Giải pháp sử dụng có hiệu quả nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước tại chi nhánh quỹ hỗ trợ phát triển hà nội

  • 113 trang
  • file .doc
lêi nãi ®Çu
§Çu t lµ nh©n tè quan träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ - x·
héi, lµ ch×a kho¸ ®Ó t¨ng trëng kinh tÕ vµ ®iÒu chØnh c¬
cÊu kinh tÕ theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nh»m
t¹o thÕ vµ lùc ®Ó ®a ®Êt níc héi nhËp vµo céng ®ång quèc
tÕ trong thÕ kû XXI.
NhiÒu n¨m tríc ®©y, ho¹t ®éng ®Çu t vµ x©y dùng gÇn
nh chØ thùc hiÖn trong khu vùc Nhµ níc. Mäi c«ng tr×nh dï lín
hay nhá ®Òu ®îc c©n ®èi vèn, vËt t, thiÕt bÞ thi c«ng, lao
®éng vµ c¸c yÕu tè kh¸c. Ph¬ng thøc ®ã kh«ng ®éng viªn
®îc mäi nguån lùc tham gia ho¹t ®éng ®Çu t, hiÖu qu¶ thÊp.
T×nh tr¹ng nµy kÐo dµi trong nhiÒu n¨m, qua nhiÒu thêi kú,
nhiÒu giai ®o¹n g©y nªn mét thãi quen tr× trÖ trong suy
nghÜ vµ hµnh ®éng tõ c«ng t¸c huy ®éng vèn, c«ng t¸c kÕ
ho¹ch ho¸ ®Õn qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ sö dông vèn ®Çu t.
ChÝnh v× lÏ ®ã, §¶ng ta ®· khëi xíng c¶i c¸ch kinh tÕ.
ChØ hai n¨m sau §¹i héi lÇn thø VI, ChÝnh phñ ®· cã quyÕt
®Þnh 80/H§BT ngµy 9/5/1988 ban hµnh chÝnh s¸ch ®æi míi
qu¶n lý XDCB. Môc tiªu cña QuyÕt ®Þnh nµy lµ h¹n chÕ ®i
®Õn xo¸ bao cÊp vÒ vèn ®Çu t, chuyÓn ho¹t ®éng cña c¸c
®¬n vÞ kinh tÕ c¬ së x©y dùng sang h¹ch to¸n kinh doanh,
x¸c ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn h¹n cña Chñ ®Çu t, t¨ng c-
êng hiÖu lùc qu¶n lý Nhµ níc vÒ ®Çu t vµ x©y dùng. TiÕp
®ã, nhiÒu NghÞ ®Þnh cña thêi kú sau ®æi míi vÒ ®Çu t vµ
x©y dùng ®· ®îc ban hµnh (nh NghÞ ®Þnh 232/CP ngµy
6/6/1981, NghÞ ®Þnh 385/CP ngµy 7/11/1990, NghÞ ®Þnh
177/CP ngµy 20/10/1994 thay thÕ NghÞ ®Þnh 385/CP, NghÞ
®Þnh 42/CP ngµy 16/7/1996, NghÞ ®Þnh 92/CP ngµy
23/8/1997, ®Õn nay lµ NghÞ ®Þnh sè 52/CP...). Do vËy, ho¹t
1
®éng ®Çu t vµ x©y dùng thêi kú nµy cã nh÷ng nÐt kh¸c biÖt
so víi thêi kú tríc ®æi míi.
LÜnh vùc ®Çu t ph¸t triÓn lµ mét m¶ng ®Ò tµi réng lín,
bao gåm nhiÒu lo¹i h×nh nguån vèn vµ ph¬ng thøc sö dông
kh¸c nhau. Trong khãa luËn tèt nghiÖp nµy chØ ®Ò cËp vµ ®i
s©u ph©n tÝch gi¶i ph¸p sö dông cã hiÖu qu¶ nguån vèn
tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc t¹i chi nh¸nh quü
hç trî ph¸t triÓn hµ néi.
Kho¸ luËn nµy ®i vµo ph©n tÝch kÕt qu¶ thùc tiÔn viÖc
khai th¸c vµ sö dông vèn ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc trong
nh÷ng n¨m qua, chØ ra nh÷ng mÆt cßn tån t¹i, tõ ®ã ®a ra
gi¶i ph¸p ®Ó khai th¸c tèi ®a vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån
tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn t¹i Chi nh¸nh Quü hç trî ph¸t triÓn
Hµ Néi.
Kho¸ luËn nµy cã nh÷ng néi dung sau:
Ch¬ng I: Lý luËn chung vÒ tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn
cña nhµ níc ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ.
Ch¬ng II: thùc tr¹ng viÖc sö dông vèn tÝn dông ®Çu t
ph¸t triÓn cña nhµ níc t¹i chi nh¸nh Quü hç trî ph¸t triÓn Hµ
Néi .
Ch¬ng III: mét sè gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ nh»m sö dông
cã hiÖu qu¶ nguån tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc t¹i
chi nh¸nh Quü hç trî ph¸t triÓn Hµ Néi .
Kho¸ luËn nµy ®· ®îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña c« gi¸o h-
íng dÉn NguyÔn Thanh S¬n. Do n¨ng lùc b¶n th©n cßn h¹n
chÕ, v× vËy trong qua tr×nh nghiªn cøu sÏ kh«ng thÓ tr¸nh
khái thiÕu sãt. Em rÊt mong ®îc c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o, chØ
ra nh÷ng thiÕu sãt ®Ó kho¸ luËn ®îc hoµn thiÖn h¬n.
Em xin tr©n träng c¶m ¬n c¸c ThÇy, C« gi¸o.
2
ch¬ng i
Lý luËn chung vÒ tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc
®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ.
1.1 tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn vµ vai trß cña tÝn dông
®Çu t ph¸t triÓn ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ:
1.1.1 Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ tÝn dông ®Çu t
ph¸t triÓn cña Nhµ níc:
1.1.1.1 Kh¸i niÖm tÝn dông:
Trong bÊt kú mét nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng ho¸ nµo, tõ
s¶n xuÊt gi¶n ®¬n ®Õn quy m« s¶n xuÊt lín ®Òu tån t¹i tÝn
dông. TÝn dông lµ quan hÖ vay mîn lÉn nhau gi÷a ngêi cho
vay vµ ngêi vay cã hoµn tr¶ c¶ vèn lÉn l·i sau mét thêi gian
nhÊt ®Þnh. Hay nãi c¸ch kh¸c tÝn dông lµ mét ph¹m trï kinh
tÕ ph¶n ¸nh quan hÖ kinh tÕ trong mçi c¸ nh©n (hay tæ
chøc) nhêng quyÒn sö dông mét khèi lîng gi¸ trÞ hay hiÖn vËt
cho mét c¸ nh©n (hay tæ chøc) kh¸c víi nh÷ng rµng buéc
nhÊt ®Þnh: vÒ thêi h¹n hoµn tr¶ (c¶ gèc vµ l·i), l·i suÊt, c¸ch
thøc vay mîn vµ thu håi.
§Æc ®iÓm cña tÝn dông biÓu hiÖn ë c¸c chñ thÓ cña nã
- nh÷ng ngêi cho vay vµ nh÷ng ngêi ®i vay. Trong quan hÖ
tÝn dông cã mÆt ®ång thêi c¶ ngêi vay vµ ngêi ®i vay. Quan
hÖ tÝn dông cã thÓ xuÊt hiÖn gi÷a c¸c Nhµ níc, gi÷a c¸c tæ
chøc kinh tÕ vµ ng©n hµng, gi÷a Nhµ níc vµ d©n c, gi÷a c¸c
tæ chøc kinh tÕ víi nhau vµ gi÷a c¸c c¸ nh©n.
Ngêi cho vay lµ chñ thÓ cÊp tÝn dông. §Ó cÊp tiÒn vay,
ngêi cho vay ph¶i cã mét lîng tµi s¶n nhÊt ®Þnh, mµ nguån
cña nã cã thÓ lµ tiÒn vèn tù cã, lµ hµng ho¸, tµi s¶n vay mîn ë
c¸c chñ thÓ kh¸c cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt.
Ngêi ®i vay lµ chñ thÓ thø 2 trong quan hÖ tÝn dông,
trong ®ã cã c¸c doanh nghiÖp c¶ trong vµ ngoµi quèc doanh
thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ. VÞ trÝ cña ngêi vay trong quan
hÖ tÝn dông vÒ c¬ b¶n kh¸c víi ngêi cho vay ë c¸c ®iÓm sau:
3
Ngêi vay kh«ng ph¶i lµ chñ së h÷u vèn vay mµ chØ lµ
ngêi cã quyÒn sö dông t¹m thêi sè vèn vay ®ã theo ®óng
môc ®Ých khi ®i vay.
Ngêi vay sö dông vèn vay trong ph¹m vi lu th«ng s¶n
xuÊt. Cßn ngêi cho vay cÊp tiÒn vay trong lÜnh vùc trao ®æi,
kh«ng trùc tiÕp tham gia vµo s¶n xuÊt.
Ngêi vay hoµn tr¶ vèn vay khi kÕt thóc tuÇn hoµn vèn víi
tr¸ch nhiÖm ph¶i tæ chøc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt sao cho ®¶m
b¶o gi¶i phãng vèn ®ñ ®Ó thanh to¸n nî vay. Ngêi vay kh«ng
chØ hoµn tr¶ sè vèn vay mµ cßn ph¶i tr¶ l·i vay theo tho¶
thuËn víi ngêi cho vay.
-B¶n chÊt cña tÝn dông thÓ hiÖn th«ng qua tÝnh hoµn
tr¶ tiÒn vay. Kh¸c víi hµng ho¸ kh¸c, gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö
dông cña nã trong khi b¸n ®îc chuyÓn tõ ngêi b¸n sang ngêi
mua, cßn vèn ®îc chuyÓn th«ng qua tÝn dông chØ t¹m thêi
chuyÓn nhîng. Thùc chÊt trong quan hÖ tÝn dông chØ gi¸ trÞ
sö dông ®îc chuyÓn ®Õn ngêi chñ míi. TÝnh hoµn tr¶ sÏ xuÊt
hiÖn khi vèn tiÒn tÖ ®îc gi¶i phãng sau mét qu¸ tr×nh vËt
chÊt hay mét chu kú tuÇn hoµn vèn. Khi ®ã ngêi vay cã kh¶
n¨ng hoµn tr¶ ®îc vèn vay. Trong thùc tÕ tÝnh hoµn tr¶ ®îc
b¶o ®¶m b»ng tµi s¶n vËt t cña ngêi ®i vay hoÆc b»ng sù
b¶o l·nh cña mét ngêi ®¹i diÖn thø ba liªn quan ®Õn trong
nh÷ng trêng hîp ®Æc biÖt.Thêi gian hoµn tr¶ cña tÝn dông ®-
îc ph©n biÖt dùa vµo chu kú kinh doanh vµ vßng tuÇn hoµn
vèn trong c¸c doanh nghiÖp. TÝnh hoµn tr¶ biÓu hiÖn th«ng
qua vèn tÝn dông, ngêi ®i vay sö dông vèn vay vµo qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó råi ph¶i tr¶ cho ngêi vay sè tiÒn gèc
+ l·i suÊt cho vay. Nhu cÇu tÝn dông sÏ biÕn ®éng theo sù
ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ - nhu cÇu sÏ t¨ng cao khi nÒn kinh
tÕ ph¸t triÓn vµ ngîc l¹i. Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng l·i suÊt
tÝn dông bÞ t¸c ®éng theo quy luËt cung - cÇu vµ ®îc quyÕt
®Þnh theo sù tho¶ thuËn cña ngêi vay vµ ngêi cho vay.
4
Vèn ®îc t¨ng lªn trong qu¸ tr×nh sö dông: Lµ viÖc c¸c
tæ chøc cho vay sö dông vèn tÝn dông ®Ó cho vay lÊy l·i.
1.1.1.2 C¸c h×nh thøc tÝn dông:
- TÝn dông Th¬ng m¹i: lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a c¸c
nhµ doanh nghiÖp ®îc biÓu hiÖn díi h×nh thøc mua b¸n chÞu
hµng ho¸. TÝn dông th¬ng m¹i ph¸t sinh lµ do sù c¸ch biÖt
gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu thô: do ®Æc tÝnh thêi vô trong s¶n xuÊt
vµ tiªu thô s¶n phÈm khiÕn c¸c nhµ doanh nghiÖp ph¶i mua
b¸n chÞu hµng ho¸. Mua b¸n chÞu hµng ho¸ còng lµ mét
h×nh thøc tÝn dông v× nã chøa ®Çy ®ñ 3 néi dung c¬ b¶n
trong kh¸i niÖm tÝn dông. Vai trß tÝch cùc cña tÝn dông th-
¬ng m¹i thÓ hiÖn ë chç: ®¸p øng kÞp thêi nhu cÇu vèn cho
c¸c nhµ doanh nghiÖp, gióp tiªu thô hµng ho¸ nhanh chãng vµ
kÞp thêi, tuy vËy tÝn dông th¬ng m¹i cã nh÷ng h¹n chÕ sau
®©y: h¹n chÕ vÒ quy m«, h¹n chÕ vÒ thêi gian, h¹n chÕ vÒ
ph¬ng híng.
- TÝn dông Ng©n hµng: lµ h×nh thøc tÝn dông thÓ hiÖn
quan hÖ gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông víi c¸c doanh nghiÖp vµ
c¸c c¸ nh©n.
Trong mèi quan hÖ nµy, ng©n hµng ®ãng vai trß trung
gian, võa lµ ngêi cho vay võa lµ ngêi ®i vay.
TÝn dông ng©n hµng ®îc thùc hiÖn díi d¹ng tiÒn tÖ.
TÝn dông ng©n hµng vµ tÝn dông th¬ng m¹i cã quan hÖ
chÆt chÏ, bæ sung vµ hç trî cho nhau.
- TÝn dông Nhµ níc (tÝn dông u ®·i): chñ thÓ cho vay lµ
Nhµ níc vµ ngêi ®i vay lµ c¸c doanh nghiÖp vµ tæ chøc kinh
tÕ, c¸ nh©n...L·i suÊt do ChÝnh phñ qui ®Þnh theo tõng ®èi
tîng sö dông vèn vay cô thÓ trong tõng trêng hîp, tõng thêi kú
kh¸c nhau.
TÝn dông Quèc tÕ: bao hµm c¸c yÕu tè cña c¶ 3 h×nh
thøc tÝn dông nªu trªn vµ g¾n liÒn víi c¸c quan hÖ kinh tÕ
quèc tÕ.
- TÝn dông ng¾n h¹n: møc cho vay thêi h¹n díi 1 n¨m.
5
- TÝn dông trung h¹n: møc cho vay thêi h¹n tõ 1 n¨m trë
lªn ®Õn 5 n¨m.
- TÝn dông dµi h¹n: møc cho vay thêi h¹n tõ 5 n¨m trë
lªn.
- TÝn dông tõ nguån vèn trong níc: lµ nguån vèn huy
®éng trong níc ®Ó tµi trî cho ®Çu t ph¸t triÓn nh: Lîi nhuËn
®Ó l¹i, khÊu hao, ng©n s¸ch Nhµ níc hç trî, cæ phiÕu, tr¸i
phiÕu c«ng ty, tr¸i phiÕu Kho b¹c, tr¸i phiÕu c«ng tr×nh, c¸c
kho¶n thu tõ thuÕ vµ c¸c kho¶n thu kh¸c.
- TÝn dông tõ nguån vèn níc ngoµi: lµ nguån vèn vay cña
ChÝnh phñ c¸c níc hoÆc c¸c tæ chøc quèc tÕ tµi trî cho ®Çu
t ph¸t triÓn nh vèn huy ®éng tõ viÖc vay nî, viÖn trî cña
ChÝnh phñ c¸c níc kh¸c, c¸c tæ chøc song ph¬ng, ®a ph¬ng,
tæ chøc phi ChÝnh phñ (IMF, WB, ADB, NGos), tõ tæ chøc tµi
chÝnh, tÝn dông quèc tÕ...
1.1.2 Vai trß cña tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ
níc ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ:
* Kh¸i niÖm tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc:
Vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn: Lµ viÖc Nhµ níc sö dông
vèn ng©n s¸ch hoÆc vèn do Nhµ níc huy ®éng ®Ó cho vay
®Çu t c¸c dù ¸n theo kÕ ho¹ch hµng n¨m cña Nhµ níc nh c¸c
ch¬ng tr×nh môc tiªu phôc vô lîi Ých quèc gia, c¸c dù ¸n ®Çu
t quan träng trong tõng thêi kú kÕ ho¹ch, nhng c¸c dù ¸n nµy
ph¶i ®¶m b¶o cã kh¶ n¨ng sinh lêi, cã kh¶ n¨ng hoµn tr¶ ®îc
vèn vay cho Nhµ níc. Nhµ níc u ®·i cho c¸c dù ¸n nµy vay vèn
víi thêi gian t¬ng ®èi dµi tèi ®a tõ 10 n¨m ®Õn 12 n¨m ( trõ
trêng hîp cho vay l¹i b»ng vèn ODA th× thêi gian vay dµi
h¬n), l·i suÊt thÊp, ®iÒu kiÖn cho vay dÔ dµng.
Nguån vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn ®îc h×nh thµnh tõ
c¸c nguån sau:
+ Vèn ng©n s¸ch Nhµ níc cÊp hµng n¨m.
+ Vèn vay nî, viÖn trî níc ngoµi cña ChÝnh phñ dïng ®Ó
cho vay l¹i c¸c dù ¸n ®Çu t ph¸t triÓn.
6
+ Vèn nhËn uû th¸c cña c¸c Quü ®Çu t, c¸c tæ chøc
trong vµ ngoµi níc.
-C¸c ®Æc ®iÓm chÝnh cña tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn
thÓ hiÖn nh sau:
+ Nguån vèn: chñ yÕu thuéc Ng©n s¸ch Nhµ níc.
+ §èi tîng cho vay: ®îc ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh cô thÓ
trong tõng thêi kú.
+ Ph¬ng thøc cho vay:
Quü hç trî ph¸t triÓn trùc tiÕp cho vay vµ thu håi nî.
Uû th¸c cho c¸c tæ chøc tÝn dông, tæ chøc tµi chÝnh cho
vay vµ thu håi nî.
+ L·i suÊt cho vay: theo qui ®Þnh cña ChÝnh phñ ¸p
dông trong tõng thêi kú:
N¨m 1996-1997: L·i suÊt cho vay lµ 1,1%/th¸ng.
N¨m 1997-2000: L·i suÊt cho vay 0,81%/th¸ng ®èi víi
c¸c kho¶n vay b»ng VN§ vµ 8,5%/n¨m ®èi víi c¸c kho¶n vay
b»ng USD.
Tõ 8/7/2000 ®Õn 2001: l·i suÊt cho vay lµ 9%/n¨m
(0,7%/th¸ng).
Tõ 2001 ®Õn 31/5/2002: l·i suÊt cho vay lµ 7%/n¨m
(0,583%/th¸ng).
Tõ 1/6/2002 ®Õn nay: l·i suÊt cho vay lµ 5,4%/n¨m
(0,45%/th¸ng).
* Sù cÇn thiÕt cña tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ n-
íc.
+ Do ®Æc ®iÓm cña ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n lµ sö dông
vèn ®Çu t lín, thêi gian thu håi vèn l©u, nªn ®èi víi mét sè dù
¸n, ch¬ng tr×nh ®Æc biÖt phôc vô lîi Ých kinh tÕ - x· héi, cã
tû suÊt lîi nhuËn thÊp, tÝnh rñi ro cao nªn c¸c ng©n hµng th-
¬ng m¹i vµ c¸c tæ chøc tÝn dông kh«ng thÓ cho vay theo c¬
chÕ tÝn dông ng©n hµng mµ chØ cã tÝn dông u ®·i cña Nhµ
níc míi cã thÓ ®¸p øng ®îc yªu cÇu cho vay víi l·i suÊt thÊp,
7
thêi gian cho vay t¬ng ®èi dµi ®Ó c¸c doanh nghiÖp cã thÓ
thu håi ®îc vèn vµ ph¸t triÓn ®îc.
+ Tríc ®©y díi c¬ chÕ bao cÊp Nhµ níc thêng xuyªn cÊp
ph¸t vèn cho c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc trong c¸c lÜnh vùc
®Çu t x©y dùng vµ më réng s¶n xuÊt ®iÒu nµy g©y ra sù û
l¹i, tr«ng chê vµo ng©n s¸ch Nhµ níc cña c¸c doanh nghiÖp
vµ lµm cho nguån ng©n s¸ch Nhµ níc ®· nhá bÐ l¹i cµng h¹n
chÕ trong viÖc thùc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng môc tiªu ph¸t triÓn
®Ò ra. Nh vËy, ng©n s¸ch Nhµ níc kh«ng thÓ tµi trî díi h×nh
thøc cÊp ph¸t cho c¸c dù ¸n ®Çu t m·i ®îc mµ th«ng qua
h×nh thøc cho vay u ®·i cña Nhµ níc, Nhµ níc võa b¶o ®¶m
ph¸t huy néi lùc ®Ó gãp phÇn thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸,
hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc võa cã kh¶ n¨ng thu håi vµ t¨ng nguån
vèn cho ng©n s¸ch ®Ó ®Çu t cho c¸c c«ng tr×nh tiÕp theo
trong ®iÒu kiÖn nguån vèn cßn h¹n hÑp.Trªn nguyªn t¾c
ng©n s¸ch Nhµ níc chØ cÊp ph¸t cho c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹
tÇng kinh tÕ x· héi kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi vèn. C¬ chÕ
nµy gãp phÇn lµm t¨ng ý thøc tr¸ch nhiÖm cña chñ ®Çu t vµ
dÇn n©ng cao ®îc hiÖu qu¶ ®Çu t.
1.1.2.1 Vai trß cña vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn
cña Nhµ níc trong t¸i s¶n xuÊt më réng vµ ®iÒu tiÕt vÜ
m« nÒn kinh tÕ.
-TÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc cã vai trß quan
träng trong viÖc gãp phÇn t¹o ra sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh
tÕ theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, ®Èy nhanh tèc
®é t¨ng trëng kinh tÕ, n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn
cña nh©n d©n th«ng qua c¸c ®èi tîng ®îc u ®·i ®Ó ®Çu t
ph¸t triÓn.
-TÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc lµ ph¬ng tiÖn
®Ó Nhµ níc cung øng tiÒn cho nÒn kinh tÕ phï hîp víi ®Þnh h-
íng ph¸t triÓn kinh tÕ trong tõng thêi kú kÕ ho¹ch th«ng qua
l·i suÊt u ®·i lµm t¨ng nhu cÇu vay vèn cña c¸c doanh nghiÖp
®Ó ®Çu t ph¸t triÓn. Cô thÓ viÖc b¸n tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu
8
cña Nhµ níc ®· thu ®îc mét lîng tiÒn lín trong lu th«ng nh»m
kiÒm chÕ ®îc l¹m ph¸t, æn ®Þnh ®îc gi¸ c¶, t¨ng trëng kinh
tÕ. §ång thêi viÖc khai th¸c c¸c ®ång vèn trong vµ ngoµi níc
®· lµm t¨ng cung vÒ tÝn dông, kÝch thÝch t¨ng trëng kinh tÕ
mµ kh«ng t¨ng l¹m ph¸t.
-TÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc cã vai trß quan
träng trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c nhiÖm vô kinh tÕ - x· héi.
§iÒu ®ã thÓ hiÖn trong viÖc qui ®Þnh c¸c ®èi tîng vay u ®·i
theo tõng thêi kú, ®èi tîng vay lµ c¶ c¸c doanh nghiÖp trong
vµ ngoµi quèc doanh thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, ®Ó më
réng s¶n xuÊt hµng tiªu dïng, hµng xuÊt khÈu..., t¹o thªm
c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, ®iÒu hoµ vµ ph©n phèi
thu nhËp gi÷a c¸c ngµnh vµ l·nh thæ. MÆt kh¸c tÝn dông u
®·i cña Nhµ níc thùc hiÖn mét trong c¸c nhiÖm vô cña Nhµ níc
lµ ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi th«ng qua viÖc ®Çu t u ®·i vµo
c¸c ®èi tîng thuéc vïng s©u, vïng xa cã nhiÒu khã kh¨n trong
viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ.
1.1.2.2 Vai trß cña vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn
cña Nhµ níc trong viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt
kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp.
-Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng c¸c doanh nghiÖp ho¹t
®éng theo c¬ chÕ h¹ch to¸n kinh doanh ®éc lËp, víi nguyªn
t¾c tù bï ®¾p c¸c chi phÝ, ®ång thêi ph¶i cã l·i. Th«ng qua
ho¹t ®éng tÝn dông c¸c doanh nghiÖp t¹o ra ®îc c¸c lo¹i
nguån vèn ®Çu t. Nguån vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña
Nhµ níc lµ nguån vèn tÝn dông quan träng, lµ nguån vèn rÎ (víi
møc l·i suÊt u ®·i thÊp h¬n l·i suÊt th¬ng m¹i), æn ®Þnh
trong thêi gian dµi. Th«ng qua nguån vèn nµy Nhµ níc hç trî
vèn vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp thuéc ®èi tîng u
®·i ph¸t triÓn vµ kinh doanh cã hiÖu qu¶.
-Nguyªn t¾c cña tÝn dông lµ cho vay cã hoµn tr¶ vµ cã
l·i. G¾n liÒn víi ®iÒu kiÖn ®ã lµ ®iÒu kiÖn cÊp vµ hoµn tr¶
tiÒn vay. Víi ý nghÜa ®ã tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ
9
níc t¸c ®éng ®Õn c¸c ®èi tîng thuéc diÖn vay u ®·i, më réng
tÝnh tù chñ kinh doanh, quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ kinh tÕ,
n©ng cao møc doanh lîi, tr¸nh t tëng tr«ng chê, û l¹i nguån
vèn cÊp ph¸t cña Nhµ níc, t¹o ®iÒu kiÖn chuyÓn c¸c doanh
nghiÖp sang h¹ch to¸n kinh doanh thùc sù.
1.1.2.3 Vai trß cña vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn
cña Nhµ níc trong viÖc gãp phÇn më réng quan hÖ kinh
tÕ quèc tÕ.
Nguån vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc dµnh
cho ®Çu t ph¸t triÓn ë níc ta mét phÇn ®îc h×nh thµnh tõ
nguån vèn vay níc ngoµi vµ mét phÇn tõ nguån tµi trî ph¸t
triÓn chÝnh thøc ODA cña níc ngoµi th«ng qua c¸c HiÖp ®Þnh
tÝn dông cña Nhµ níc.
Trªn c¬ së c¸c v¨n b¶n luËt, ph¸p lÖnh vÒ khuyÕn khÝch
®Çu t ph¸t triÓn ®· ®îc ban hµnh. Nhµ níc chñ ®éng t¹o ra
m«i trêng ®Çu t vµ hµnh lang ph¸p lý ®Ó thu hót c¸c nguån
vèn t b¶n níc ngoµi - nguån vèn nµy chñ yÕu ®îc ®Çu t vµo
c¸c c¬ së h¹ tÇng, c¸c c«ng tr×nh kinh tÕ träng ®iÓm, nhê
®ã sÏ t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy t¨ng tëng kinh tÕ vµ n©ng cao
møc sèng vËt chÊt cña nh©n d©n. MÆt kh¸c, trªn c¬ së ký
kÕt c¸c hîp ®ång tÝn dông Nhµ níc, sÏ t¹o ra ®îc c¸c mèi
quan hÖ kinh tÕ Quèc tÕ, thóc ®Èy sù hoµ nhËp quan hÖ kinh
tÕ - x· héi cña níc ta víi céng ®ång Quèc tÕ.
1.2 hiÖu qu¶ cña khai th¸c, sö dông vèn tÝn dông ®Çu t
ph¸t triÓn cña nhµ níc.
1.2.1 Quan ®iÓm vÒ hiÖu qu¶:
HiÖu qu¶ nãi kh¸i qu¸t nghÜa lµ kh«ng l·ng phÝ nhng nã
cã quan hÖ chÆt chÏ víi viÖc sö dông n¨ng lùc s¶n xuÊt hiÖn
cã .Cèt lâi cña mäi ho¹t ®éng trong sù h¹n chÕ vµ khan hiÕm
cña nguån lùc (sù thiÕu hôt).
Kh¸i niÖm hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi:
- HiÖu qu¶ tµi chÝnh: hiÖu qu¶ tÝnh theo quan ®iÓm kÕ
to¸n, kh«ng tÝnh ®Õn chi phÝ c¬ héi.
10
HiÖu qu¶ kinh tÕ: tÝnh c¶ chi phÝ c¬ héi vµ kho¶n thu
c¬ héi.
HiÖu qu¶ kinh tÕ- x· héi: bao gåm hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ
hiÖu qu¶ x· héi.
HiÖu qu¶ x· héi: nh÷ng lîi Ých mang l¹i cho x· héi, c«ng
¨n viÖc lµm, thu nhËp, m«i trêng, tµi nguyªn, c«ng b»ng x·
héi, ph©n phèi thu nhËp, n©ng cao møc sèng, chñ tr¬ng
chÝnh s¸ch cña Nhµ níc, c«ng nghÖ, ¸p dông tiÕn bé khoa häc
kü thuËt, chiÕn lîc, môc tiªu, kÕ ho¹ch...
HiÖu qu¶ trªn quan ®iÓm qu¶n lý Nhµ níc ( tÝnh ®Çy
®ñ c¸c chi phÝ c¬ héi chø kh«ng ph¶i chØ tÝnh nh÷ng chi phÝ
theo gi¸ trÞ thùc tÕ):
B¶o hé s¶n xuÊt trong níc .
Trî gi¸, bao cÊp
C¸c chÝnh s¸ch u ®·i kh¸c vÒ thuÕ, tiÒn thuª ®Êt, ®iÖn
, x¨ng dÇu...
HiÖu qu¶ kinh tÕ cña x· héi: GTGT sÏ lµ phÇn quan träng
cña GDP, sè lao ®«ng cã viÖc lµm ( Lao ®éng trùc tiÕp + lao
®«ng gi¸n tiÕp- Sè lao ®éng mÊt viÖc do dù ¸n.
Uy tÝn vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ trêng.
HiÖu qu¶ cña viÖc khai th¸c sö dông vèn tÝn dông u ®·i
cña QuÜ hç trî ph¸t triÓn chó träng hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi,
nhng ph¶i ®¶m b¶o thu håi ®îc nî vay. HiÖu qu¶ kinh tÕ x·
héi cô thÓ ph¶i phï hîp víi c¸c tiªu chuÈn sö dông hiÖu qu¶ c¸c
nguån lùc khan hiÕm cña x· héi:
Nguån vèn khan hiÕm sö dông cã hiÖu qu¶.
Sù lùa chän lµ hîp lý nhÊt trong c¸c ®Ò xuÊt ®Çu t.
- Mang l¹i lîi Ých cho nh÷ng ®èi tîng chÞu thiÖt thßi
trong hiÖn t¹i.
Sö dông vèn tÝn dông u ®·i cña QuÜ hç trî ph¸t triÓn lµ
®Ó ®Çu t thùc hiÖn dù ¸n. HiÖu qu¶ ®Çu t cña dù ¸n ®îc
ph©n tÝch trªn hai mÆt: hiÖu qu¶ vÒ mÆt kinh tÕ -tµi chÝnh
vµ hiÖu qu¶ vÒ mÆt kinh tÕ- x· héi.
11
+ Ph©n tÝch hiÖu qu¶ kinh tÕ - tµi chÝnh:
C¸c d÷ liÖu tµi chÝnh ®îc ®iÒu chØnh thµnh c¸c d÷ liÖu
kinh tÕ. Chi phÝ vµ lîi Ých cña dù ¸n ®îc thÈm ®Þnh tõ quan
®iÓm cña c¶ nÒn kinh tÕ.
Ph©n tÝch kinh tÕ kh¸c víi ph©n tÝch tµi chÝnh ë chç
ph©n tÝch tµi chÝnh chØ tÝnh tíi lîi Ých cña nhµ ®Çu t hoÆc
chñ dù ¸n cßn ph©n tÝch kinh tÕ cã tÝnh ®Õn lîi Ých cña c¶
quèc gia. §Ó ph¸t triÓn ph©n tÝch tµi chÝnh thµnh ph©n tÝch
kinh tÕ cÇn tr¶ lêi thªm mét lo¹t c¸c c©u hái:
Møc ®é kh¸c biÖt gi÷a c¸c gi¸ trÞ kinh tÕ vµ gi¸ trÞ tµi
chÝnh cña c¸c biÕn sè bÞ ¶nh hëng bëi c¸c quy ®Þnh vµ kiÓm
so¸t cña chÝnh quyÒn hoÆc thuÕ, trî gi¸...
Møc ®é kh¸c biÖt gi÷a c¸c gi¸ trÞ kinh tÕ vµ gi¸ trÞ tµi
chÝnh cña c¸c biÕn sè bÞ ¶nh hëng bëi nh÷ng ®iÒu kh«ng
hoµn h¶o cña thÞ trêng (®ßi hái vÒ møc l¬ng cña C«ng ®oµn,
biÖn ph¸p h¹n chÕ kinh doanh).
TÝnh kh¶ thi vµ møc ®é ¶nh hëng cña c¸c biÕn sè trong
tÝnh to¸n vÒ thu chi tµi chÝnh.
TÝnh to¸n IRR ph¶n ¶nh ®óng chi phÝ theo quan ®iÓm
cña toµn bé nÒn kinh tÕ th× cã t¹o ra ®îc mét NPV d¬ng
kh«ng.
Nh÷ng biÕn ®éng vµ rñi ro cã thÓ sÏ ¶nh hëng ®Õn kÕt
qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh trong t¬ng lai (biÕn ®éng cña c¸c
biÕn sè).
+ Ph©n tÝch kinh tÕ - x· héi:
Dù ¸n ®îc thÈm ®Þnh tõ quan ®iÓm cña nh÷ng ®èi tîng
®îc hëng lîi tõ dù ¸n vµ nh÷ng ®èi tîng ph¶i chÞu chi phÝ cho
dù ¸n. Ta nªn ®Þnh lîng ho¸ møc lîi Ých ®îc hëng vµ chi phÝ
ph¶i chÞu cña c¸c nhãm nµy ë nhòng chç nµo cã thÓ lµm ®îc.
CÇn ®Þnh lîng ho¸ nh÷ng t¸c ®éng ngoµi kinh tÕ cña dù
¸n.
Dù ¸n cã thÓ gióp ®îc nh÷ng môc tiªu x· héi nµo cña
chÝnh quyÒn.
12
Ai lµ ®èi tîng ®îc hëng lîi cña dù ¸n vµ ai lµ nhòng ngêi
chÞu chi phÝ cña dù ¸n.
C¸c thøc hëng lîi cña c¸c ®èi tîng thô hëng còng nh c¸ch
tr¶ chi phÝ cña ®èi tîng chÞu thiÖt.
Nh÷ng t¸c ®éng vÒ mÆt chÝnh trÞ x· héi vµ b»ng c¸ch
nµo.
ChÝnh quyÒn cã thÓ ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu x· héi nh
dù ¸n theo c¸ch nh thÕ nµo vµ chi phÝ bao nhiªu.
Chi phÝ kinh tÕ rßng cña dù ¸n lµ bao nhiªu.
Nguyªn t¾c cÇn ghi nhí:
Khi ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ x· héi:
+ LËp luËn râ rµng dù ¸n g©y ¶nh hëng tíi x· héi theo
c¸ch nµo.
+ So s¸nh hiÖu qu¶ kinh tÕ cña dù ¸n ®ang ®îc xem
xÐt víi c¸c dù ¸n, biÖn ph¸p kh¸c ®ang ®îc thùc hiÖn.
Ph©n tÝch hiÖu qu¶ x· héi:
+ HiÖu qu¶ kinh tÕ trùc tiÕp.
+ HiÖu qu¶ kinh tÕ gi¸n tiÕp.
+ HiÖu qu¶ x· héi cã thÓ x¸c ®Þnh ch¾c ch¾n.
+ HiÖu qu¶ x· héi kh«ng ®Þnh lîng ®îc vµ x¸c ®Þnh
kh«ng ch¾c ch¾n.
KÕt luËn vÒ chØ tiªu hiÖu qu¶ kinh tÕ.
C¸c kÕt qu¶ vÒ mÆt x· héi mµ dù ¸n mang l¹i (Nh÷ng
mèi lîi, c¸c ®èi tîng ®îc hëng, nh÷ng hËu qu¶ dù tÝnh sÏ x¶y
ra, ®èi tîng g¸nh chÞu, biÖn ph¸p gi¶i quyÕt, c¸c t¸c ®éng
chÝnh trÞ x· héi).
Nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó chÝnh phñ cã thÓ kiÓm so¸t lîi
Ých.
§Ò nghÞ u ®·i mµ dù ¸n ®Çu t cã thÓ phï hîp víi quy
®Þnh chung.
Nh÷ng vÊn ®Ò míi ph¸t sinh ngoµi c¸c quy ®Þnh cña
luËt ph¸p vµ chÝnh s¸ch cña nhµ níc - kiÕn nghÞ c¸c xö lý.
Nh÷ng kh¶ n¨ng rñi ro.
13
1.2.2 C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶:
Sö dông vèn tÝn dông u ®·i cña QuÜ hç trî ph¸t triÓn lµ
®Ó ®Çu t thùc hiÖn dù ¸n. Do vËy c¬ së ®Ó ®¸nh gi¸ chÝnh
lµ c¸c chØ tiªu hiÖu qu¶ cña dù ¸n, cã thÓ th«ng qua mét sè
chØ tiªu chÝnh nh sau:
1.2.2.1 ChØ tiªu hiÖn gi¸ thuÇn (NPV):
HiÖn gi¸ thuÇn cña dù ¸n lµ tæng c¸c chªnh lÖch gi÷a
hiÖn gi¸ lîi Ých vµ hiÖn gi¸ chi phÝ trong toµn bé thêi gian
thùc hiÖn dù ¸n.
Bi: lîi Ých hµng n¨m cña dù ¸n, bao gåm
+ Doanh thu ë n¨m thø i
+ Gi¸ trÞ thu håi tµi s¶n do hÕt tuæi thä hay thêi gian
ho¹t ®éng cña dù ¸n kÕt thóc.
+ Gi¸ trÞ vèn vay ®îc gi¶i ng©n trong n¨m i
+ C¸c kho¶n thu kh¸c tõ dù ¸n
Ci: Chi phÝ hµng n¨m cña dù ¸n, bao gåm:
+ Chi phÝ ®Çu t ®Ó mua s¾m hay x©y dùng tµi s¶n cè
®Þnh ë thêi ®iÓm ®Çu vµ c¸c thêi ®iÓm n¨m thø i
+ Chi phÝ ho¹t ®éng s¶n xu©t, kÓ c¶ c¸c kho¶n chi phÝ
tØ lÖ (kh«ng tÝnh khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh) vµ c¸c kho¶n
thuÕ theo qui ®Þnh hiÖn hµnh.
+ Tr¶ nî vèn vay trong n¨m thø i
+ C¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c.
: hÖ sè chiÕt khÊu cña dù ¸n
i: thø tù n¨m trong thêi gian thùc hiÖn dù ¸n (thêi gian
thùc hiÖn dù ¸n ®îc x¸c ®Þnh theo chÕ ®é khÊu hao tµi s¶n
cè ®Þnh do Bé Tµi chÝnh qui ®Þnh)
i-1 : ®îc qui íc trong tÝnh to¸n dù ¸n víi ý nghÜa c¸c gi¸
trÞ ®ång tiÒn ph¸t sinh t¹i n¨m i =1 ®îc coi nh gi¸ trÞ hiÖn
t¹i cña dßng tiÒn ®ã (kh«ng cÇn chiÕt khÊu)
14
r: tØ suÊt chiÕt khÊu cña dù ¸n.
ý nghÜa cña chi tiªu hiÖn gi¸ thuÇn:
HiÖn gi¸ thuÇn biÓu thÞ mèi quan hÖ so s¸nh gi¸ trÞ
tuyÖt ®èi gi÷a hiÖn gi¸ lîi Ých vµ hiÖn gi¸ chi phÝ.
Trêng hîp NPV > 0 : Dù ¸n cã NPV cµng lín th× hiÖu qu¶
tµi chÝnh cña dù ¸n cµng cao
Trêng hîp NPV  0: dù ¸n kh«ng cã hiÖu qu¶ tµi chÝnh.
1.2.2.2 ChØ tiªu hÖ sè sinh lêi cña dù ¸n (BCR):
HoÆc
Trong ®ã:
Bi : Lîi Ých hµng n¨m cña dù ¸n.
Ci : Chi phÝ hµng n¨m cña dù ¸n.
hoÆc chiÕt khÊu cña dù ¸n tuú theo lùa
chän n¨m x©y dùng lµ i=0 hoÆc i=1.
r: Tû suÊt chiÕt khÊu cña dù ¸n.
i: Thø tù n¨m trong thêi gian thùc hiÖn dù ¸n.
ý nghÜa:
HÖ sè sinh lêi cho biÕt 1 ®ång hiÖn gi¸ chi phÝ bá ra
trong dù ¸n cã kh¶ n¨ng thu ®îc mÊy ®ång hiÖn gi¸ lîi Ých.
Trêng hîp BCR>1: Dù ¸n cã hiÖn gi¸ hÖ sè sinh lêi cµng
lín h¬n 1 th× hiÖu qu¶ tµi chÝnh cña dù ¸n cµng cao.
Trêng hîp BCR<1: Dù ¸n kh«ng cã hiÖu qu¶ tµi chÝnh.
1.2.2.3 ChØ tiªu tû suÊt thu håi bèn néi bé cña dù
¸n (IRR):
15
Tû suÊt thu håi vèn néi bé cña dù ¸n lµ tû suÊt chiÕt
khÊu mµ víi tû suÊt nµy hiÖn gi¸ thuÇn (NPV) cña dù ¸n = 0
hoÆc
Trong ®ã:
IRR : Tû suÊt thu håi vèn néi bé cña dù ¸n (%)
Bi : Lîi Ých hµng n¨m cña dù ¸n.
Ci : Chi phÝ hµng n¨m cña dù ¸n.
Trong ®ã:
r1: Tû suÊt chiÕt khÊu ban ®Çu ®Ó tÝnh NPV1 sao cho
NPV1<0
r2: Tû suÊt chiÕt khÊu gi¶ ®Þnh ®Ó tÝnh NPV 2 víi ®iÒu
kiÖn sao cho NPV2 cã gi¸ trÞ ©m (<0), do ®ã r2>r1
ý nghÜa:
Tû suÊt thu håi vèn néi bé (IRR) biÓu thÞ kh¶ n¨ng sinh
lêi cao nhÊt ®ång vèn ®Çu t c¶u chñ ®Çu t.
Trêng hîp dù ¸n cã IRR lín h¬n tû lÖ lîi nhuËn b×nh qu©n
cña ngµnh th× dù ¸n cã hiÖu qu¶ vÒ tµi chÝnh. NÕu IRR cµng
lín th× dù ¸n chã hiÖu qu¶ cµng cao.
Trêng hîp dù ¸n cã IRR nhá h¬ng tû lÖ lîi nhuËn b×nh
qu©n cña ngµnh th× dù ¸n kh«ng cã hiÖu qu¶ tµi chÝnh.
1.2.2.4 Thêi gian thu håi vèn (T):
16
Lµ sè n¨m cÇn thiÕt ®Ó dù ¸n ph¶i ho¹t ®éng ®Ó lîi
nhuËn vµ khÊu hao thu ®îc võa ®ñ hoµn tr¶ vèn ®Çu t ban
®Çu.
+ Thêi gian thu håi vèn gi¶n ®¬n: Lµ thêi h¹n thu håi
vèn kh«ng xÐt ®Õn gi¸ trÞ ®ång tiÒn theo thêi gian.
b×nh qu©n n¨m
+ Thêi gian thu håi vèn cã chiÕt khÊu:
Trong ®ã:
K: Vèn ®Çu t ban ®Çu.
Pi: Lîi nhuËn thu ®îc n¨m thø i
Di: KhÊu hao thu ®îc n¨m thø i
NPV(Pi+Di): Tæng hiÖn gi¸ tÝch luü hoµn vèn hµng n¨m.
1.2.3 Nh©n tè ¶nh hëng ®Õn hiÖu qu¶ cña sö dông
vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓncña Nhµ níc:
Ho¹t ®éng cho vay tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ
níc chÞu ¶nh hëng cña rÊt nhiÒu nh©n tè kh¸c nhau, c¶ kh¸ch
quan lÉn chñ quan. Nh÷ng nh©n tè nµy g©y nªn nh÷ng t¸c
®éng c¶ tÝch cùc vµ tiªu cùc. V× vËy, ®Ó ph¸t huy nh÷ng
nh©n tè tÝch cùc vµ h¹n chÕ tèi ®a nh÷ng ¶nh hëng tiªu cùc
nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cho vay, chóng ta cÇn
nghiªn cøu nh÷ng t¸c ®éng nµy.
1.2.3.1 Nh÷ng nh©n tè kh¸ch quan
XÐt vÒ mÆt kh¸ch quan, ho¹t ®éng tÝn dông u ®·i cña
nhµ níc chÞu ¶nh hëng cña c¸c nh©n tè sau:
- C¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ cña §¶ng vµ Nhµ níc
§êng lèi kinh tÕ cña §¶ng vµ Nhµ níc, ®Æc biÖt lµ c¸c c¬
chÕ, chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ lµ khung ph¸p lý cho mäi ho¹t
®éng kinh tÕ cña ®Êt níc nãi chung vµ ho¹t ®éng tÝn dông u
®·i nãi riªng. Trªn c¬ së c¸c ®Þnh híng kinh tÕ chung cña
17
®Êt níc trong tõng thêi kú, ChÝnh phñ sÏ ho¹ch ®Þnh nh÷ng
vïng, nh÷ng ngµnh, lÜnh vùc ®îc u tiªn ph¸t triÓn. §ã lµ c¬
së ®Ó ®a ra c¸c qui ®Þnh vÒ ®èi tîng ®îc hëng tÝn dông u
®·i vµ møc ®é u ®·i. C¨n cø vµo t×nh h×nh kinh tÕ vÜ m«
trong tõng thêi kú mµ chÝnh s¸ch tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn
cña Nhµ níc cã sù ®iÒu chØnh linh ho¹t, hîp lý, ®¶m b¶o môc
tiªu t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn æn ®Þnh, cã träng t©m cña nÒn
kinh tÕ. ChÝnh s¸ch kinh tÕ cña Nhµ níc lµ nh©n tè t¸c ®éng
trùc tiÕp ®Õn ho¹t ®éng cho vay ®Çu t ph¸t triÓn. NÕu phï
hîp, chóng sÏ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c nhµ ®Çu t vµ
cho c¸c ®¬n vÞ thùc hiÖn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ
níc, trªn c¬ së ®ã thóc ®Èy hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cho vay. Ng-
îc l¹i, nÕu bÊt hîp lý, ®ã sÏ lµ nguyªn nh©n chÝnh dÉn ®Õn
t×nh tr¹ng ø ®äng vèn ng©n s¸ch trong khi nhu cÇu vèn cho
®Çu t ph¸t triÓn cña x· héi kh«ng cã nguån ®Ó ®¸p øng.
- §iÒu kiÖn kinh tÕ vÜ m« cña ®Êt níc
M«i trêng kinh tÕ vÜ m« cña ®Êt níc lµ nh©n tè gi¸n
tiÕp t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng cho vay ®Çu t ph¸t triÓn cña
nhµ níc. Tuú theo ®iÒu kiÖn kinh tÕ vÜ m« kh¸c nhau mµ
ChÝnh phñ cã nh÷ng ®iÒu chØnh trong chÝnh s¸ch tµi chÝnh
quèc gia nh ®iÒu chØnh vÒ tû gi¸, l·i suÊt, chÝnh s¸ch tµi
chÝnh, tiÒn tÖ. §Õn lît m×nh, c¸c nh©n tè nµy l¹i t¸c ®éng
®Õn ho¹t ®éng tÝn dông nãi chung vµ ho¹t ®éng cho vay
®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc nãi riªng. Ch¼ng h¹n, trong
®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ gi¶m ph¸t, Nhµ níc thêng cã chñ tr¬ng
c¾t gi¶m l·i suÊt ng©n hµng ®Ó kÝch cÇu nÒn kinh tÕ, kÝch
thÝch ®Çu t më réng s¶n xuÊt kinh doanh, ®Çu t ®æi míi
c«ng nghÖ, h¹ gi¸ thµnh vµ gi¸ b¸n s¶n phÈm. §iÒu nµy dÉn
®Õn l·i suÊt cho vay ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc còng ph¶i
gi¶m theo ®Ó ®¶m b¶o tÝnh chÊt u ®·i. H¬n thÕ n÷a, c¸c
dù ¸n ®Çu t ®æi míi trang thiÕt bÞ c«ng nghÖ, dù ¸n ®Çu t
chiÒu s©u cho s¶n xuÊt kinh doanh sÏ ®îc xÕp vµo danh môc
®îc hëng u ®·i dÉn ®Õn nh÷ng thay ®æi trong c¬ cÊu c¸c
18
ngµnh, c¸c lÜnh vùc ®îc phÐp vay vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t
triÓn cña nhµ níc. Ngoµi ra, trong trêng hîp nµy, ChÝnh phñ
thêng cã thªm nh÷ng biÖn ph¸p kh¸c nh gi¶m thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp hay hç trî l·i suÊt sau ®Çu t ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn
cho doanh nghiÖp h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc hiÖn môc tiªu
kÝch cÇu tiªu dïng tõ phÝa nÒn kinh tÕ. Nh÷ng biÖn ph¸p nµy
t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn lîi Ých cña doanh nghiÖp, khuyÕn
khÝch hä vay vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc ®Ó
®Çu t ph¸t triÓn s¶n xuÊt cña b¶n th©n doanh nghiÖp vµ cña
toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n.
- Møc ®é ho¹t ®éng kinh tÕ, sù biÕn ®éng cña thÞ tr-
êng vµ c¹nh tranh
§©y lµ nh÷ng nh©n tè ¶nh hëng gi¸n tiÕp ®Õn ho¹t
®éng cho vay ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc. C¸c kho¶n vay
gia t¨ng nhanh vµ cã kh¶ n¨ng tr¶ nî cao h¬n trong c¸c thêi
kú hng thÞnh cña nÒn kinh tÕ so víi c¸c giai ®o¹n suy tho¸i
h¬n . Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ trêng, c¹nh tranh lµ tÊt
yÕu, nã tån t¹i mét c¸ch kh¸ch quan vµ buéc tÊt c¶ c¸c ®¬n
vÞ kinh tÕ ®Òu ph¶i tham gia ®Ó chiÕm ®îc mét vÞ trÝ trªn
thÞ trêng. Tuy nhiªn, ®iÒu kiÖn cña thÞ trêng l¹i thêng xuyªn
thay ®æi do t¸c ®éng cña rÊt nhiÒu nh©n tè c¶ chñ quan vµ
kh¸ch quan kh¸c. ThÞ trêng biÕn ®éng ®ßi hái chñ ®Çu t
ph¶i cã nh÷ng thay ®æi linh ho¹t ®Ó thÝch øng. V× vËy, cã
nhiÒu dù ¸n do nh÷ng thay ®æi cña thÞ trêng vµ c¹nh tranh
mµ kh«ng thÓ thùc hiÖn ®îc hoÆc thùc hiÖn kh«ng ®óng
tiÕn ®é hay kh«ng ®em l¹i hiÖu qu¶ nh ph¬ng ¸n tµi chÝnh.
§iÒu ®ã g©y nªn nh÷ng t¸c ®éng kh«ng nhá cho ho¹t ®éng
cho vay ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc.
- C¸c nh©n tè kh¸ch quan kh¸c nh thiªn tai, ®Þch
häa...§©y lµ c¸c nh©n tè bÊt kh¶ kh¸ng, nã t¸c ®éng trùc
tiÕp ®Õn ho¹t ®éng cña chñ ®Çu t, ho¹t ®éng cña toµn bé
nÒn kinh tÕ vµ do ®ã mµ t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng cho vay
®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc.
19
1.2.3.2 Nh÷ng nh©n tè chñ quan
Ngoµi nh÷ng nh©n tè kh¸ch quan kÓ trªn, ho¹t ®éng
cho vay ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc cßn chÞu t¸c ®éng cña
nhiÒu nh©n tè chñ quan kh¸c. Mét c¸ch tæng qu¸t, c¸c nh©n
tè nµy ®îc chia lµm hai nhãm
* C¸c nh©n tè thuéc vÒ c¬ quan thùc hiÖn
C¬ quan thùc hiÖn cho vay ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc
gåm cã c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ níc vµ c¸c kªnh thùc hiÖn
cho vay nh c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i quèc doanh, c¸c quü
®Çu t ph¸t triÓn... Ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan nµy trùc tiÕp
t¸c ®éng ®Õn hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cho vay ®Çu t ph¸t triÓn
cña nhµ níc.
- C¸c quy ®Þnh vÒ quy tr×nh, thñ tôc thùc hiÖn
C¸c quy ®Þnh nµy gåm cã: quy tr×nh lËp kÕ ho¹ch vµ
giao vèn tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc, thÈm ®Þnh
vµ xÐt duyÖt dù ¸n ®îc hëng u ®·i, quy ®Þnh vÒ l·i suÊt cho
vay, møc cho vay, thêi h¹n cho vay, quy ®Þnh vÒ gi¶i ng©n
vµ thu håi vèn...C¨n cø vµo môc tiªu chiÕn lîc lín trong tõng
thêi kú cña ®Êt níc mµ c¸c quy ®Þnh nµy ®îc ®iÒu chØnh
linh ho¹t cho phï hîp. Tuy nhiªn, sù ®iÒu chØnh nµy kh«ng
ph¶i lóc nµo còng phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tÕ thóc ®Èy ho¹t
®éng cho vay ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc. MÆt kh¸c, chÝnh
sù thay ®æi thêng xuyªn cña c¸c quy ®Þnh nµy l¹i g©y nªn
kh«ng Ýt khã kh¨n cho kh«ng chØ chñ ®Çu t mµ cho chÝnh
ho¹t ®éng cña c¸c ®¬n vÞ thùc hiÖn cho vay ®Çu t ph¸t
triÓn nh c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i quèc doanh, quü hç trî
ph¸t triÓn...
Mét nh©n tè kh¸c còng ¶nh hëng kh«ng nhá ®Õn ho¹t
®éng nµy lµ thñ tôc hµnh chÝnh. Trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ ë
ViÖt Nam hiÖn nay, mÆc dï viÖc c¶i c¸ch hµnh chÝnh ®· vµ
®ang ®îc thùc hiÖn nhng nh×n chung vÉn cßn rÊt nÆng nÒ.
Trong khi ®ã, tÝn dông u ®·i cña nhµ níc l¹i thuéc lÜnh vùc
tµi chÝnh nhµ níc, nghÜa lµ g¾n liÒn víi nh÷ng thñ tôc phøc
20