Hoạch định ngân sách năm 2005 tại công ty tnhh tm và xd tân thịnh

  • 100 trang
  • file .doc
Lêi më ®Çu
Thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi cña NghÞ quyÕt §¹i Héi §¶ng VI,
nÒn kinh tÕ níc ta chuyÓn biÕn tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch tËp
trung sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn
hµnh theo c¬ chÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña nhµ níc theo
®Þnh híng XHCN. Lý luËn vµ thùc tiÔn trong nh÷ng n¨m qua
®· kh¼ng ®Þnh viÖc ®æi míi ®ã lµ hoµn toµn ®óng ®¾n.
trong nh÷ng thµnh tùu vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi ®· ®¹t
®îc cã sù ®ãng gãp kh«ng nhá cña nghµnh th¬ng m¹i, x©y
dùng nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong lÜnh
vùc ®ã nãi riªng, ®ã lµ mét m¾t xÝch kh«ng thÓ thiÕu ®îc
trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña bÊt kú quèc gia nµo trªn thÕ
giíi.
Trong nÒn kinh tÕ hiÖn nay, ®Ó cã thÓ trang tr¶i mäi chi
phÝ, ®¶m b¶o cã lîi nhuËn tèi ®a, c¸c doanh nghiÖp ph¶i
x©y dùng cho m×nh nh÷ng híng ®i ®óng ®¾n: t×m ®îc
nh÷ng nguån hµng æn ®Þnh, víi gi¸ thÊp nhÊt vµ ®Èy m¹nh
viÖc b¸n víi gi¸ hîp lý nhÊt, ®ång thêi kh«ng ngõng khai
th¸c, t×m kiÕm vµ ®Èy m¹nh më réng thÞ trêng. Trong qu¸
tr×nh thùc tËp tèt nghiÖp t¹i C«ng ty TNHH TM vµ XD T©n
ThÞnh em nhËn thÊy r»ng: §Ó thùc hiÖn nh÷ng ®iÒu trªn
th× x©y dùng kÕ ho¹ch ng©n s¸ch cho t¬ng lai cña doanh
nghiÖp ®ãng mét vai trß quan träng, cã ¶nh hëng trùc tiÕp
tíi hiÖu qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh
nghiÖp.
-1-
V× vËy trong ®å ¸n tèt nghiÖp cña m×nh em xin tr×nh
bµy ®Ò tµi: “Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch n¨m 2005 t¹i C«ng
ty TNHH TM vµ XD T©n ThÞnh”
Môc ®Ých cña ®Ò tµi:
- T×m kiÕm cho doanh nghiÖp kh¶ n¨ng khai th¸c thu ®Ó
tho¶ m·n chi tiªu ®em l¹i kho¶n lîi nhuËn.
- C¸ch thøc ®Ó kÕ ho¹ch ho¸ kÕt qu¶ tµi chÝnh sÏ thu
trong kú kinh doanh.
- Gióp doanh nghiÖp x©y dùng lªn c¬ së, c¨n cø ®Ó ®iÒu
hµnh, kiÓm tra, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh
doanh cña m×nh.
- Gióp doanh nghiÖp kh¸m ph¸ kh©u s¶n xuÊt ®ang tiÒm
Èn, kh¶ n¨ng ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶.
- Gióp doanh nghiÖp v¹ch ra ph¬ng thøc, môc tiªu ho¹t
®éng cña c¸c bé phËn kh¸c nhau, v× môc tiªu chung cña
doanh nghiÖp.
Néi dung cña ®Ò tµi gåm 3 phÇn:
- phÇn 1: C¬ së lý luËn vÒ ng©n s¸ch vµ ho¹ch ®Þnh
ng©n s¸ch doanh nghiÖp
- phÇn 2: Ph©n tÝch c«ng t¸c thùc hiÖn ng©n s¸ch
t¹i C«ng ty TNHH TM vµ XD T©n ThÞnh .
phÇn 3: Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch n¨m 2005 cho
C«ng ty TNHH TM vµ XD T©n ThÞnh.
-2-
PhÇn I:
C¬ së lý luËn vÒ ng©n s¸ch vµ ho¹ch ®Þnh
ng©n s¸ch doanh nghiÖp
1.1 Tæng quan vÒ ng©n s¸ch doanh nghiÖp
1.1.1 Lý luËn chung vÒ ng©n s¸ch doanh nghiÖp
Cã nhiÒu c¸ch quan niÖm kh¸c nhau vÒ ®Þnh nghÜa
thÕ nµo lµ mét doanh nghiÖp. Theo LuËt doanh nghiÖp ë
ViÖt Nam, doanh nghiÖp lµ mét tæ chøc kinh tÕ cã tªn riªng,
cã tµi s¶n, cã trô së giao dÞch æn ®Þnh, ®îc ®¨ng kÝ kinh
doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt nh»m môc ®Ých thùc
hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh - lµ viÖc thùc hiÖn mét, mét
sè hoÆc tÊt c¶ c¸c c«ng ®o¹n cña qu¸ tr×nh ®Çu t, tõ s¶n
xuÊt ®Õn tiªu thô s¶n phÈm hoÆc cung øng dÞch vô trªn thÞ
trêng nh»m môc ®Ých sinh lîi.
Nh vËy, tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp, dï kh¸c nhau
vÒ h×nh thøc së h÷u, vÒ quy m«, hay vÒ qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt, ... th× ®Òu cã chung mét môc tiªu ho¹t ®éng. §ã lµ
tèi ®a ho¸ lîi nhuËn, tèi ®a gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®Ó híng tíi
më réng ph¸t triÓn doanh nghiÖp. Muèn vËy, c¸c doanh
nghiÖp ®Òu ph¶i chó träng vµo mét trong nh÷ng ho¹t ®éng
c¬ b¶n. §Ó ®¶m b¶o cã ®ñ tiÒn ®Ó tr¶ l¬ng ®óng kú h¹n,
hay thanh to¸n tiÒn hµng, tiÒn vay cña ng©n hµng ®óng kú
h¹n, doanh nghiÖp cÇn ph¶i lËp kÕ ho¹ch vµ kiÓm so¸t viÖc
thu chi. §iÒu ®ã nghÜa lµ doanh nghiÖp cÇn lËp mét b¶n kÕ
ho¹ch dù b¸o dßng tiÒn thu vµ chi cho mét môc tiªu cô thÓ.
B¶n kÕ ho¹ch nµy ®îc gäi lµ ng©n s¸ch
-3-
Trong doanh nghiÖp, ng©n s¸ch cã thÓ ®îc ®Þnh
nghÜa lµ mét b¶n kÕ ho¹ch thu, chi ®îc lîng ho¸ vµ ®îc
chuÈn bÞ tõ tríc cho mét thêi gian cô thÓ.
Ng©n s¸ch ph¶i ®îc lîng ho¸: §iÒu nµy cã nghÜa lµ
ng©n s¸ch ph¶i ®îc biÓu thÞ b»ng c¸c con sè, thùc tÕ thêng
lµ mét sè tiÒn. Mét danh s¸ch liÖt kª nh÷ng g× doanh
nghiÖp dù tÝnh thùc hiÖn cã thÓ h÷u Ých, nhng ®ã kh«ng
ph¶i lµ mét b¶ng ng©n s¸ch nÕu nã kh«ng ®îc thÓ hiÖn
b»ng c¸c con sè.
Ng©n s¸ch ph¶i ®îc chuÈn bÞ tõ tríc: B¶ng ng©n
s¸ch ph¶i ®îc lËp tríc thêi gian dù ®Þnh thùc hiÖn ng©n
s¸ch ®ã. C¸c sè liÖu trong hoÆc sau thêi gian thùc hiÖn
ng©n s¸ch cã thÓ còng quan träng, nhng kh«ng ph¶i lµ mét
phÇn cña mét b¶ng ng©n s¸ch.
Ng©n s¸ch ph¶i ®îc ¸p dông cho mét kho¶ng thêi
gian cô thÓ: b¶ng ng©n s¸ch ®îc lËp cho mét kho¶ng thêi
gian x¸c ®Þnh cô thÓ ( thêng lµ mét n¨m). Mét kÕ ho¹ch tµi
chÝnh më cho t¬ng lai kh«ng cã ®iÓm kÕt thóc kh«ng ®îc
gäi lµ b¶ng ng©n s¸ch
Mét ®iÒu quan träng lµ ng©n s¸ch kh«ng ph¶i lµ mét
b¶ng bao gåm c¸c sè liÖu thùc tÕ v× nã liªn quan ®Õn
nh÷ng sù viÖc cha hÒ x¶y ra. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng
s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, t×nh h×nh cã thÓ
thay ®æi trong kho¶ng thêi gian thùc hiÖn ng©n s¸ch, ®iÒu
nµy cã nghÜa lµ ng©n s¸ch sÏ kh«ng cßn chÝnh x¸c. Còng
gièng nh c¸c kÕ ho¹ch kh¸c, ng©n s¸ch rÊt Ýt khi dù b¸o
hoµn toµn chÝnh x¸c vÒ t¬ng lai. Tuy nhiªn, ngay c¶ trong
-4-
trêng hîp nh vËy, nã vÉn ®ãng vai trß ®Þnh híng cho nh÷ng
ngêi thùc hiÖn vµ vai trß nµy rÊt quan träng.
1.1.2 Chøc n¨ng cña ng©n s¸ch.
1.1.2.1 Chøc n¨ng ph©n phèi.
Chøc n¨ng ph©n phèi lµ c¸i vèn cã cña ng©n s¸ch, th«ng
qua chøc n¨ng ph©n phèi, c¸c quü tiÒn tÖ nhÊt ®Þnh ®îc
h×nh thµnh hoÆc ®îc sö dông, ®îc chia nhá v× nh÷ng môc
®Ých nhÊt ®Þnh, theo t¸c dông hÑp h¬n hay réng h¬n.
-5-
1.1.2.2 Chøc n¨ng kiÓm tra
Chøc n¨ng kiÓm tra ®îc thÓ hiÖn díi d¹ng: xem xÐt
tÝnh cÇn thiÕt, quy m« cña viÖc ph©n phèi c¸c nguån tµi
chÝnh, hiÖu qu¶ cña viÖc ph©n phèi qua c¸c ng©n s¸ch cô
thÓ.
1.2 Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
1.2.1 Kh¸i niÖm vÒ ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
Qua viÖc t×m hiÓu vÒ ng©n s¸ch ta cã thÓ thÊy r»ng,
®Ó ®¹t ®îc møc lîi nhuËn mong muèn trong t×nh tr¹ng tµi
chÝnh chñ ®éng vµ lµnh m¹nh, c¸c doanh nghiÖp ph¶i dù
to¸n ®îc toµn bé ng©n s¸ch s¶n xuÊt kinh doanh. øng víi kÕ
ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña nã, c«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch
thu chi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, m« t¶ quan hÖ tµi
chÝnh sÏ x¶y ra trong môc tiªu kinh doanh ®· ®Þnh, ®îc gäi
lµ ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch.
Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch lµ mét nhiÖm vô, chøc n¨ng
qu¶n lý quan träng cña c¸c chñ doanh nghiÖp, nh»m ®¹t
®îc hiÖu qu¶ cao trong môc tiªu kinh doanh.
1.2.2 T¸c dông cña ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña
doanh nghiÖp, t×nh h×nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cã
thÓ thay ®æi trong kho¶ng thêi gian thùc hiÖn ng©n s¸ch,
®iÒu nµy cã nghÜa lµ ng©n s¸ch sÏ kh«ng cßn chÝnh x¸c.
Còng gièng nh c¸c kÕ ho¹ch kh¸c, ng©n s¸ch rÊt Ýt khi dù
b¸o hoµn toµn chÝnh x¸c vÒ t¬ng lai.
Tãm l¹i, ng©n s¸ch chØ lµ mét b¶n kÕ ho¹ch ®a ra c¸c h-
íng dÉn. Kh«ng nªn qu¶n lý mét c¸ch cøng nh¾c vµ xem
-6-
ng©n s¸ch lµ cí ®Ó kh«ng thùc hiÖn c«ng t¸c qu¶n lý.
ThØnh tho¶ng cÇn ph¶i ®iÓu chØnh ®Ó kÕ ho¹ch nµy cã ý
nghÜa h¬n. Trong trêng hîp cÇn thiÕt th× cÊp qu¶n lý cao
nhÊt cã thÓ quyÕt ®Þnh phít lê mét ng©n s¸ch nµo ®ã nÕu
nh hä thÊy r»ng nh vËy sÏ kinh tÕ h¬n.
Ng©n s¸ch ®îc x©y dùng víi môc ®Ých lµ ®em l¹i lîi
Ých cho c«ng viÖc qu¶n lý. Mét khi ng©n s¸ch kh«ng ®îc
ho¹ch ®Þnh vµ kiÓm so¸t tèt, nã sÏ dÉn ®Õ nh÷ng hËu qu¶
khong mong muèn. Ngîc l¹i, nÕu ho¹ch ®Þnh vµ kiÓm so¸t
ng©n s¸ch tèt th× doanh nghiÖp cã thÓ ®îc hëng lîi Ých sau:
- Phèi hîp ho¹t ®éng tèt vµ ®Ò cao tinh thÇn tËp thÓ
trong doanh nghiÖp: qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh vµ kiÓm so¸t
ng©n s¸ch cã nghÜa lµ nhµ qu¶n lý ë mäi cÊp ®é vµ ë c¸c
bé phËn kh¸c nhau cã dÞp gÆp gì, trao ®«i, th¶o luËn vµ liªn
kÕt c¸c môc tiªu cña hä víi nhau. Doanh nghiÖp sÏ ®¹t ®îc
nh÷ng thµnh c«ng to lín nÕu nh tÊt c¶ mäi thµnh viªn ®Òu
hîp søc l¹i cho nh÷ng môc ®Ých chung thay v× mçi bé phËn
ho¹t ®éng mét c¸ch Ých kû ®Ó t¹o ra v¬ng quèc cña riªng
m×nh. Sù phèi hîp nµy gióp cho c¸c trëng bé phËn hiÓu ®îc
mçi ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ m×nh t¸c ®éng tíi tæng thÓ nh
thÕ nµo, ®iÒu nµy rÊt cÇn thiÕt cho chÝnh hä còng nh cho
c¶ doanh nghiÖp.
- Trao ®æi th«ng tin: §Ó thùc hiÖn mét ng©n s¸ch, mäi
ngêi cÇn phØ biÕt viÖc g× cã thÓ vµ kh«ng thÓ thùc hiÖn ®-
îc ®èi víi bé phËn m×nh. Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch sÏ thóc
®Èy c¸c cÊp qu¶n lý trao ®æi víi nhau vÒ c¸c chÝnh s¸ch vµ
-7-
môc tiªu cña doanh nghiÖp. §iÒu nµy gióp cñng cè tÝnh tËp
thÓ, mäi ngêi lµm viÖc v× nhau vµ v× doanh nghiÖp.
- Thèng nhÊt môc tiªu: Nh ®· biÕt, lËp kÕ ho¹ch lµ kh©u
then chèt trong toµn bé qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch.
Sö dông hÖ thèng ng©n s¸ch ®ßi hái c¸c nhµ qu¶n lý ph¶i
®Ò ra môc tiªu phÊn ®Çu trong t¬ng lai nhÊt qu¸n, thay v×
thay ®æi mçi ngµy. Nã còng cã nghÜa lµ c¸c bé phËn kh¸c
nhau trong doanh nghiÖp ph¶i cïng nghÜ ®Õn mét môc tiªu
thèng nhÊt khi ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch.
- KiÓm so¸t thùc hiÖn kÕ ho¹ch: KiÓm so¸t th«ng qua
ng©n s¸ch lµ mét d¹ng uû th¸c tr¸ch nhiÖm. Nh×n tæng thÓ
mµ nãi, ng©n s¸ch sÏ g©y ¶nh hëng ®Õn chiÕn lîc cña mét
doanh nghiÖp. §Ó ph¸t huy hÕt t¸c dông cña c¸c ng©n s¸ch,
nh÷ng kÕt qu¶ thùc tÕ ph¶i lu«n ®îc ®¸nh gi¸ so s¸nh víi
kÕt qu¶ dù b¸o. NÕu nh hai kÕt qu¶ kh«ng khíp nhau th×
cÇn ph¶i cã sù can thiÖp ®Ó ®a ra nh÷ng biÖn ph¸p phï hîp.
NÕu kh«ng cã kÕ ho¹ch th× kh«ng cã tiªu chuÈn ®¸nh gi¸
nµo ®Ó ®¸nh gi¸ nh÷ng g× ®ang x¶y ra vµ v× vËy bÊt kú
sù qu¶n lý nµo còng chØ mang tÝnh ngÉu nhiªn vµ tïy tiÖn.
ý ®å x©y dùng hÖ thèng ng©n s¸ch lµ ®Ó cã ®îc bøc
tranh toµn c¶nh râ nÐt h¬n vÒ nh÷ng sù viÖc sÏ x¶y ra vµ
lµm cho c¸c bé phËn còng nh tõng c¸ nh©n cã tr¸ch nhiÖm
trong viÖc qu¶n lý chi tiªu trong ®¬n vÞ m×nh. ChÝnh v×
thÕ mµ søc m¹nh cña mçi phßng ban, mçi bé phËn cã thÓ ®-
îc cô thÓ ho¸ vµ c¶ tËp thÓ sÏ biÕt c¸ch ®Ó vît qua bÊt cø
khã kh¨n nµo.
-8-
- §éng viªn mäi nguån lùc: NÕu nh mäi ngêi ë mäi cÊp
®é trong doanh nghiÖp tham gia cµng nhiÒu vµo viÖc ho¹ch
®Þnh vµ kiÓm so¸t ng©n s¸ch, hä cµng hiÓu râ vµ ñng hé
c¸c môc tiªu ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. §îc tham dù vµo
ho¹ch ®Þnh vµ kiÓm so¸t lµ mét sù ®éng viªn quan träng
®èi víi mäi ngêi.
TÊt c¶ c¸c nh©n tè võa ®îc ®Ò cËp ë trªn ®Òu quan
träng, nhng môc ®Ých chñ yÕu cña ng©n s¸ch lµ thèng nhÊt
môc tiªu vµ kiÓm so¸t thùc hiÖn kÕ ho¹ch.
Nh vËy ta cã thÓ thÊy, lîi Ých cña c«ng t¸c ho¹ch ®Þnh
ng©n s¸ch xuÊt ph¸t tõ sù cÇn thiÕt cña nã ®èi víi c«ng t¸c
®iÒu hµnh vµ qu¶n lý doanh nghiÖp, gióp doanh nghiÖp cã
®èi s¸ch ®Ó khai th¸c tèi ®a nguån thu, thùc hiÖn cã hiÖu
qu¶ chÝnh s¸ch chi tiªu theo thø tù träng yÕu cña môc ®Ých
chi. Ng©n s¸ch ®îc lËp sÏ lµ c«ng cô tµi chÝnh quan träng
®Ó chñ doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh doanh ®·
®Þnh trong thÕ chñ ®éng vÒ tµi chÝnh. Nh÷ng lîi Ých cña
ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch cô thÓ nh sau:
- Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch lµ t×m kiÕm cho doanh nghiÖp
kh¶ n¨ng khai th¸c thu ®Ó tho¶ m·n chi tiªu ®em l¹i kho¶n
lîi nhuËn.
- Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch lµ c¸ch thøc ®Ó kÕ ho¹ch ho¸ vµ
chÝnh thøc ho¸ c¸c kÕ ho¹ch ®ã vÒ kÕt qu¶ tµi chÝnh sÏ thu
trong kú kinh doanh.
- KÕ ho¹ch thu, chi trong dù to¸n ng©n s¸ch lµ môc tiªu vµ
môc ®Ých cho ho¹t ®éng, lµ c¨n cø ®iÒu hµnh, kiÓm tra,
®¸nh gi¸ c¸c ho¹t ®éng.
-9-
- Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch sÏ gióp doanh nghiÖp kh¸m ph¸
kh©u s¶n xuÊt ®ang tiÒm Èn, kh¶ n¨ng ®Ó n©ng cao hiÖu
qu¶.
- KÕ ho¹ch ng©n s¸ch lµ mét kÕ ho¹ch tæng thÓ v¹ch ra
ph¬ng thøc, môc tiªu ho¹t ®éng cña c¸c bé phËn kh¸c nhau,
bëi vËy nã ®ßi hái ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn liªn kÕt ho¹t
®éng cña c¸c bé phËn kh¸c nhau v× môc tiªu chung cña
doanh nghiÖp.
§Ó sö dông h÷u hiÖu c¸c nguån thu, mçi doanh nghiÖp,
tæ chøc ho¹t ®éng cÇn ph¶i thiÕt lËp ®îc ng©n s¸ch. §ã
chÝnh lµ kim chØ nam cña ngêi qu¶n lý trong viÖc ®iÒu
hµnh doanh nghiÖp ho¹t ®éng ®¹t hiÖu qu¶ cao thÓ hiÖn
trªn c¸c mÆt:
- Nguån tµi chÝnh dåi dµo;
- Quan hÖ tµi chÝnh lµnh m¹nh vµ ngµy cµng më réng;
- ThÞ trêng kinh doanh æn ®Þnh, v÷ng ch¾c ®¶m b¶o søc
c¹nh tranh cao;
- Tèc ®é t¨ng trëng æn ®Þnh cao, trªn c¬ së cña nguån
vèn an toµn, ®éc lËp
- Chi phÝ tèi thiÓu vµ lîi nhuËn tèi ®a
1.3 Néi dung cña ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
1.3.1 §èi tîng tham gia ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch lµ mét kÕ ho¹ch tµi chÝnh cña
mét giai ®o¹n x¸c ®Þnh, rÊt quan träng ®èi víi sù ®iÒu
hµnh qu¶n lý ë bÊt kú doanh nghiÖp nµo. v× thÕ râ rµng lµ
viÖc ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch cÇn cã sù tham gia cña c¸c
phßng ban trong doanh nghiÖp. Tuy nhiªn, nÕu mçi phßng
-10-
ban ®Òu cè g¾ng ®Ó giµnh ®îc nhiÒu tõ ng©n s¸ch nhng
l¹i quªn ®i sù cÇn thiÕt ®Ó duy tr× sù æn ®Þnh chung cña
doanh nghiÖp. Nhu cÇu, ®ßi hái cña mçi phßng ban lµ v« h¹n
trong khi nguån lùc cña doanh nghiÖp th× chØ cã h¹n, v×
thÕ viÖc ¸p dông mét sè gi¶i ph¸p mang tÝnh ¸p ®Æt trong
qu¸ tr×nh thùc hiÖn ng©n s¸ch lµ ®iÒu khã tr¸nh khái. §iÒu
nay sÏ mang l¹i nh÷ng t¸c h¹i kh«ng nhá cho sù ph¸t triÓn
cña doanh nghiÖp. Do ®ã, qu¸ trÝnh ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
rÊt cÇn ý kiÕn ®ãng gãp tÝch cùc vµ x¸c ®¸ng cña nhiÒu bé
phËn kh¸c nhau.
ViÖc ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch thêng lµ nhiÖm vô cña mét
nhãm - nhãm ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch- vµ thêng ®îc l·nh
®¹o bëi c¸c nhµ qu¶n lý cÊp cao. TÊt c¶ c¸c phßng ban, bé
phËn chÝnh trong doanh nghiÖp ®Òu ph¶i cã ngêi ®¹i diÖn
trong nhãm ho¹ch ®Þnh. Nhãm ho¹ch ®Þnh thêng bao gåm:
- Gi¸m ®èc c«ng ty, gi¸m ®èc ®iÒu hµnh, hoÆc tæng
gi¸m ®èc;
- Trëng phßng kinh doanh;
- Trëng bé phËn tiÕp thÞ vµ b¸n hµng;
- Trëng bé phËn cung øng vËt t;
- Trëng bé phËn thiÕt kÕ;
- Trëng phßng hµnh chÝnh vµ nh©n sù;
- Gi¸m ®èc tµi chÝnh, hay kÕ to¸n trëng.
Mçi thµnh viªn trong nhãm ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch sÏ ®a
ra c¸c dù b¸o trong ph¹m vi tr¸ch nhiÖm cña mçi ngêi:
 Gi¸m ®èc c«ng ty sÏ ®a ra íc tÝnh s¶n lîng s¶n xuÊt cã
thÓ ®¹t ®ù¬c.
-11-
 Trëng phßng kinh doanh sÏ ph¶i ®a ra dù b¸o vÒ sè lîng
hµng b¸n ra còng nh gi¸ c¶ cho mçi chñng lo¹i s¶n phÈm.
 Trëng bé phËn hµnh chÝnh vµ nh©n sù sÏ ph¶i dù b¸o chi
phÝ hµnh chÝnh, sè lîng nh©n c«ng cÇn thiÕt cho kÕ ho¹ch
s¶n xuÊt kinh doanh, tuyÓn dông nh©n viªn míi hoÆc c¾t
gi¶m lao ®éng còng nh chi phÝ cho viÖc gi÷ nh©n viªn lµm
viÖc l©u dµi cho doanh nghiÖp. C¸c kho¶n chi phÝ nµy sÏ tuú
thuéc vµ viÖc tho¶ thuËn l¬ng bæng, tuú thuéc vµo lÜnh vùc
vµ ®Þa bµn doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng. Nh÷ng thay
®æi vÒ gi¸ c¶ hoÆc chi phÝ thuª mín còng sÏ ®îc trëng bé
phËn hµnh chÝnh nh©n sù cËp nhËt vµ dù b¸o.
 Trëng bé phËn cung øng vËt t sÏ ®a ra dù b¸o vÒ gi¸
nguyªn vËt liÖu trong thêi gian tíi, bao gåm nguyªn liÖu th«
vµ tÊt c¶ c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng cña
doanh nghiÖp.
 Tráng bé phËn thiÕt kÕ sÏ dù b¸o vÒ nguån nh©n lùc vµ
vËt lùc cÇn thiÕt trong thêi gian tíi nh»m ®¶m b¶o chÊt lîng
c«ng viÖc thÝch hîp ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu ®Ò ra cña doanh
nghiÖp.
 KÕ to¸n trëng hay gi¸m ®èc tµi chÝnh sÏ cho biÕt kÕ
ho¹ch cã liªn quan ®Õn tÝnh h×nh tiÒn mÆt cña doanh
nghiÖp vµ cung cÊp sè liÖu chi phÝ còng nh hiÖu qu¶ ho¹t
®éng cña mçi bé phËn trong doanh nghiÖp. §«i lóc cã sù
thay ®æi lín vÒ l·i suÊt ng©n hµng tõ th¸ng nµy sang th¸ng
kh¸c vµ cã tÊt c¶ c¸c lo¹i khã kh¨n hoÆc thuËn lîi vÒ tµi
chÝnh mµ cã thÓ ¶nh hëng ®Õn ho¹ch ®Þnh cña doanh
nghiÖp.
-12-
KÕ to¸n trëng cßn cã nhiÖm vô tæng hîp vµ liªn kÕt tÊt c¶
c¸c ng©n s¸ch ®Ó ®a ra ng©n s¸ch tæng hîp ®ång thêi dù
b¸o lîi nhuËn mµ doanh nghiÖp cã thÓ ®¹t ®îc.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp nhá th× viÖc ho¹ch ®Þnh ng©n
s¸ch cã thÓ do mét vµi trëng bé phËn ®¶m tr¸ch, hoÆc ®«i
khi cã thÓ chi do mét ngêi chÞu tr¸ch nhiÖm.
1.3.2 Qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
§Çu tiªn, nhãm ho¹ch ®Þnh sÏ ®a ra b¶n dù b¸o kh¶
n¨ng cña mÝnh tÊt c¶ c¸c nh©n tè quyÕt ®Þnh: lîng hµng
ho¸ b¸n ra; kÕ ho¹ch t¨ng gi¶m hµng tån kho; s¶n lîng s¶n
xuÊt cÇn thiÕt t¬ng øng víi c¸c kÕ ho¹ch b¸n hµng vµ t¨ng
gi¶m tån kho.
§Ó ®a ra ®îc mét b¶n kÕ ho¹ch hoµn chØnh th× ®iÒu v«
cïng quan träng lµ cÇn ph¶i thu thËp ®Çy ®ñ c¸c th«ng tin
phôc vô cho viÖc lËp ng©n s¸ch.
1.3.2.1 C¸c th«ng tin cÇn thiÕt sö dông trong ho¹ch
®Þnh ng©n s¸ch doanh nghiÖp.
Sù ph¸t triÓn cña mét doanh nghiÖp phô thuéc vµo nhiÒu yÕu
tè :
 C¸c yÕu tè bªn ngoµi :
T¨ng trëng kinh tÕ, c¸c tiÕn bé kü thuËt, c¸c chÝnh s¸ch
cña Nhµ níc vÒ tiÒn tÖ, vÒ thuÕ, ... qua tõng thêi k× kh¸c
nhau.
 C¸c yÕu tè bªn trong :
Tæ chøc cña doanh nghiÖp, c¬ cÊu s¶n phÈm, quy tr×nh
c«ng nghÖ, n¨ng lùc cña lao ®éng, v.v...
-13-
Do ®ã, ®Ó c«ng viÖc ph©n tÝch ®¹t kÕt qu¶ cao vµ
chÝnh x¸c, nh»m môc tiªu ®i tíi dù ®o¸n tµi chÝnh gióp cho
viÖc ra c¸c quyÕt ®Þnh tµi chÝnh vµ ®i tíi dù ®o¸n kÕt qu¶
t¬ng lai cña doanh nghiÖp, kh«ng thÓ chØ giíi h¹n trong
nghiªn cøu c¸c b¶ng biÓu tµi chÝnh mµ cßn ph¶i b¾t ®Çu tõ
viÖc tËp hîp c¸c th«ng tin, gåm cã th«ng tin bªn ngoµi vµ
th«ng tin bªn trong.
1.3.2.2 HÖ thèng dù th¶o ng©n s¸ch
HÖ thèng ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch doanh nghiÖp cho
ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh xÐt trong mçi liªn hÖ víi qu¸
tr×nh ho¹t ®éng t¹o ra kÕt qu¶ thùc hiÖn theo tr×nh tù sau:
- LËp ng©n s¸ch b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®Ó
dù kiÕn c¸c kho¶n thu ng©n s¸ch kinh doanh tõ ho¹t ®éng
b¸n hµng. §©y lµ mét mÆt cña b¶ng c©n ®èi ng©n s¸ch
ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh.
- LËp ng©n s¸ch s¶n xuÊt: Bao gåm nh÷ng dù to¸n chi phÝ
cho s¶n xuÊt:
+ Ng©n s¸ch chi phÝ nguyªn liÖu trùc tiÕp;
+ Ng©n s¸ch chi phÝ cho lao ®éng trùc tiÕp;
+ Ng©n s¸ch cho chi phÝ s¶n xuÊt chung;
- LËp ng©n s¸ch chi phÝ ching: chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ
tµi chÝnh, ng©n s¸ch nµy kh«ng bao gåm khÊu hao, dù
phßng;
- LËp ng©n s¸ch chi phÝ tµi chÝnh;
- LËp ng©n s¸ch s¶n xuÊt kinh doanh theo kÕt qu¶ l·i lç.
-14-
Ngoµi ra, ng©n s¸ch cÇn lËp cho mét doanh nghiÖp cßn
gåm bé phËn ng©n s¸ch tµi chÝnh ®îc lËp theo tr×nh tù:
- LËp ng©n s¸ch ®Çu t vèn, vay vèn;
- LËp ng©n s¸ch ng©n quü;
- LËp b¶ng c©n ®èi tµi s¶n theo ng©n s¸ch;
- B¸o c¸o c©n ®èi
Ng©nvèn vµ sö dông vèn theo d¹ng ng©n s¸ch.
s¸ch
Ng©n s¸ch Ng©n s¸ch
s¶n xuÊt - kinh tµi chÝnh
doanh
Ng©n s¸ch tiªu Ng©n s¸ch
thô s¶n phÈm ®Çu t­- vay
S¬ ®å 1: HÖ thèng dù th¶o ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
Ng©n Ng©n Ng©n Ng©n
s¸ch s¸ch chi s¸ch chi s¸ch chi Ng©n
s¶n phÝ b¸n phÝ qu¶n phÝ tµi s¸ch
xuÊt hµng lý chung chÝnh quü
Ng©n Ng©n Ng©n B¶ng c©n
s¸ch chi s¸ch chi s¸ch chi ®èi kÕ
phÝ phÝ nh©n phÝ s¶n to¸n theo
nguyªn c«ng xuÊt ng©n
liÖu chung s¸ch
Gi¸ vèn KÕ ho¹ch l·i, lç
s¶n phÈm theo ng©n
-15-
b¸n s¸ch
1.3.3 Néi dung ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch
1.3.3.1 Dù to¸n tiªu thô
Tiªu thô lµ sù khëi ®iÓm ®Çu tiªn cña toµn bé quy
tr×nh ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch s¶n xuÊt kinh doanh.
LËp dù to¸n tiªu thô trong niªn kho¸ t¬ng lai ph¶i dùa
trªn c¸c nh©n tè t¸c ®éng trùc tiÕp tíi khèi lîng chñng lo¹i vµ
gi¸ b¸n cña hµng ho¸ kinh doanh. C¸c nh©n tè cÇn tÝnh
®Õn thêng cã:
- Khèi lîng vµ c¬ cÊu mÆt hµng tiªu thô, tån cuèi kú
thuéc kú kinh doanh tríc;
-16-
- ChÝnh s¸ch gi¸ trong t¬ng lai ®èi víi c¸c b¹n hµng;
- C¸c ®¬n ®Æt hµng cha thùc hiÖn, trong kh¶ n¨ng cung cña
doanh nghiÖp;
- ChÝnh s¸ch tiÕp thÞ, qu¶ng c¸o, khuyÕn m¹i…
- Møc thu nhËp cña d©n c - nh©n tè nµy ph¶n ¸nh c¸c
møc cÇu cã kh¶ n¨ng thanh to¸n;
- C¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi kh¸c, chÝnh s¸ch kinh tÕ
hiÖn hµnh;
Ph¬ng thøc tiªu thô, thanh to¸n vµ ph¬ng tiÖn thanh
to¸n ®· vµ sÏ thùc hiÖn víi c¸c kh¸ch hµng cña doanh
nghiÖp.
Th«ng thêng, mét dù th¶o ng©n s¸ch tiªu thô lµ mét
b¶ng tÝnh to¸n sè tiÒn doanh thu íc tÝnh ®îc cho kú ho¹t
®éng, cho kú dù to¸n,… c¸ch tÝnh ®îc thùc hiÖn theo c«ng
thøc:
Sè tiÒn
Doanh thu
doanh thu Doanh thu thùc
= + dù kiÕn
dù kiÕn thu hiÖn kú (n-1)
thùc hiÖn
®­îc kú dù
b»ng tiÒn ë
th¶o (n)
kú (n)
1.3.3.2 LËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt
KÕ ho¹ch s¶n xuÊt lµ c¬ së ®Ó lËp dù to¸n ng©n s¸ch
chi phÝ cho s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ ho¹ch s¶n xuÊt ®îc lËp
-17-
trªn c¬ së cña ng©n s¸ch b¸n hµng vµ ng©n s¸ch dù tr÷
s¶n phÈm, hµng ho¸ cuèi kú ë møc thêng xuyªn, an toµn.
Khèi lîng s¶n xuÊt ®îc dù tÝnh ph¶i ®¸p øng hai yªu cÇu c¬ b¶n:
- Thø nhÊt: ®¶m b¶o lîng hµng b¸n theo dù kiÕn trong n¨m.
- Thø hai: ®¶m b¶o møc ®é dù tr÷ thµnh phÈm, hµng
ho¸ cuèi kú ë møc thêng xuyªn, an toµn vµ hîp lý qua dù
kiÕn tån kho.
C«ng thøc x¸c ®Þnh møc s¶n xuÊt hoÆc mua vµo hµng
b¸n theo dù kiÕn nh sau:
Khèi l­îng Sè l­îng Sè l­îng Sè hµng
s¶n phÈm = hµng + hµng - cßn tån
hµng ho¸ cho b¸n cÇn dù ®Çu
s¶n xuÊt ra tr÷ cuèi n¨m
(mua) dù kú
1.3.3.3 Dù
kiÕn n¨m Nth¶o ng©n s¸ch cung øng nguyªn vËt liÖu
Trªn c¬ së nhu cÇu s¶n lîng cÇn s¶n xuÊt ®· tÝnh toµn,
doanh nghiÖp cÇn lËp b¶n dù to¸n cung øng nguyªn vËt liÖu
cÇn cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt; tõ nhu cÇu nguyªn vËt liÖu trùc
tiÕp ph¸t sinh c¸c kho¶n chi cho thùc hiÖn kÕ ho¹ch s¶n
xuÊt.
Ho¹ch ®Þnh ng©n s¸ch cung øng nguyªn vËt liÖu tríc hÕt ®-
îc x¸c ®Þnh díi d¹ng vËt chÊt: sè lîng, lo¹i nguyªn vËt liÖu víi
chÊt lîng ®¶m b¶o yªu cÇu sö dông vµ tÝnh kÞp thêi cho sö
dông, sau ®ã ®îc tÝnh thµnh nhu cÇu tiÒn tÖ cho cung øng.
Sau ®ã ®îc tÝnh thµnh nhu cÇu tiÒn tÖ cho cung øng. VÒ
nguyªn t¾c, lËp dù th¶o ng©n s¸ch cung øng nguyªn vËt
liÖu ®¶m b¶o c¸c nguyªn t¾c sau:
-18-
- Ph¶i lËp kÕ ho¹ch cung øng theo c¬ cÊu nguyªn vËt liÖu
(lo¹i, thø, quy c¸ch, chÊt lîng,…);
- Ph¶i cã tÝnh kÞp thêi vµ liªn tôc cho nhu cÇu sö dông;
- Ph¶i trªn c¬ së ®Þnh møc dù tr÷, tiÕt kiÖm nguyªn vËt liÖu,
tiÒn vèn;
- Ph¶i ®¶m b¶o yªu cÇu dù tr÷ thêng xuyªn vµ dù tr÷
b¶o hiÓm, ®Æc biÖt ®èi víi lo¹i nguyªn vËt liÖu lu chuyÓn
qua kho, nguyªn vËt liÖu nhËp khÈu vµ nguyªn vËt liÖu khai
th¸c theo mïa vô, cho s¶n xuÊt theo mïa vô… c«ng thøc dù
Dù tÝnh
to¸n nhus¸ch cung
ng©n Nguyªn
øng nguyªnNguyªn
vËt liÖu ®îc x¸c lËp nh
Nguyªn
cÇu nguyªn = vËt liÖu + vËt liÖu - vËt liÖu
sau:
vËt liÖu cho tho¶ m·n
cßn tån tån ®Çu
s¶n xuÊt cÇn yªu cÇu
kho cuèi kú
mua vµo s¶n xuÊt

Tríc hÕt tÝnh theo d¹ng vËt chÊt, sau ®ã nh©n víi gi¸ vËt
liÖu cïng c¸c phÝ tæn kh¸c cho ®¬n vÞ vËt liÖu vµ kh¶ n¨ng
chi tr¶ b»ng tiÒn ®Ó x¸c ®Þnh ng©n s¸ch cung øng nguyªn
vËt liÖu.
LËp dù to¸n chi ng©n s¸ch theo nhu cÇu cung øng nguyªn
vËt liÖu trùc tiÕp vµ thanh to¸n cung øng ®îc biÓu diÔn díi
d¹ng tiÒn tÖ.
1.3.3.4 LËp dù th¶o ng©n s¸ch chi phÝ lao ®éng
LËp dù th¶o ng©n s¸ch lao ®éng còng xuÊt ph¸t tõ dù
th¶o kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, nhu cÇu lao ®éng trùc tiÕp phô
thuéc vµo kÕ ho¹ch s¶n xuÊt.
-19-
§Ó tÝnh nhu cÇu lao ®éng trùc tiÕp, cÇn dùa vµo c¸c yÕu
tè:
- Sè lîng thµnh phÈm sÏ ®îc s¶n xuÊt.
- Lîng lao ®éng trùc tiÕp cÇn ®Ó s¶n xuÊt mét ®¬n vÞ
s¶n phÈm. Do cã nhiÒu lo¹i lao ®éng g¾n víi qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt, nªn lîng lao ®éng trùc tiÕp ®îc biÓu hiÖn b»ng thêi
gian lao ®éng trùc tiÕp.
- Gi¸ giê c«ng lao ®éng trùc tiÕp.
TÝnh dù to¸n ng©n s¸ch chi tr¶ cho hao phÝ lao ®éng
trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm thùc chÊt lµ tÝnh to¸n sè lîng
lo¹i lao ®éng, thêi gian cÇn ®Ó s¶n xuÊt, ®¬n gi¸ lao ®éng
mét giê, tõ ®ã tÝnh tæng chi phÝ lao ®éng trùc tiÕp.
§¬n gi¸ lao ®éng ph¶i ®ñ tho¶ m·n nhu cÇu tèi thiÓu
nhÊt cña ngêi lao ®éng, bï ®¾p thu nhËp, khuyÕn khÝch lao
®éng n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng.
1.3.3.5 LËp dù th¶o ng©n s¸ch chi phÝ s¶n xuÊt chung
Dù th¶o chi phÝ s¶n xuÊt chung, ph¶i tÝnh to¸n tríc cho
n¨m kÕ ho¹ch nh÷ng chi phÝ cña bé phËn s¶n xuÊt- kinh
doanh ngoµi chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp vµ chi phÝ lao
®éng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt ®a vµo dù tho¶ ph¶i thÓ
hiÖn:
- Theo tÝnh chÊt bÊt biÕn, kh¶ biÕn.
Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ chi phÝ b»ng tiÒn, v× vËy
kho¶n khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh kh«ng xem xÐt trong khi lËp
dù to¸n ng©n s¸ch “ Chi phÝ s¶n xuÊt chung” .
-20-