Luận án tiến sĩ kinh tế vận dụng và mở rộng phương thức tài trợ dự án, góp phần đẩy nhanh tiến trình phát triển kinh tế việt nam

  • 290 trang
  • file .pdf
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH
----------oo0oo----------
NGUYỄN HOÀNG VĨNH LỘC
VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ DỰ ÁN,
GÓP PHẦN ĐẨY NHANH TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ
TP. HỒ CHÍ MINH - 2013
i
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH
----------oo0oo----------
NGUYỄN HOÀNG VĨNH LỘC
VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ DỰ ÁN,
GÓP PHẦN ĐẨY NHANH TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ
VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 62.34.02.01
Người hướng dẫn khoa học 1: TS. PHAN NGỌC MINH
Người hướng dẫn khoa học 2: TS. NGUYỄN THỊ LOAN
TP. HỒ CHÍ MINH - 2013
ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi tên: NGUYỄN HOÀNG VĨNH LỘC
Sinh ngày 29 tháng 03 năm 1974 – tại Vĩnh Long
Quê quán: Vĩnh Long
Hiện đang công tác tại Đại học Ngân hàng TPHCM
Là học viên nghiên cứu sinh khóa XI của trường Đại học Ngân hàng TPHCM
Mã số học viên: 010111060004
Cam đoan đề tài: VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC TÀI
TRỢ DỰ ÁN, GÓP PHẦN ĐẨY NHANH TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN
KINH TẾ VIỆT NAM
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 62.34.02.01
Người hướng dẫn khoa học:
TS Phan Ngọc Minh – Đại học Ngân hàng TPHCM
TS Nguyễn Thị Loan – Đại học Ngân hàng TPHCM
Luận án được thực hiện tại trường Đại học Ngân hàng TPHCM
Đề tài này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu có
tính độc lập riêng, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa được công bố
toàn bộ nội dung này ở bất kỳ đâu, các số liệu, các nguồn trích dẫn trong luận
án được chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi.
Ngày 12 tháng 11 năm 2013
Nghiên cứu sinh
Nguyễn Hoàng Vĩnh Lộc
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH VẼ
MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 1: SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ DỰ ÁN ĐỐI VỚI TIẾN TRÌNH PHÁT
TRIỂN KINH TẾ CỦA CÁC QUỐC GIA ................................................ Trang 1
1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC PHƯƠNG THỨC CẤP TÍN DỤNG
TRUYỀN THỐNG CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ ........................................... 1
1.1.1. Cơ sở lý luận về dự án đầu tư ........................................................................... 1
1.1.1.1. Khái niệm dự án đầu tư .................................................................................. 1
1.1.1.2. Phân loại dự án đầu tư................................................................................... 3
1.1.1.3. Các phương diện phân tích của một dự án đầu tư ......................................... 5
1.1.2. Các phương thức cấp tín dụng truyền thống cho các dự án đầu tư ................. 10
1.1.2.1. Cho vay theo dự án đầu tư ........................................................................... 10
1.1.2.2. Cho vay hợp vốn........................................................................................... 20
1.1.2.3. Cho thuê tài chính ........................................................................................ 23
1.2. PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ DỰ ÁN CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ ........... 28
1.2.1. Khái niệm về tài trợ dự án ............................................................................... 28
1.2.2. Phân biệt sự khác nhau giữa phương thức tài trợ truyền thống và phương
thức tài trợ dự án ............................................................................................ 30
1.2.3. Các đặc điểm của phương thức tài trợ dự án .................................................. 32
1.2.4. Các loại tài trợ dự án ....................................................................................... 34
iv
1.2.4.1. Tài trợ miễn truy đòi .................................................................................... 34
1.2.4.2. Tài trợ truy đòi giới hạn ............................................................................... 34
1.2.5. Lý do của tài trợ dự án .................................................................................... 34
1.2.5.1. Chia sẻ rủi ro ............................................................................................... 34
1.2.5.2. Hạch toán kế toán ........................................................................................ 35
1.2.5.3. Những hạn chế vay nợ .................................................................................. 35
1.2.5.4. Lợi ích về thuế .............................................................................................. 35
1.2.6. Các chủ thể tham gia vào phương thức tài trợ dự án ...................................... 36
1.2.6.1. Những người khởi xướng ............................................................................. 36
1.2.6.2. Doanh nghiệp dự án ..................................................................................... 36
1.2.6.3. Người vay ..................................................................................................... 36
1.2.6.4. Các chủ thể khác .......................................................................................... 37
1.2.7. Các cấu trúc tài trợ dự án ................................................................................ 38
1.2.7.1. Cấu trúc cho vay .......................................................................................... 39
1.2.7.2. Cấu trúc thanh toán sản phẩm ..................................................................... 42
1.2.7.3. Cấu trúc BOT ............................................................................................... 44
1.2.7.4. Cấu trúc cho thuê tài chính .......................................................................... 47
1.2.7.5. Cấu trúc đồng tài trợ với Ngân hàng thế giới và các tổ chức đa quốc
gia................................................................................................................. 51
1.2.8. Những lợi thế và bất lợi của tài trợ dự án ....................................................... 55
1.2.8.1. Những lợi thế của tài trợ dự án.................................................................... 55
1.2.8.2. Những bất lợi của tài trợ dự án ................................................................... 58
1.2.9. Vai trò của các tổ chức tín dụng trong tài trợ dự án ....................................... 60
1.2.9.1. Là nơi cung cấp nguồn vốn tín dụng giúp những người khởi xướng
thực hiện dự án............................................................................................. 60
v
1.2.9.2. Thực hiện vai trò phản biện nhằm loại bỏ những dự án kém khả thi,
đồng thời không bỏ qua cơ hội đầu tư đáng giá .......................................... 60
1.2.9.3. Là nhà tư vấn tài chính chuyên nghiệp, người chia sẻ rủi ro và người
hợp tác với những người khởi xướng và doanh nghiệp dự án ..................... 61
1.3. SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG
THỨC TRỢ DỰ ÁN ĐỐI VỚI TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH
TẾ CỦA CÁC QUỐC GIA.............................................................................. 61
1.3.1. Cơ sở lý luận về tăng trưởng và phát triển kinh tế .......................................... 61
1.3.1.1. Cơ sở lý luận về tăng trưởng kinh tế ............................................................ 61
1.3.1.2. Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế ............................................................... 62
1.3.2. Cơ sở lý luận về sự vận dụng và mở rộng phương thức tài trợ dự án tại
các tổ chức tín dụng ....................................................................................... 63
1.3.2.1. Cơ sở lý luận về sự vận dụng phương thức tài trợ dự án tại các tổ
chức tín dụng ................................................................................................ 63
1.3.2.2. Cơ sở lý luận về sự mở rộng phương thức tài trợ dự án tại các tổ chức
tín dụng ........................................................................................................ 64
1.3.3. Sự cần thiết của việc vận dụng và mở rộng phương thức tài trợ dự án đối
với tiến trình phát triển kinh tế của các quốc gia ........................................... 64
1.3.3.1. Tài trợ dự án giúp khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên, mang
lại nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước ..................................... 66
1.3.3.2. Tài trợ dự án giúp huy động được các nguồn tư bản cho nền kinh tế ......... 66
1.3.3.3. Tài trợ dự án giúp quá trình chuyển giao và sử dụng công nghệ mới
ngày càng nhiều hơn .................................................................................... 67
1.3.3.4. Tài trợ dự án cung ứng các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu để thỏa mãn
nhu cầu tiêu dùng và gia tăng phúc lợi cho người dân ............................... 68
1.3.3.5. Tài trợ dự án góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúc đẩy cải
cách thể chế .................................................................................................. 68
vi
Kết luận chương 1 ................................................................................................... 69
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ DỰ ÁN TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở
VIỆT NAM .............................................................................................................. 70
2.1. PHÂN TÍCH KHẢ NĂNG VẬN DỤNG PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ
DỰ ÁN TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM ........................... 70
2.1.1. Giới thiệu hệ thống tổ chức tín dụng ở Việt Nam ........................................... 70
2.1.1.1. Các ngân hàng thương mại .......................................................................... 71
2.1.1.2. Các tổ chức tín dụng phi ngân hàng ............................................................ 73
2.1.1.3. Các tổ chức tín dụng nước ngoài ................................................................. 75
2.1.1.4. Các tổ chức tín dụng hợp tác ....................................................................... 76
2.1.1.5. Các tổ chức tín dụng của chính phủ ............................................................ 77
2.1.2. Phân tích khả năng vận dụng và mở rộng phương thức tài trợ dự án tại
các tổ chức tín dụng ở Việt Nam .................................................................... 78
2.1.2.1. Các ngân hàng thương mại .......................................................................... 78
2.1.2.2. Các tổ chức tín dụng phi ngân hàng ............................................................ 79
2.1.2.3. Các tổ chức tín dụng nước ngoài ................................................................. 80
2.1.2.4. Các tổ chức tín dụng hợp tác ....................................................................... 80
2.1.2.5. Các tổ chức tín dụng của chính phủ ............................................................ 81
2.2. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG VIỆC VẬN DỤNG
VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ DỰ ÁN TẠI CÁC TỔ
CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM ................................................................. 81
2.2.1. Những thuận lợi .............................................................................................. 81
2.2.1.1. Luật doanh nghiệp được đánh giá là rất thông thoáng và Luật đầu tư
cho phép thực hiện dự án gắn với thành lập tổ chức kinh tế ....................... 82
vii
2.2.1.2. Các tổ chức tín dụng được cho vay có đảm bảo bằng tài sản hình
thành từ vốn vay ........................................................................................... 83
2.2.1.3. Chính phủ đang thí điểm và khuyến khích các nhà đầu tư trong và
ngoài nước tham gia vào mô hình đối tác công - tư .................................... 84
2.2.2. Những khó khăn .............................................................................................. 85
2.2.2.1. Vai trò của dự án đầu tư bị xem nhẹ ............................................................ 85
2.2.2.2. Trình độ và kinh nghiệm thẩm định dự án của nhiều cán bộ thẩm định
dự án còn hạn chế ........................................................................................ 86
2.2.2.3. Thiếu các nhà tư vấn và quản lý dự án chuyên nghiệp ................................ 87
2.3. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG
THỨC TÀI TRỢ DỰ ÁN TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT
NAM .................................................................................................................. 87
2.3.1. Phân tích tình hình vận dụng phương thức tài trợ dự án tại các tổ chức
tín dụng ở Việt Nam ....................................................................................... 87
2.3.2. Phân tích tình hình mở rộng phương thức tài trợ dự án tại các tổ chức tín
dụng ở Việt Nam ............................................................................................ 90
2.3.3. Phân tích chung tình hình vận dụng và mở rộng phương thức tài trợ dự
án tại các tổ chức tín dụng ở Việt Nam từ 2002-2012 ................................... 91
2.3.3.1. Về ngành nghề được tài trợ ......................................................................... 92
2.3.3.2. Về phương thức tài trợ ................................................................................. 93
2.3.3.3. Loại hình doanh nghiệp dự án được tài trợ ................................................. 95
2.3.4. Những vận dụng điển hình của phương thức tài trợ dự án ở Việt Nam ......... 98
2.3.4.1. Dự án nhà máy nhiệt điện Phú Mỹ 2.2 ........................................................ 98
2.3.4.2. Dự án BOT cầu Phú Mỹ ............................................................................. 106
2.4. NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ NHỮNG HẠN CHẾ TRONG
VIỆC VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC TÀI TRỢ DỰ
ÁN TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM ................................ 110
viii
2.4.1. Những kết quả đạt được ................................................................................ 110
2.4.1.1. Tài trợ dự án góp phần đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng của các tổ
chức tín dụng ở Việt Nam........................................................................... 110
2.4.1.2. Tài trợ dự án giúp cho các tổ chức tín dụng có điều kiện học hỏi kinh
nghiệm tài trợ, tham gia chia sẻ rủi ro và lợi nhuận với nhau .................. 111
2.4.1.3. Đáp ứng được nhu cầu huy động vốn và thực hiện chiến lược kinh
doanh đa ngành của các nhà đầu tư .......................................................... 111
2.4.1.4. Góp phần cải tạo và phát triển cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất cho nền
kinh tế Việt Nam ......................................................................................... 112
2.4.2. Những hạn chế trong việc vận dụng và mở rộng phương thức tài trợ dự
án tại các tổ chức tín dụng ở Việt Nam ........................................................ 112
2.4.2.1. Số lượng các dự án đầu tư được các tổ chức tín dụng ở Việt Nam tài
trợ theo phương thức tài trợ dự án không nhiều........................................ 113
2.4.2.2. Không có nhiều tổ chức tín dụng ở Việt Nam cấp tín dụng cho các dự
án đầu tư bằng phương thức tài trợ dự án ................................................. 114
2.4.2.3. Cấu trúc sở hữu và cấu trúc tài trợ dự án còn đơn giản ........................... 115
2.4.2.4. Tỷ trọng vốn đầu tư theo phương thức tài trợ dự án còn thấp so với
vốn đầu tư toàn xã hội và so với tổng sản phẩm nội địa ........................... 116
2.4.2.5. Xuất hiện rủi ro cho các tổ chức tín dụng tham gia tài trợ dự án ............. 117
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động tài trợ dự án tại các tổ
chức tín dụng ở Việt Nam ............................................................................ 118
2.4.3.1. Các tổ chức tín dụng chưa có sự phân biệt về sự khác nhau giữa
phương thức tài trợ dự án và các phương thức cấp tín dụng truyền
thống cho các dự án đầu tư ........................................................................ 119
2.4.3.2. Ngân hàng nhà nước Việt Nam chưa có sự giải thích rõ ràng về sự
khác nhau giữa phương thức tài trợ dự án với các phương thức cấp tín
dụng truyền thống cho các dự án đầu tư. .................................................. 120
ix
2.4.3.3. Tiềm lực tài chính của nhiều tổ chức tín dụng ở Việt Nam còn yếu. ......... 121
2.4.3.4. Chưa có bộ phận chuyên trách về tài trợ dự án tại các tổ chức tín
dụng ở Việt Nam......................................................................................... 121
2.4.3.5. Năng lực thẩm định dự án đầu tư của các chuyên viên thẩm định còn
nhiều hạn chế ............................................................................................. 122
2.4.3.6. Nợ xấu tăng cao, nền kinh tế chưa có dấu hiệu hồi phục và tâm lý e
ngại rủi ro của các tổ chức tín dụng .......................................................... 122
2.4.3.7. Hệ thống luật pháp có liên quan chưa có quy định về việc thành lập
Công ty vay tín thác ................................................................................... 123
Kết luận chương 2 ................................................................................................. 124
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC
TÀI TRỢ DỰ ÁN, GÓP PHẦN ĐẨY NHANH TIẾN TRÌNH PHÁT
TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM ............................................................................. 125
3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VIỆT NAM ĐẾN
NĂM 2020 ....................................................................................................... 125
3.1.1. Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, huy
động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực ................................................ 125
3.1.2. Phát triển mạnh công nghiệp và xây dựng theo hướng hiện đại ................... 126
3.1.3. Phát triển mạnh các ngành dịch vụ, nhất là các dịch vụ có giá trị cao,
tiềm năng lớn và có sức cạnh tranh .............................................................. 126
3.1.4. Phát triển nhanh kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông ........................ 126
3.1.5. Xây dựng đô thị mới ..................................................................................... 127
3.1.6. Phát triển toàn diện các lĩnh vực xã hội hài hoà với phát triển kinh tế ......... 127
3.1.7. Phát triển mạnh sự nghiệp y tế ...................................................................... 127
3.1.8. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ............................................................ 127
3.1.9. Phát triển khoa học và công nghệ ................................................................. 128
3.1.10. Bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường ................................................. 128
x
3.2. ĐIỀU KIỆN ĐỂ VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC TÀI
TRỢ DỰ ÁN TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM ............... 128
3.2.1. Đối với những người khởi xướng dự án ....................................................... 128
3.2.2. Đối với các tổ chức tín dụng ......................................................................... 130
3.2.3. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước .......................................................... 131
3.3. GIẢI PHÁP VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG PHƯƠNG THỨC TÀI
TRỢ DỰ ÁN TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM ............... 131
3.3.1. Nhóm giải pháp đối với người vay ............................................................... 132
3.3.1.1. Nghiên cứu soạn thảo dự án khả thi và thẩm định tính khả thi của dự
án một cách nghiêm túc ............................................................................. 132
3.3.1.2. Thuê các nhà tư vấn quản lý và vận hành dự án chuyên nghiệp ............... 133
3.3.1.3. Tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường khi thực hiện các dự án
đầu tư ......................................................................................................... 135
3.3.2. Giải pháp đối với các tổ chức tín dụng ......................................................... 136
3.3.2.1. Giải pháp về huy động vốn ........................................................................ 136
3.3.2.2. Giải pháp về tổ chức và đào tạo ................................................................ 138
3.3.2.3. Giải pháp về mặt kỹ thuật nghiệp vụ.......................................................... 141
3.3.2.4. Giải pháp về quảng bá sản phẩm mới ....................................................... 159
3.3.3. Các kiến nghị đối với các cơ quan quản lý ................................................... 160
3.3.3.1. Kiến nghị Quốc hội sửa đổi Luật đấu thầu và ban hành Luật tư vấn........ 160
3.3.3.2. Chính phủ cần có quy định rõ ràng về việc cho phép thành lập các
Công ty vay tín thác ................................................................................... 162
3.3.3.3. Chính phủ sớm trình Quốc Hội thông qua luật về mô hình đối tác công
tư ................................................................................................................ 163
3.3.3.4. Ngân hàng nhà nước Việt Nam cần có quy định rõ ràng hoặc ban
hành quy chế tài trợ dự án ......................................................................... 164
xi
3.3.3.5. Chính phủ hỗ trợ đào tạo các nhà tư vấn và quản lý dự án chuyên
nghiệp ......................................................................................................... 165
Kết luận chương 3 ................................................................................................. 166
KẾT LUẬN VÀ GỢI MỞ HƯỚNG NGHIÊN CỨU
DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1: Quy trình thẩm định hiệu quả tài chính dự án
PHỤ LỤC 2: MInh họa phương pháp xác định hệ số Beta
PHỤ LỤC 3: Các khoản cho vay DAĐT tiêu biểu ở Việt Nam từ năm 2008 – 2012
PHỤ LỤC 4: Các khoản cho vay hợp vốn tiêu biểu ở Việt Nam từ năm 2004 – 2012
PHỤ LỤC 5: Các khoản TTDA tiêu biểu ở Việt Nam từ năm 2002 – 2012
xii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Tiếng Việt
Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt
BCĐGTĐMT Báo cáo đánh giá tác động môi trường
CLPTKTXH Chiến lược phát triển kinh tế xã hội
CSHT Cơ sở hạ tầng
CTTC Cho thuê tài chính
DNDA Doanh nghiệp dự án
DAĐT Dự án đầu tư
NHNNVN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
NHTM Ngân hàng thương mại
TCTD Tổ chức tín dụng
TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh
TSCĐ Tài sản cố định
TTDA Tài trợ dự án
UBND Ủy ban nhân dân
VCSH Vốn chủ sở hữu
VLĐ Vốn lưu động
Tiếng Anh
Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt Nghĩa tiếng nước ngoài
ABBank Ngân hàng thương mại cổ An Binh Commercial Joint
phần An Bình Stock Bank
ACB Ngân hàng thương mại cổ Asia Commercial Joint Stock
phần Á Châu Bank
ADB Ngân hàng phát triển Châu Á Asia Development Bank
ANZ Tập đoàn ngân hàng Úc và Australia and New Zealand
New Zealand Banking Group Limited
Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và Vietnam Bank for Agriculture
Phát triển Nông thôn Việt and Rural Development
Nam
Baoviet Bank Ngân hàng thương mại cổ Bao viet Commercial Joint
phần Bảo Việt Stock Bank
xiii
Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt Nghĩa tiếng nước ngoài
BacABank Ngân hàng thương mại cổ BacA Commercial Joint Stock
phần Bắc Á Bank
BIDV Ngân hàng thương mại cổ Bank for Investment and
phần đầu tư và phát triển Việt Development of Vietnam
Nam
BOT Xây dựng – Hoạt động – Build – Operate – Transfer
Chuyển giao
BTO Xây dựng – Chuyển giao – Build – Transfer – Operate
Hoạt động
BT Xây dựng – chuyển giao Build – Transfer
DaiABank Ngân hàng thương mại cổ Great Asia Commercial Joint
phần Đại Á Stock Bank
DSCR Tỷ lệ khả năng thanh toán nợ Debt Service Coverage Ratio
DongAbank Ngân hàng thương mại cổ DongA Joint Stock Commercial
phần Đông Á Bank
DPP Thời gian hoàn vốn có chiết Discounting Payback Period
khấu
EPC Thiết kế, cung cấp thiết bị và Engineering, Procurement and
xây dựng Construction
Eximbank Ngân hàng thương mại cổ Viet Nam Export Import
phần Xuất nhập khẩu Việt Commercial Joint Stock Bank
Nam
EVN Tập đoàn Điện lực Việt Nam Vietnam Electricity
EVNFinance Công ty tài chính cổ phần EVN Finance Joint Stock
Điện Lực Company
FATSATL Nguồn khả dụng để trả nợ kỳ Funds Available To Sevice
hạn tăng thêm Additional Term Loan
GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product
GP Bank Ngân hàng thương mại cổ Global Petro Commercial Joint
phần Dầu khí toàn cầu Stock Bank
HD Bank Ngân hàng thương mại cổ Housing Development
phần Phát triển thành phố Hồ Commercial Joint Stock Bank
chí Minh
HSBC Việt Ngân hàng TNHH một thành HSBC Bank (Vietnam) Ltd
Nam viên HSBC (Việt Nam)
xiv
Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt Nghĩa tiếng nước ngoài
IDA Hiệp hội Phát triển Quốc tế International Development
Association
ICOR Tỷ lệ vốn trên sản lượng tăng Incremental Capital - Output
thêm Rate
IFC Công ty tài chính quốc tế International Finance
Corporation
Indovina Bank Ngân hàng liên doanh Indovina Bank Limitted
Indovina
IRR Tỷ suất hoàn vốn nội tại Internal Rate of Return
JBIC Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Bank of Japan International
Nhật Bản Cooperation
LienvietBank Ngân hàng thương mại cổ LienViet Commercial Joint
phần Liên Việt Stock Bank
Maritime Bank Ngân hàng thương mại cổ Maritime Commercial Joint
phần Hàng Hải Việt Nam Stock Bank
MB Ngân hàng thương mại cổ Military Commercial Joint
phần Quân đội Stock Bank
MECO Công ty trách nhiệm hữu hạn Mekong Energy Company Ltd
năng lượng MêKông
OceanBank Ngân hàng thương mại cổ OCEAN Commercial Joint
phần Đại Dương Stock Bank
PPP Mô hình hợp tác công tư Public Private Partnership
Propaco Công ty tài chính thuộc Cơ Promotion et Participation pour
quan phát triển Pháp la Coopération économique
PV Tập đoàn Dầu khí Việt Nam Petro VietNam
PVFC Tổng công ty tài chính dầu khí Petro Vietnam Finance Joint
Việt Nam stock Corporation
PG Bank Ngân hàng thương mại cổ Petrolimex Group Commercial
phần Xăng dầu Petrolimex Joint Stock Bank
Sacombank Ngân hàng thương mại cổ Sai gon thuong tin Commercial
phần Sài gòn thương tín Joint Stock Bank
SeaBank Ngân hàng thương mại cổ Sotheast Asia Commercial Joint
phần Đông Nam Á Stock Bank
xv
Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt Nghĩa tiếng nước ngoài
SHB Ngân hàng thương mại cổ Saigon-Hanoi Commercial
phần Sài gòn – Hà nội Joint Stock Bank
Shinhan vina Ngân hàng Shinhan Việt Nam Shinhan Viet Nam
SPV Công ty mục đích đặc biệt Special Purpose Vehicle
Sumitomo Tập đoàn Ngân hàng Sumitomo Muitsui Banking
Mitsui Sumitomo Muitsui Corporation
Techcombank Ngân hàng thương mại cổ Viet Nam Technologicar and
phần Kỹ thương Việt Nam Commercial Joint Stock Bank
TienphongBank Ngân hàng thương mại cổ TienPhong Commercial Joint
phần Kỹ thương Tiên Phong Stock Bank
TBV Công ty vay tín thác Trustee Borrowing Vehicle
TIPV Quan điểm tổng đầu tư Total Investment Point of View
VDB Ngân hàng phát triển Việt Vietnam Development Bank
Nam
VIB Ngân hàng thương mại cổ Vietnam International
phần Quốc tế Việt Nam Commercial Joint Stock Bank
VietBank Ngân hàng thương mại cổ Viet Nam thuong Tin
phần Việt Nam thương tín Commercial Joint Stock Bank
Vietcombank Ngân hàng thương mại cổ Joint Stock Commercial Bank
phần Ngoại thương Việt Nam for Foreign Trade of Vietnam
Vietinbank Ngân Hàng thương mại cổ Vietnam Bank for Industry and
phần Công Thương Việt Nam Trade Commercial Joint Stock
Bank
Vinashin Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Vietnam Shipbuilding Industry
Việt Nam Group
Vinasiam Bank Ngân hàng Liên doanh Việt Vinasiam Bank
Thái
VPbank Ngân hàng Việt Nam thịnh Vietnam Prosperity Bank
vượng
YTM Suất sinh lời đáo hạn Yield to Maturity
WACC Chi phí sử dụng vốn bình quân Weighted Average Cost of
trọng số Captital
WB Ngân hàng Thế giới World Bank
xvi
DANH MỤC BẢNG, BIỂU, HÌNH
STT TÊN BẢNG, BIỂU, HÌNH Trang
Bảng 1.1 Trường hợp dự án được ân hạn trả gốc 15
Bảng 1.2 Trường hợp dự án được ân hạn trả gốc và lãi 16
Bảng 1.3 Các điều khoản của một hợp đồng vay TTDA 40
Bảng 2.1 Số lượng TCTD vận dụng phương thức TTDA ở Việt 89
Nam
Bảng 2.2 Tình hình mở rộng TTDA tại các TCTD ở Việt Nam 91
Bảng 2.3 Các ngành nghề được tài trợ 93
Bảng 2.4 Các phương thức TTDA được các TCTD thực hiện 95
Bảng 2.5 Loại hình DNDA được tài trợ 97
Bảng 2.6 Tổng vốn đầu tư của dự án nhà máy nhiệt điện Phú 100
Mỹ 2.2
Bảng 2.7 Lộ trình tăng giá vé thu phí cầu Phú Mỹ 108
Bảng 2.8 Tình tình cấp tín dụng cho các DAĐT từ năm 2008 – 113
2012.
Bảng 2.9 Tỷ lệ giữa Tổng mức đầu tư các DAĐT được các 116
TCTD ở Việt Nam cấp tín dụng theo phương thức
TTDA so với tổng vốn đầu tư toàn xã hội từ năm
2002 – 2012
Bảng 3.1 Lịch trả nợ 142
Bảng 3.2 Dự toán kết quả kinh doanh hàng năm của dự án 143
Bảng 3.3 Cân đối nguồn trả nợ hàng năm của dự án 143
xvii
STT TÊN BẢNG, BIỂU, HÌNH Trang
Bảng 3.4 Dự trù VLĐ hàng năm của dự án 144
Bảng 3.5 Dự toán dòng tiền hoạt động hàng năm của dự án 144
Bảng 3.6 Lịch vay và trả nợ vay hàng năm của dự án trường 145
hợp ân hạn gốc
Bảng 3.7 Dự toán dòng tiền hoạt động trong trường hợp có ân 145
hạn trả nợ gốc ở năm hoạt động thứ 1
Hình 1.1 Khung phân tích DAĐT 6
Hình 1.2 Mô hình CTTC hai bên 24
Hình 1.3 Mô hình CTTC ba bên 25
Hình 1.4 Sự khác nhau giữa phương thức TTDA và tài trợ 32
truyền thống
Hình 1.5 Cấu trúc tài trợ TBV 37
Hình 1.6 Các chủ thể tham gia vào phương thức TTDA 38
Hình 1.7 Cấu trúc cho vay TTDA giai đoạn xây dựng 42
Hình 1.8 Cấu trúc thanh toán sản phẩm giai đoạn xây dựng 43
Hình 1.9 Cấu trúc thanh toán sản phẩm giai đoạn hoạt động 44
Hình 1.10 Cấu trúc BOT giai đoạn hợp đồng 45
Hình 1.11 Cấu trúc TTDA BOT giai đoạn xây dựng 46
Hình 1.12 Cấu trúc TTDA BOT giai đoạn tài trợ 46
Hình 1.13 Cấu trúc TTDA BOT giai đoạn hoạt động 47
Hình 1.14 Cấu trúc cho thuê giai đoạn hợp đồng 49
xviii
STT TÊN BẢNG, BIỂU, HÌNH Trang
Hình 1.15 Cấu trúc cho thuê giai đoạn cho thuê 49
Hình 1.16 Cấu trúc cho thuê giai đoạn xây dựng 50
Hình 1.17 Cấu trúc cho thuê giai đoạn hoạt động 50
Hình 1.18 Cấu trúc cho thuê giai đoạn cuối 51
Hình 1.19 Cấu trúc đồng tài trợ với WB 53
Hình 1.20 Cấu trúc đồng tài trợ với IFC giai đoạn cấu trúc dự án 54
Hình 1.21 Cấu trúc đồng tài trợ với IFC giai đoạn tài trợ 54
Hình 2.1 Cấu trúc dự án Phú Mỹ 2.2 104
Biểu đồ 2.1 Tình tình cấp tín dụng cho các DAĐT tại các TCTD ở 114
Việt Nam từ 2008 – 2012
Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ giữa Tổng mức đầu tư các DAĐT được các 117
TCTD ở Việt Nam cấp tín dụng theo phương thức
TTDA so với tổng vốn đầu tư toàn xã hội từ năm
2002 – 2012
xix
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết và ý nghĩa thực tiễn, khoa học của đề tài nghiên cứu
Chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam từ năm 2011đến năm 2020
tại Đại hội đại biểu Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ XI đã xác định phương
hướng nhiệm vụ đến năm 2020 cơ bản đưa Việt Nam trở thành nước công
nghiệp. Để thực hiện được mục tiêu đã đề ra, Đại hội XI của Đảng cũng đã
nêu ra rất nhiều giải pháp mang tính đồng bộ. Trong đó có giải pháp huy động
mọi nguồn lực trong và ngoài nước đưa vào đầu tư đáp ứng yêu cầu phát triển
kinh tế đất nước.
Để triển khai nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng, Hội nghị Trung
ương lần thứ 4 của Đảng về kết cấu hạ tầng cũng đã phân tích tình hình và
nguyên nhân, nêu rõ quan điểm và mục tiêu, cũng như định hướng phát triển
hệ thống hạ tầng đồng bộ.
Bên cạnh đó, các bộ ngành và địa phương cũng đã xây dựng chiến lược
phát triển CSHT trên phạm vi quốc gia và địa phương. Cụ thể là theo số liệu
đưa ra tại hội nghị về mô hình đầu tư theo hình thức PPP do Bộ Kế hoạch và
Đầu tư tổ chức ngày 20/4/2012 tại Hà Nội, nhu cầu vốn đầu tư xây dựng
CSHT của Việt Nam từ nay đến năm 2020 khoảng 15 tỷ USD/năm.
Với vai trò quản lý và điều hành toàn bộ nền kinh tế, Chính phủ Việt
Nam cũng đã đề ra rất nhiều giải pháp để huy động các nguồn vốn trong và
ngoài nước, thực hiện nhiều biện pháp để kêu gọi và khuyến khích các thành
phần kinh tế trong và ngoài nước cùng tham gia đầu tư vào lĩnh vực CSHT kỹ
thuật và xã hội. Trong đó quan trọng nhất phải kể đến là việc ban hành “Quy
chế đầu tư theo hình thức BOT, BTO và BT” cũng như là đang triển khai thí
điểm mô hình PPP.
TTDA, một phương thức tài trợ phi truyền thống bên cạnh các phương
thức cấp tín dụng trung dài hạn truyền thống cho các DAĐT như: cho vay theo