họp mặt của hai họ và bạn bè thân thích để mừng cho
hạnh phúc lứa đôi. Đến với đám cưới, con người có cơ hội gặp gỡ, tiếp xúc, làm
6
quen với nhau, tǎng cường giao tiếp, mở rộng các mối quan hệ xã hội. Đến với
đám cưới là đến với một sinh hoạt vǎn hoá lành mạnh không thể thiếu trong cuộc
sống mỗi con người và cả cộng đồng.
Hình ảnh cô dâu duyên dáng trong tà áo dài truyền thống của những đám
cưới xưa vẫn luôn được mọi người ca ngợi và trân trọng. Nó thể hiện được tính
dân tộc của phong tục Việt nam. Và cũng trong hôn lễ, sự chân thành, sâu sắc
của tình yêu đôi lứa được thể hiện qua các tục lệ cổ truyền. Đó là lời khẩn
nguyện (lễ thề nguyền) của cô dâu chú rể trước gia tiên hai họ, kèm theo là sự
trao kỷ vật như trao nhẫn cưới, hứa hẹn ǎn ở với nhau cho đến “mãn chiều xế
bóng”… Tất cả đều nhằm đánh dấu một sự chín muồi của tình yêu để dẫn tới
hôn nhân.
Bất kỳ một đôi nam nữ nào của mọi vùng miền, quốc gia muốn chính thức
trở thành vợ chồng đều phải trải qua hình thức cưới hỏi. Đây là một nghi lễ
không thể thiếu. Tùy vào từng phong tục tập quán của vùng miền mà người ta tổ
chức các lễ cưới khác nhau. Việt Nam gồm 54 dân tộc anh em, mỗi dân tộc lại có
những cách tổ chức lễ cưới, phong tục riêng của mình. Cũng như các vùng khác
trên lãnh thổ, huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh cũng hết sức quan tâm đến nghi lễ
này. Ngoài những thủ tục chung vùng còn xuất hiện những phong tục riêng làm
nên bản sắc văn hóa đặc biệt mà không phải ở đâu cũng có.
Là một người con của vùng đất Cẩm Xuyên, đã được trực tiếp quan sát,
tìm hiểu nhiều về các thủ tục cũng như việc tổ chức lễ cưới, nên tôi chọn “nghi
lễ cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh” làm đề tài khóa luận với mong
muốn góp phần nhỏ bé của mình vào việc giới thiệu những nét văn hóa mang
màu sắc đặc trưng của huyện đến với tất cả bạn bè trên đất nước Việt Nam.
7
2. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu các nghi lễ trong cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên
- Hà Tĩnh nhằm giới thiệu nét đẹp trong văn hóa của vùng đến với mọi bạn bè tổ
quốc, đồng thời đóng góp thêm tư liệu cho các nhà nghiên cứu khi tìm hiểu nghi
lễ cưới hỏi của vùng.
- Đề tài tìm hiểu, phân tích, nghiên cứu trình tự các bước trong nghi
lễ cưới hỏi.
- Nghiên cứu thực trạng còn tồn tại trong cưới hỏi.
- Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao giá trị văn
hóa trong các nghi lễ cưới hỏi.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là nghi lễ cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà
Tĩnh. Công trình nghiên cứu xoay quanh vấn đề phong tục cưới hỏi, những nghi
lễ trong cưới hỏi và ảnh hưởng của nó tới việc xây dựng đời sống văn hóa hiện
nay của người dân huyện Cẩm Xuyên.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Thời gian: trong giai đoạn hiện nay.
+ Không gian: tại huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh.
4. Tình hình nghiên cứu của đề tài
Từ trước tới nay nghiên cứu về huyện Cẩm Xuyên đã có nhiều người sưu
tầm, viết về huyện và con người ở vùng đất này như: “lịch sử Đảng bộ huyện
Cẩm Xuyên” (Ban thường vụ huyện ủy Cẩm Xuyên), “ tập thơ ca ngợi huyện
8
Cẩm Xuyên” (Bùi quang Thanh), “ tác gia, tác giả Nghệ Tĩnh”, “ theo dòng lịch
sử” (Trần Quốc Vượng), “ địa chí văn hóa dân gian Nghệ Tĩnh” (Nguyễn Đổng
Chi), “ địa chí Cẩm Xuyên” (Bùi Thiết)…và một số sách báo trung ương, địa
phương viết về huyện trong đó cũng có đề cập tới nghi lễ cưới hỏi của huyện.
Những kết quả thành công đó của các tác giả đi trước rất đáng trân trọng và ghi
nhận. Nhìn chung các công trình nghiên cứu đó đã đi vào các lĩnh vực cụ thể của
đời sống văn hóa, xã hội, phong tục tập quán của con người nơi đây. Tuy nhiên
rất ít công trình đề cập đến những hạn chế và đưa ra những giải pháp khắc phục
những hạn chế đó. Vì vậy trong đề tài khóa luận tốt nghiệp này em đi sâu vào
việc tìm hiểu nghi lễ cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh, đồng thời
đưa ra một số giải pháp nhằm lưu giữ và phát huy nét đẹp văn hóa trong nghi lễ
cưới hỏi của huyện.
Tìm hiểu về nghi lễ cưới hỏi góp thêm một phần nào đó làm cho các tác
phẩm viết về huyện đầy đủ hơn.
5. Phương pháp nghiên cứu
- phương pháp nghiên cứu tư liệu, phân tích, tổng hơp các công tình lien
quan của các tác giả đi trước.
- phương pháp quan sát, điền dã
- phương pháp lịch sử
- Phương pháp phỏng vấn.
6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Việc tìm hiểu nghi lễ cưới hỏi có vai trò hết sức quan trọng. Thông qua đó
có thể đóng góp thêm tư liệu nghiên cứu về nghi lễ cưới hỏi của huyện Cẩm
Xuyên tỉnh Hà Tĩnh. Đồng thời đưa ra những ý kiến nhằm gìn giữ và phát huy
9
các giá trị văn hóa tốt đẹp trong lễ cưới của người Cẩm Xuyên, từ đó có thể áp
dụng vào thực tế để góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà
bản sắc dân tộc.
7. Bố cục của đề tài
Ngoài lời mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, bố cục của
bài tiểu luận gồm 3 chương:
Chương I: Giới thiệu chung về huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh.
Chương II: Nghi lễ cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh.
Chương III: Một số kiến nghị nhằm gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa
trong nghi lễ cưới hỏi của huyện Cẩm Xuyên tính Hà Tĩnh.