Hoạt động gia công xuất khẩu giầy ở việt nam thực trạng và giải pháp

  • 13 trang
  • file .docx
PHẦN MỞ ĐẦU
Nước ta là một nước có tiềm năng lớn về gia công xuất khẩu, do vậy đa
dạng hoá các hoạt động gia công xuất khẩu là trong những vấn đề quan trọng
hàng đầu được đề cập trong đường lối ngoại thương đổi mới. Các sản phẩm
giày dép của công nghiệp gia công đang trở thành một trong những mặt hàng
xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Gia công xuất khẩu giầy dép có tác động
tích cực đến giải quyết việc làm, cải thiện đời sống của nhân dân, tăng nguồn
ngoại tệ và tiếp cận công nghệ mới. Bên cạnh đó, gia công xuất khẩu giầy
dép còn phục vụ cho chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước.
Công nghiệp hoá đất nước theo những bước đi thích hợp là con đường tất yếu
để khắc phục tình trạng nghèo và chậm phát triển ở nước ta.
Em thấy vấn đề nghiên cứu và phát triển hoạt động kinh doanh gia công
xuất khẩu là một vấn đề cực kì cần thiết. Vì vậy em đã chọn đề tài “Hoạt
động gia công xuất khẩu giầy ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp” làm
đề tài tiểu luận của mình.
Với vốn hiểu biết còn có hạn về vấn đề này nên bài viết của em không
tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong được các thầy cô góp ý để bài tiểu
luận của em được hoàn chỉnh thêm.
1
PHẦN NỘI DUNG
I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU
1. Khái niệm và hình thức gia công xuất khẩu
1.1. Khái niệm gia công xuất khẩu
Gia công quốc tế hàng xuất khẩu là phương thức sản xuất kinh doanh
quốc tế về sản xuất gia công hàng hoá quốc tế đạt mục đích sản xuất hàng
hoá xuất khẩu. Cụ thể là:
Gia công là cải tiến đặc biệt các thuộc tính riêng của các đối tượng lao
động(nguyên vật liệu hoặc bán thành phẩm) được tiến hành một cách có sáng
tạo ý thức nhằm đạt được một giá trị sử dụng nào đó. Hoạt động gia công có
một bên là bên đặt gia công và một bên là bên nhận gia công. Bên đặt gia
công giao một phần hoặc toàn bộ phần tư liệu sản xuất, nguyên vật liệu, có
khi là bán thành phẩm, có khi là máy móc thiết bị dây truyền sản xuất và
cung cấp chuyên gia cho bên nhận gia công để nhận về thành phẩm hoàn
chỉnh. Còn bên nhận gia công tiếp nhận hay mua nguyên vật liệu từ các nơi
cụ thể, và tổ chức gia công theo đúng yêu cầu của bên đặt gia công. Sau đó
bên nhận gia công giao thành phẩm đó cho bên đặt gia công hoặc người nào
đó mà bên đặt gia công chỉ định và nhận tiền công(phí gia công) theo số
lượng sản phẩm làm ra với giá thoả thuận. Khi hoạt động gia công vượt ra
khỏi biên giới quốc gia thì gọi là gia công quốc tế. Các yếu tố sản xuất có thể
đưa vào thông qua con đường nhập khẩu để phục vụ quá trình gia công. Hàng
hoá sản xuất ra không phải để tiêu thụ trong nước mà để phục vụ xuất khẩu
thu ngoại tệ chênh lệch giá phụ liệu cung cấp, tiền gia công và các chi phí
khác đem lại. Thực chất gia công quốc tế là hình thức xuất khẩu lao động
nhưng là lao động dưới dạng sử dụng thể hiện trong hàng hoá chứ không phải
xuất khẩu công nhân ra nước ngoài.
1.2. Các hình thức gia công xuất khẩu
2
Các hình thức gia công xuất khẩu rất đa dạng và việc phân loại cũng có
nhiều cách theo các tiêu thức khác nhau. Sau đây là một số cách phân loại
chính:
* Theo quyền sở hữu nguyên liệu trong quá trình sản xuất: có 3 loại
- Hình thức nhận nguyên liệu giao thành phẩm
- Hình thức mua bán đứt đoạn
- Hình thức kết hợp
* Theo giá gia công: chia gia công thành 2 hình thức sau
- Thực thi, thực thanh
- Gia công theo hợp đồng khoán
* Theo công đoạn sản xuất: chia làm 3 loại
- Gia công đảm nhận công đoạn
- Gia công hoàn chỉnh một sản phẩm
- Gia công chi tiết
2. Quy trình hoạt động gia công xuất khẩu
* Tiếp cận thị trường, tìm đối tác:
Nghiên cứu thị trường là việc làm cần thiết đầu tiên đối với bất kỳ doanh
nghiệp nào muốn tham gia vào thị trường thế giới. Thông qua đó, các nhà
kinh doanh làm gia công xuất khẩu có đầy đủ thông tin cần thiết và từ đó mới
có thể tìm và chọn bạn hàng hợp tác với mình trong quá trình gia công cho
họ. Nội dung của nghiên cứu thị trường là : thu thập, kiểm tra, xử lý các
thông tin cần thiết như:
- Khu vực thị trường quan trọng đối với sản phẩm của mình, khả năng
đáp ứng của công ty là bao nhiêu
- Yêu cầu của thị trường đối với sản phẩm
- Tình hình gia công xuất khẩu hàng giầy dép trên thế giới, trong khu vực
và các doanh nghiệp trong nước, xu hướng trong thời gian tới.
Lựa chọn đối tác đặt hàng gia công xuất khẩu: Mục đích chọn khách
hàng đặt gia công là tìm đối tác đặt gia công mang lại nhiều ưu đãi, sự cộng
3
tác an toàn và thu phí gia công nhiều nhất. Khi lựa chọn khách hàng, các
doanh nghiệp cần thận trọng tìm hiểu kỹ về đối tác, về các mặt mạnh và mặt
yếu của họ. Các doanh nghiệp có thể lựa chọn đối tác dựa trên quan hệ bạn
hàng sẵn có hoặc có thể thông qua công ty tư vấn, cơ sở giao dịch hoặc văn
phòng thương mại và công nghiệp các nước có quan hệ và đại diện thương
mại Việt Nam ở nước ngoài để lựa chọn khách hàng có uy tín trên thị trường,
có khả năng thanh toán.
* Đàm phán ký kết hợp đồng gia công xuất khẩu
Muốn ký kết hợp đồng gia công xuất khẩu, hai bên cần phải đàm phán để
đi đến những thoả thuận. Thông thường việc đàm phán được tiến hành dưới
nhiều hình thức như:
- Đàm phán bằng gặp gỡ trực tiếp
- Đàm phán qua điện thoại
- Đàm phán qua thư tín, điện tín, fax…
Mỗi hình thức đàm phán thường có những ưu, nhược điểm khác nhau, tuỳ
theo điều kiện cụ thể có thể dùng một trong ba hình thức trên hoặc dùng kết
hợp cả ba hình thức hoặc kết hợp hai trong ba hình thức.
Sau khi xem xét nghiên cứu đơn đặt hàng, thoả thuận về phí gia công thì
sẽ chính thức ký kết hợp đồng. Đặc thù ngành gia công xuất khẩu hợp đồng
ký ban đầu chỉ có tính nguyên tắc, cam kết giữa hai bên. Sau này khi đi vào
thực hiện các bên sẽ ký bản phụ lục cụ thể hoá về giá cả, thời hạn giao hàng
trong bản phụ lục sẽ có giá trị thực hiện.
Hợp đồng gia công bao gồm những điều khoản chính sau: Tên hàng,
phẩm chất, số lượng, thời hạn giao nguyên phụ liệu, phí gia công, phương
thức thanh toán và trọng tài.
* Tổ chức nhập khẩu nguyên phụ liệu
Căn cứ vào số liệu bảng định mức tiêu hao nguyên phụ liệu mà doanh
nghiệp sẽ tiến hành xin phép nhập khẩu nguyên phụ liệu cho từng hợp đồng.
Hàng gia công là hàng miễn thuế nhập khẩu hoàn toàn nhập nguyên phụ liệu
4
bởi khi tiến hành gia công xong sẽ xuất ngược trở lại không tiêu dùng trong
nước. Do vậy một trong những khâu quan trọng là hoàn thành thủ tục hải
quan. Cơ quan hải quan có nhiệm vụ giám sát quá trình nhập khẩu nguyên
phụ liệu và xuất thành phẩm, nguyên phụ liệu thừa ra nước ngoài.
* Tổ chức gia công.
Sau khi nhận nguyên phụ liệu doanh nghiệp chuyển nguyên phụ liệu về
thẳng công ty để gia công. Do quy trình công nghệ ngành giầy dép tương đối
phức tạp, nhiều khâu, nhiều công đoạn vì vậy đòi hỏi các bộ phận phải phối
hợp chặt chẽ với nhau để hoàn thành tốt công việc.Tổ chức gia công cùng các
kỹ thuật viên nước ngoài(nếu có) hướng dẫn, giám sát, kiểm tra chất lượng.
* Tổ chức xuất khẩu
Sau khi thực hiện gia công xong, doanh nghiệp sẽ tiến hành giao hàng
cho phía nứơc ngoài. Công tác giao hàng gồm các việc sau:
- Ghi mã hiệu lên thùng hàng
- Làm thủ tục hải quan giao thành phẩm
- Tổ chức vận chuyển hàng tới nơi qui định để giao cho người vận tải.
II. THỰC TRẠNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU GIẦY Ở VIỆT NAM
1. Tiềm năng của gia công giầy Việt Nam
Từ những năm đầu thập kỷ 90 đến nay, ngành giầy Việt Nam bắt đầu
phát triển với tốc độ nhanh cùng với việc hình thành, mở rộng thị trường
trong nước và xuất khẩu.Gia công giầy Việt Nam có một vị trí quan trọng
trong nền kinh tế đất nước: chiếm 8,2% lực lượng lao động trong khu vực
công nghiệp chế biến, chiếm 10,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
Việt nam có lợi thế để phát triển ngành giầy đó là lực lượng lao động trẻ,
giá nhân công thấp. Thực chất giầy Việt Nam chủ yếu là gia công cho nước
ngoài. Thực hiện việc gia công xuất khẩu mặt hàng giầy có lợi:
- Trước tiên là giải quyết công ăn việc làm và tăng thu nhập cho đất nước.
Nó đảm bảo đời sống cho người lao động, góp phần làm ổn định trật tự an
ninh xã hội.
5
- Việc gia công giầy cho người nước ngoài giúp chúng ta có thể tiếp thu
được khoa học kỹ thuật tiên tiến, kể cả mặt quản lý công nghiệp và đào tạo
được đội ngũ công nhân có tay nghề cao, có kỹ thuật tiên tiến và tính tổ chức
kỷ luật tốt. Và nhờ đó mà các doanh nghiệp luôn tự trang bị máy móc thiết bị
mới và mẫu mã hợp thời trang theo yêu cầu của khách hàng nước ngoài.
- Gia công tuy không tạo được lợi nhuận lớn nhung luôn tái tạo được
ngoại tệ và không bao giờ bị nợ nước ngoài, không sợ bị lỗ, bị ế vì khách
hàng bao tiêu toàn bộ sản phẩm.
- Gia công xuất khẩu giầy là cơ sở để mở rộng thúc đẩy các quan hệ kinh
tế đối ngoại. Thực hiện xuất khẩu có liên quan đến nhiều lĩnh vực như hoạt
động ngân hàng quốc tế, vận tải quốc tế… vì vậy khi xuất khẩu phát triển,
các quan hệ này cũng phát triển theo.
Đối với các nước đang phát triển, đặc biệt là trong thời kỳ đầu của quá
trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thì bước đi cần thiết do thiếu
vốn, công nghệ, phương thức quản lý và chưa có thị trường.
2.Tình hình gia công xuất khẩu giầy Việt Nam trong những năm
gần đây
Hiện tại, ngành giầy dép Việt Nam có khả năng sản xuất trên 360 triệu
đôi giày dép các loại. Từ chỗ chỉ gia công mũi giày đơn thuần cho các nước
Đông Âu và Liên Xô(cũ) với sự hợp tác đầu tư của nước ngoài, đến nay các
doanh nghiệp ngành giầy đã sản xuất được những đôi giầy hoàn chỉnh với
chủng loại phong phú. Những nhãn hiệu giày nổi tiếng thế giới hiện đã được
sản xuất tại Việt Nam như Nike, Reebok, Adidas, Diadora…Ngành giầy Việt
Nam thực sự đã bước sang một thời kỳ phát triển mới, thay đổi lớn về qui
mô, trở thành một ngành kinh tế kỹ thuật có ý nghĩa, giải quyết việc làm cho
hàng chục vạn lao động.
Cả nước ta hiện có 233 doanh nghiệp sản xuất giầy dép,trong đó có 76
doanh nghiệp nhà nước, 80 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, và 77 doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tổng năng lực sản xuất giày dép hiên đạt
6
khoảng 420 triệu đôi các loại. Sản lượng giày dép đã tăng nhanh từ 206 triệu
đôi năm 1997 lên khoảng 320 triệu đôi năm 2001. Sản lượng giày dép Việt
Nam hiện đứng thứ 8 trên thế giới.
Giầy dép là mặt hàng có tỉ lệ xuất khẩu khá cao, đạt tới 90%. Kim ngạch
xuất khẩu tăng với tốc độ khá cao và liên tục. Nếu như từ năm 1991 trở về
trước, nước ta hầu như không xuất khẩu giày dép, năm 1992 mới đạt 5 triệu
USD, thì năm 2000 đã đạt 1.465 triệu USD và năm 2001 đạt 1.520 triệu
USD(năm 2001 gấp 304 lần năm 1992, bình quân mỗi năm tăng tới 88,7%).
Cho đến nay , giày dép của Việt Nam đã được xuất khẩu sang hơn 40 nước
và cùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó chủ yếu là sang Liên minh Châu
Âu(EU), Mỹ và Nhật Bản.
Bên cạnh đó, sản phẩm giày dép còn mở rộng hơn sang nhiều thị trường
mới, ngành giày dép nước ta có cơ hội tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu sang
Anh, 1 thị trường có sức tiêu thụ lớn các sản phẩm giầy dép. Nếu các doanh
nghiệp Việt Nam biết khai thác, xúc tiến thương mại có hiệu quả thì Anh sẽ
trở thành thị trường xuất khẩu chủ lực của ngành giầy dép Việt Nam trong
tương lai gần.
3. Những khó khăn và thách thức của gia công giầy Việt Nam
Bên cạnh những thuận lợi trên, hoạt động gia công xuất khẩu giầy của
chúng ta còn có một số khó khăn và thách thức sau:
* Chỉ chú trọng đến việc mở rộng thị trường gia công mà chưa chú trọng đến
những nhân tố quan trọng nội tại:
Trong công tác mở rộng thị trường gia công xuất khẩu nước ta đã đạt
được nhiều kết quả(thâm nhập thị trường mới)tuy nhiên còn một số tồn tại
sau:
- Song song với việc mở rộng tìm kiếm thị trường gia công mới thì các
công ty gia công trong nước đã không củng cố thị trường gia công truyền
thống, đã làm cho thị trường này mai một đi, thậm chí có những thị trường
7
không còn kim ngạch xuất khẩu và hợp đồng gia công xuất khẩu ở một số thị
trường Châu á như Nhật Bản, Đài Loan, Singapore.
- Gia công xuất khẩu giầy ở nước ta chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Hoạt
động này đã có các thành công đáng kể như thu ngoại tệ về cho đất nước
song lại để lại khoảng trống phía sau lưng mình đó là thị trường nội địa. Hiện
nay dân số Việt nam khoảng 80 triệu người, số người tiêu dùng đông đảo này
đã tạo ra thị trường sức mua khoảng 750 triệu USD/năm. Do vậy, một mặt
các doanh nghiệp Việt Nam cần tăng cường sản xuất hàng xuất khẩu, một
mặt tăng cường sản xuất hàng tiêu dùng nội địa, tránh bỏ phí thị trường này.
* Thiếu vốn và công nghệ:
Thiếu vốn cho các hoạt động sản xuất kinh doanh là khó khăn lớn nhất
cho các doanh nghiệp Việt Nam. Các doanh nghiệp của chúng ta cần nhiều
vốn chủ yếu để đầu tư đổi mới máy móc thiết bị nhằm nâng cao năng lực sản
xuất và khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới.
Với công nghệ lỗi thời nên khi khách hàng đặt hàng cao cấp, lợi nhuận
cao cũng không đủ khả năng thực hiện.Giầy dép là mặt hàng thường xuyên
có sự thay đổi về mẫu mã và kiểu dáng nhưng do đội ngũ cán bộ chuyên môn
và các loại máy móc thiệt bị chuyên dùng phục vụ cho công việc này là rất
yếu và thiếu. Mà chúng ta chưa thể chế tạo được khuôn và phụ tùng, do vậy
các doanh nghiệp của nước ta vẫn còn phụ thuộc vào nước ngoài.
*Bị lệ thuộc quá nhiều vào việc cung ứng nguyên vật liệu, phụ liệu, hoá chất,
phụ tùng , máy móc tù nước ngoài.
Tính tổng hợp các loại, trung bình nước ta phải nhập khẩu 75%-80%
nguyên, phụ liệu, phụ tùng khi sản xuất sản phẩm xuất khẩu. Theo tính toán
của các chuyên gia trong ngành, nếu nhập nguyên liệu thô, sau đó gia công
chế biến thành vật liệu dùng trực tiếp cho sản xuất giầy dép thì tuỳ theo từng
loại, giá vật liệu sẽ rẻ được 10%-30%(so với giá vật liệu tính do nước ngoài
cung cấp).
8
* Phần lớn các hợp đồng gia công vẫn ở dạng thuần tuý, những hợp đồng
mua bán đứt đoạn chưa nhiều nên thực tế hiệu quả chưa cao, giá trị nhận
được chỉ là thù lao gia công thuần tuý. Chính vì thế, khả năng tích luỹ của
doanh nghiệp chưa cao, khả năng huy động vốn còn nhiều hạn chế.
* Thiếu đội ngũ nhân viên có kỹ thuật, tay nghề cao
Đội ngũ nhân viên có kỹ thuật và tay nghề cao ở nước ta thiếu thốn
nghiêm trọng. Trong nước thì chưa có một chương trình giảng dạy từ công
nhân kỹ thuật đến cán bộ chuyên ngành. Lĩnh vực đào tạo cán bộ công nhân
giầy dép chưa bao giờ nhận đựơc sự hợp tác quốc tế và chưa được tài trợ
quốc tế có hệ thống. Tóm lại, công tác đào tạo chưa được coi trọng
Trong thời gian tới, nước ta cần có những giải pháp để phát huy những
điểm mạnh và hạn chế, khắc phục những khó khăn , thách thức để thúc đẩy
hoạt động gia công xuất khẩu ngày càng phát triển.
III. GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU
GIẦY
1. Nâng cao năng lực , trình độ sản xuất gia công
Với mục đích nâng cao năng suất lao động, giảm các chi phí không cần
thiết để đem lại hiệu quả cao hơn chúng ta cần:
- Kiểm tra nghiêm ngặt về trình độ công nghệ, quy trình sản xuất giầy có
nhiều công đoạn, do vậy cần phải có sự kiểm tra chặt chẽ những người trực
tiếp sản xuất có bảo đảm công đoạn hay không.
- Đào tạo công nhân: Chất lượng sản phẩm được quyết định rất nhiều
trong khâu sản xuất, ở chất lượng người công nhân. Nhu cầu cấp thiết của
ngành gia công xuất khẩu giầy dép là phải có đội ngũ công nhân tay nghề
cao. Do vậy, cần phải có sự quan tâm và thường xuyên bồi dưỡng tay nghề
cho ông nhân qua một số hoạt động như mở lớp bồi dưỡng, gửi đi học.
2. Nâng cao chất lượng sản phẩm gia công xuất khẩu
Gắn chặt với việc thâm nhập thị trường là hàng hoá phải có chất lượng
tốt. Chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào các yếu tố như tiến bộ kỹ thuật, công
9
nghệ, trình độ tay nghề… Để nâng cao chất lượng sản phẩm, công ty cần thực
hiện các biện pháp sau đây:
- Kiểm tra chặt chẽ chất lượng nguyên vật liệu nhận từ bên đặt gia công
trước khi tiến hành gia công. Nếu nguyên liệu không đảm bảo chất lượng thì
phải trả lại buộc bên đặt gia công phải giao nguyên liệu khác đảm bảo chất
lượng.
- Sau khi nhận đủ nguyên vật liệu, phải tổ chức bảo quản chu đáo, tránh
xuống cấp phẩm chất của nguyên vật liệu trước khi đưa vào sản xuất.
- Tăng cường công tác kiểm tra chất lượng sản phẩm từ khâu đầu đến
khâu cuối.
- Đầu tư đổi mới trang thiết bị hiện đại hơn. Nó có tác động làm tăng
năng suất lao động, nâng cao tính linh hoạt của sản xuất, nâng cao chất lượng
của sản phẩm, giảm chi phí điều hành quản lý xí nghiệp.
- Củng cố điều kiện sản xuất
- Nâng cấp nhà xưởng
3. Thay đổi hình thức gia công
Việc thay đổi dần hình thức gia công xuất khẩu ở nước ta, từ nhận
nguyên liệu giao thành phẩm sang hình thức cung cấp một phần nguyên liệu
và tiến tới hình thức mua bán đứt đoạn là việc làm cần thiết. Có thay đổi như
vậy thì chúng ta mới thu được lợi nhuận cao, tăng cường được chức năng
kinh doanh của mình và tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất kinh doanh xuất
khẩu trực tiếp ở nước ta trong những năm sau đó.
Để chuyển đổi được hình thức gia công, nước ta cần phải tập trung khai
thác các thế mạnh như liên doanh liên kết với các doanh nghiệp trong và
ngoài nước để khai thác kịp thời các nguồn lực phục vụ cho nhu cầu sản xuất
kinh doanh, để trao đổi thông tin về giá cả gia công cũng như giá cả nguyên
vật liệu, giá cả tiêu dùng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu, khai thác
nguồn vốn từ bên ngoài để đầu tư cho sản xuất kinh doanh.
10