Giải pháp tăng cường hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục ở thành phố hà nội

  • 109 trang
  • file .doc
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
Lêi nãi ®Çu
Sù nghiÖp gi¸o dôc cña nhµ níc vµ toµn d©n cã mét vÞ trÝ
®Æc biÖt trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña mçi quèc
gia . Gi¸o dôc chÝnh lµ nÒn t¶ng v¨n ho¸ , lµ c¬ së h×nh thµnh
nh©n c¸ch , phÈm chÊt vµ ý thøc cña mçi c¸ nh©n trong x· héi .
Ngµy nay trong thêi kú ®æi míi , ®Êt níc ®ang ra søc ®Ó
ph¸t triÓn tr¸nh nguy c¬ tôt hËu , ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ -
hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc nh»m môc tiªu d©n giµu níc m¹nh , x· héi
c«ng b»ng v¨n minh th× vai trß cña gi¸o dôc ®îc nhËn thøc ®Çy
®ñ h¬n bao giê hÕt . T¹i §¹i héi §¶ng lÇn VIII còng ®· kh¼ng
®Þnh : “… ph¶i thùc sù coi gi¸o dôc lµ quèc s¸ch hµng ®Çu …”
“ … tõng bíc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ tri thøc …” . T¹i ®¹i héi IX
®· x¸c ®inh : “ §Çu t cho gi¸o dôc lµ ®Çu t ph¸t triÓn “ .
Víi vai trß qu¶n lý cña m×nh nhµ níc ®· sö dông nhiÒu c«ng
cô , biÖn ph¸p ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh
kinh tÕ – x· héi . Trong ®ã NSNN ®îc coi lµ c«ng cô cã vai trß
®Æc biÖt quan träng ®Ó gióp nhµ níc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng
®ã th«ng qua viÖc sö dông c¸c chÝnh s¸ch thu chi ng©n s¸ch .
1
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
Chi ng©n s¸ch cho lÜnh vùc gi¸o dôc lµ mét trong nh÷ng
néi dung lín cña ng©n s¸ch nhµ níc . Hµng n¨m ng©n s¸ch nhµ
níc ®Çu t mét kho¶n kinh phÝ rÊt lín cho gi¸o dôc , nhng nguån
kinh phÝ ®ã cßn khiªm tèn so víi yªu cÇu hiÖn nay V× vËy viÖc
hoµn thiÖn vµ ®æi míi vÒ sö dông vµ tæ chøc qu¶n lý kinh phÝ
cho gi¸o dôc lµ mét vÊn ®Ò quan träng , cÊp thiÕt nhng kh«ng
kÐm phÇn phøc t¹p , khã kh¨n .
Qua qu¸ tr×nh thùc tËp , nghiªn cøu vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn ,
em ®· chän ®Ò tµi : Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý
chi ng©n s¸ch nhµ níc cho sù nghiÖp gi¸o dôc ë thµnh
phè Hµ Néi .
KÕt cÊu bµi viÕt gåm 3 phÇn chÝnh :
Ch¬ng I : Lý luËn chung vÒ ng©n s¸ch nhµ níc vµ sù
cÇn thiÕt qu¶n lý chi ng©n s¸ch nhµ níc cho sù nghiÖp
gi¸o dôc ë níc ta .
Ch¬ng II : Thùc tr¹ng c«ng t¸c qu¶n lý chi ng©n s¸ch
nhµ níc cho gi¸o dôc ë thµnh thµnh phè Hµ Néi .
Ch¬ng III : Mét sè gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n
lý chi NSNN cho gi¸o dôc ë thµnh phè Hµ Néi .
Víi sù gióp ®ì cña c¸c thÇy c« gi¸o khoa Ng©n hµng – Tµi
chÝnh trêng §¹i häc Kinh tÕ quèc d©n Hµ Néi , sù híng dÉn trùc
tiÕp cña thÇy – Gi¸o s tiÕn sÜ Cao Cù Béi , cïng sù híng dÉn
nhiÖt t×nh cña tËp thÓ c¸n bé cña Phßng HCSN-Së Tµi chÝnh –
2
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
VËt gi¸ Hµ Néi nhng víi t c¸ch lµ mét sinh viªn tr×nh ®é nghiªn
cøu cha s©u thêi gian thùc tËp kh¸ hÑp nªn bµi viÕt kh«ng
tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt vµ h¹n chÕ . V× vËy, em kÝnh mong
sù phª b×nh , gãp ý cña thÇy gi¸o ®Ó bµi viÕt nµy ®îc tèt
h¬n .
Em xin
ch©n thµnh c¶m ¬n !
Ch¬ng I :
lý luËn chung vÒ ng©n s¸ch nhµ níc vµ sù cÇn
thiÕt qu¶n lý chi ng©n s¸ch nhµ níc cho gi¸o dôc ë
níc ta .
I . B¶n chÊt vµ vai trß cña ng©n s¸ch nhµ níc trong nÒn
kinh tÕ thÞ trêng .
1 . Ng©n s¸ch Nhµ níc .
Trong lÞch sö kinh tÕ thÕ giíi , bÊt cø mét chñ thÓ kinh tÕ
nµo dï lµ c¸ nh©n , tËp thÓ , doanh nghiÖp hay Nhµ níc còng
3
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
®Òu ph¶i cã nh÷ng nguån lùc tµi chÝnh nhÊt ®Þnh ®Ó phôc vô
cho viÖc thùc hiÖn nh÷ng môc tiªu ®Þnh híng cña m×nh .
§èi víi mét nhµ níc th× nguån lùc tµi chÝnh ®ã chÝnh lµ
Ng©n s¸ch nhµ níc . Ng©n s¸ch nhµ níc víi t c¸ch lµ mét ph¹m
trï kinh tÕ ra ®êi vµ tån t¹i tõ rÊt l©u . Lµ mét c«ng cô tµi chÝnh
quan träng cña nhµ níc , Ng©n s¸ch nhµ níc xuÊt hiÖn dùa trªn
c¬ së tiÒn ®Ò kh¸ch quan lµ tiÒn ®Ò nhµ níc vµ tiÒn ®Ò kinh
tÕ hµng ho¸ tiÒn tÖ .
Nhµ níc xuÊt hiÖn lµ kÕt qu¶ cña cuéc ®Êu tranh giai cÊp
trong x· héi , nhµ níc ra ®êi tÊt yÕu kÐo theo nhu cÇu tËp trung
nguån lùc tµi chÝnh vµo trong tay nhµ níc ®Ó lµm ph¬ng tiÖn
vËt chÊt trang tr¶i cho c¸c chi phÝ nu«i sèng bé m¸y nhµ níc vµ
thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng kinh tÕ x· héi cña nhµ níc . B»ng quyÒn
lùc cña m×nh nhµ níc tham gia vµo qu¸ tr×nh ph©n phèi tæng
s¶n phÈm x· héi . Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ hµng ho¸ tiÒn tÖ
c¸c h×nh thøc tiÒn tÖ trong ph©n phèi nh : thuÕ b¨ng tiÒn ,
vay nî ... ®îc nhµ níc sö dông ®Ó t¹o lËp quü tiÒn tÖ riªng cã
Quü Ng©n s¸ch nhµ níc .
Trong hÖ thèng tµi chÝnh , ng©n s¸ch nhµ níc lµ kh©u
chñ ®¹o , ®ãng vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc duy tr× sù
tån t¹i cña bé m¸y quyÒn lùc nhµ níc . T¹i ViÖt Nam , ®Þnh
nghÜa vÒ ng©n s¸ch nhµ níc ®îc nªu râ trong luËt ng©n s¸ch:
“ Ng©n s¸ch nhµ níc lµ toµn bé nh÷ng kho¶n thu , chi
cña Nhµ níc trong dù to¸n ®· ®îc c¬ quan cã thÈm quyÒn
4
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
quyÕt ®Þnh vµ ®îc thùc hiÖn trong mét n¨m ®Ó ®¶m
b¶o thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng nhiÖm vô cña Nhµ níc “ .
Ng©n s¸ch nhµ níc vÒ thùc chÊt lµ kÕ ho¹ch thu , chi cña
chÝnh phñ ®îc quèc héi phª chuÈn vµ quyÕt ®Þnh . Thu – chi
cña ng©n s¸ch nhµ níc ph©n biÖt rÊt râ rµng so víi thu chi cña
c¸c chñ thÓ kinh tÕ kh¸c . Th«ng thêng c¸c chñ thÓ kinh tÕ thùc
hiÖn viÖc thu chi tµi chÝnh cña m×nh theo c¸c nguyªn t¾c cña
m×nh ®Æt ra hoÆc tho¶ thuËn thèng nhÊt trong mét nhãm ngêi
, mét tËp thÓ cã giíi h¹n , nhng cã sù liªn kÕt víi nhau vÒ chÝnh
trÞ , t«n gi¸o vµ kinh tÕ . Cßn thu chi ng©n s¸ch nhµ níc ®îc
thùc hiÖn theo c¸c quy ®Þnh cña luËt ph¸p .
Thu ng©n s¸ch nhµ níc lµ sè tiÒn nhµ níc huy ®éng tõ c¸c
®èi tîng th«ng qua luËt ®Þnh vµ c¸c chÝnh s¸ch mµ kh«ng rµng
buéc bëi tr¸ch nhiÖm hoµn tr¶ trùc tiÕp cho c¸c ®èi tîng nép .
PhÇn lín c¸c kho¶n thu ng©n s¸ch nhµ níc lµ m¹ng tÝnh chÊt c-
ìng bøc b¾t buéc . PhÇn cßn l¹i lµ c¸c nguån thu kh¸c ph¸t sinh
trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña nhµ níc hoÆc sù ®ãng gãp ñng
hé viÖn trî cña chÝnh phñ hoÆc cña d©n trong níc vµ ngoµi níc .
Theo luËt ng©n s¸ch th× : Thu ng©n s¸ch nhµ níc bao gåm :
c¸c kho¶n thu tõ thuÕ , phÝ , lÖ phÝ , c¸c kho¶n thu tõ ho¹t
®éng kinh tÕ cña nhµ níc . C¸c kho¶n ®ãng gãp cña c¸c tæ
chøc , c¸ nh©n , c¸c kho¶n viÖn trî , c¸c kho¶n thu kh¸c theo
quy ®Þnh cña ph¸p luËt , c¸c kho¶n do nhµ níc vay ®Ó bï ®¾p
béi chi ®îc ®a vµo c©n ®èi ng©n s¸ch .
5
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
Chi ng©n s¸ch nhµ níc lµ sè tiÒn nhµ níc sö dông ®Ó duy
tr× ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi , ®¶m b¶o gi÷ v÷ng chÝnh quyÒn ,
tõng bíc n©ng cao ®êi sèng nh©n d©n lao ®éng . LuËt ng©n
s¸ch nhµ níc ®· quy ®Þnh : “ Chi ng©n s¸ch nhµ níc bao
gåm c¸c kho¶n chi ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi , ®¶m b¶o
quèc phßng an ninh , ®¶m b¶o ho¹t ®éng cña bé m¸y nhµ
níc ; chi tr¶ nî cña nhµ níc , chi viÖn trî vµ c¸c kho¶n chi
kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt .”
2.Vai trß cña Ng©n s¸ch Nhµ níc
2.1 . NÒn kinh tÕ thÞ trêng .
Mäi hÖ thèng kinh tÕ ®Òu ®îc tæ chøc theo c¸ch nµy
hay c¸ch kh¸c ®Ó huy ®éng tèi ®a c¸c nguån cña x· héi vµ sö
dông cã hiÖu qu¶ nguån lùc ®ã nh»m s¶n xuÊt ra c¸c hµng ho¸
vµ dÞch vô tho¶ m·n nhu cÇu cña x· héi . ViÖc s¶n xuÊt ra
nh÷ng lo¹i hµng ho¸ g× , ®îc tiÕn hµnh theo ph¬ng thøc nµo ,
viÖc ph©n phèi hµng ho¸ ra sao cho ®¸p øng tèt nhu cÇu cña x·
héi , ®ã lµ vÊn ®Ò c¬ b¶n cña tæ chøc kinh tÕ – x· héi .
ë ViÖt Nam tõ sau ®¹i héi toµn quèc lÇn thø VI ®Õn nay
nÒn kinh tÕ níc ta ®· cã sù chuyÓn biÕn s©u s¾c : Tõ nÒn kinh
tÕ hiÖn v©t chuyÓn sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ . Tõ c¬ chÕ
qu¶n lý kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr-
êng . Tõ nÒn kinh tÕ khÐp kÝn sang nÒn kinh tÕ më víi bªn
ngoµi .
C¬ chÕ thÞ trêng lµ c¬ chÕ tù ®iÒu tiÕt , do sù t¸c ®éng
cña c¸c quy luËt kinh tÕ , c¬ chÕ ®ã gi¶i quyÕt ba vÊn ®Ò c¬
6
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
b¶n cña tæ chøc kinh tÕ lµ s¶n xuÊt c¸i g× , nh thÕ nµo vµ cho
ai . C¬ chÕ thÞ trêng kÝch thÝch ho¹t ®éng cña c¸c chñ thÓ
kinh tÕ vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho häat ®éng tù do cña hä .
Do ®ã lµm cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn n¨ng ®éng , ph¸t huy ®-
îc c¸c nguån lùc cña x· héi vµo ph¸t triÓn kinh tÕ. Sù t¸c ®éng
cña c¬ chÕ thÞ trêng ®a ®Õn sù thÝch øng tù ph¸t gi÷a khèi l-
îng vµ c¬ cÊu s¶n xuÊt víi khèi lîng vµ c¬ cÊu nhu cÇu x· héi ,
nhê ®ã cã thÓ tho· m·n nhu cÇu tiªu dïng cña c¸ nh©n vµ x· héi
vÒ nhiÒu lo¹i s¶n phÈm kh¸c nhau . Trong c¬ chÕ thÞ trêng tån
t¹i sù ®a d¹ng cña c¸c thÞ trêng , bªn c¹nh thÞ trêng hµng ho¸
®· xuÊt hiÖn tõ l©u lµ c¸c thÞ trêng vÒ vèn , lao ®éng ... phôc
vô cho s¶n xuÊt , kÕt hîp víi hÖ thèng gi¸ c¶ linh ho¹t vËn ®éng
theo quan hÖ cung cÇu cña hµng ho¸ , dÞch vô .
Môc ®Ých ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp lµ tèi ®a ho¸
lîi nhuËn . Nghµnh nµo , lÜnh vùc nµo cã kh¶ n¨ng ®em l¹i lîi
nhuËn cao th× c¸c doanh nghiÖp sÏ híng sù ho¹t ®éng cña
m×nh vµo lÜnh vùc ®ã . Do ®ã dÉn ®Õn sù ph¸t triÓn mÊt
c©n ®èi gi÷a c¸c khu vùc , nghµnh nghÒ trong nÒn kinh tÕ
quèc d©n . MÆt kh¸c v× lîi nhuËn c¸c doanh nghiÖp s½n sµng
l¹m dông tµi nguyªn g©y « nhiÔm m«i trêng DÉn ®Õn hiÖu
qu¶ kinh tÕ x· héi kh«ng ®îc ®¶m b¶o . Cã nh÷ng môc tiªu x·
héi cho dï c¬ chÕ thÞ trêng ho¹t ®éng tèt còng kh«ng thÓ ®¹t
®îc . Sù t¸c ®éng cña c¬ chÕ thÞ trêng dÉn ®Õn sù ph©n ho¸
giµu nghÌo , t¸c ®éng xÊu ®Õn ®¹o ®øc vµ t×nh ngêi .
7
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
Tãm l¹i , c¬ chÕ thÞ trêng kh«ng ph¶i lµ mét c¬ chÕ hoµn
mü vµ kinh tÕ thÞ trêng kh«ng ph¶i lµ thiªn ®êng cña sù ph¸t
triÓn . Nã cã nh÷ng u ®iÓm vµ khuyÕt tËt , do vËy rÊt cÇn thiÕt
cã sù can thiÖp cña nhµ níc vµo tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc kinh tÕ x·
héi vµ thÞ trêng . Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng sù can thiÖp cña
nhµ níc kh¸c víi sù can thiÖp trong nÒn kinh tÕ tËp trung , sù
can thiÖp cña nhµ níc hiÖn nay lµ t«n träng c¸c quy luËt kinh tÕ
c¬ b¶n , c¸c quy luËt thÞ trêng , sö dông c¸c c«ng cô kinh tÕ tµi
chÝnh víi c¸c c«ng cô kh¸c ®Ó t¸c ®éng vµo nÒn kinh tÕ vµ
thóc ®Èy nã ph¸t triÓn , trong ®ã vai trß ®Æc biÖt quan träng
ph¶i nãi lµ ng©n s¸ch nhµ níc , nã gióp nhµ níc cã ®ñ søc m¹nh
®Ó lµm chñ vµ ®iÒu tiÕt thÞ trêng ®¶m b¶o c¸c c©n ®èi lín
cña nÒn kinh tÕ .
2.2. Vai trß cña Ng©n s¸ch Nhµ níc .
Víi nh÷ng khuyÕt tËt cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng , ng©n
s¸ch nhµ níc cã vai trß ®Æc biÖt quan träng gióp nhµ níc cã ®ñ
søc m¹nh ®Ó lµm chñ vµ ®iÒu tiÕt thÞ trêng , b¶m b¶o c¸c
c©n ®èi lín cña nÒn kinh tÕ . Vai trß cña ng©n s¸ch nhµ níc ®îc
thÓ hiÖn râ trªn c¸c néi dung sau :
VÒ mÆt kinh tÕ : Ng©n s¸ch nhµ níc cung cÊp kinh phÝ
®Ó ®Çu t x©y dùng c¬ së vËt chÊt , h×nh thµnh c¸c doanh
nghiÖp thuéc c¸c nghµnh then chèt , trªn c¬ së ®ã t¹o m«i tr-
êng vµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ph¸t triÓn kinh tÕ . Ng©n s¸ch
nhµ níc cßn dµnh mét phÇn kh¸c ®Çu t cho c¸c doanh nghiÖp
c«ng Ých , doanh nghiÖp cÇn thiÕt cho d©n sinh , lµm ¨n kh«ng
8
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
lÊy lîi nhuËn lµm ®Çu . Ng©n s¸ch nhµ níc gi÷ vai trß ®iÒu
chØnh nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn c©n ®èi gi÷a c¸c nghµnh , c¸c
vïng l·nh thæ ... chèng ®éc quyÒn , chèng liªn kÕt n©ng gi¸ .
VÒ mÆt x· héi : Kinh phÝ cña ng©n s¸ch nhµ níc ®îc chi
cho c¸c sù nghiÖp quan träng cña nhµ níc nh sù nghiÖp kinh tÕ ,
sù nghiÖp v¨n ho¸ , gi¸o dôc - ®µo t¹o , khoa häc ... vÒ h×nh
thøc lµ chi tiªu dïng nhng thùc chÊt lµ ®¶m b¶o cho mét x· héi
trong t¬ng lai cã nh÷ng con ngêi cã lèi sèng v¨n ho¸ , cã tr×nh
®é ngang tÇm yªu cÇu ph¸t triÓn , cho nªn ®ã còng lµ mét môc
chi ®Çu t ph¸t triÓn còng chÝnh nh vËy ng©n s¸ch nhµ níc cã
vai trß ®èi víi x· héi rÊt lín .
VÒ mÆt thÞ trêng : Ng©n s¸ch nhµ níc cã vai trß quan
träng trong viÖc thùc hiÖn b×nh æn gi¸ c¶ chèng l¹m ph¸t . Do
viÖc sö dông nguån quü tµi chÝnh , nh÷ng chÝnh s¸ch chi tiªu
tµi chÝnh trong tõng thêi ®iÓm còng gióp cho viÖc h¹n chÕ lîng
tiÒn mÆt lu th«ng vµ gãp phÇn kiÒm chÕ l¹m ph¸t .
II . Sù nghiÖp gi¸o dôc vµ vai trß cña gi¸o dôc víi sù ph¸t
triÓn kinh tÕ x· héi .
1.Kh¸i qu¸t vÒ sù nghiÖp gi¸o dôc.
Thiªn niªn kû míi ®· b¾t ®Çu víi mét xu thÕ lín lµ sù toµn
cÇu ho¸ dÉn ®Õn sù c¹nh tranh gay g¾t gi÷a c¸c quèc gia vÒ
kinh tÕ , chñ yÕu lµ kinh tÕ tri thøc vµ c«ng nghÖ . §ã còng lµ
tiÒn ®Ò cña sù h×nh thµnh nÒn v¨n minh thø ba cña nh©n
lo¹i – nÒn v¨n minh trÝ tuÖ .
9
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
Trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña nÒn v¨n minh nh©n lo¹i ,
con ngêi lu«n tån t¹i víi hai t c¸ch : Võa lµ chñ thÓ võa lµ ®èi t-
îng cña sù ph¸t triÓn . Lµ chñ thÓ, con ngêi thùc hiÖn sù ph¸t
triÓn x· héi mµ tríc hÕt lµ ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt . Lµ ®èi t-
îng , con ngêi hëng thô nh÷ng thµnh qu¶ cña sù ph¸t triÓn ®ã .
Kh«ng cã con ngêi th× kh«ng cã sù thô hëng còng nh sù cèng
hiÕn tøc lµ kh«ng cã sù ph¸t triÓn . §ã hoµn toµn lµ mét lý
thuyÕt phi thùc tÕ vµ hoang ®êng nhng l¹i to¸t lªn mét ch©n lý
bÊt diÖt : Trong tÊt c¶ nh÷ng g× cã thÓ nãi ®îc vÒ sù tiÕn ho¸
cña lÞch sö trªn tr¸i ®Êt con ngêi lµ trung t©m . Con ngêi lµ
nh©n tè quyÕt ®Þnh ®Õn mäi ho¹t ®éng trong x· héi , ®iÒu
khiÓn mäi ho¹t ®éng trong x· héi lµm cho x· héi ngµy cµng ph¸t
triÓn h¬n . Cho nªn , nguån lùc cña con ngêi lu«n ®îc coi lµ
quan träng nhÊt trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña nhiÒu
quèc gia . Tuy nhiªn , ®Ó cho nguån lùc cña con ngêi cã thÓ trë
thµnh mét vÞ trÝ trung t©m vµ ph¸t huy ®îc mäi kh¶ n¨ng , søc
m¹nh kú diÖu th× nguån lùc nµy ®îc gi¸o dôc , ®µo t¹o , båi d-
ìng trong m«i trêng v¨n ho¸ lµnh m¹nh vµ tiªn tiÕn . Mét ®éc
gi¶ ®· tõng nãi : YÕu tè ph¸t triÓn con ngêi lµ yÕu tè ph¸t triÓn
cña mäi sù ph¸t triÓn ChiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi thùc
chÊt lµ chiÕn lîc con ngêi mµ trung t©m cña nã chÝnh lµ chiÕn l-
îc gi¸o dôc .V× thÕ , trªn tÊt c¶ gi¸o dôc cã vai trß rÊt lín vµ
ngµy cµng ®îc coi träng .
Gi¸o dôc ®îc coi lµ mét ho¹t ®éng s¶n xuÊt ®Æc biÖt
quan träng trong tÊt c¶ c¸c lo¹i ho¹t ®éng s¶n xuÊt . C¸c ho¹t
10
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
®éng s¶n xuÊt kh¸c cung cÊp ra c¸c lo¹i hµng ho¸ dÞch vô ®Ó
phôc vô con ngêi . Nhng ®èi víi gi¸o dôc s¶n phÈm cña nã t¹o ra
chÝnh lµ con ngêi mét s¶n phÈm v« gi¸ víi ®Çy ®ñ phÈm chÊt
tèt ®Ñp . Nh÷ng t¸c phÈm ®ã bao gåm nh÷ng phÈm chÊt ,
kh«ng chØ lµ kiÕn thøc , n¨ng lùc hµnh vi mµ cßn bao gåm c¶
sù x· héi ho¸ vÒ lao ®éng , ý thøc tæ chøc kû luËt vµ tinh thÇn
tr¸ch nhiÖm . Chóng ta cã thÓ hiÓu mét c¸ch chung nhÊt lµ gi¸o
dôc tríc hÕt lµ sù t¸c ®éng cña nh©n c¸ch nµy ®Õn nh©n c¸ch
kh¸c , t¸c ®éng cña nhµ gi¸o dôc tíi ngêi ®îc gi¸o dôc vµ t¸c
®éng qua l¹i gi÷a nh÷ng ngêi ®îc gi¸o dôc víi nhau . Th«ng qua
m«i trêng häc tËp trong gi¸o dôc còng nh th«ng qua ho¹t ®éng
häc tËp trong c¸c mèi quan hÖ x· héi mµ nh©n c¸ch cña con ng-
êi ®îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn . Gi¸o dôc kh«ng ph¶i lµ ¸p
dông c¸c khu«n mÉu cao siªu ®Õn mÊy ch¨ng n÷a . Gi¸o dôc lµ
sù kh¬i dËy c¸c nhu cÇu ch©n chÝnh , lµ t¹o ®iÒu kiÖn n¶y në
nh÷ng kh¸t väng vµ hoµi b·o lín lao , lµ rÌn luyÖn vµ båi dìng
n¨ng lùc cña con ngêi ®Ó thùc hiÖn nh÷ng nhu cÇu ch©n chÝnh
. Tuy nhiªn tuú thuéc vµo b¶n chÊt chÕ ®é x· héi cña mçi quèc
gia mµ ngêi ta híng c¸c môc ®Ých kh¸c nhau nhng môc ®Ých
cña gi¸o dôc vÒ c¬ b¶n gåm nh÷ng néi dung sau :
- Gi¸o dôc gãp phÇn vµo viÖc t¹o ra mét lùc lîng lao ®éng
lµnh nghÒ vµ s¸ng t¹o , thÝch øng víi bíc tiÕn ho¸ cña c«ng
nghÖ vµ tham gia cuéc c¸ch m¹ng trÝ tuÖ ®ang lµ ®éng lùc cu¶
c¸c nÒn kinh tÕ .
11
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
- Gi¸o dôc ®µo t¹o tri thøc sao cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ
®ång hµnh víi viÖc qu¶n lý cã tr¸ch nhiÖm víi m«i trêng vµ con
ngêi .
- §µo t¹o nªn nh÷ng con ngêi mang ®Ëm nÐt b¶n s¾c
v¨n ho¸ cña chÝnh d©n téc hä vµ trªn c¬ së ®ã kh«ng ngõng
më mang häc hái tiÕp thu nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ cña c¸c d©n
téc trªn thÕ giíi , trªn c¬ së ®ã ®µo t¹o nªn nh÷ng c¸ thÓ hoµn
chØnh vÒ mÆt nhËn thøc .
NhËn thÊy tÇm quan träng cña gi¸o dôc trong sù nghiÖp
x©y dùng vµ b¶o vÖ ®Êt níc , ngay tõ khi míi thµnh lËp §¶ng vµ
Nhµ níc ta ®· rÊt coi träng tíi sù nghiÖp gi¸o dôc cña níc nhµ .
Trong c¸c bót tÝch ®îc lu l¹i cho ®Õn ngµy nµy «ng cha ta ®·
kh¼ng ®Þnh : Nh©n tµi lµ nguyªn khÝ cña quèc gia ... quèc gia
hng thÞnh , ph¸t triÓn phô thuéc rÊt lín vµo nguyªn khÝ nµy . Tõ
xa d©n téc ta ®· ®Ò cao vai trß cña gi¸o dôc . Bèi c¶nh hiÖn
nay ®Æt ra th¸ch thøc lín ®èi víi nghµnh gi¸o dôc lµ lµm thÕ
nµo ®Ó khai th¸c nguån tµi nguyªn trÝ tuÖ dåi dµo tiÒm Èn
trong con ngêi ViÖt Nam . §Êt níc chóng ta ®îc xÕp vµo hµng
nh÷ng níc ®ang ph¸t triÓn , nhng cã tiÒm n¨ng trÝ tuÖ rÊt lín .
NÕu chØ tÝnh vÒ thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ngêi th× ViÖt Nam
lµ mét trong 20 níc cã thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ngêi thÊp nhÊt
thÕ giíi , nhng nÕu tÝnh thªm c¶ chØ sè vÒ tr×nh ®é häc vÊn
th× thø h¹ng cña chóng ta t¨ng lªn mÊy chôc bËc . T¹i héi nghÞ
trung ¬ng lÇn thø II Ban chÊp hµnh trung ¬ng §¶ng Céng S¶n
12
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
ViÖt Nam kho¸ VII vµ t¹i kú häp thø IV cña Quèc héi kho¸ X ®·
th«ng qua : “ Gi¸o dôc - ®µo t¹o lµ quèc s¸ch hµng ®Çu , lµ sù
nghiÖp cña toµn d©n . “ Tuy nhiªn cho m·i tíi gÇn ®©y chóng
ta míi thèng nhÊt ®îc hÖ thèng gi¸o dôc gi÷a hai miÒn . HiÖn
nay hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n gåm:
1 . Gi¸o dôc mÇm non , gåm nhµ trÎ vµ mÉu gi¸o
2 . Gi¸o dôc phæ th«ng , gåm cã hai bËc lµ tiÓu häc vµ
trung häc ; trong ®ã bËctrung häc cã hai cÊp häc lµ cÊp trung
häc c¬ së vµ cÊp trung häc phæ th«ng .
3. Gi¸o dôc nghÒ nghiÖp cã trung häc chuyªn nghiÖp
vµ d¹y nghÒ .
4. Gi¸o dôc ®¹i häc ®µo t¹o hai tr×nh ®é lµ cao ®¼ng
vµ tr×nh ®é ®¹i häc ; gi¸o dôc sau ®¹i häc ®µo t¹o hai tr×nh
®é lµ tr×nh ®é th¹c sü vµ tr×nh ®é tiÕn sü .
HÖ thèng gi¸o dôc ViÖt Nam lµ mét hÖ thèng 5-4-3-4 tøc
lµ mét ngêi tr¶i qua toµn bé hÖ thèng gi¸o dôc tõ líp 1 ®Õn ®¹i
häc mµ kh«ng bá häc hoÆc lu ban líp nµo sÏ b¾t ®Çu víi 5 n¨m
tiÓu häc , bèn n¨m trung häc c¬ së vµ 3 n¨m trung häc phæ
th«ng vµ kÕt thóc víi 4 n¨m ®¹i häc ( cã thÓ sÏ lµ 5 n¨m hoÆc 6
n¨m ) .
Tõ mét níc víi h¬n 95% d©n sè mï ch÷ , díi ¸ch thèng trÞ
cña thùc d©n phong kiÕn , ®Õn nay chóng ta ®· cã 90% d©n
sè biÕt ch÷ . Chóng ta ®· x©y dùng ®îc mét nÒn gi¸o dôc cã
hÖ thèng tõ mÇm non ®Õn ®¹i häc vµ trªn ®¹i häc . Cã thÓ
chia lÞch sö ph¸t triÓn cña gi¸o dôc ViÖt Nam thµnh 4 thêi kú :
13
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
N¨ng ®éng trong chiÕn tranh ; ¸ch t¾c sau chiÕn tranh ; gi¶m
sót vµo ®Çu thêi kú ®æi míi ; ®iÒu chØnh ë giai ®o¹n sau
®æi míi .
Thêi kú chiÕn tranh ®îc coi lµ thêi kú n¨ng ®éng trong
lÞch sö gi¸o dôc - ®µo t¹o . Nã thÓ hiÖn ë nhiÖt t×nh c¸ch
m¹ng vµ ý chÝ cña c¶ thÇy lÉn trß nh»m lao ®éng tÝch cùc ®Ó
ñng hé nh÷ng nç lùc cña cuéc chiÕn . Khi ®Êt níc míi giµnh ®îc
®éc lËp , phong trµo b×nh d©n häc vô ph¸t triÓn m¹nh mÏ réng
kh¾p , ®¸p øng ®îc kh¸t väng häc tËp cña ngêi d©n , gi¶i
quyÕt ®îc n¹n mï ch÷ do thùc d©n ®Ó l¹i .
Giai ®o¹n sau chiÕn tranh , sau nhiÒu n¨m chÞu ®ùng
nhiÒu ngêi ®· thÊt väng khi thÊy triÓn väng vÒ viÖc lµm vµ møc
sèng kh«ng ®îc c¶i thiÓn râ nÐt , gi¸o viªn th× bÊt m·n víi møc
l¬ng thÊp cña m×nh , sè häc sinh kh«ng theo kÞp cïng víi sù
t¨ng d©n sè . §©y lµ thêi kú tr× trÖ chung cña ®Êt níc nã kÐo
dµi cho tíi tËn sau §¹i héi VI cña §¶ng n¨m 1986 . Víi viÖc thùc
hiÖn ®êng lèi ®æi míi cña §¹i héi VI cña §¶ng ®· më ra mét
thêi kú thø 3 trong gi¸o dôc ®µo t¹o . Vµ kh«ng thÓ tr«ng ®îi
vµo ChÝnh phñ cung cÊp viÖc lµm trong bé m¸y sù nghiÖp cho
tÊt c¶ nh÷ng ngêi tèt nghiÖp trung häc vµ ®¹i häc ®îc n÷a ,
thêi kú nµy møc thu håi lîi Ých t nh©n tõ viÖc ®Çu t vµo gi¸o
dôc tá ra lµ cao nhÊt ®èi víi tiªñ häc , ®¹i häc th× thÊp h¬n ,
thÊp nhÊt lµ trung häc . Nªn trong thêi kú nµy sè häc sinh trung
häc gi¶m tr«ng thÊy , sinh viªn gÇn nh gi÷ nguyªn . Giai ®o¹n
nµy chØ kÐo dµi vµi n¨m. Khi bíc sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng
14
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
th× mäi ngêi nhËn thøc ®îc r»ng gi¸o dôc cã vai trß quan träng
®èi víi sù ph¸t triÓn .
Thêi kú thø t b¾t ®Çu n¨m 1992lµ sù phôc håi vÒ sè häc
sinh ë c¶ trung häc c¬ së vµ trung häc phæ th«ng . Sè sinh viªn
®¹i häc t¨ng nhanh , sè häc sinh tiÓu häc vÉn t¨ng ®Òu kho¶n
1,2% hµng n¨m kÓ tõ n¨m 1985 .
Mét sè thay ®æi ®· cã t¸c ®éng quan träng lªn hÖ thèng
gi¸o dôc cña chóng ta §ã lµ c¸c chØ tiªu cña ChÝnh phñ cho gi¸o
dôc - ®µo t¹o ®· t¨ng lªn c¶ vÒ sè tuyÖt ®èi lÉn tû lÖ % trong
tæng chØ tiªu cña ChÝnh phñ trong nh÷ng n¨m 1990 . Mét thay
®æi quan träng thø 2 trong nh÷ng n¨m 1990 lµ xo¸ bá nhiÒu
quy ®Þnh h¹n chÕ hoÆc cÊm ®o¸n vai trß cña khu vùc t nh©n
trong gi¸o dôc - ®µo t¹o . Nh÷ng nghÞ ®Þnh míi cña ChÝnh phñ
®îc th«ng qua ®· khuyÕn khÝch sù më réng cña khu vùc t nh©n
trong lÜnh vùc gi¸o dôc . C¸c hØnh thøc phi c«ng lËp ®Æc biÖt
phæ biÕn ®èi víi gi¸o dôc mÇm non , gi¸o dôc - ®µo t¹o nghÒ
vµ d¹y nghÒ . C¸c tæ chøc phi c«ng lËp nµy trang tr¶i hÇu hÕt
chi phÝ cho ho¹t ®éng cña m×nh tõ häc phÝ häc sinh ®ãng gãp
Mét thay ®æi thø ba cã liªn quan ®Õn chÝnh s¸ch lµ cho
phÐp c¸c trêng c«ng thu häc phÝ , dï chØ trong giíi h¹n rÊt chÆt
chÏ vµ tÝnh tiÒn nh÷ng hµng ho¸ dÞch vô kh¸c b¸n cho c«ng
chóng . Chi tiªu cña c¸c hé gia ®×nh cho gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ë
mäi cÊp chiÕm kho¶ng 43% tæng chi tiªu cho gi¸o dôc - ®µo
t¹o . Còng nh nhiÒu níc kh¸c , chi tiªu cña ChÝnh phñ cho gi¸o
dôc ë níc ta ph¶n ¸nh khuynh híng tiÒm Èn lµ thiªn vÞ ngêi giµu
15
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
– bëi v× chi tiªu nµy chØ trang tr¶i mét phÇn t¬ng ®èi nhá
trong chi phÝ ë c¸c bËc gi¸o dôc cÊp thÊp , lµ cÊp mµ cã nhiÒu
trÎ em thuéc c¸c gia ®×nh cã thu nhËp thÊp tham gia vµ trang
tr¶i phÇn lín khi chuyÒn lªn c¸c bËc cao h¬n lµ cÊp cã Ýt häc
sinh thuéc tÇng líp thu nhËp thÊp .
HiÖn nay do sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ , sù ph¸t triÓn
cña khoa häc c«ng nghÖ ®· t¹o ra nhiÒu viÖc lµm , trong ®ã cã
nh÷ng viÖc lµm ®îc tr¶ l¬ng cao h¬n v× thÕ nã ®· t¹o ra
®éng c¬ khuyÕn khÝch lín h¬n ®Ó ®Çu t vµo gi¸o dôc vµ
nh÷ng ho¹t ®éng n©ng cao n¨ng suÊt kh¸c . ViÖc më cöa nÒn
kinh tÕ , thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch héi nhËp víi khu vùc vµ thÕ
giíi , cïng víi xu híng toµn cÇu hãa ®· ®a nÒn gi¸o dôc cña
chóng ta ®øng tríc nh÷ng th¸ch thøc míi . V× vËy , ngoµi viÖc
më réng quy m« gi¸o dôc , lo¹i h×nh gi¸o dôc chóng ta cßn cã
nh÷ng mèi quan hÖ víi gi¸o dôc - ®µo t¹o víi c¸c níc trªn thÕ giíi
vµ c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ , c¸c tæ chøc níc ngoµi , chÝnh
phñ níc ngoµi . Tuy nhiªn sù quan t©m ®Æc biÖt cña §¶ng vµ
Nhµ níc ta ®èi víi sù nghiÖp gi¸o dôc cïng víi sù quan t©m cña
nh©n d©n ®èi víi sù nghiÖp trång ngêi ®· vµ ®ang ®a gi¸o
dôc níc nhµ ph¸t triÓn ngµy cµng m¹nh c¶ vÒ sè lîng vµ chÊt l-
îng gi¸o dôc .
2.Vai trß cña gi¸o dôc ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ
x· héi .
16
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
Ngay tõ thêi xa xa gi¸o dôc ®· ®îc quan t©m ®Õn nh
mét vÊn ®Ò hµng ®Çu cña x· héi , ®Ó cho x· héi ngµy cµng
ph¸t triÓn th× kh«ng riªng mét chÕ ®é x· héi ph¶i quan t©m
mµ toµn bé mäi thÓ chÕ x· héi ph¶i quan t©m ®ªn nã . Kh«ng
ph¶i ngÉu nhiªn mµ ngêi ta kh¼ng ®Þnh : Sù ph¸t triÓn con ng-
êi vµ gi¸o dôc lµ 2 yÕu tè quan träng cã ¶nh hëng to lín ®Õn sù
tiÕn bé vÒ kinh tÕ x· héi . C¸c nhµ kinh tÕ cho r»ng c¸c chØ
tiªu : T¨ng trëng theo thu nhËp ®Çu ngêi , tiÕn bé trong gi¸o
dôc , søc khoÎ dinh dìng vµ b¶o vÖ m«i trêng lµ nh÷ng môc tiªu
mµ nh÷ng quèc gia lu«n híng tíi . Trong thùc tÕ ®Ó ®æi míi lùc
lîng s¶n xuÊt kh«ng chØ ®ßi hái trang thiÕt bÞ , c¬ së vËt chÊt
mµ ®iÒu v« cïng quan träng ®ã lµ tr×nh ®é tay nghÒ cña lùc l-
îng nµy . V× thÕ gi¸o dôc lu«n lµ nh©n tè quan träng ®Ó biÕn
®æi lùc lîng s¶n xuÊt tiÕp thu khoa häc kü thuËt , n©ng cao
n¨ng suÊt lao ®éng . §ång thêi gi¸o dôc còng lµ nh©n tè tÝch
cùc trong viÖc c¶i t¹o , x©y dùng cñng cè vµ ph¸t triÓn quan hÖ
s¶n xuÊt míi . Gi¸o dôc cßn lµ nh©n tè t¹o nªn ®éng lùc thóc
®Èy sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña x· héi . Theo §¹i héi VIII
nghÞ quyÕt trung ¬ng cho r»ng nh©n tè con ngêi lµ nh©n tè
quan träng hµng ®Çu trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn
®¹i ho¸ ®Êt níc . Con ngêi gi÷ vÞ trÝ trung t©m vµ quyÕt ®Þnh
®Õn mäi nh©n tè kh¸c . HiÖn nay ë ViÖt Nam c«ng cuéc ®æi
míi ®Êt níc ®ang vµ sÏ ®Æt ra nh÷ng yªu cÇu míi vÒ d©n trÝ ,
nh©n lùc do ®ã ®ßi hái sù nghiÖp gi¸o dôc níc ta ph¶i ph¸t
triÓn toµn diÖn vÒ c¶ quy m« lÉn chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ . Vi vËy
17
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
®Ó x¸c ®Þnh ph¬ng híng vµ môc tiªu gi¸o dôc ph¶i lu ý tíi
nh÷ng yÕu tè :
- Sù ph¸t triÓn nh vò b·o cña khoa häc c«ng nghÖ ,
nh÷ng thay ®æi s©u s¾c vÒ kinh tÕ x· héi tao ra cho c¸c d©n
téc c¬ may tiÕn nhanh , ®ång thêi còng ®Æt nã tríc hiÓm ho¹
tôt hËu xa h¬n trong quan hÖ so s¸nh víi c¸c d©n téc kh¸c nÕu
kh«ng cã sù ph¸t triÓn nhanh chãng víi chÊt lîng cao vÒ gi¸o dôc
.
- ChÝnh trÞ x· héi æn ®Þnh vµ sö dông cã hiÖu qu¶ tµi
nguyªn m«i trêng ngµy cµng trë thµnh yªu cÇu thêng trùc vµ lµ
®éng lùc ®Ó ph¸t triÓn mét c¸ch liªn tôc vµ bÒn v÷ng cho gi¸o
dôc - ®µo t¹o .
- Ph¸t triÓn thÞ trêng trong níc tham gia vµo thÞ trêng
khu vùc vµ thÕ giíi ®Æt níc ta tríc yªu cÇu gay g¾t cÇn ph¶i hîp
t¸c vµ c¹nh tranh kinh tÕ cã hiÖu qu¶ , cµng ®ßi hái sù ph¸t
triÓn cña gi¸o dôc vµ ®µo t¹o .
XÐt mäi khÝa c¹nh , phÈm chÊt vµ n¨ng lùc cña con ngêi
ViÖt Nam hiÖn t¹i vµ t¬ng lai lµ nh÷ng yÕu tè quan träng b¶o
®¶m ®Ó d©n téc ph¸t triÓn mét c¸ch nhanh chãng bÒn v÷ng
cßn phô thuéc vµo tr×nh ®é häc vÊn , b¶n lÜnh nghÒ nghiÖp
tÝnh tÝch cùc s¸ng t¹o cña thÕ hÖ trÎ mµ nhµ trêng x· héi , gia
®×nh cÇn ph¶i chuÈn bÞ cho thÕ hÖ trÎ ®ã . Cïng víi khoa häc
c«ng nghÖ , gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ quèc s¸ch hµng ®Çu nh»m
n©ng cao d©n trÝ ,®µo t¹o nh©n lùc , båi dìng nh©n tµi . Ph¸t
triÓn sù nghiÖp gi¸o dôc , t¨ng cêng tÝnh hiÖu qu¶ qu¶n lý nhµ
18
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
níc vÒ gi¸o dôc nh»m n©ng cao d©n trÝ , ®µo t¹o nh©n lùc ,
båi dìng nh©n tµi phôc vô c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt
níc , ®¸p øng yªu cÇu x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc §ã lµ vai
trß c¬ b¶n vµ quyÕt ®Þnh cña sù nghiÖp gi¸o dôc trong ph¸t
triÓn kinh tÕ x· héi .
§Ó ®¶m b¶o thùc hiÖn ®îc vai trß cña sù nghiÖp gi¸o dôc
®µo t¹o cÇn cã sù quan t©m thÝch ®¸ng , ®Çu t cho gi¸o dôc
ph¶i ®îc tËp trung vµo nh÷ng kh©u sau:
- §Çu t cho häc sinh
- §Çu t ®Ó båi dìng ®éi ngò gi¸o viªn
- §Çu t cho hÖ thèng c¬ së vËt chÊt trêng së ( x©y dùng
nhµ trêng , mua s¾m trang thiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc .... )
NhiÖm vô nµy lµ cña toµn x· héi . Tuy nhiªn trong ®iÒu kiÖn
hiÖn nay trong nh÷ng n¨m tríc m¾t ng©n s¸ch nhµ níc ®ãng
mét vai trß quan träng vµ quyÕt ®Þnh cña viÖc ®Çu t vµ ph¸t
triÓn gi¸o dôc .
III. Chi ng©n s¸ch nhµ níc cho sù nghiÖp gi¸o dôc .
1. Chi ng©n s¸ch nhµ níc cho sù nghiÖp gi¸o .
Trong x· héi , giai cÊp thèng trÞ tæ chøc ra nhµ níc ®Ó
®¶m b¶o cho quyÒn lîi cña giai cÊp m×nh , ®Ó nhµ níc tån t¹i
vµ thùc hiÖn chøc n¨ng cña m×nh th× nhµ níc sö dông quyÒn
lùc ®Ó tËp trung nguån thu vµo ng©n s¸ch råi sö dông ng©n
s¸ch ®Ó chi tr¶ , chi tiªu . Chi ng©n s¸ch nhµ níc lµ mét néi
dung quan träng trong ho¹t ®éng ng©n s¸ch nhµ níc . Chi ng©n
19
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi
LuËn v¨n tèt nghiÖp
Sinh viªn : Cao TuÊn Hµo
s¸ch nhµ níc lµ qu¸ tr×nh sö dông quü ng©n s¸ch nhµ níc theo
nguyªn t¾c kh«ng hoµn tr¶ trùc tiÕp nh»m thùc hiÖn c¸c nhiÖm
vô kinh tÕ chÝnh trÞ x· héi cña nhµ níc .
Chi ng©n s¸ch nhµ níc thÓ hiÖn c¸c quan hÖ tiÒn tÖ
h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh ph©n phèi vµ sö dông quü ng©n
s¸ch nhµ níc nh»m trang tr¶i cho c¸c chi phÝ bé m¸y nhµ níc vµ
thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng kinh tÕ x· héi .
§Ò ®¹t ®îc c¸c môc tiªu vÒ gi¸o dôc ®· ®Ò ra , hµng
n¨m c¨n cø vµo dù to¸n ng©n s¸ch nhµ níc ®· ®îc Quèc héi phª
chuÈn , chÝnh phñ ph©n bæ ng©n s¸ch cho c¸c ®Þa ph¬ng .
XÐt vÒ b¶n chÊt chi ng©n s¸ch nhµ níc cho gi¸o dôc lµ sù thùc
hiÖn quan hÖ ph©n phèi díi h×nh thøc gi¸ trÞ tõ quü tiÒn tÖ tËp
trung cña nhµ níc theo nguyªn t¾c kh«ng hoµn tr¶ trùc tiÕp
nh»m duy tr× vµ ph¸t triÓn gi¸o dôc níc nhµ . XÐt theo hiÖn t-
îng bªn ngoµi , th× chi ng©n s¸ch nhµ níc cho gi¸o dôc lµ kho¶n
chi mang tÝnh chÊt tiªu dïng x· héi , kh«ng trùc tiÕp t¹o ra cña
c¶i vËt chÊt nhng vÒ mÆt t¸c dông l©u dµi thØ chi NSNN cho
gi¸o dôc lµ kho¶n chi
cho ®Çu t ph¸t triÓn v× kho¶n chi nµy lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh
®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi trong hiÖn t¹i vµ trong t¬ng lai
.
NÕu ph©n chia NSNN cho gi¸o dôc theo néi dung tõng
kho¶n môc chi NSNN cho gi¸o dôc bao gåm nh÷ng kho¶n chi sau
:
20
Gi¶i ph¸p t¨ng cêng hiÖu qu¶ qu¶n lý chi NSNN cho gi¸o dôc
ë Hµ Néi