Giao án dạy học theo chủ đề văn 9

  • 37 trang
  • file .docx
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
Ngày soạn : 14/8/2017
Ngày dạy : 16/8/2017
đến 19/8/ 2017
Tiết : 3,4,5 Chủ đề 1 : Các phương châm hội thoại
I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Qua 3 tiết học theo chủ đề HS nắm được:
1. Kiến thức:
- Nội dung phương châm về lượng, phương châm về chất
- Nội dung các phương châm quan hệ, phương châm cách thức, phương châm lịch
sự.
- Nắm được mối quan hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và các tình huống
hội thoại giao tiếp.
- Hiểu được phương châm hội thoại không phải là những quy định bắt buộc trong
mọi tình huống giao tiếp - vì nhiều lý do khác nhau - các phương châm hội thoại
đôi khi không được tuân thủ.
2. Kĩ năng
- Nhận biết và phân tích cách sử dụng phương châm về lượng, phương châm về
chất trong một tình huống giao tiếp cụ thể.
- Vận dụng phương châm về lượng, phương châm về chất trong hoạt động giao
tiếp.
- RÌn kü n¨ng sö dông c¸c ph¬ng ch©m nµy trong giao tiÕp
3. Thái độ
- Nhận biết đúng các phương châm trong hội thoại và sử dụng các phương châm
trong hội thoại sao cho đúng.
- Cã ý thøc vận dụng và tuân thủ đúng những phương châm này trong giao tiếp.
- Cã ý thøc häc tËp yªu thÝch m«n tiÕng ViÖt.
4. Năng lực cần hình thành và phát triển:
+ Năng lực chung:
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực giao tiếp.
- Tổng hợp vấn đề
+ Năng lực riêng:
- Giao tiếp tiếng Việt
- Cảm thụ thẩm mĩ.
- Tạo lập văn bản
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1- GV: - Soạn giáo án theo chủ đề, bảng phụ, phiếu học tập.
2- HS: - Soạn bài theo sự hướng dẫn của giáo viên
- Sưu tầm một số ví dụ không tuân thủ các phương châm giao tiếp.
III. CẤU TRÚC CỦA CHỦ ĐỀ:
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
1. Cơ sở hình thành chủ đề: chủ đề được xây dựng từ những nội dung kiến thức
của 3 bài trong sách giáo khoa, thuộc 3 tiết theo phân phối chương trình, cụ thể là:
Bài 1 tiết 3 theo phân phối chương trình
Bài 2 tiết 8 theo phân phối chương trình
Bài 3 tiết 13 theo phân phối chương trình
2. Cấu trúc nội dung chủ đề:
Các mức độ câu hỏi, bài tập
Cấu trúc nội dung chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận
theo từng tiết thấp dụng cao
Tiết 1:
I/Các phương châm hội Nhận biết được Hiểu và biết Biết vận dụng
thoại: các phương tuân thủ các các phương
1/ Phương châm về lượng châm hội thoại phương châm châm hội thoại
2/ Phương châm về chất trong giao tiếp, về lượng vào thực tiễn
3/Phương châm quan hệ các lỗi không về chất, P/C giao tiếp
4/ Phương châm cách thức tuân thủ P/C quan hệ, cách
5/ Phương châm lịch sự. hội thoại trong thức và P/C
giao tiếp lịch sự
Tiết 2
II/ Quan hệ giữa phương Nhận biết được Hiểu cách vận Phân tích tình
châm hội thoại và tình quan hệ giữa dụng các huống sử dụng
huống giao tiếp. Luyện tập phương châm phương châm phương châm
phương châm về lượng và hội thoại với hội thoại phù hội thoại không
chất. tình huống hợp với tình phù hợp , sửa
giao tiếp. huống giao được các lỗi
Những trường tiếp. không tuân thủ
hợp không p/c hội thoại
tuân thủ pcht
Tiết 3 Phân tích tình Tạo dựng
III/ Luyện tập huống, giải hội thoại
- Các phương châm: Quan thích thành ngữ tuân thủ
hệ, cách thức và lịch sự. liên quan tới các
- Phương châm hội thoại và các phương phương
tình huống giao tiếp. châm hội thoại châm
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức: (3P)
2. Kiểm tra bài cũ: (11P)
Tiết 1(4P) : Kiểm tra việc soạn theo chủ đề và chuẩn bị bài của học sinh.
Thế nào là hội thoại? Vai xã hội và lượt lời trong hội thoại? Lấy ví dụ?.
Tiết 2(4P):
- Nêu các phương châm hội thoại đã học? Lấy 1 ví dụ về việc không tuân thủ
phương châm về chất?
Tiết 3(3P): Khi sử dụng các phương châm hội thoại ta cần chú ý điều gì?
Những trường hợp nào không tuân thủ phương châm hội thoại? Lấy ví dụ?
3. Bài mới: (115p)
GV giới thiệu bài(2p):
Vµo bµi: Trong giao tiÕp cã nh÷ng qui ®Þnh tuy kh«ng ®îc nãi ra thµnh lêi nhng
nh÷ng ngêi tham gia vµo giao tiÕp cÇn ph¶i tu©n thñ nÕu kh«ng th× dï c©u nãi
kh«ng m¾c lçi g× vÒ ng÷ ©m, tõ vùng vµ ng÷ ph¸p, giao tiÕp còng sÏ kh«ng thµnh
c«ng. Nh÷ng qui ®Þnh ®îc thÓ hiÖn qua c¸c ph¬ng ch©m héi tho¹i.
Hoạt động của thÇy vµ trß Néi dung cần đạt PTNL
Hoạt động 1(35p). Hướng dẫn HS tìm hiểu về 5 I/ Các phương châm hội thoại
phương châm hội thoại. 1/ Phương châm về lượng
GV yêu cầu HS đọc đoạn đối thoại trong SGKtr8. a.Ví dụ:(SGKtr8,9)
HS đọc truyện “Lợn cưới áo mới” tr9 b. Nhận xét:
Chia lớp làm 2 nhóm, mỗi nhóm suy nghĩ trả lời
một tình huống, cá nhân từng nhóm trả lời, và
phát câu hỏi phản biện lẫn nhau.
Nhóm 1: - Khi giao tiếp, cần nói có nội
- Khi An hỏi: “Học bơi ở đâu?”, ý muốn hỏi điều dung, đúng yêu cầu của giao
gì? Ba trả lời:… “Ở dưới nước”. Câu trả lời có tiếp, không nói thừa, không nói
mang đầy đủ nội dung, ý nghĩa mà An cần hỏi thiếu. ---> Đó là phương châm
không? về lượng.
- CÇn tr¶ lêi nh thÕ nµo?
GV: Em rút ra nhận xét gì về giao tiếp?
Nhóm 2:
- Đọc truyện cười “Lợn cưới áo mới” trong SGK.
Tại sao truyện lại gây cười? lẽ ra anh có “lợn
cưới” và anh có “áo mới” phải hỏi và trả lời như
thế nào?
GV : Như vậy, cần phải tuân thủ yêu cầu nào khi
giao tiếp?
HS đọc ghi nhớ 1SGKtr9 *Ghi nhí 1 : SGK tr9
- GV yêu cầu HS đọc mẩu chuyện“Quả bí khổng 2/ Phương châm về chất
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
lồ” SGK tr9,10 và hỏi: Truyện cười phê phán điều
gì? a.Ví dụ: “Quả bí khổng lồ”
HS suy nghĩ, trả lời SGK tr9,10
- NÕu kh«ng biÕt ch¾c v× sao b¹n nghØ häc , em cã b. Nhận xét: Trong giao tiếp,
tr¶ lêi lµ b¹n bÞ èm kh«ng? không nên nói những điều mà
GV: Như vậy trong giao tiếp có điều gì cần mình không tin là đúng và
tránh? không có bằng chứng xác thực.
HS nêu nhận xét. * Ghi nhí 2 SGK tr10
HS đọc ghi nhớ SGK tr10
GV: Câu thành ngữ “Ông nói gà, bà nói vịt” 3/ Phương châm quan hệ.
dùng để chỉ tình huống hội thoại nào?
HS suy nghĩ, trả lời. a. VÝ dô :
GV: Điều gì xảy ra khi xuất hiện tình huống trong - Ông nói gà, bà nói vịt
hội thoại như vậy? b.Nhận xét:
HS trả lời.
GV: Từ đó em có thể rút ra nhận xét gì trong giao - Khi giao tiếp cần nói đúng vào
tiếp? đề tài mà hội thoại đang đề cập -
HS đọc phần ghi nhớ 3 trong SGK tr21. tránh nói lạc đề.
H·y lÊy mét sè vÝ dô t¬ng tù?
( -N»m lïi vµo- Lµm g× cã hµo nµo * Ghi nhí 3 SGKtr21
- §å ®iÕc- t«i cã tiÕc g× d©u...)
4/Phương châm cách thức
GV: Thành ngữ có câu “Dây cà ra dây muống”,
thành ngữ này dùng để chỉ cách nói như thế nào? a. VÝ dô :
HS trả lời. - Dây cà ra dây muống
GV: Cách nói đó ảnh hưởng như thế nào đến giao - Truyện cười “Mất rồi”
tiếp?
HS thảo luận, trả lời.
GV và HS đọc truyện cười “Mất rồi”
GV : Vì sao ông khách có sự hiểu lầm như vậy?
Lẽ ra cậu bé phải trả lời như thế nào?
HS thảo luận, trả lời.
(Ông khách hiểu lầm vì cậu bé trả lời quá rút gọn. b. NhËn xÐt
Câu rút gọn có thể giúp ta hiểu nhanh - giao tiếp -> Khi nói phải rành mạch, rõ
hiệu quả, tuy nhiên phải đủ ý.) ràng, ngắn gọn, tránh nói mơ hồ.
GV: Em rút ra nhận xét gì? * Ghi nhí 4 SGKtr22
GV: Từ đó em có thể rút ra bài học gì?
HS đọc truyện“Ngêi ¨n xin” 5/Phương châm lịch sự
GV: vì sao ông lão ăn xin và cậu bé trong câu a.VÝ dô: truyÖn ng¾n
“Ngêi ¨n xin”
chuyện đều cảm thấy như mình đã nhận được từ b. NhËn xÐt
người kia một cái gì đó? Trong giao tiếp cần tế nhị và tôn
HS suy nghĩ, trả lời. trong người khác
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
GV: Có thể rút ra bài học gì từ câu chuyện này?
(Nguyên tắc giao tiếp:
- Không đề cao quá mức cái tôi.
- Đề cao, quan tâm đến người khác, không làm
phương hại đến thể diện hay lĩnh vực riêng tư của
người khác.) * Ghi nhí 5 SGK 23
HS đọc phần ghi nhớ trong SGK.
Hoạt động 2(5p). Hướng dẫn HS tìm hiểu quan II/ Quan hệ giữa các phương
hệ giữa phương châm hội thoại và tình huống châm hội thoại với tình huống
giao tiếp giao tiếp.
HS đọc truyện cười Chào hỏi trong SGK. a. Ví dụ: truyện cười Chào hỏi
GV: Nhân vật chàng rể có tuân thủ đúng phương trong SGKtr36
châm lịch sự không?Vì sao? b. Nhận xét:
HS trả lời. - Để tuân thủ các phương châm
GV: Vì sao trong tình huống này, cách ứng xử hội thoại, người nói phải nắm
của chàng rể lại gây phiền hà cho người khác? được các đặc điểm của tình
GV: Từ đó em rút ra bài học gì? huống giao tiếp (Nói với ai? Nói
(Hết t1 chuyển t2) khi nào? Nói ở đâu? Nhằm mục
đích gì?).
Hoạt động 3(8p). Tìm hiểu những trường hợp Ghi nhớ 1: SGKtr36
không tuân thủ phương châm hội thoại. III/ Những trường hợp không
GV nêu vấn đề ví dụ 1, HS trả lời. tuân thủ phương châm hội
- HS đọc ví dụ 2 tr37. thoại.
GV: Câu trả lời của Ba có đáp ứng nhu cầu thông 1.Ví dụ 1,2,3,4 SGKtr37
tin đúng như An mong muốn không? Trong câu b. Nhận xét
trả lời của Ba, phương châm hội thoại nào đã - Người nói vô ý vụng về thiếu
không được tuân thủ? văn hóa giao tiếp.
HS thảo luận, trình bày ý kiến.
GV: Vì sao Ba lại trả lời như vậy?
HS trả lời. - Người nói phải ưu tiên cho
GV nêu vấn đề: Khi bác sĩ nói với bệnh nhân mắc một phương châm hội thoại
chứng bệnh nan y về tình trạng sức khỏe của họ khác hay một yêu cầu quan
thì phương châm hội thoại nào có thể không được trọng hơn.
tuân thủ? Vì sao bác sĩ phải làm như vậy?
HS thảo luận, trình bày ý kiến. - Gây chú ý, hiểu theo một hàm
Gv: Khi nói “Tiền bạc chỉ là tiền bạc” thì có phải ý khác.
người nói không tuân thủ phương châm về lượng
hay không?
Hs trả lời.
Gv: Phải hiểu ý nghĩa của câu này như thế nào?
Hs trả lời.
Gv: Mục đích của cách nói này là gì?
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
(Tiền bạc chỉ là phương tiện để sống chứ không
phải là mục đích sống của con người. Nếu xét về * Ghi nhớ SGK tr37
nghĩa hiển ngôn thì câu này không tuân thủ
phương châm về lượng vì nó dường như không
cho người nghe thêm một thông tin nào. Nhưng
nếu xét nghĩa hàm ẩn thì câu này vẫn đảm bảo
phương châm về lượng.
Hs đọc phần Ghi nhớ 6 trong SGK 37 IV. Luyện tập
Ho¹t ®éng 4(65p) : Híng dÉn HS luyÖn tËp
GV chọn bài, chia nhóm và gợi ý, hướng dẫn HS Bài tập 1:a- thõa côm tõ “ nu«i
thực hiện. ë nhµ”
Bµi 1tr10 b- Thõa “ cã hai c¸nh”
? Ph©n tÝch lçi trong c¸c c©u bµi tËp 1. - Trâu là một loài gia súc.
- Én là một loài chim.
Bµi 2tr10: Bài tập 2:
? Chän tõ ng÷ thÝch hîp ®iÒn vµo chç trèng. a) Nói có căn cứ chắc chắn là
nói có sách, mách có chứng.
C¸c tõ ng÷ ®ã liªn quan ®Õn ph¬ng ch©m héi tho¹i b) Nói sai sự thật một cách cố ý,
nµo? nhằm che giấu điều gì đó là nói
dối.
( Thuéc ph¬ng ch©m héi tho¹i vÒ chÊt(tu©n thñ a, c) Nói một cách hú họa, không
hoÆc vi ph¹m b,c,d,e p/c vÒ chÊt)
có căn cứ là nói mò.
d) Nói nhảm nhí, vu vơ là nói
nhăng, nói cuội.
Bµi 3tr11: NhËn xÐt truyÖn cêi? Ph¬ng ch©m héi e) Nói khoác lác, làm ra vẻ tài
tho¹i nµo kh«ng ®îc tu©n thñ?
giỏi hoặc nói những chuyện
bông đùa, khoác lác cho vui là
nói trạng.
bµi 3 : Råi cã nu«i ®îc kh«ng
Bµi 4tr11 -> Ngêi nãi ®· kh«ng tu©n thñ
? Gi¶i thÝch c¸ch diÔn ®¹t ë bµi tËp 4. ph¬ng ch©m vÒ lîng( hái thõa)
Bµi 4:a- Ngêi nãi muèn ®a ra
mét nhËn ®Þnh , mét th«ng tin
nhng cha ch¾c ch¾n, ®Ó ®¶m
b¶op/c vÒ chÊt ngêi nãi cÇn ph¶i
dïng c¸ch diÔn ®¹t trªn ®Ó th«ng
b¸o cho ngêi nghe tÝnh x¸c thùc
cña th«ng tin cha ®îc kiÓm
chøng
Bµi 5tr11 b- Nh t«i ®· tr×nh bµy , nh mäi
? gi¶i thÝch thµnh ng÷. cho biÕt nã cã liªn quan ngêi ®· biÕt-> ®Ó nhÊn m¹nh
®Õn p/c héi tho¹i nµo? hay chuyÓn ý , dÉn ý ®¶m b¶o
p/c vÒ lîng.
- C·i chµy c·i cèi- > cè tranh c·i nhng kh«ng cã Bµi 5:
lÝ lÏ g× c¶. - ¡n ®¬m nãi ®Æt-> vu khèng
- Khua m«i móa mÐp-> nãi ba hoa , kho¸c l¸c ph« ®Æt ®iÒu, bÞa chuyÖn cho ngêi
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
tr¬ng kh¸c
- Nãi d¬i nãi chuét-> nãi l¨ng nh¨ng, linh tinh - ¨n èc nãi mß -> Nãi kh«ng cã
kh«ng x¸c thùc c¨n cø
- Høa h¬u høa vîn-> høa ®Ó ®îc lßng råi kh«ng - ¨n kh«ng nãi cã->vu khèng bÞa
thùc hiÖn lêi høa ®Æt
-> ChØ c¸ch nãi, néi dung nãi kh«ng tu©n thñ ph-
¬ng ch©m vÒ chÊt cÇn tr¸nh trong giao tiÕp.
(hết t2 chuyển t3)
HS lµm bµi 1tr23:
? Cha «ng ta khuyªn d¹y ®iÒu g× qua nh÷ng c©u Bµi 1tr23:
tôc ng÷ ®ã. - Suy nghÜ lùa chän trong giao
? T×m thªm mét sè c©u tôc ng÷ t¬ng tù. tiÕp
( Chim kh«n kªu tiÕng r¶nh rang. Ngêi kh«n ¨n - Cã th¸i ®é t«n träng lÞch sù
nãi dÞu dµng dÔ nghe víi ngêi ®èi tho¹i
- Ch¼ng ®îc miÕng thÞt miÕng x«i. Còng ®îc lêi
nãi cho ngu«i tÊm lßng)
-HS lªn b¶ng lµm bµi tËp 2
Cho vÝ dô: -Em kh«ng ®Õn nçi đen l¾m ( thùc ra lµ Bµi 2 tr23:
rÊt ®en) - PhÐp tu tõ cã liªn quan ®Õn
-¤ng kh«ng dîc kháe l¾m( thùc ra lµ «ng ®ang ph¬ng ch©m héi tho¹i nµy lµ nãi
èm) gi¶m nãi tr¸nh
Ch©m häc còng t¹m ®îc ®Êy chø ( cha häc tèt) Bµi 3 tr23:
Bài 3 tr23 a- Nãi m¸t b- Nãi hít
? Chän tõ thÝch hîp ®iÒn vµo « trèng.( liªn quan c- Nãi mãc d- Nãi leo
tíi ph¬ng ch©m lÞch sù, c¸ch thøc) e- Nãi ra ®Çu ra ®òa
Bµi 4 tr23:
Bµi 4 tr23: a. Khi ngêi nãi muèn hái mét
vÊn ®Ò nµo ®ã kh«ng thuéc ®Ò
? VËn dông ph¬ng ch©m héi tho¹i ®· häc ®Ó gi¶i tµi trong trao ®æi( Ph¬ng ch©m
thÝch v× sao ngêi nãi ®«i khi ph¶i dïng nh÷ng quan hÖ)
c¸ch nãi... b. Ngêi nãi muèn ngÇm xin lçi
tríc ngêi nghe vÒ nh÷ng ®iÒu
m×nh s¾p nãi ( Ph¬ng ch©m lÞch
Bµi 1 tr38: sù )
Câu trả lời của ông bố không tuân thủ phương Bµi1tr38: kh«ng tu©n thñ ph¬ng
châm hội thoại nào? Phân tích để làm rõ sự vi ch©m c¸ch thøc v× víi cËu be 3
tuæi th× “ tuyÓn tËp truyÖn ng¾n
phạm ấy? nam Cao” lµ m¬ hå viÓn v«ng,
víi ngêi lín th× ®©y cã thÓ lµ c©u
Bµi 2 tr38: tr¶ lêi ®óng
Bµi 2 tr38: kh«ng tu©n thñ ph-
Thái độ và lời nói của Chân, Tay, Tai, Mắt đã vi ¬ng ch©m lÞch sù- > dÉn tíi sù
v« lÝ v× kh¸ch ®Õn nhµ ph¶i chµo
phạm phương châm hội thoại nào trong giao tiếp? hái råi míi nãi chuyÖn , ë ®©y
Việc không tuân thủ phương châm ấy có lí do th¸i ®é vµ c¸ch nãi chuyÖn cña
chính đáng không ? Vì sao? kh¸ch thËt hå ®å ch¼ng cã c¨n
cø g× c¶
4. Cñng cè (3p): GV khắc sâu nội dung chủ đề bài học.
Tiết 1(1p): - Hãy nhắc lại những phương châm hội thoại em vừa học?
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
Tiết 2(1p): -Nêu những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại
trong giao tiếp ? Khái quát kiến thức chủ đề bằng bản đồ tư duy?
Tiết 3(1p)
C©u chuyÖn sau ngêi nh©n viªn ®· vi ph¹m ph¬ng ch©m héi tho¹i nµo ? v× sao?
"HÕt bao l©u" (truyÖn cêi T©y Ban Nha)
Mét bµ giµ tíi phßng b¸n vÐ m¸y bay hái:
- Xin lµm ¬n cho biÕt tõ Madrid tíi Mªhic« bay hÕt bao l©u?
Nh©n viªn ®ang bËn ®¸p: - 1 phót nhÐ.
- Xin c¶m ¬n! - Bµ giµ ®¸p vµ ®i ra.
5. Hướng dẫn học ở nhà(3p):
Tiết 1(1p):
- Hiểu và vận dụng 5 phương châm hội thoại vào giao tiếp thực tiễn
Tiết 2(1p):
- Nhớ một số trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại
- Chuẩn bị phần bài tập của tiết 1
Tiết 3(1p):
- Hoàn thành các bài tập vào vở bài tập
- Chuẩn bị bài đấu tranh cho một thế giớ hòa bình.
.....................................................................................................................
Ngµy so¹n :23/8/2017
Ngµy d¹y : 25/8/20117
Đến 30/8/2017
Tiết 8,9,10,11 Chủ đề 2:
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT, YẾU TỐ MIỂU TẢ
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I. Mục tiêu cần đạt: Qua 4 tiết học theo chủ đề HS nắm được
1. Kiến thức
- Văn bản thuyết minh và các phhương pháp thuyết minh thường dùng.
- Hiểu vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
- Vai trò của các yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.
2. Kỹ năng:
- Sử dụng các biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả khi dựng đoạn văn
trong văn bản thuyết minh.
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
- Lập dàn ý chi tiết cho bài văn thuyết minh (có sử dụng một số biện pháp
nghệ thuật) về một đồ dùng.
- Rèn luyện kỹ năng kết hợp thuyết minh với miêu tả trong bài văn thuyÕt minh
- KÜ n¨ng diÔn ®¹t , tr×nh bµy mét vÊn ®Ò tríc tËp thÓ.
3. Thái độ:
- Cã th¸i ®é tÝch cùc trong häc v¨n thuyÕt minh
- Qua giờ luyện tập, giáo dục HS tình cảm gắn bó với quê hương - yêu thương
loài vật.
- Tham gia các hoạt động trong bài học theo hướng phát triển năng lực
4. Năng lực cần hình thành và phát triển:
+ Năng lực chung:
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác.
+ Năng lực riêng:
- Giao tiếp tiếng Việt
- Cảm thụ thẩm mĩ.
- Tạo lập văn bản
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1- GV: - Soạn giáo án theo chủ đề, bảng phụ, phiếu học tập.
2- HS: - Soạn bài theo sự hướng dẫn của giáo viên
- xem lại kiến thức về văn bản thuyết minh đã học ở lớp 8.
- Sưu tầm một số đoạn văn có sử dụng yếu tố miêu tả và biện pháp nt.
III. CẤU TRÚC CỦA CHỦ ĐỀ:
1. Cơ sở hình thành chủ đề: chủ đề được xây dựng từ những nội dung kiến thức
của 4 bài trong sách giáo khoa, thuộc 4 tiết theo phân phối chương trình, cụ thể là:
Bài 1 tiết 4 theo phân phối chương trình
Bài 2 tiết 9,10 theo phân phối chương trình
Bài 1 tiết 5 theo phân phối chương trình
2. Cấu trúc nội dung chủ đề:
Các mức độ câu hỏi, bài tập
Cấu trúc nội dung chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận
theo từng tiết thấp dụng cao
Tiết 1:
I/ Sử dụng một số biện pháp Nhận biết được Hiểu và biết
nghệ thuật trong văn TM một số biện sử dụng biện
pháp nghê pháp kể
thuật thường chuyện, nhân
dụng trong bài hóa, ẩn dụ
TM trong khi làm
bài văn TM
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
Tiết 2
II/ Sử dụng yếu tố miêu tả Nhận biết được Hiểu ý nghĩa
trong văn TM từ ngữ, câu văn tác dụng của
miêu tả trong các yếu tố
TM miêu tả trong
bài TM
Tiết 3 Biết phân tích Viết đoạn
III/ Luyện tập sử dụng một giá trị nghệ văn TM
số biện pháp nghệ thuật thuật của các có sử
trong văn TM biện pháp nghệ dụng biện
thuật trong pháp so
đoạn văn TM sánh và
nhân hóa
Tiết 4 Phân tích đoạn Viết đoạn
IV/Luyện tập sử dụng yếu văn TM có sử văn TM
tố miêu tả trong văn TM dụng yếu tố có sử
miêu tả dụng yếu
tố MT
IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức: (3P)
2. Kiểm tra bài cũ: (9P)
Tiết 1(1P) : Kiểm tra việc soạn theo chủ đề và chuẩn bị bài của học sinh.
- Nhắc lại 6 phương pháp thuyết minh đã học ở lớp 8?
Tiết 2(2P):
- Để viết được bài văn thuyết minh hay theo em phải viết như thế nào ? Đọc một
câu văn trong bài thuyết minh của em có sử dụng biện pháp nhân hóa?
Tiết 3(3P): Trình bày phần dàn ý cho đề văn thuyết minh về cái quạt ?
Tiết 4(3P): Làm bài tập 1 tr26 SGK
3. Bài mới: (160p)
Vào bài (2p)
ë líp 8 c¸c em ®· ®îc häc vÒ v¨n b¶n thuyÕt minh. VËy ®Ó v¨n b¶n thuyÕt minh
cã søc thuyÕt phôc cao, ngoµi viÖc dïng c¸c ph¬ng ph¸p ®· kÓ trªn th× cÇn cã
yÕu tè nµo n÷a, tiÕt häc h«m nay sÏ gióp c¸c em hiÓu ®iÒu ®ã.
Hoạt động của thÇy vµ trß Néi dung cần đạt PTNL
Hoạt động 1(40p). Hướng dẫn HS tìm I.Sử dụng một số biện pháp nghệ
hiểu cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
thuật trong văn bản thuyết minh
HS đọc văn bản trong SGK : Hạ Long đá a) Ví dụ: SGK tr12
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
và nước.
GV : Đây là một bài văn thuyết minh. b)Nhận xét:
Theo em, bài văn này thuyết minh đặc Bài văn thuyết minh về sự kì lạ cña ®¸
điểm gì của đối tượng? vµ níc ë H¹ Long-> vÊn ®Ò tr×u tîng,
HS thảo luận, nêu nhận xét. b¶n chÊt cña sinh vËt.
GV : Hãy tìm trong trong văn bản : tác giả
có sử dụng phương pháp liệt kê về số Trong văn bản, tác giả không sử dụng
lượng và quy mô của đối tượng không? phép liệt kê về số lượng và quy mô của
GV: để thuyết minh về sự kì lạ của Hạ đối tượng.
Long, tác giả đã sử dụng cách thức nào? Để thuyết minh sự kỳ lạ của Hạ Long,
tác giả tưởng tượng khả năng di chuyển
của nước:
- Có thể để mặc cho con thuyền… bập
bềnh lên xuống theo con triều.
- Có thể thả trôi theo chiều gió…
- Có thể bơi nhanh hơn…
- Có thể, như là một người bộ hành…
Đồng thời tác giả tưởng tượng sự hóa
thân không ngừng của đá tùy theo góc
độ và tốc độ di chuyển của con người
trên mặt nước quanh chúng, hướng ánh
GV: Hãy tìm câu văn khái quát sự kì lạ sáng rọi vào…
của Hạ Long? Câu văn: “chính nước đã làm cho Đá
HS thảo luận, trả lời. sống dậy, làm cho Đá vốn bất động và
vô tri bỗng trở nên linh hoạt, có thể
động đến vô tận, bà có tri giác, có tâm
GV: Tác giả đã sử dụng các biện pháp hồn” là câu khái quát về sự kỳ lạ của
nghệ thuật gì trong bài văn? Hạ Long.
HS thảo luận. Tác giả đã sử dụng các biện pháp nghệ
thuật:
- Nhân hóa.
- Tưởng tượng.
- Liên tưởng.
- Đem lại cảm giác thú vị của cảnh sắc
GV: Từ đó có thể thấy tác dụng của các thiên nhiên.
biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết - Giới thiệu sự kì lạ của Hạ Long “cái
minh là gì? vẫn được gọi là trơ lì, vô tri nhất để thể
hiện cái hồn ríu rít của sự sống”.
HS đọc phần Ghi nhớ1 trong SGKtr13 Nhờ việc sử dụng các biện pháp nghệ
thuật, đối tượng trong văn bản thuyết
minh được thể hiện nổi bật, bài văn
HS đọc văn bản “Cây chuối trong đời thuyết minh trở nên hấp dẫn hơn.
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
sống Việt Nam” tr24 *Ghi nhí1 : SGKtr13
GV: Đối tượng thuyết minh trong văn bản II. Kết hợp thuyết minh với miêu tả
là gì? trong bài văn thuyết minh
HS trả lời. 1.VÝ dô: văn bản tr24 “ C©y chuèi
GV: Nội dung thuyết minh gồm những gì? trong ®êi sèng ViÖt Nam”
Học sinh thảo luận trả lời. 2. NhËn xÐt:
GV: Tác giả đã thuyết minh bằng những - Đối tượng thuyết minh: Cây chuối
phương pháp nào? trong đời sống con người Việt Nam.
* Phương phát thuyết minh: - Nội dung thuyết minh: Vị trí sự phân
Thuyết minh kết hợp với miêu tả cụ thể bố; công dụng của cây chuối, giá trị của
sinh động. quả chuối trong đời sống sinh hoạt vật
Các câu thuyết minh trong văn bản: chất, tinh thần.
- Đoạn 1: các câu 1,3,4, giới thiệu về cây - Những yếu tố miêu tả về cây chuối:
chuối với những đặc tính cơ bản: loài cây Đoạn 1: thân mềm, vươn lên như những
ưa nước, phát triển rất nhanh… trụ cột nhẵn bóng; chuối mọc thành
- Đoạn 2: câu 1, nói về tính hữu dụng của rừng, bạt ngàn vô tận…
cây chuối. Đoạn 3: khi quả chín có vị ngọt và
- Đoạn 3: Giới thiệu quả chuối, các loại hương thơm hấp dẫn; chuối trứng cuốc
chuối và công dụng: khi chín có những vệt lốm đốm như vỏ
+ Chuối chín để ăn. trứng cuốc; những buồng chuối dài từ
+ Chuối xanh để chế biến thức ăn. ngọn
+ Chuối để thờ cúng. * Ghi nhớ 2 tr25
- HS đọc nghi nhớ 2 tr25
( Hết t1 chuyển t2) III/ LuyÖn tËp
Ho¹t ®éng 2(38p): Híng dÉn luyÖn tËp Bµi 1tr14
- HS lªn b¶ng lµm bµi tËp 1tr14 a/ C¸c PP thuyÕt minh:
? §©y cã ph¶i lµ v¨n b¶n thuyÕt minh - §Þnh nghÜa: thuéc hä c«n trïng
kh«ng. Nh÷ng PP thuyÕt minh nµo ®· ®îc - Ph©n lo¹i: C¸c lo¹i ruåi
sö dông? - Sè liÖu: sè vi khuÈn, sè lîng sinh s¶n
- LiÖt kª: M¾t líi, ch©n tiÕt ra chÊt dÝnh.
b/ C¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®îc sö
dông: Nh©n hãa, cã t×nh tiÕt
c/ c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt cã t¸c
dôngg©y høng thó cho b¹n ®äc nhá
T¸c gi¶ ®· sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt tuæi,
thøc.
võa lµ truyÖn vui, võa häc thªm tri
nµo? T¸c dông? Bµi 2tr15
HS ®äc bµi 2 tr15 - Nãi vÒ tËp tÝnh cña chim có díi d¹ng
Cho biÕt néi dung ®îc thuyÕt minh lµ g×? ngé nhËn( ®Þnh kiÕn) thêi th¬ Êu, sau
NhËn xÐt mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®îc sù nhÇm®ilÉn
lín lªn häc míi cã dÞp nhËn thøc l¹i

sö dông. - BiÖn ph¸p nghÖ thuËt: LÊy ngé nhËn
håi nhá lµm ®Çu mèi c©u chuyÖn.
Bµi 1tr26: Th©n chuèi...th¼ng, trßn nh
mét c¸i cét trô mäng níc gîi ra nh÷ng
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
c¶m gi¸c m¸t mÎ, dÔ chÞu
HS làm bài tập1 tr26 - Nân chuèi mµu xanh non cuèn trßn
nh mét bøc th cßn phong kÝn ®ang ®îi
giã më ra
- ChØ ra yÕu tè miªu t¶ trong ®o¹n v¨n. - L¸ chuèi t¬i xanh rên, ìn cong cong
díi ¸nh tr¨ng thØnh tho¶ng l¹i vÉy lªn
phÇn phËt nh mêi gäi ai ®ã trong ®ªm
khuya thanh v¾ng
- L¸ chuèi kh« lãt æ n»m võa mÒm m¹i
võa thoang tho¶ng mïi th¬m d©n d· cø
¸m ¶nh nh÷ng kÎ tha h¬ng
- B¾p chuèi: Mµu ph¬n phít hång ®ung
®a trong giã chiÒu tr«ng gièng nh bóp
löa cña thiªn nhiªn k× diÖu
- Qu¶ chuèi chÝn vµng dËy lªn mïi
HS làm bài tập2 tr26 th¬m ngät ngµo quyÕn rò
Bµi 2: Bµi 3:
- T¸ch...nã cã tai - Qua s«ng Hång , s«ng ®uèng...mît
- ChÐn cña ta kh«ng cã tai mµ.
- Khi mêi ai....rÊt nãng. - L©n ®îc trang trÝ...häa tiÕt ®Ñp
Bµi 3: - Móa l©n rÊt s«i ®éng ...ch¹y quanh
- Bµn cê lµ s©n b·i réng ...qu©n cê
- hai tíng... che läng.
? ChØ ra nh÷ng c©u miªu t¶ trong v¨n b¶n“ - Víi kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh...ch¸y
trß ch¬i ngµy xu©n „ khª
- Sau hiÖu lÖnh...bê s«ng
IV/Thảo luận
- Đề bài: Thuyết minh một trong các đồ
dùng sau: cái quạt, cái bút, cái kéo,
(Hết t2 chuyển t3) chiếc nón.
- Tìm hiểu đề bài:
Hoạt động 3(40p): Hướng dẫn HS Thảo + Yêu cầu : Thuyết minh một trong các
luận nội dung luyện tập tr15 SGK đồ dùng sau: cái quạt, cái bút, cái kéo,
HS đọc lại yêu cầu của đề bài. cái nón.
* Lập dàn ý (Cho bài thuyết mình cái
GV :Đề yêu cầu thuyết minh vấn đề gì? nón):
HS trả lời. 1/ Mở bài :
Giới thiệu vấn đề cần thuyết minh: cái
nón như là người bạn thân thiết với em.
2/ Thân bài:
Giới thiệu về hình dáng, cấu tạo , đặc
GV : Em dự kiến thuyết minh vấn đề gì? điểm, quy tr×nh, gi¸ trÞ kinh tÕ, v¨n
Hãy lập dàn ý cho bài viết. hãa… của cái nón. (Nếu có thể, nêu
HS thực hành viết nháp, trao đổi và bổ thêm: cái nón được ra đời nhờ bàn tay
sung. khéo léo của người thợ như thế nào).
Cái nón gắn với những kỷ niệm học trò
*/ Thuyết minh về cái quạt: và sinh hoạt hằng ngày của em,…
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
1. Mở bài: nêu định nghĩa về cái quạt. 3/ Kết bài:
2. Thân bài: Nêu tình cảm của em với cái nón.
- Nêu công dụng của cái quạt: */ Thuyết minh cái kéo :
+ Để quạt khi trời nóng. 1. Mở bài : Kéo là một trong những
+ Để trang trí. dụng cụ cần thiết cho mỗi gia đình, cơ
+ Để biểu diễn nghệ thuật. quan, xí nghiệp.
- Cấu tạo của cái quạt: 2. Thân bài : + Kéo ra đời từ khi đồ sắt
+ Ốc xoắn: bằng sắt. được sử dụng rộng rãi.
+ Khung quạt: bằng nan, sắt. + Cấu tao kéo bao gồm 2 thân và một
+ Đồ bao bọc: bằng ni lông, giấy. trục xoay cố định.
- Chủng loại: quạt nan, giấy, điện. + Kéo được dùng để cắt giấy, cắt tóc,
- Lịch sử của cái quạt: có từ lâu đời. cắt sắt…
3. Kết bài: bày tỏ cảm nghĩ về chiếc quạt. 3. Kết bài : Cần phải biết cách sử dụng
kéo đúng mục đích
* HS thực hành trước lớp
V/ Tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý.
1.Tìm hiểu đề.
- Thể loại: Thuyết minh
- GV chia nhóm, hướng dẫn HS thực hành - Nội dung thuyết minh: Con trâu ở
viết phần Mở bài, Thân bài hoặc Kết bài. làng quê Việt Nam.
(Hết t3 chuyển t4) 2. Tìm ý - lập dàn ý
Hoạt động4(40p): Hướng dẫn HS tìm Mở bài:
hiểu đề tìm ý phần luyện tập tr28,29 Giới thiệu chung về con trâu trên đồng
HS đọc: ruộng Việt Nam.
§Ò bµi : Con tr©u ë lµng quª ViÖt Nam Thân bài:
HS đọc và nêu yêu cầu của đề bài trong - Con trâu trong đời sống vật chất:
SGK. + Là tài sản lớn của người nông dân
(“Con trâu là đầu cơ nghiệp”): kéo xe,
GV: Theo em với vấn đề này cần phải cày, bừa…
trình bày những ý gì? Nên sắp xếp bố cục + Là công cụ lao động quan trọng…
của bài như thế nào? Nội dung từng phần + Là nguồn cung cấp thực phẩm, đồ mỹ
gồm những gì? nghệ.
HS suy nghĩ, trả lời. - Con trâu trong đời sống tinh thần:
+ Gắn bó với người nông dân như
người bạn thân thiết, gắn bó với tuổi
thơ.
+ Trong các lễ hội đình đám.
Kết luận:
Tình cảm của người nông dân đối với
con trâu.
HS đọc bài thuyết minh khoa hoc về con *Nhận xét về văn bản khoa học trong
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
trâu(SGK). SGK.
GV yêu cầu HS nhận xét cách thuyết - Đơn thuần thuyết minh đầy đủ những
minh. chi tiết khoa học về con trâu - Chưa có
yếu tố miêu tả.
* Xây dựng bài văn thuyết minh có sử
dụng yếu tố miêu tả.
Mở bài:
Hình ảnh con trâu ở làng quê Việt
Nam: đến bất kỳ miền nông thôn nào
đều thấy hình bóng con trâu có mặt
sớm hôm trên đồng ruộng, nó đóng vai
(GV gợi ý để HS có thể đưa yếu tố miêu trò quan trọng trong đời sống nông thôn
tả vào bài văn thuyết minh, ví dụ: Hãy vận Việt Nam.
dụng yếu tố miêu tả trong việc giới thiệu Thân bài:
con trâu). - Con trâu trong nghề làm ruộng: Trâu
GV hướng dẫn HS lần lượt thực hiện từng cày bừa, kéo xe, chở lúa, trục lúa…(cần
phần mở bài, thân bài, kết bài. giới thiệu từng loại việc và có sự miêu
HS cả lớp làm vào vở. tả con trâu trong từng việc đó, vận dụng
Một số HS trình bày dàn ý. tri thức về sức kéo - sức cày ở bài
thuyết minh về con trâu)
GV: Thử nhớ lại hoặc hình dung cảnh con - Con trâu trong một số lễ hội: có thể
trâu ung dung gặm cỏ, cảnh trẻ ngồi trên giới thiệu lễ hội “Chọi trâu” (Đồ Sơn -
lưng trâu thổi sáo,… Hãy viết một đoạn Hải Phòng).
văn thuyết minh kết hợp với miêu tả. - Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn. (Tả
HS trình bày, nhận xét. lại cảnh trẻ ngồi ung dung tren lưng
trâu đang gặm cỏ trên cánh đồng, nơi
triền sông…)
- Tạo ra một hình ảnh đẹp, cảnh thanh
bình ở làng quê Việt Nam.
Kết bài:
Nêu những ý khái quát về con trâu
trong đời sống của người Việt Nam.
Tình cảm của người nông dân, của cá
nhân mình đối với con trâu.
4/ Cñng cè(4p):
Tiết 1: 1p
- HS nh¾c l¹i viÖc sö dông mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt trong v¨n b¶n thuyÕt
minh
BT: §iÒu cÇn tr¸nh khi TM kªt hîp víi sö dông mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt lµ g×?
A.Sö dông ®óng lóc ®óng , ®óng chç.
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
B.KÕt hîp víi c¸c ph¬ng ph¸p thuyÕt minh
C.Lµm lu mê ®ãi tîng thuyÕt minh.
Tiết 2: 1p
- GV cho hs nh¾c l¹i c¸ch vËn dungmét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®Ó lµm bµi
thuyÕt minh cã søc hÊp dÉn.
Tiết 3: 1p
- HS nh¾c l¹i vai trß cña yÕu tè miªu t¶ trong v¨n b¶n thuyÕt minh.
Tiết 4: 1p
- ViÕt hoµn chØnh bµi v¨n
5/ Híng dÉn häc tËp(4p)
Tiết 1(1p): Học kĩ phần lí thuyết
Tiết 2(1p):
- ChuÈn bÞ tríc bµi luyÖn tËp thuyết minh có sử dụng biện pháp nghệ thuật
Tiết 3(1p):
- ChuÈn bÞ tríc bµi luyÖn tËp thuyết minh có sử dụng tếu tố miêu tả
Tiết 4(1p):
- Chuẩn bị viết bài tập làm văn số 1
- Soạn bài : Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển
của trẻ em
```````````````````````````````````````````````````````````````````````````
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
Ngµy so¹n: 16/9/2017
Ngµy d¹y: 18/9/2017
20/9/2017
TiÕt 21,22
Chủ đề 3 : SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:
- Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ.
- Hai phương thức phát triển nghĩa của từ ngữ.
- NhËn biÕt ®îc sù ph¸t triÓn tõ vùng cña mét ng«n ng÷
- HiÓu được ngoài việc phát triển nghĩa của từ vựng, một ngôn ngữ có thể phát
triển bằng cách tăng thêm số lượng các từ ngữ, nhờ:
+ Cấu tạo thêm từ ngữ mới.
+ Mượn từ ngữ của nước ngoài.
2. Kỹ năng:
- Nhận biết ý nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản.
- Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các tu từ ẩn dụ, hoán
dụ.
- RÌn kÜ n»ng më réng vèn tõ vµ gi¶i thÝch nghÜa cña tõ míi.
- HiÓu nghÜa c¸ch sö dông c¸c tõ HV ®îc chó thÝch trong c¸c v¨n b¶n
- BiÕt nghÜa cña 50 yÕu tè H¸n ViÖt th«ng dông xuÊt hiÖn nhiÒu trong c¸c bµi
häc L9
3. Thái độ:
- Cã ý thøc trau dåi vèn tõ cho b¶n th©n để mở rộng vốn từ .
- Cã ý thøc lựa chọn và sử dụng từ phù hợp với mục đích giao tiếp.
4. Năng lực cần hình thành và phát triển.
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
- Năng lực chung:
+ Năng lực hợp tác
+Năng lực tự học
+Năng lực giải quyết vấn đề
+ Năng lực sáng tạo
- Năng lực riêng:
+ Năng lực giao tiếp TV
+ Năng lực tự điều chỉnh hành vi( tự quản bản thân).
+ Năng lực cảm thụ thẩm mĩ.
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, phiếu BT, bảng phụ.
2. Học sinh: SGK, vở ghi.
III. CẤU TRÚC CỦA CHỦ ĐỀ:
1. Cơ sở hình thành chủ đề: chủ đề được xây dựng từ những nội dung kiến thức
của 2 bài trong sách giáo khoa, thuộc 2 tiết theo phân phối chương trình, cụ thể là:
Bài 4 tiết 21 theo phân phối chương trình
Bài 5 tiết 25 theo phân phối chương trình
2. Cấu trúc nội dung chủ đề:
Các mức độ câu hỏi, bài tập
Cấu trúc nội dung chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận
theo từng tiết thấp dụng cao
Tiết 1:
I/Sự phát triển của từ vựng Nhận biết được Hiểu 3 cách Biết vận dụng
1/ Sự biến đổi và phát triển nguyên nhân phát triển từ các cách phát
nghĩa của từ ngữ thúc đẩy sự vựng, phát triển từ để tạo
2/ Tạo từ ngữ mới phát triển của triển nghĩa từ mới. Nhận
3/Mượn từ ngữ của tiếng vốn từ vựng của từ vựng xét về từ vựng
nước ngoài TV trên cơ sở của một ngôn
nghĩa gốc, ngữ.
phương thức
ẩn dụ và hoán
dụ, mượn từ
và tạo từ ngữ
mới
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Giáo án dạy học theo chủ đè ngữ văn 9 Năm học 2017- 2018
Tiết 2 Biết phân
II/ Luyện tập Nhận biết được Hiểu cách Tạo từ mới trên tích giá
nghĩa gốc và dùng nghĩa cơ sở đã được trị biểu
nghĩa chuyển chuyển của học 3 cách phát cảm của
của một từ một số từ triển từ vựng một số từ
trong văn dùng theo
cảnh cụ thể nghĩa
chuyển
IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1/ æn ®Þnh(1p)
2/ KiÓm tra (5p): ? Em hiÓu thÕ nµo lµ hội thoại. LÊy vÝ dô?
3/ Bµi míi (80p)
Vµo bµi : Ng«n ng÷ lµ mét hiÖn tîng x· héi, nã kh«ng ngõng biÕn ®æi theo sù
vËn ®éng cña x· héi. Sù ph¸t triÓn cña tiÕng ViÖt còng nh ng«n ng÷ nãi chung ®îc
thÓ hiÖn trªn c¶ 3 mÆt : ng÷ ©m, tõ vùng , ng÷ ph¸p. Bµi häc h«m nay c¸c em sÏ ® îc
biÕt ®Õn sù ph¸t triÓn cña tiÕng ViÖt vÒ mÆt tõ vùng .
Giáo viên: Mai Thị Minh Trường THCS Hoa Sơn
Hoạt động của thầy và trò Néi dung cần đạt PTNL
Hoạt động 1(7p). Tìm hiểu sự biến đổi, I. Sự biến đổi, phát triển nghĩa của
phát triển
Giáo nghĩa
án dạycủa từtheo
học ngữ.chủ đè ngữ văn 9 từ ngữ Năm học 2017- 2018
HS đọc ví dụ trong SGK. 1. Ví dụ: SGK
Ví dụ 1
Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế.
GV: Từ “kinh tế” ở đây có nghĩa như thế NhËn xÐt:
nào?
HS trả lời. - Từ “kinh tế” là hình thức nói tắt từ
NL giao tiếp TV
từ “kinh bang tế thế” có nghĩa là trị
nước cứu đời. Có cách thể hiện khác
là: kinh thế tế dân (trị đời cứu nước).
GV: Ngày nay từ kinh tế có được hiểu như Cả câu thơ ý nói tác giả ôm ấp hoài
nghĩa cụ Phan đã dùng không? bão: Trông coi việc nước - cứu giúp
HS thảo luận, trả lời. người đời.
( Kh«ng dïng mµ dïng víi nghÜa hÑp h¬n (Hoµi b·o cøu níc cña nh÷ng ngêi
chØ ho¹t ®éng l®sx vµ sö dông cña c¶i vËt yªu níc)
chÊt)
- “Kinh tÕ” ngµy nay lµ chØ ho¹t ®éng
GV: Qua đó em có nhận xét gì về nghĩa l®sx vµ sö dông cña c¶i vËt chÊt)
của từ?
->Nghĩa của từ không phải là bất
HS đọc ví dụ 2 và chú ý từ in đậm. biến, nó có thể biến đổi theo thời
GV: Hãy xác định nghĩa của hai từ xuân, gian: có những nghĩa cũ bị mất đi,
tay trong các câu trên. Trong các nghĩa đó, đồng thời nghĩa mới được hình thành.
nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa
chuyển? Ví dụ 2: SGK
HS thảo luận, trả lời. NhËn xÐt:
a) (chơi) xuân: mùa chuyển tiếp giữa
GV: Em có nhận xét gì về nghĩa của từ và đông sang hạ
phương thức phát triển nghĩa của từ?HS (ngày) xuân: tuổi trẻ (chuyển nghĩa:
®äc ghi nh¬ SGK tu từ ẩn dụ).
b) (trao tay) Bộ phận của
Tay cơ thể
(tay buôn) Người chuyên
hoạt động hay
giỏi về một
môn, một
nghề nào đó
(chuyển nghĩa ho¸n
dô)
Ho¹t ®éng 2(7p): Híng dÉn HS tìm hiểu
sự pt của từ ngữ bằng cách tạo từ ngữ Ghi nhí1tr 56 : SGK
mới II/ Tạo từ ngữ mới
GV nêu yêu cầu trong SGK: Tìm từ ngữ 1. VÝ dô : SGK
mới, giải thích ý nghĩa của từ ngữ đó. 2. NhËn xÐt
VÝ dô 1: T¹o theo mÉu x+y ( x,y lµ
HS thảo luận,Giáo viên: Mai Thị Minh
trả lời. tõ ghÐp) Trường THCS Hoa Sơn
( theo kÜ thuËt ®éng n·o) - Điện thoại di dộng: điện thoại vô
tuyến nhỏ mang theo người, được sử