Hcmshare.com 40 thuthuatsangtao

  • 55 trang
  • file .pdf
Sưu tầm : hcmshare.com
40 THỦ THUẬT(NGUYÊN TẮC) SÁNG TẠO CƠ BẢN
Nguồn: GS-PTS Phan Dũng - TRUNG T ÂM SÁNG T ẠO KHOA HỌC KỸ THUẬT (TSK) thuộc Đại
Học Tự nhiên, 227 Nguyễn Văn Cừ, P4, Q5, TPHCM.
Trước khi chúng ta bàn sâu về các khái niệm, các lý thuyết mang tính học thuật, tôi chọn
cách tiếp cận KỸ NĂNG SÁNG TẠO qua khoảng 40 CÁC THỦ THUẬT(NGUYÊN TẮC) SÁNG
TẠO CƠ BẢN do giáo sư Alshuller - người Nga, kỹ sư, nhà sáng chế, nhà văn viết truyện
khoa học viễn tưởng.....
Mỗi thủ thuật sẽ trình bày theo các mục sau:
Nội dung: văn bản phát biểu thủ thuật
Giả i thích: đối với các thủ thuật, cần làm rõ các khái niệm trong đó.
Nhận xét: trong mục này trình bày những nhận xét về thủ thuật, một số khả năng khái
quát, tương tự hoá nhằm giúp người đọc mở rộng cách hiều và nắm được tinh thần của thủ
thuật.
Các ví dụ: minh hoạ nội dung phát biểu các thủ thuật lấy từ các lĩnh vực khác nhau, nhưng
không quá sâu về chuyên môn.
Chuyện vui: minh hoạ thủ thuật, giúp bạn nhớ và liên tưởng tốt đến thủ thuật và làm cho
topic thư giãn hơn.
Người ta đã tìm được 40 thủ thuật dùng cho tư duy sáng tạo kỹ thuật.
40 THỦ THUẬT (NGUYÊN TẮC) SÁNG TẠO
Nguyên tắc phân nhỏ
Nguyên tắc tách khỏi
Nguyên tắc phẩm chất cục bộ
Nguyên tắc phản đối xứng
Nguyên tắc kết hợp
Nguyên tắc vạn năng
Nguyên tắc chứa trong
Nguyên tắc phản trọng lượng
Nguyên tắc gây ứng suất sơ bộ
Nguyên tắc thực hiện sơ bộ
Nguyên tắc dự phòng
Nguyên tắc đẳng thế
Nguyên tắc đảo ngược
Nguyên tắc cầu (tròn) hóa
Nguyên tắc linh động
Nguyên tắc giải "thiếu" hoặc "thừa"
Nguyên tắc chuyển sang chiều khác
Sử dụng các dao động cơ học
Sưu tầm : hcmshare.com
Nguyên tắc tác động theo chu kỳ
Nguyên tắc liên tục tác động có ích
Nguyên tắc "vượt nhanh"
Nguyên tắc biến hại thành lợi
Nguyên tắc quan hệ phản hồi
Nguyên tắc sử dụng trung gian
Nguyên tắc tự phục vụ
Nguyên tắc sao chép (copy)
Nguyên tắc "rẻ" thay cho "đắt"
Nguyên tắc thay thế sơ đồ cơ học
Sử dụng các kết cấu khí và lỏng
Sử dụng vỏ dẻo và màng mỏng
Sử dụng vật liệu nhiều lỗ
Nguyên tắc thay đổi màu sắc
Nguyên tắc đồng nhất
Nguyên tắc phân hủy hoặc tái sinh các phần
Thay đổi các thông số hóa lý c ủa đối tượng
Sử dụng chuyển pha
Sử dụng sự nở nhiệt
Sử dụng chất oxy hóa mạnh
Thay đổi độ trơ
Sử dụng vật liệu hợp thành composit
1. NGUYÊN TẮC PHÂN NHỎ
Nội dung
- Chia đối tượng thành các phần độc lập.
- Làm đối tượng trở nên tháo lắp được.
- Tăng mức độ phân nhỏ của đối tượng
Nhận xét:
1- Từ "đối tượng" trong 40 nguyên tắc, cần hiểu theo nghiã rộng. Đó có thể bất kỳ
cái gì có khả năng phân nhỏ được, không nhất thiết phải là đối tượng kỹ thuật.
Tương tự như vậy đối với các thủ thuật khác có từ" đối tượng".
2- Thủ thuật này thường dùng trong những trường hợp khó làm "trọn gói", "nguyên
khối", "một lần". Nói cách khác, phân nhỏ ra cho vừa sức, cho dễ thực hiện, cho phù
hợp với những phương tiện hiện có....
3- Phân nhỏ đặc biệt hay dùng trong những trường hợp cần có bề mặt tiếp xúc lớn
như trong các phản ứng hoá học, tạo sự cháy nổ, trao đổi nhiệt, trao đổi nhiệt
Sưu tầm : hcmshare.com
4- Tháo lắp làm cho đối tượng trở nên nhỏ gọn, thuận tiện cho việc chuyên chở, xếp
đặt và khả năng thay thế từng bộ phận đối tượng, kể cả việc mở rộng chức năng c ủa
từng bộ phận đó.
5- Cần tưởng tượng: nhờ phân nhỏ mà đối tượng, ban đầu ở thể rắn, chuyển dần
sang dẻo, lỏng khí, plasma....., nói chung, có thể phân nhỏ đến vi mô.
6- Sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, cho nên, phân nhỏ có thể làm
đối tu7ọng có thêm nhữ ng tính chất mới, thậm trí, ngược với tính chất đã có.
7- Nguyên tắc phân nhỏ hay dùng với các nguyên tắc 2. Tách khỏi, 3. Phẩm chất cục
bộ, 5. Kết hợp, 6. Vạn năng, 15 Linh động...
Các ví dụ:
1- Dây kim loại 1 sợi to, c ứng, khó cuộn tròn... nếu phân nhỏ thành dây kim loại
nhiều sợi thì khắc phục được nhược điểm của dây một sợi to cứng.
2- Thước mét phân nhỏ thành thước gập, phân nhỏ nữa thành thước dây mềm, gọn.
3- Báo khổ rộng in thành nhữ ng cột nhỏ cho dễ đọc.
4- Ngũ cốc nghiền thành bột, từ đó làm bún, miến, mì, bánh các loại...
5- Xe chở vật siêu trường siêu trọng, thay vì làm bánh xe ô tô cho thật lớn, người ta
làm xe có rất nhiều dãy bánh kích thước bình thường.
6- Bảng quảng cáo ngoài trời một mặt được chia nhỏ theo chiều dọc (như rèm c ửa
văn phòng) để quảng cáo được nhiều thông tin hơn.
7- Tàu thuỷ lớn chia hầm tàu thành các ngăn độc lập, nếu lỡ bị thủng thì dễ cô lập
ngăn bị thủng, không làm chìm tàu.
.................................................. ...
Minh họa vui:
Du khách hỏi hướng dẫn viên du lịch: “Nếu tôi lọt hố, rủi gẫy chân, ông đem tôi lên
được chứ?”
Hướng dẫn viên du lịch: “Ồ tất nhiên rồi. Tôi đã từng vác một con bò bị gãy chân từ
hố sâu lên một cách dễ dàng … (ngập ngừng) chỉ có điều tôi phải xả nó ra làm tư cho
vừa một lần mang.
2. Nguyên tắc tách khỏi đối tượng
Nội dung: Tách phần gây "phiền phức" (tính chất "phiền phức") hay ngược lại, tách
phần duy nhất "cần thiết" (tính chất "cần thiết") ra khỏi đối tượng.
Nhận xét:
1 - Đối tượng, thông thường, có nhiều thành phần (tính chất, khía c ạnh, chức
Sưu tầm : hcmshare.com
năng…), trong khi đó, người ta chỉ thực sự cần 1 trong những số đó. Vậy không nên
dùng c ả đối tượng vì sẽ tốn thêm chi phí hoặc vận chuyển không thuận tiện. Phải
nghĩ cách tách cái c ần thiết ra để sử dụng riêng.
Tương tự như vậy đối với phần gây phiền phức, để khắc phục nhược điểm có trong
đối tượng.
2 - Do tách khỏi đối tượng mà phần tách ra (hoặc phần giữ lại) có thêm nhữ ng tính
chất, những khả năng mới (nhiều khi, ngược với cái cũ). Do đó, c ần tận dụng chúng.
Nhữ ng tính chất, những khả năng mới có thể là gọn hơn, linh động hơn, dễ thay thế,
tăng tính điều khiển…
3 - Khi nói "tách khỏi" mới chỉ ra định hướng suy nghĩ, định hướng việc làm. Để trả
lời câu hỏi "Làm thế nào để tách khỏi?" cần tham khảo cách làm ở những lĩnh vực
chuyên về công việc đó như luyện kim, lọc, trích ly, chọn giống, giải phẫu, tuyển
lựa…
4 - Nguyên tắc tách khỏi hay dùng với các nguyên tắc: 1. Phân nhỏ, 3. Phẩm chất
cục bộ, 5. Kết hợp, 6. Vạn năng, 15. Linh động…
Các thí dụ:
1. Trước đây, tiếng hát là một phần của ca sỹ. Muốn nghe hát, người ta phải mời ca
sỹ đến, trong đó cái thực sự "cần thiết" cho nhiều trường hợp chỉ là tiếng hát. Sau
này, tiếng hát được tách ra thành đĩa hát, băng ghi âm.
2. Cà phê hòa tan, mắm cô, mì ăn liền, hương phở, bột ngọt, đường.
3. Trong các bộ phận của cái bàn, mặt bàn đóng vai trò quan trọng. Do yêu c ầu của
công việc, đời sống, c ần có những mặt bàn khác nhau về trang trí. Khăn trải bàn, xét
theo ý nghĩa này, chính là kết quả của việc "tách khỏi".
4. Áo gối, vỏ chăn bông…tách khỏi gối và chăn, nên khi bị bẩn không c ần thiết phải
giặt nguyên c ả chăn hay gối.
5. Các thư viện lớn có nhiều sách, việc tìm sách trực tiếp gặp nhiều khó khăn. Người
ta tách những thông tin chính về quyển sách thành thư mục, thuận tiện cho bạn đọc.
6. Số lượng các bài báo khoa học, kỹ thuật ngày càng nhiều, nhằm giúp đỡ các nhà
chuyên môn theo dõi và quyết định các bài báo c ần thiết để đọc. Người ta đưa ra các
loại tạp chí, tóm tắt nội dung chính các bài báo.
7. Các loại kìm khác nhau ở phần gọng kìm và đây mới là phần chức năng chính c ủa
kìm. Trên cơ sở tách gọng ra khỏi tay c ầm, người ta chế tạo ra loại kìm, chỉ trong 2 -
Sưu tầm : hcmshare.com
3 phút thay gọng là có được chiếc kìm loại khác. Trước kia, chỉ cần phần làm việc của
gọng kìm bị mòn quá độ hoặc hư, người ta phải bỏ nguyên c ả cái kìm. Kìm loại mới
bền hơn mà giá thành không cao, vì việc tách khỏi mở ra khả năng làm gọng và tay
cầm từ các loại thép khác nhau: gọng làm bằng thép tốt, chất lượng cao, còn tay
cầm - gang chứa cacbon, rẻ tiền.
8. Viện sỹ quá c ố P.L. Kapitsa, người được giải Nobel về vật lý, lúc còn sống rất thích
ý tưởng truyền năng lượng đi xa bằng dòng bức xạ điện từ tần số cao. Ngày nay, ý
tưởng đó đã có khả năng biến thành hiện thực. Hãng "Lockheed Georgia" đang thực
hiện đề án do NASA đặt hàng, nhằm chế tạo loại máy bay không người lái, được tiếp
năng lượng bằng ăngten đặt trên mặt đất. Theo tính toán, máy bay như vậy có thể ở
trên không liên tục 2 - 3 tháng do được "nuôi" bằng chùm tia cao tần 2MHz phát từ
ăngten magnetron. Tần số nói trên được chọn, đủ để không làm ion hóa không khí
và đủ lớn để dòng năng lượng khong bị phân tán, do vậy, tiết kiệm được năng lượng
truyền. Ăngten thu, đặt dưới cánh máy bay, biến sóng điện từ thành dòng điện một
chiều, công suất khoảng 30KW. Động cơ 25 - 40 mã lực làm quay cánh quạt và cung
cấp điện cho các máy móc thí nghiệm trên máy bay. Máy bay không người lái loại
này sẽ sử dụng để theo dõi liên tục thành phần hóa học của khí quyển, đặc biệt là
nồng độ CO2. Máy bay thực hiện các vòng bay hình số 8 xung quanh ăngten ở độ
cao 20km, cho phép không chỉ theo dõi thành phần khí quyển mà còn chụp những
bức ảnh có độ phân giải cao hơn nhiều về tình hình nông nghiệp và giao thông vận
tải.
9. Loại sơn do các nhà hóa học từ công ty Nhật Bản "Chugoku Marine Paints" chế
tạo, biến công việc sơn trong nước trở nên dễ dàng như trong không khí. Sơn loại
mới gồm hai thành phần, khi sử dụng trộn lẫn lại với nhau. Thành phần thứ nhất là
một loại men màu trên cơ sở nhựa epoxy, thành phần thứ hai là chất làm dẻo, phản
ứng độc đáo khi gặp nước. Hỗn hợp được đưa đến các chi tiết cần sơn, các phân tử
của chất dẻo đẩy các phân tử nước ra khỏi bề mặt chi tiết và chiếm chỗ của chúng:
từng phân tử nước dần dần bị đẩy khỏi lớp sơn cho đến hết. Sơn dính tốt với nhiều
loại vật liệu, không làm đầu độc và ô nhiễm nước. Thời gian khô hoàn toàn từ 4 đến
8 tiếng, tùy theo nhiệt độ.
Truyện vui:
Sau khi người ta công bố phát minh ra tia Rơnghen, một lần nhà bác học Rơnghen
nhận được một bức thư kì là. Người gử i thư yêu c ầu gửi cho anh ta vài tia Rơnghen
kèm theo bản hướng dẫn sử dụng chúng. Thì ra, trong lồng ngực trong lồng ngực của
anh ta có mắc một viên đạn súng lục nhưng anh ta "không có thời giờ" để đến chỗ
Rơnghen. Nhà bác học có tính hài hước đã trả lời như sau: "Tiếc rằng bây giờ tôi
không có tia X. Vả lại gửi đi cũng phiền toái lắm. Ta làm thế này cho tiện vậy: Anh
hãy gửi lồng ngực đến cho tôi".
3. Nguyên tắc phẩm chất c ục bộ
Sưu tầm : hcmshare.com
Nội dung
a) Chuyển đối tượng (hay môi trường bên ngoài, tác động bên ngoài) có c ấu trúc
đồng nhất thành không đồng nhất.
b) Các phần khác nhau c ủa đối tượng phải có các chức năng khác nhau
c) Mỗi phần của đối tượng phải ở trong những điều kiện thích hợp nhất của công việc
Nhận xét:
1- Các đối tượng đầu tiên thường có tính đồng nhất cao về vật liệu, cấu hình, chức
năng, thời gian, không gian… đối với các phần trong đối tượng. Khuynh hướng phát
triển tiếp theo là : các phần có các phẩm chất, chức năng… riêng c ủa mình nhằm
phục vụ tốt nhất chức năng chính hoặc mở rộng chức năng chính đó.
2- Các đối tượng đồng nhất đầu tiên còn phát triển theo khuynh hướng chuyên dụng
hóa, đa dạng hóa so với nhau, để phù hợp nhất với môi trường, điều kiện làm việc,
sự thuận tiện đối với người sử dụng, thị hiếu của người tiêu dùng c ụ thể…
3- Với thời gian, môi trường, tác động bên ngòai cũng bị biến đổi theo khuynh hướng
thích hợp với những điều kiện, hoàn c ảnh cụ thể của đối tượng và c ủa con người sử
dụng đối tượng đó. Xuất hiện các loại vi môi trường, vi khí hậu, vi tác động…
4- Nói chung, nguyên tắc phẩm chất cục bộ phản ánh khuynh hướng phát triển: từ
đơn giản sang phức tạp, từ đơn điệu sang đa dạng.
5- Tinh thần “phẩm chất cục bộ” có ý nghĩa lớn đối với việc nhận thức và xử lý thông
tin: không phải tin tức nào cũng có giá trị như tin tức nào. Không thể có một cách
tiếp cận, dùng chung cho mọi loại đối tượng – “chân lý là c ụ thể”.
Các thí dụ:
1- Các tờ lịch dùng để chỉ ngày, thứ trong tuần, nhưng các ngày không giống nhau:
có ngày làm việc, chủ nhật và ngày lễ nghỉ. Để phân biệt điều ấy , các ngày nghỉ
được in mực đỏ.
2- 37oC là thân nhiệt của người khỏe mạnh. Thân nhiệt thấp hoặc cao hơn nhiệt độ
này là “có vấn đề”. Để nhần mạnh điều này, trên các c ặp nhiệt độ, 37oC được ghi
bằng màu đỏ.
3- Để bảo vệ sách tốt, bìa thường được làm dày hơn nhiều so với trang sách. Cẩn
thận hơn nữa, bề mặt của bìa còn được phủ một lớp nhựa trong suốt để bảo vệ.
4- Quần áo mặc thường rách trước tại những chỗ như đầu gối, khuỷ u tay, vai, nách,
các đường chỉ may. Do vậy, đặc biệt với quần áo bảo hộ lao động những chỗ nói trên
Sưu tầm : hcmshare.com
thường được làm dày hơn và may thành gân ở nhữ ng chỗ ghép các mảnh vải.
5- Mái nhà thường lợp bằng tôn tráng kẽm nhưng tại những chỗ cần lấy ánh sáng,
người ta dùng tôn nhựa trong suốt.
6- Các đồ vật đa dạng hóa như bút có nhiều loại bút, bàn có nhiều loại bàn, xe có
nhiều loại xe…
7- Cách sắp xếp các phím chữ cái trên bàn máy chữ đã quá quen thuộc với mọi
người. Điều này dễ hiểu vì nó có tuổi thọ một trăm năm. Trong khi đó các nhà t ạo
mẫu, xuất phát từ các qui luật tổ chức lao động văn phòng và các thành tựu hiện đại
của kỹ thuật, từ lâu đã đề nghị cách sắp xếp khác, thuận lợi cho tay trái và tay phải
hơn. Điều này có thể tăng tốc độ đánh máy chữ lên ba lần. Tuy vậy, chưa thấy nhà
sản xuất nào vội vã áp dụng cả. Có lẽ, nhà máy “Optikoelektron” ở Bungari là nhà
máy sớm nhất châu Âu sản xuất loại máy chữ này.
8- Tại các nhà máy thuộc tổ công nghiệp “Erikson” (Thụy Điển), người ta thực hiện
cuộc thử nghiệm liên quan đến việc tổ chức lại cách chiếu sáng. Kết quả, độ chiếu
sáng chung giảm đi hai lần như ng độ chiếu sáng tại nơi làm việc lại tăng lên đáng kể,
tiết kiệm được 55% năng lượng điện và năng suất đứng máy c ủa công nhân tăng
thêm 20%. Các chuyên gia giải thích kết quả đạt được bằng các nguyên nhân tâm lý:
tăng độ tiện nghi đối với người làm việc.
9- Trong suốt một thời gian dài, người sử dụng Si siêu sách làm pin mặt trời là chủ
yếu. Sau đó các nhà bác học quyết định thaynó bằng hợp chất bán dẫn GaAs, là loại
vật liệu có hiệu suất cao hơn. Sự thay thế này chứng tỏ quá vội vã. Các kỹ sư Mỹ và
Pháp đưa ra loại pin mặt trời tổ hợp hai loại trên. Trong đó Si hấp thụ một phần phổ
năng lượng mặt trời, GaAs thì hấp thu phần khác. Hiệu suất của loại pin mới này đạt
tới 27%. Hiệu suất còn tăng lên hơn nữa, nếu sử dụng thêm các chất bán dẫn Ge và
AlAs.
10- Một số công ty tư bản, tuy làm được những sáng chế quan trọng như ng không
đăng kí nhận patent. Họ cho rằng giữ bí mật công nghệ để độc quyền có lợi hơn. Ví
dụ, công ty “Portland-Cement” (Đan Mạch) đưa ra bán loại bánh răng cưa kích thước
lớn, hầu như làm toàn bằng bê tông: chỉ lớp trên cùng c ủa bánh răng là kim loại.
Bánh răng bê tông nhẹ, có tuổi thọ cao hơn bánh răng kim loại, chịu ăn mòn tốt hơn.
11- Trước đây có đến 30% các vụ tai nạn trại các c ảng của Phần Lan là do các bao
tải polyetilen: mưa, tuyết, sương sớm làm các bao tải trở nên trơn trượt và cả núi các
bao đựng cá đông lạnh, ximăng, phân bón, các hạt nhựa polimer…đổ ập xuống. Công
ty “Vyyk an Heglund” nghiên c ứu và sản xuất loại bao tải polyetilen có bề mặt nhám
với hệ số ma sát rất lớn.
12- Xoong, nồi chế tạo tại Thụy Điển, được các nhà chuyên gia cho rằng có thể dùng
Sưu tầm : hcmshare.com
bền 100 năm. Trong khoảng thời gian này, chúng không b ị cháy, rỉ sét hay nứt rạn.
Bí quyết là ở chỗ xoong, nồi có ba lớp kim loại, sản xuất theo cách ép đồng, dẫn
nhiệt tốt. Lớp giữa dày nhất, làm bằng nhôm, có tách dụng phân phối nhiệt đều. Lớp
tiếp xúc với thức ăn làm bằng thép không rỉ, dễ cọ rửa và hợp vệ sinh.
Truyện vui:
Một chàng nghiện rượu người Scotland bước vào quán. Giá rượu ở đây đắt đến nỗi
anh phát khùng
- Tại sao đắt như vậy? – Anh hỏi người chủ quán
Chủ quán trả lời:
- Tiền rượu bằng nửa chỗ đó, nửa chỗ kia dành cho việc khách ngắm cảnh trí trưng
bày trong quán.
Ngày hôm sau, anh chang Scotland trở lại quán, bịt mắt bằng vải nhựa đen. Anh ta
lò dò đi lại quầy, gọi một ly rượu, nốc cạn rồi trả nửa tiền, trở ra mà không nói một
lời.
4. 4. Nguyên tắc phản đối xứ ng
Nội dung: Chuyển đối tượng có hình dạng đối xứng thành không đối xứng (nói
chung làm giảm bậc đối xứng)
Nhận xét:
1. Từ "hình dạng", phát biểu trong thủ thuật này c ần hiểu rộng, không chỉ thuần tuý
theo nghĩa hình học.
2. Giảm bậc đối xứ ng, ví dụ chuyển từ hình tròn thành hình ôvan, hình vuông sang
hình chữ nhật,...
3. Thủ thuật này rất có tác dụng tỏng việc khắc phục tính ì tâm lý, cho rằng các đối
tượng phải có hình dạng đối xứng.
4. Khi đối tượng chuyển sang dạng ít đối xứng hơn, có thể làm xuất hiện những tính
chất mới lợi hơn. Ví dụ tận dụng được những nguồn dự trữ về không gian (nói chung
là các khả năng tiềm ẩn), làm đối tượng ổn định hơn, bền vững hơn,...
5. Nguyên tắc phản đối xứng, có thể nói là trường hợp riêng c ủa 3. Nguyên tắc phẩm
chất cục bộ, có mục đích làm tăng tính tương hợp (tương ứng và phù hợp) giữa các
phần của hệ với nhau và với môi trường bên ngoài, nhằm thực hiện chứuc năng một
cách tốt nhất.
Các thí dụ:
1. Các xe ô tô du lịch loại nhỏ có cửa mở ở cả hai phía nhưng các xe lớn (ô tô buýt
Sưu tầm : hcmshare.com
chẳng hạn), chỉ mở phía tay phải sát với lề đường.
2. Theo dõi sự tiến hoá c ủa cái kéo, ta thấy cái kéo ban đầu có dạng đối xứng cao,
sau đó hai lỗ xỏ các ngón tay có kích thước khác nhau: lỗ lớn, lỗ bé.Tiếp theo c ả
phần tay c ầm nằm lệch hẳn một bên so với trục của cái kéo: kéo dùng c ủa thợ may.
3. Chân chống xe đạp đặt dưới trục giữa, có hình dạng đối xứng, nhưng ở xe máyL
một chân có hình thước thợ. Từ chỗ chân chống xe đặt chính giữa chuyên sang loại
chân chống đặt ở phía trái xe, giữ xe không phải trong tư thế thẳng mà hơi nghiêng.
4. Chỗ ngồi của lái xe trong ô tô không phải chính giữa mà ở bên trái hoặc bên phải,
tuỳ theo luật giao thông cho phép phía phải hay phía trái.
5. Ở xe gắn máy, vỏ xe bánh trước và bánh sau có các vết khía khác nhau, không
như xe đạp.
6. Các đồ trang sức, trang trí, mốt quần áo, kiến trúc cũng có khuynh hướng chuyển
từ đối xứng sang phản đối xứng.
7. Để tăng độ tin cậy và làm công việc đóng, mở cống được dễ dàng, chỉ cần một
người cũng làm được. Nắp đậy cống làm hình ôvan thay vì có hình tròn.
8. Từ rất lâu người ta đã biết dùng conpa để vẽ đường tròn. Điều này được chứng
minh qua các bức tranh vẽ cái compa, có từ thời trung c ổ tại nhiều nước châu Âu.
Xí nghiệp Kovopol c ủa Tiệp Khắc sản xuất loại compa mới, chỉ có chiều dài 120mm
nhưng có thể vẽ được đường tròn có đường kính tới 600 mm vì một chân c ủa compa
được ghép nối, dài thêm ra bừang một cái chân phụ. Compa loại này được nhận huy
chương vàng tại Hội chợ quốc tế, tổ chức tại Brno.
9. Các thống kê cho thấy, 50% các tai nạn ô tô thường xảy ra vào ban đêm, trong
đó, 60% có người chết, mặc dù tốc độ của các xe đi ngược chiều lúc tránh nhau,
nhiều khi chỉ bằng 25 - 30 km/h. Trong đêm tối, ngay c ả ánh đèn chiếu gần (đèn
cốt) đủ làm người lái xe phía ngược chiều bị loá mắt, đến nỗi mất định hướng và lái
xe ép sát lề hoặc đụng vào xe phía ngược chiều. Trong các điều kiện như vậy, để
nhìn rõ hố (thậm chí hố được che chắn bằng những hàng rào báo hiệu) hoặc các vật
lạ nằm trên đường cũng rất khó khăn. Các chuyên gia cho rằng, tốt nhẩm không nên
chiếu vào xe đi ngược lại bằng bất kỳ anhs áng nào, trừ những đèn nhỏ, thực sự
không làm chói mắt và chỉ nên chiếu sáng phía bên phải đường. Công ty Thuỵ Điển
"Remark AV" đề nghị gắn đèn pha ở tấm chắn bùn bên phải, phía trước đèn chiếu
sáng đường đi mà không làm loá mắt lái xe phái ngược lại.
10. Khi nói đến những chiếc khoan, người ta thường nghĩ ngay tới việc tạo ra các lỗ
tròn. Trong khi dóm yêu c ầu kỹ thuật, nhiều khi, đòi hỏi phải có những lỗ vuông
Sưu tầm : hcmshare.com
hoặc hình chữ nhật. Các chuyên gia c ủa một công ty Mỹ đã chế tạo ra loại khoan đáp
ứng yêu c ầu trên. Đó là chiếc khoan c ầm tay, dùng pin hoặc ắc quy (đủ dùng cho 3
giờ), có tốc độ khoan 84mm.phút đối với các tấm bê tông. Khoa sử dụng nguyên tắc
cắt xọc để tạo lỗ vuông nhợ bộ rung cao tần.
Truyện vui
Anh A khoe với anh B:
- Hôm qua tớ vừa thắng hai nhà vô địch, một vô địch về cờ, một vô địch về bóng
bàn.
Anh B:
- Cậu giỏi thật! Chơi với cậu đã lâu mà mình chưa biết tài năng c ủa cậu.
Anh A đáp:
- Có gì đâu, đối với nhà vô địch bóng bàn tớ thắng về cờ, còn nhà vô địch về cờ thì tớ
thắng về bóng bàn.
5. Nguyên tắc kết hợp
Nội dung
a) Kết hợp các đối tượng đồng nhất hoặc các đối tượng dùng cho các hoạt động kế
cận.
b) Kết hợp về mặt thời gian các hoạt động đồng nhất hoặc kế cận.
Nhận xét
1- "Kế cận", không nên chỉ hiểu gần nhau về mặt vị trí hay chức năng, mà nên hiểu
là có quan hệ với nhau, bổ xung cho nha u....do vậy, có thể có những kết hợp các đối
tượng " ngược nhau" (ví dụ bút chì kết hợp với tẩy) .
2- "Kết hợp" cần hiểu theo nghiã rộng, không đơn thuần cộng thêm (kiểu số học)
hay gắn thêm (kiểu cơ học), mà còn được hiểu chuyển giao, đưa vào những ý tưởng,
tính chất, chức năng....từ những lĩnh vực hoặc những đối tượng khác.
3- Đối tượng mới, tạo nên do sự kết hợp, ,thường có những tính chất, khả năng mà
từng đối tượng riêng rẽ trước đây chưa có. điều này có nguyên nhân sâu xa là lượng
đổi thì chất đổi và do tạo được sự thống nhất mới của các mặt đối lập.
4-Trong thực tế, các hiện tượng, quá trình, sự việc....thường hay đan xen nhau nên
khả năng kết hợp luôn luôn có. do vậy, cần chú ý khai thác nguồn dự trữ này.
5- Nguyên tắc kết hợp thường hay sử dụng với 1. Nguyên tắc phân nhỏ, 3. Nguyên
tắc phẩm chất cục bộ...
Điều này phản ánh một khuynh hướng phát triển biện chứng: sự liên kết, hợp tác
hoá thường đi kèm với sự phân công lao động và chuyên môn hoá.
Ví dụ:
- Nhiều chià khoá kết hợp lại thành chùm chià khoá, tránh thất lạc.
Sưu tầm : hcmshare.com
- Súng nhiều nòng.
- Máy may nhiều kim
- Bút kẻ khuông nhạc gồm 5 đầu ngòi, kẻ một lần 5 dòng song song
- Bấm móng tay có phần giũa móng tay.
- Bàn ủi có bộ phận phun nước
- Buá có đầu đóng đinh, đầu nhổ đinh
- Đàn organ điện tử có thể thay thế cho một ban nhạc.
Chuyện vui
Bệnh nhân nói với bác sĩ:
- Thưa bác sĩ, tôi bị đau tim, có một ông bác sĩ khuyên tôi nên đi bộ, ông khác
khuyên tôi nên an dưỡng ở vùng biển. Vậy theo ông tôi phải làm gì bây giờ?
Bác sĩ nói:
- Tôi nghĩ rằng, ông nên đi bộ đến vùng biển mà an dưỡng.
6. Nguyên tắc vạn năng
Nội dung:
Đối tượng thực hiện một số chức năng khác nhau, do đó không c ần sự tham gia c ủa
đối tượng khác.
Nhận xét:
- Nguyên tắc vạn năng là trường hợp riêng c ủa nguyên tắc kết hợp: kết hợp về mặt
chức năng trên cùng một đối tượng.
- Nguyên tắc vạn năng, trước tiên và hay được dùng trong các lĩnh vực, tại đó có
những sự hạn chế việc phát triển theo “chiều rộng” như khó có thể tăng thêm về
trọng lượng, thể tích, diện tích… Các lĩnh vực đó là quân sự, hàng không, vũ trụ,
thám hiểm, du lịch, các trang thiết bị dùng tại những nơi chật chội…
- Nguyên tắc vạn năng còn được dùng với mục đích tăng mức độ tận dụng các nguồn
dự trữ có trong đối tượng, do vậy, tiết kiệm được vật liệu, không gian, thời gian,
năng lượng
-Nguyên tắc vạn năng thường hay dùng với nguyên tắc 20. Nguyên tắc liên tục tác
động có ích.
- Nguyên tắc vạn năng đóng vai trò quan trọng trong thiết kế, chế tạo, dự báo…, vì
nó phản ánh khuynh hướng phát triển, tăng số chức năng mà đối tượng có thể thực
hiện được
Các thí dụ
Sưu tầm : hcmshare.com
1. Xe lội nước vừa đi được trên bộ, vừa đi được dưới nước
2. Thuỷ phi cơ
3. Xẻng công binh dùng trong quân đ ội vừa có thể dùng trong quân đội vừa có thể
dùng như xẻng, vừa có thể dùng như cuốc
4. Cánh c ửa mở của một số máy bay đồng thời là trhang lên, xuống cho hành khách.
5. Loại tủ mà mở cánh ra thì biến thành bàn học
6. Loại ổ cắm cho phép sử dụng được với cả hai loại phích c ắm dẹt và phích c ắm
tròn.
7. Máy may, thêu, vắt sổ, đính cúc.
8. Bút thử điện đồng thời là tuốc-nơ-vít.
9. Theo lời khuyên c ủa các kỹ sư, ở một số vùng nông thôn Đức, người ta tiến hành
thử nghiệm một cách có hiệu quả các bộ phận thu nhiệt từ ánh nắng mặt trời để làm
nóng nước. Các bộ phận thu nhiệt này đồng thời thực hiện chức năng làm hàng rào
các chuồng trại chăn nuôi. Trong các ống polietylen màu đen, vào mùa hè, nước
được hâm nóng đến 54độ C, còn vào mùa thu và mùa xuân đến 38độ C, đủ cung c ấp
nước ấm không chỉ cho chuồng trại mà còn thêm một ngôi nhà ở. Mùa đông, các ống
này dùng làm ống sưởi.
Chuyện vui:
Một diễn viên trung bình đến nhờ nhà văn Bernard Shaw viết thư giới thiệu anh ta
cho ban giám đốc một nhà hát nổi tiếng.
Nhà văn đồng ý và viết:
“Tôi khẩn thiết giới thiệu với các bạn người cầm thư này. Anh ta đóng Hamlet,
Romeo,… c hơi pianô, thổi sáo và chơi bida. Chơi hay nhất là bida”.
7. Nguyên tắc “chứa trong”
Nội dung
a) Một đối tượng được đặt bên trong đối tượng khác và bản thân nó lại chứa đối
tượng thứ ba ...
b) Một đối tượng chuyển động xuyên suốt bên trong đối tượng khác.
Sưu tầm : hcmshare.com
Nhận xét
1- "Chứa trong" c ần hiểu theo nghiã rộng, không chỉ đơn thuần theo nghiã không
gian. Ví dụ, khái niệm này nằm trong khái niệm khác, lý thuyết này nằm trong lý
thuyết khác, chung hơn...
2- Nguyên tắc "chứa trong" là trường hợp riêng, c ụ thể hoá 3. nguyên tắc phẩm chất
cục bộ. Điều này thể hiện ở chỗ, nếu trước kia không phân biệt "trong" và "ngoài" thì
nay "trong" và "ngoài" có các phẩm chất, chức năng riêng.
....Tương tự như vậy, giữa "bề mặt" và "thể tích".
3- "Chứa trong" chỉ ra hướng tận dụng những nguồn dự trữ có sẵn trong đối tượng,
cụ thể là phần thể tích bên trong đối tượng. Nếu để ý quan sát ta sẽ thấy rất nhiều
đối tượng vẫn còn chưa được khia thác "tiềm năng" này.
4- "Chứa trong" làm cho đối tượng có thêm những tính chất mới mà trước đây chưa
có như : gọn hơn, tăng độ an toàn, bền vững, tiết kiệm năng lượng, linh động
hơn.....
5- Nguyên tắc "chứa trong" hay dùng với các nguyên tắc 1. nguyên tắc phân nhỏ, 2.
nguyên tắc "tách khỏi", 5. nguyên tắc kết hợp, 6. Nguyên tắc vạn năng, 12. nguyân
tắc đẳng thế, 20.nguyên tắc liên tục tác động có ích....
Các ví dụ:
1- Loại ăngten dùng cho máy thu thanh, thu hình, khi c ần có thể kéo dài hoặc thu
ngắn lại nhờ nhữ ng ống kim loại đặt bên trong nhau.
2-Loại tay cầm dùng cho tuốc-nơ-vít, khoan tay...bên trong rỗng, có nắp vặn, đóng
vai trò cái hộp đựng đầu tuốc-nơ-vít, mũi khoan.
3- Tủ đặt trong tường nhà.
4- Loại cửa đóng , mở chạy từ trong tường ra.
5-Vận chuyển vật liệu trong các đường ống
................
Chuyện vui
Vợ một người thợ săn nhận được tin chồng mình bị cọp vồ ở châu Phi. Người ta chở
quan tài về, lúc mở ra, chỉ thấy con c ọp chết nằm trong. Bà vợ vội đánh điện hỏi:
“Nhầm lẫn khủng khiếp. Con c ọp chết, sao nói chồng tôi chết?”
Sau đó bà nhận được điện trả lời:
“Không nhầm lẫn. Con c ọp ở trong quan tài, còn chồng bà ở trong con c ọp.”
8. Nguyên tắc phản trọng lượng
Nội dung
Sưu tầm : hcmshare.com
a) Bù trừ trọng lượng của đối tượng bằng cách gắn nó với các đối tượng khác, có lực
nâng.
b) Bù trừ trọng lượng của đối tượng bằng tương tác với môi trường như sử dụng các
lực thủy động, khí động...
Nhận xét
1- Nếu hiểu theo nghiã đen, nguyên t ắc phản trọng lượng là cụ thể hoá 5. nguyên
tắc kết hợp: kết hợp đối tượng cho trước với đối tượng khác hoặc với môi trường bên
ngoài, có lực nâng, để bù trừ với cái "có hại" là trọng lượng của đối tượng cho trước.
2- Về mặt ngôn từ phát biểu, nguyên tắc phản trọng lượng đặc thù riêng cho kỹ
thuật. Tuy nhiên ta có thể nắm được tinh thần thủ thuật này bằng cách khái quát
hoá như sau: đối tượng cho trước có nhược điểm, cần kết hợp đối tượng cho trước
với đối tượng khác, có ưu điểm, mà ưu điểm đó có thể bù trừ cho nhược điểm. ( ý
tưởng này có gợi ý cho bạn về cách dùng người không?)
3- Thủ thuật này đòi hỏi sự mềm dẻo trong cách tiếp cận giải quyết vấn đề: nếu
khắc phục trực tiếp nhược điểm là điều khó làm thì nên nghĩ cách bù trừ nó bằng sự
kết hợp với ưu điểm nào đó.
4- "Bù trừ" một cách tiết kiệm nhất, trước hết, cần nghĩ đến việc khai thác các nguồn
dự trữ có sẵn trong hệ thống, đặc biệt những nguồn dự trữ tời cho không mất tiền,
có sẵn trong tự nhiên.
5- Nhiều khi, sự bù trừ lại cho những tính chất, khả năng mới. Cần chú ý tận dụng
chúng.
Ví dụ
1- Các loại phao, c ầu phao.
2- Đối trọng trong các barie, c ần cầu, gầu múc nước giếng, thang máy, đồng hồ đo
điện......
3- Cánh máy bay có hình dạng thích hợp (hình khí động học ) để tạo lực nâng khi
chuyển động.
4- Lướt ván
5- Nhảy dù, hãm máy bay bằng dù.
6- Mỏ neo giữ tàu khỏi trôi.
7- Búp bê "lật đật" không bao giờ đổ
8- Tàu thủy có cánh dưới nước - hạn chế chòng chành.
9 - Vì ít người thích xem quảng cáo, nên người ta chiếu xen quảng cáo vào giữa các
chương trình yêu thích khác.
10- Hàng hoá bao bì hình thức đẹp....bù trừ cho chất lượng hàng không cao.
Sưu tầm : hcmshare.com
11- Ca sĩ nhảy múa vũ đạo đẹp, âm thanh ánh sáng sôi động......bù trừ cho cho việc
hát dở.
12- Người thua kém...dùng quần áo, trang sức đắt tiền bên ngoài....để tạo sự kính
trọng nơi nguời khác.
............
Chuyện vui
A và B nói chuyện với nhau:
A- Này anh bạn tôi có câu hỏi.
B- Ờ thì nói đi.
A- Anh cứ tưởng tượng, anh đang đi ngoài phố.....
B- Rồi sao?
A- Bỗng anh thấy hai cái túi nằm trên lề đường.
B- Chà, hai túi tiền chứ gì?
A- Một túi đựng tiền, một túi đựng trí khôn. Anh lấy túi nào?
B- Anh tưởng tôi tham tiền phải không? Không, tôi lấy túi trí khôn.
A- Tôi đã nghĩ mà. Ai không c ó thứ gì thì hay lấy thứ đó.
9. Nguyên tắc gây ứng suất sơ bộ
Nội dung
Gây ứng suất trước với đối tượng để chống lại ứng suất không cho phép ho ặc không
mong muốn khi đối tượng làm việc (hoặc gây ứng suất trước để khi làm việc sẽ dùng
ứng suất ngược lại ).
Nhận xét
1- Từ "ứng suất" cần phải hiểu theo nghiã rộng, không chỉ đơn thuần là sự nén, sự
kéo căng cơ học....mà là bất ký loại ảnh hưởng, tác động nào.
2- Thông thường, sau tác động sẽ có phản tác động. Cần chú ý làm sao cho phản tác
động mang lại ích lợi nhất.
3- Tinh thần chung c ủa nguyên tắc này là muốn gặt thì phải gieo trồng, chăm bón,
đầu tư từ trước đó.
4- Nguyên tắc gây ứng suất sơ bộ cùng với 10. Nguyên tắc thực hiện sơ bộ, 11.
Nguyên tắc dự phòng, phản ánh sự thống nhất giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.
5- Ba nguyên tắc nói trên đòi hỏi phải có sự nhìn trước, dự báo, tưởng tượng, nghĩ
trước, chuẩn bị giải pháp trước.
6- Chúng giúp khắc phục thói quen xấu " nước đến chân mới nhảy".
7- Chúng đòi hỏi xem xét khả năng tận dụng các nguồn dự trữ về thời gian, do đó,
sẽ tiết kiệm được thời gian trên thực tế.
8- Việc sử dụng ba nguyên tắc nói trên có thể làm đối tượng có những tính chất mới
mà trước đây đối tượng chưa có và tạo sự thống nhất mới của các mặt đối lập.
Sưu tầm : hcmshare.com
Ví dụ:
1- Dán ép.
2- Đúc áp lực, đúc ly tâm.
3- Loại đồ chơi phải lên dây cót trước.
4- Súng phải lên quy-lát trước khi bắn. Nói chung, các loại lò xo c ần phải nén hoặc
kéo căng trước để khi làm việc dùng ứng suất ngược lại.
5-Các xoong, nồi, sau một thời gian nấu ăn, đáy bị võng xuống dưới. để tránh tình
trạng này, người ta sản xuất chúng có đáy hơi lồi lên trên để sau này, đáy võng
xuống dưới và trở nên phẳng là vừa.
6- Bơm trước nước lên các bể chứa, đặt trên tầng thượng, để dùng nước chảy xuống.
7- Muốn dùng ắc-quy phải nạp điện trước.
8- Trước khi phẫu thuật phải gây tê, gây mê nạn nhân, gây tê c ục bộ.....
9- Để bắt và chuyên chở thú dữ, người ta gây mê chúng hay cho chúng uống thuốc
ngủ.
10- Học và đào tạo trước khi làm việc.
11- Để uốn các ống kim loại cho đẹp, đều......mà không làm móp, nứt, gãy. Người ta
nung nóng chỗ cần uốn đến nhiệt độ thích hợp trước khi thực hiện uốn.
12- Khí, gas được nén trong các bình chứa và mở ra dùng dần nhờ áp suất cao trong
bình.
Chuyện vui
Nhà văn Victor Hugo c ần thời gian để viết cho xong một cuốn tiểu thuyết. Sợ mình
thiếu kiên nhẫn và để giam mình ở nhà một cách có hiệu quả, ông liền cắt tóc một
nửa đầu, cạo một nửa bộ râu, rồi vứt cả dao kéo qua c ửa sổ. Ông không ra khỏi nhà,
ngồi viết một mạch cho đến khi tóc và râu mọc lại.
Thế là một tác phẩm mới ra đời.
10. Nguyên tắc thực hiện sơ bộ
Nội dung
a) Thực hiện trước sự thay đổi cần có, hoàn toàn hoặc từng phần, đối với đối tượng.
b) Cần sắp xếp đối tượng trước, sao cho chúng có thể hoạt động từ vị trí thuận lợi
nhất, không mất thời gian dịch chuyển.
Nhận xét
1- Từ "thay đổi" cần phải hiểu theo nghiã rộng
2- Có những việc, dù thế nào, cũng c ần phải thực hiện. Thủ thuật này đòi hỏi phải
tính đến khả năng thực hiện trước đi một phần hoặc toàn bộ và sẽ được lợi hơn nhiều
so với thực hiện ở thì hiện tại (hiểu theo nghiã tương đối).
3- Tinh thần chung c ủa thủ thuật này là trước khi làm bất cứ việc gì, c ần có sự chuẩn
Sưu tầm : hcmshare.com
bị trước đó một cách toàn diện, chu đáo và thực hiện trước những gì có thể thực hiện
được - "chuẩn bị trước là một nửa của thành công"
Xem thêm phần nhận xét c ủa 9. Nguyên tắc gây ứng suất sơ bộ.
Các ví dụ:
1- Các loại giấy tờ in sẵn trước những phần chung cho tất cả mọi người để tiết kiệm
thời gian, chỉ cần điền vào chỗ trống. Đặc biệt trong các giấy thăm dò ý kiến, các câu
trả lời cũng được in sẵn, người được hỏi ý kiến chỉ việc đánh dấu là xong.
2-Tem, nhãn bôi keo trước, khi dùng chỉ việc dán.
3- Tem, biên lai đã tạo lỗ trước, ki cần xé ra dễ dàng, nhanh chóng.
4- Loại bao bì (bao thuốc lá chẳng hạn) được dán sẵn băng dây bóng, giúp bóc ra
nhanh chóng
5- Trong các hộp sữa bột có để thìa múc bột, đồng thời làm chức năng định mức.
6- Cưa đặt cùng với các ống tiêm trong hộp. Cao hơn nữa, người ta đã tạo vết cưa
trước trên ống tiêm, khi c ần chỉ việc bẻ ống.
7-Thực phẩm làm sẵn, mua về là có thể nấu ngay được.
8-Chuẩn bị, sắp đặt các dụng cụ cần thiết trước cuộc giải phẩu.
9- Các chi tiết, kết cấu được chế tạo trước để làm nhà tiền chế, lắp ghép. Bê tông
đúc sẵn.
10- Hầm Thủ Thiêm vượt sông Sài Gòn được làm trước trên c ạn gồm bốn đốt hầm,
sau đó dìm xuống nước, ghép nối thành đường hầm.
Chuyện vui
Hai người câu cá hay gặp nhau.
Một người có thói quen rắc gì đó xuống nước trước khi câu.
Người kia thấy làm lạ bèn hỏi: Anh rắc cái gì trước khi câu cá vậy?
- Mình rắc muối xuống hồ để ướp cá trước, giật lên là mình có thể đem chiên được
ngay. - người bạn trả lời.
11. Nguyên tắc dự phòng.
Nội dung
Bù đắp độ tin cậy không lớn của đối tượng bằng cách chuẩn bị trước các phương tiện
báo động, ứng cứu, an toàn.
Nhận xét
1- Ít có công việc nào, có thể thực hiện với độ tin cậy tuyệt đối. Đấy chưa kể, điều
kiện, môi trường, hoàn c ảnh với thời gian cũng thay đổi. Do vậy cần tiên liệu trước
những mạo hiểm, rủi ro, tai nạn, ốm đau, bệnh tật, thiên tai có thể xảy ra mà có
những biện pháp dự phòng từ trước.
Sưu tầm : hcmshare.com
2- Ngoài ra , c ần chú ý đến các hậu quả xấu có thể có do kết quả công việc mang
lại: mọi cái đều có phạm vi áp dụng của nó, nếu đi ra ngoài phạm vi áp dụng này, lợi
có thể biến thành hại; trong cái lợi có thể có cái hại; có thể lợi về mặt này nhưng hại
về mặt khác.
3-Có thể nói, chi phí cho dự phòng là chi phí thêm, không mong muốn. Khuynh
hướng phát triển là tăng độ tin cậy của đối tượng, công việc. Để làm điều đó c ần sử
dụng các vật liệu mới, các hiệu ứng mới, cách tổ chức mới.....
4-Tinh thần chung c ủa nguyên tắc này là c ảnh giác và chuẩn bị biện pháp đối phó từ
trước.
Xem thêm phần NHẬN XÉT c ủa thủ thuật 9. nguyên tắc gây ứng suất sơ bộ.
Ví dụ :
1-Các phương tiện báo cháy, phòng cháy, chữa cháy.
2- Các phao, xuồng c ấp cứu trên các tàu thủy.
3- Phi công mang dù.
4- các loại cầu chì, van chốt an toàn.
5-Các loại chuông đèn báo sự nguy hiểm.
6- Các loại kính khi bị vỡ thành những mảnh tròn thay vì những mảnh sắt nhọn
7- Các loại quỹ lương thực, hàng hoá, tiền...dự phòng
8- Các biện pháp phòng tránh bệnh (chủng ngừa, rửa tay, khám định kỳ......).
9- các biện pháp phòng tội phạm
10- Các đường hầm có đường cứu nạn hai bên phòng bị nước tràn vào hay cháy
nổ...thì có nơi ẩn nấp.
11- Các cơ chế, kịch bản...ứng phó với thiên tai, khủng bố, bạo động...c ủa chính
phủ.
Chuyện vui:
Nhà khoa học A. Giliaropski thường bực mình vì nhiều người mượn sách c ủa ông mà
không trả lại.
Ông nghĩ ra một cách bảo vệ sách. Trên mỗi trang đầu của cuốn sách, ông đều ghi
sẵn dòng chữ:
“Quyển sách này lấy cắp từ thư viện của A. Giliaropski”
Từ đó trở đi, sách được trả lại nhanh chóng.
12. Nguyên tắc đẳng thế
Nội dung
Thay đổi điều kiện làm việc để không phải nâng lên hay hạ xuống các đối tượng
Giả i thích:
Sưu tầm : hcmshare.com
Quỹ tích c ủa những điểm có cùng một thế năng, gọi là mặt đẳng thế. Trong vật lý
người ta đã chứng minh được rằng, một vật chuyển động trên mặt đẳng thế thì
không sinh công.
Nhận xét:
1-Nghĩa đen c ủa nguyên tắc này là trong điều kiện làm việc có lực trọng trường của
trái đất, cần làm như thế nào đó để mọi thứ xảy ra trên cùng một độ cao (mặt đẳng
thế là các mặt cầu, đồng tâm với trái đất), tránh nâng lên, hạ xuống, thay đổi độ cao
trong quá trình làm việc. Vì như vậy sẽ mất thêm năng lượng.
2-Tinh thần chung c ủa nguyên tắc này là phải đạt được kết quả cần thiết với năng
lượng, chi phí ít nhất. Góp phần bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên năng
lượng hiệu quả.
3-Tuy thế giới xung quanh c ực kỳ đa dạng nhưng giữa chúng có những cái chung,
những cái ít bị thay đổi theo thời gian. Về mặt nhận thức, cần chú ý đặc biệt đến
những cái đó, ví dụ, các định luật bảo toàn.
4-Về cách nhìn, cách tiếp cận, đánh giá, xây dựng các c ấu trúc, c ần xuất phát từ
những quy luật có phạm vi áp dụng lớn: dĩ bất biến ứng vạn biến.
Các thí dụ:
- Các loại đồ dùng, vật dụng có gắn bánh xe như: túi vali, bàn, ghế, tủ,….
- Dùng băng tải thay cho c ần cẩu và ôtô.
- Dùng các ống dẫn, đặt cùng một độ cao
- Tại các nhà ga, người ta làm sân ga bằng với chiều cao c ủa sàn tàu, để hành khách
dễ dàng ra, vào các toa tàu.
- Đường lên núi làm theo kiểu xoáy trôn ốc để đường dốc thoai thoải, dễ leo.
- Công tắc điện xe máy đặt ở tay lái thay vì đặt ở dưới thấp gần bộ điện, để người sử
dụng không phải cúi xuống khi thao tác.
- Các bảng điện, bảng đồng hồ điều khiển, bảng thông báo,… đặt đúng với tầm nhìn.
- Người đan len khi phải đan cùng một lúc vài cuộn len thường phải chỉnh các cuộn
len cho đừng lăn đi xa hoặc phải gỡ rối. Người ta lập 1 cái hộp đựng các cuộn len vào
đó, mỗi cuộn là 1 ngăn, trên nắp hộp đục lỗ, mỗi sợi len của 1 cuộn len đi qua 1 lỗ
đó.
Sưu tầm : hcmshare.com
- Các ống cấp nước nóng cho các nhà máy và khu dân cư thường phải chôn sâu dưới
đất, do vậy tốn nhiều công sức của người và năng lượng dùng cho máy. Các kỹ su
thuộc tập đoàn LOKHYA (Phần Lan) chế tạo một loại ống mới, chỉ cần đặt cách mặt
đất 40cm là đủ, không bị mất nhiệt ngay cả khi trời lạnh. Ống mới từ hai ống ghép
lại, làm bằng sắt tráng kẽm, cách nhiệt bằng bông thuỷ tinh và bao bọc bởi vật liệu
xốp (độ xốp 94%), c ứng. Ngoài cùng là lớp vỏ chịu nước có độ dày 5mm. Kết cấu có
tuổi thọ và độ bền cao, nhẹ và rẻ.
Chuyện vui:
Khi A.Einstein di cư sang Mỹ sống ở NewYork, tình c ờ ông gặp một người quen. Người
ấy khuyên ông: Ngài Einstein, ngày nên mua ngay chiếc áo mới đi. Áo ngài đã cũ
lắm rồi. Einstein trả lời: Để làm gì? Cả NewYork này có ai biết tôi đâu.
Một thời gian sau, cũng chính người đó gặp lại Einstein ở NewYork và Einstein vẫn
mặc chiếc áo khoác cũ trước đây. Người ấy lại khuyên ông mua chiếc áo mới.
Einstein trả lời: Để làm gì? Cả NewYork này ai cũng biết tôi cả.
13. Nguyên tắc đả o ngược
a/ Nội dung:
- Thay vì hành động như yêu c ầu bài toán, hãy hành động ngược lại (ví dụ: không
làm nóng mà làm lạnh đối tượng).
- Làm phần chuyển động của đối tượng (hay môi trường bên ngoài) thành đứng yên
và ngược lại, phần đứng yên thành chuyển động.
- Lật ngược đối tượng
b/ Nhận xét:
- Hiện thực khách quan gồm các mặt đối lập. Trong một số hoàn c ảnh nhất định, xét
theo mối quan hệ đối với mình, con người chỉ sử dụng một mặt đối lập vì nó đem lại
ích lợi, lâu dần, hình thành tính ì tâm lý, không cho phép người ta thấy và sử dụng
mặt đối lập kia cũng có ích lợi của nó.
- Việc xem xét khả năng lật ngược vấn đề, trên thực tế, là xem xét “nửa kia” c ủa
hiện thực khách quan nhằm mục đích tăng tính bao quát, toàn diện, đầy đủ và khắc
phục tính ỳ tâm lý.
- Về mặt suy nghĩ, khi giải bài toán cho trước (bài toán thuận) người giải nên xem
xét thêm khả năng giải bài toán ngược và khả năng đem lại lợi tích của lời giải bài
toán ngược trong những điều kiện, hoàn c ảnh cụ thể nào, để tận dung nó.
- Làm ngược lại có thể cho đối tượng có thêm những chức năng, tính chất, khả năng
mới.
c/ Các thí dụ: