Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh tại nhno&ptnt huyện lục ngạn bắc giang

  • 151 trang
  • file .doc
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
Môc LôC
Trang
Danh môc ch÷ viÕt t¾t................................................5
Danh môc b¶ng biÓu....................................................6
PhÇn Më ®Çu...............................................................7
Ch¬ng 1: Tæng quan vÒ Rñi ro TÝn dông vµ c¸c biÖn ph¸p
phßng ngõa, h¹n chÕ rñi ro tÝn dông cña ng©n hµng th¬ng
m¹i............................................................................. 10
1.1. Ng©n hµng th¬ng m¹i vµ ho¹t ®éng tÝn dông cña
ng©n hµng th¬ng m¹i................................................10
1.1.1. Kh¸i niÖm, chøc n¨ng vµ vai trß cña c¸c
ng©n hµng th¬ng m¹i.........................................10
1.1.2. TÝn dông vµ vai trß cña tÝn dông NH trong
ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTM.........................18
1.1.2.1. Kh¸i niÖm, ph©n lo¹i tÝn dông...........................18
1.1.2.2. Vai trß cña tÝn dông ng©n hµng.........................20
1.2. Rñi ro tÝn dông cña Ng©n hµng th¬ng m¹i.........22
1.2.1. Tæng quan vÒ rñi ro vµ rñi ro tÝn dông cña
NHTM..................................................................22
1.2.1.1. Kh¸i niÖm rñi ro...............................................22
1.2.1.2. Mét sè lo¹i rñi ro chñ yÕu trong kinh doanh ng©n
hµng........................................................................... 23
1.2.2. HËu qu¶, nguyªn nh©n rñi ro tÝn dông vµ sù
cÇn thiÕt ph¶i ng¨n ngõa, h¹n chÕ rñi ro tÝn dông.24
1.2.2.1. HËu qu¶ cña rñi ro tÝn dông...............................24
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 1
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
1.2.2.2. Nguyªn nh©n cña rñi ro tÝn dông.......................26
1.2.2.3. Sù cÇn thiÕt phßng ngõa vµ h¹n chÕ rñi ro tÝn
dông:.......................................................................... 30
1.3. biÖn ph¸p phßng ngõa rñi ro tÝn dông................31
1.4. Mét sè kinh nghiÖm cña níc ngoµi vÒ phßng ngõa
vµ h¹n chÕ rñi ro tÝn dông.........................................32
ch¬ng II: Thùc tr¹ng rñi ro tÝn dông vµ biÖn ph¸p
phßng ngõa h¹n chÕ rñi ro tÝn dông t¹i NHNo&PTNt
huyÖn Lôc ng¹n- B¾c giang.......................................34
2.1. Giíi thiÖu vÒ ®Þa bµn ho¹t ®éng cña NHNo&PTNT
huyÖn lôc ng¹n............................................................34
2.1.1. §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi cña huyÖn Lôc
Ng¹n...................................................................34
2.1.2. S¬ lîc qu¸ tr×nh ho¹t ®éng vµ ph¸t triÓn
cña NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n........................38
2.2. C¬ cÊu tæ chøc cña NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n.
...................................................................................39
2.3. T×nh h×nh ho¹t ®éng cña NHNo&PTNT huyÖn Lôc
Ng¹n...........................................................................40
2.3.1. Ho¹t ®éng huy ®éng vèn...........................40
2.3.2. T×nh h×nh ho¹t ®éng tÝn dông................42
2.3.3. KÕt qu¶ kinh doanh...................................47
2.4. Thùc tr¹ng rñi ro tÝn dông ë NHNo&PTNT huyÖn
lôc ng¹n- B¾c giang...................................................48
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 2
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
2.4.1. Rñi ro tÝn dông ë NHNo&PTNT huyÖn Lôc
Ng¹n...................................................................48
2.4.1.1 Nî qu¸ h¹n theo tµi s¶n ®¶m b¶o:.......................48
2.3.1.2. Nî qu¸ h¹n ph©n theo thµnh phÇn kinh tÕ...........50
2.3.1.3 Nî qu¸ h¹n ph©n theo kú h¹n nî..........................52
2.3.1.4. Nî qu¸ h¹n ph©n theo nguyªn nh©n...................52
2.4.2. C¸c nguyªn nh©n rñi ro tÝn dông ë
NHNo&PTNT Lôc Ng¹n.........................................58
2.4.2.1. Nguyªn nh©n tõ phÝa kh¸ch hµng......................58
2.4.2.2. Nguyªn nh©n tõ b¶n th©n ng©n hµng................59
2.3.2.3. Mét sè nguyªn nh©n kh¸c..................................61
2.5. ®¸nh gi¸ chung...................................................61
2.5.1. Nh÷ng mÆt ®¹t ®îc khi sö dông c¸c biÖn
ph¸p nh»m h¹n chÕ rñi ro tÝn dông t¹i
NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n..............................61
2.5.2. C¸c tån t¹i cÇn ®îc gi¶i quyÕt....................64
Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p phßng ngõa vµ h¹n chÕ rñi
ro tÝn dông t¹i NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n.............66
3.1. §Þnh híng ho¹t ®éng cña NHNo&PTNT huyÖn lôc
ng¹n 2008..................................................................66
3.1.1 C«ng t¸c huy ®éng vèn..............................67
3.1.2. C«ng t¸c ®Çu t tÝn dông...........................68
3.2. Mét sè gi¶i ph¸p phßng ngõa vµ h¹n chÕ rñi ro tÝn
dông t¹i NHNo&PTNT huyÖn Lôc ng¹n........................69
3.2.1. Gi¶i ph¸p chÝnh........................................69
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 3
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
3.2.1.1.N©ng cao chÊt lîng c«ng t¸c thÈm ®Þnh xÐt duyÖt
cho vay....................................................................... 69
3.2.1.2. T¨ng cêng hiÖu qu¶ ®¶m b¶o tÝn dông...............76
3.2.1.3. T¨ng cêng kiÓm tra kiÓm so¸t, h¹n chÕ sai sãt khi
cho vay....................................................................... 79
3.2.1.4. Thu håi nhanh chãng, døt ®iÓm nî kÐm chÊt lîng, nî
qu¸ h¹n....................................................................... 82
3.2.1.5. §¸nh gi¸ ph©n lo¹i kh¸ch hµng mét c¸ch chÝnh x¸c
vµ thêng xuyªn:...........................................................85
3.2.1.6. KÕ ho¹ch ho¸ tÝn dông......................................86
3.2.1.7. X©y dùng dù ¸n mÉu........................................87
3.2.2. Gi¶i ph¸p hç trî..........................................87
3.2.2.1. KÕt hîp chÆt chÏ víi chÝnh quyÒn vµ c¸c c¬
quan,®oµn thÓ cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña ng©n
hµng .......................................................................... 87
3.2.2.2. N©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n vµ ®¹o ®øc nghÒ
nghiÖp cña c¸n bé ng©n hµng........................................88
3.2.2.3. C«ng t¸c dù b¸o th«ng tin phßng ngõa rñi ro, th«ng
tin vÒ kh¸ch hµng, x©y dùng phßng Marketing.................89
3.2.2.4. Hoµn thiÖn quy tr×nh nghiÖp vô tÝn dông...........93
3.2.2.5. ¸p dông h×nh thøc cÊp tÝn dông hîp lÝ, ®a d¹ng ®Ó
ph©n t¸n rñi ro............................................................94
3.2.2.6. N©ng cÊp c¬ së vËt chÊt vµ trang bÞ hiÖn ®¹i....94
3.2.2.7. §Èy m¹nh c«ng t¸c huy ®éng vèn......................94
3.3. Nh÷ng kiÕn nghÞ................................................95
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 4
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
3.3.1. KiÕn nghÞ ®èi víi Nhµ níc..........................95
3.3.2. §èi víi Ng©n hµng Nhµ níc.........................96
3.3.3. §èi víi NHNo&PTNT ViÖt Nam....................96
3.3.4 §èi víi NHNo&PTNT TØnh B¾c Giang..........97
3.3.5. §èi víi UBND huyÖn Lôc Ng¹n....................97
PhÇn KÕt luËn............................................................98
Danh môc tµi liÖu tham kh¶o...................................100
nhËn xÐt cña ng©n hµng thùc tËp............................101
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 5
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
Danh môc ch÷ viÕt t¾t
NHTM : Ng©n hµng th¬ng m¹i
DN : Doanh nghiÖp
NHNo&PTNT : Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn
HTX : n«ng th«n
TNHH : Hîp t¸c x·
DNNN : Tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n
DNTN : Doanh nghiÖp nhµ níc
TCTD : Doanh nghiÖp t nh©n
NH : Tæ chøc tÝn dông
RRTD : Ng©n hµng
NQH : Rñi ro tÝn dông
B§BTS : Nî qu¸ h¹n
NHCSXH : B¶o ®¶m b»ng tµi s¶n
H§TD : Ng©n hµng chÝnh s¸ch x· héi
CBTD : Hîp ®ång tÝn dông.
TSTC : C¸n bé tÝn dông
TSB§ : Tµi s¶n thÕ chÊp
Tµi s¶n b¶o ®¶m
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 6
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
Danh môc b¶ng biÓu
Danh môc b¶ng.
B¶ng 2.1: C¬ cÊu nguån vèn………………………………………………....40
B¶ng 2.2 : Ph©n lo¹i d nî cho vay theo kú h¹n………………..
…………….......................................................................... 43
B¶ng 2.3: D nî cho vay theo thµnh phÇn kinh tÕ………...
…………………..................................................................... 44
B¶ng 2.4: Ph©n lo¹i d nî theo nghµnh kinh tÕ……….
…………………..….................................................................45
B¶ng 2.5: KÕt qu¶ kinh doanh………………………………………...……..
..................................................................................... 47
B¶ng 2.6: Ph©n lo¹i d nî qua h¹n theo tµi s¶n ®¶m
b¶o…………………................................................................48
B¶ng 2.7 : Nî qu¸ h¹n theo thµnh phÇn kinh
tÕ…………………………...…......................................................50
B¶ng 2.8: Nî qu¸ h¹n ph©n theo kú h¹n
nî………………………………….....................................................52
B¶ng 2.9: Nî qu¸ h¹n ph©n theo nguyªn
nh©n………………………………..................................................53
B¶ng 2.10: Ph©n lo¹i nî cña NHNo&PTNT huyÖn Lôc
Ng¹n…………...…................................................................56
Danh môc biÓu ®å
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 7
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
BiÓu ®å 2.1: T×nh h×nh ho¹t ®éng vèn cña NHNo&PTNT
huyÖn Lôc Ng¹n………………………………………………………………………
..................................................................................... 41
BiÓu ®å 2.2: Tæng d nî qu¸ h¹n theo tµi s¶n ®¶m
b¶o……………………..............................................................43
BiÓu ®å 2.3: Nî qu¸ h¹n theo thµnh phÇn kinh
tÕ…………………………….........................................................49
BiÓu ®å 2.4: Nî qu¸ h¹n theo nguyªn
nh©n…………………………….……...............................................51
BiÓu ®å 2.5: Nî qu¸ h¹n theo nguyªn
nh©n…………………………....……..............................................53
BiÓu ®å 2.6: Ph©n lo¹i nî cña NHNo&PTNT huyÖn Lôc
Ng¹n………...…..................................................................57
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 8
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
PhÇn Më ®Çu
1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi
Thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi cña §¶ng vµ Nhµ nø¬c trong
®ã cã ®æi míi vÒ c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ,trong nh÷ng
nh÷ng n¨m qua ngµnh ng©n hµng ®· thùc hiÖn chiÕn lîc
®æi míi m¹nh mÏ tõ m« h×nh tæ chøc ®Õn ph¬ng thøc ho¹t
®éng cña m×nh. Víi xu thÕ ®i lªn cña x· héi th× nghµnh tµi
chÝnh ng©n hµng ®ãng vai trß quan träng trong nÒn kinh tÕ
quèc d©n nã cã t¸c ®éng lín tíi c¸c lÜnh vùc kh¸c trong nÒn
kinh tÕ. Do vËy ®ßi hái nghµnh ng©n hµng ph¶i h¹n chÕ
thÊp nhÊt sù rñi ro trong qua tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh
cña m×nh. Ho¹t ®éng tÝn dông lµ mét trong nh÷ng ho¹t
®éng chÝnh cña Ng©n hµng th¬ng m¹i, mét ho¹t ®éng ®a
d¹ng vµ tiÒm Èn nh÷ng rñi ro. Víi nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ
sù ph¸t triÓn, c¹nh tranh gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, víi s
h«i nhËp cña níc ta khi tham gia vµo nªn kinh tÕ toµn
cÇu,WTO ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c Doanh NghiÖp(DN) ho¹t
®éng b×nh ®¼ng nhau tríc ph¸p luËt, c¹nh tranh nhau ®Ó
ph¸t triÓn... V× vËy, rñi ro ®èi víi c¸c doanh nghiÖp lµ ®iÒu
cã thÓ x¶y ra.VÒ nghµnh ng©n hµng lµ ®¬n vÞ kinh doanh
tiÒn tÖ, mang tÝnh nh¹y c¶m cao vËy ®ßi hái nghµnh ph¶i
cã mét bé m¸y qu¶n lÝ chÆt chÏ, ®éi ngò c¸n bé cã nghiÖp
vô chuyªn m«n cao ®Ó lu«n lu«n theo s¸t ®ång vèn cña
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 9
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
m×nh vµ ph¸t hiÖn kÞp thêi mäi ho¹t ®éng cña c¸c ®«Ý tîng
vay vµ sö dông vèn ®Çu t kh«ng ®óng môc ®Ých.
Mäi sù biÕn ®éng vÒ kinh tÕ- chÝnh trÞ- x· héi ®Òu t¸c
®éng trùc tiÕp ®Õn viÖc kinh doanh tiÒn tÖ cña ng©n
hµng. Khi rñi ro x¶y ra trong qu¸ tr×nh kinh doanh cña ng©n
hµng th× hËu qu¶ kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµm gi¶m hiÖu qu¶
ho¹t ®éng cña ng©n hµng mµ cßn g©y ra nhiÒu ph¶n øng
d©y chuyÒn, l©y lan khã kiÓm so¸t, cã thÓ g©y ¶nh hëng
xÊu tíi ®êi sèng kinh tÕ- x· héi.
Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n
(NHNo& PTNT) huyÖn Lôc Ng¹n trùc thuéc NHNo&PTNT tØnh
B¾c Giang. Lµ mét huyÖn tuy cßn nhiÒu khã kh¨n trong ho¹t
®éng kinh doanh nhng NHNo& PTNT huyÖn Lôc Ng¹n còng
®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tÝch ®¸ng ghi nhËn, phôc vô tèt
cho môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ trong giai ®o¹n më cöa cña
x· héi. Th× ®èi tîng phôc vô chÝnh cña ng©n hµng n«ng
nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n huyÖn Lôc Ng¹n lµ c¸c
doanh nghiÖp, lµng nghÒ,c¸c hé s¶n xuÊt kinh doanh, trång
trät vµ ch¨n nu«i… Do ®Æc thï cña c¸c ®èi tîng kh¸ch hµng
lµ tr×nh ®é nhËn thøc vµ d©n trÝ kh«ng ®«ng ®Òu.V× vËy
viÖc ®Çu t tÝn dông cña ng©n hµng dÔ x¶y ra rñi ro, nî qu¸
h¹n kh«ng ph¶i lµ kh«ng cã. Song ®îc sù chØ ®¹o kÞp thêi
cña ban gi¸m ®èc vµ sù lç cña cña c¸n bé nghiÖp vô trong
c¬ quan ®· h¹n chÕ ®îc møc thÊp nhÊt rñi ro.
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 10
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
Lµ mét Sinh viªn ®îc häc tËp vµ nghiªn cøu vÒ nghµnh
tµi chÝnh ng©n hµng ®îc tham gia thùc tËp t¹i ng©n
NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n, em cã nh÷ng tr¨n trë víi ho¹t
®éng tÝn dông vµ nhËn thøc râ hËu qu¶ cña rñi ro tÝn dông
®èi víi Ng©n hµng. V× vËy, em m¹nh d¹n chän ®Ò tµi “Gi¶i
ph¸p phßng ngõa vµ h¹n chÕ rñi ro tÝn dông trong ho¹t
®éng kinh doanh t¹i NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n- B¾c
Giang” ®Ó lµm chuyªn ®Ò thùc tËp.
Do thêi gian vµ ph¹m vi nghiªn cøu cßn h¹n hÑp, kiÕn
thøc vµ kinh nghiÖm thùc tÕ cha nhiÒu nªn bµi viÕt cña em
kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. KÝnh mong Ban gi¸m ®èc
NHNo & PTNT HuyÖn Lôc Ng¹n, c¸c thÇy,c« gi¸o, cïng c¸c
b¹n ®ång nghiÖp gãp ý ®Ó chuyªn ®Ò cña em ®îc hoµn
chØnh h¬n, nh»m gióp cho qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu
cña em sau nµy ®îc tèt h¬n n÷a.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
Sinh viªn
NguyÔn m¹nh TiÕn
2. Môc ®Ých nghiªn cøu cña chuyªn ®Ò
Chuyªn ®Ò nghiªn cøu nh»m híng tíi c¸c môc ®Ých sau :
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 11
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
- HÖ thèng ho¸ vµ lµm s¸ng tá thªm lÝ luËn, gãp phÇn
rót ng¾n kho¶ng c¸ch gi÷a lÝ luËn vµ thùc tiÔn vÒ rñi ro tÝn
dông nãi chung.
- Ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng rñi ro tÝn dông ë
NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n tõ n¨m 2005 ®Õn n¨m 2007 .
- T×m kiÕm c¸c gi¶i ph¸p vµ ®Ò xuÊt mét sè kiÕn nghÞ
nh»m phßng ngõa h¹n chÕ rñi ro tÝn dông t¹i NHNo&PTNT
huyÖn Lôc Ng¹n.
3. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu.
§©y lµ ®Ò tµi thuéc lÜnh vùc kinh tÕ – qu¶n lÝ, do ®ã
qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ thÓ hiÖn ph¶i qu¸n triÖt ph¬ng
ph¸p luËn phæ biÕn chung th«ng qua viÖc sö dông tæng hîp
c¸c biÖn ph¸p nh :
- Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch
- Ph¬ng ph¸p thèng kª
- Ph¬ng ph¸p so s¸nh
- Ph¬ng ph¸p thùc nghiÖm
- Ph¬ng ph¸p duy vËt biªn chøng
4. Néi dung cña chuyªn ®Ò.
Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, chuyªn ®Ò ®îc chia
ra thµnh 3 ch¬ng:
Ch¬ng 1 : Tæng quan vÒ rñi ro tÝn dông vµ c¸c biÖn
ph¸p phßng ngõa, h¹n chÕ rñi ro tÝn dông cña
Ng©n hµng th¬ng m¹i.
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 12
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
Ch¬ng 2 : Thùc tr¹ng rñi ro tÝn dông vµ biÖn ph¸p
phßng ngõa, h¹n chÕ rñi ro tÝn dông t¹i
NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n- B¾c Giang.
Ch¬ng 3 : Mét sè gi¶i ph¸p phßng ngõa vµ h¹n chÕ rñi
ro tÝn dông t¹i NHNo&PTNT huyÖn Lôc Ng¹n-
B¾c Giang.
Ch¬ng 1
Tæng quan vÒ Rñi ro TÝn dông vµ c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa,
h¹n chÕ rñi ro tÝn dông cña ng©n hµng th¬ng m¹i
1.1. Ng©n hµng th¬ng m¹i vµ ho¹t ®éng tÝn dông cña ng©n
hµng th¬ng m¹i
1.1.1. Kh¸i niÖm, chøc n¨ng vµ vai trß cña c¸c ng©n
hµng th¬ng m¹i.
* Kh¸i niÖm:
Ng©n hµng lµ mét trung gian tµi chÝnh mµ ho¹t ®éng
®Æc trng cña nã lµ nhËn tiÒn göi, sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó
cho vay vµ cung øng c¸c dÞch vô thanh to¸n. C¨n cø vµo
tÝnh chÊt kinh doanh vµ môc ®Ých ho¹t ®éng cã thÓ ph©n
chia thµnh 5 lo¹i ng©n hµng gåm : NHTM, NHPT, NHCS,
NH§T vµ c¸c tæ chøc tÝn dông hîp t¸c. Ng©n hµng th¬ng
m¹i lµ mét bé phËn lín nhÊt trong hÖ thèng trung gian tµi
chÝnh .
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 13
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
§Ó ®a ra ®îc mét kh¸i niÖm Ng©n hµng th¬ng m¹i,
ngêi ta thêng ph¶i dùa vµo tÝnh chÊt môc ®Ých ho¹t ®éng
cña nã trªn thÞ trêng tµi chÝnh vµ ®«i khi cßn kÕt hîp tÝnh
chÊt, môc ®Ých vµ ®èi tîng ho¹t ®éng. Nhng nh×n chung ta
cã thÓ hiÓu :
Ng©n hµng th¬ng m¹i lµ lo¹i h×nh ng©n hµng ho¹t
®éng v× môc ®Ých lîi nhuËn th«ng qua viÖc kinh doanh c¸c
kho¶n vèn ng¾n h¹n lµ chñ yÕu. Kh¸i niÖm nµy ®ang bÞ
thay ®æi v× sù pha trén c¸c ho¹t ®éng truyÒn thèng cña
ng©n hµng víi c¸c lo¹i h×nh trung gian tµi chÝnh kh¸c .
ë ViÖt Nam, theo luËt c¸c tæ chøc tÝn dông n¨m 1997,
söa ®æi bæ sung n¨m 2004 th× NH lµ lo¹i h×nh tæ chøc TD
®îc thùc hiÖn toµn bé ho¹t ®éng NH vµ c¸c ho¹t ®éng kinh
doanh kh¸c cã liªn quan. Theo tÝnh chÊt vµ môc tiªu ho¹t
®éng, cã c¸c lo¹i h×nh NH gåm NHTM, NHPT, NH§T, NHCS,
NH Hîp t¸c vµ c¸c lo¹i h×nh NH kh¸c. HiÖn t¹i hÖ thèng c¸c
tæ chøc tÝn dông gåm cã:
C¸c tæ chøc tÝn dông nhµ níc gåm: 6 ng©n hµng.
Ng©n hµng th¬ng m¹i cæ phÇn ®« thÞ gåm: 33 ng©n
hµng.
Ng©n hµng n«ng th«n gåm: 1 ng©n hµng.
Chi nh¸nh ng©n hµng níc ngoµi gåm: 37 chi nh¸nh.
Ng©n hµng liªn doanh gåm: 5 ng©n hµng.
C«ng ty tµi chÝnh gåm: 9 c«ng ty.
C«ng ty thuª tµi chÝnh gåm: 12 c«ng ty.
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 14
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
Ng©n hµng ®¹i diÖn níc ngoµi gåm: 51 ng©n hµng.
Mçi lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông ë níc ta mang nh÷ng nÐt
®Æc trng phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña thêi kú bíc ®Çu chuyÓn
®æi cña nÒn kinh tÕ.
Kh¸i niÖm trªn cho thÊy, vÒ c¬ b¶n NHTM cã tÝnh chÊt
ho¹t ®éng t¬ng tù nh nhiÒu lo¹i h×nh tæ chøc tµi chÝnh
kh¸c nhau víi t c¸ch lµ nh÷ng trung gian tµi chÝnh (nh÷ng
tæ chøc thùc hiÖn vai trß trung gian chuyÓn vèn tõ ngêi thõa
vèn sang ngêi thiÕu vèn). §iÓm ph©n biÖt quan träng gi÷a
NHTM víi c¸c lo¹i h×nh trung gian tµi chÝnh phi Ng©n hµng
hoÆc c¸c ng©n hµng ®Çu t lµ ë chç, NHTM lµ trung gian tµi
chÝnh ®îc Nhµ níc cho phÐp chuyªn cung øng c¸c dÞch vô
ng©n hµng cho nÒn kinh tÕ nh : nhËn tiÒn göi vµ sö dông
tiÒn göi ®Ó cÊp tÝn dông, cung øng c¸c dÞch vô thanh to¸n
vµ mét sè ho¹t ®éng ng©n hµng kh¸c cã liªn quan. Sù ph©n
biÖt gi÷a NHTM víi c¸c tæ chøc tµi chÝnh kh¸c cßn thÓ hiÖn
ë møc ®é tham gia cña mçi lo¹i h×nh trªn thÞ trêng chøng
kho¸n vµ trªn mét sè thÞ trêng tµi chÝnh kh¸c. C¸c NHTM
th× tham gia t¬ng ®èi h¹n chÕ vµo c¸c ho¹t ®éng trªn c¸c
thÞ trêng chøng kho¸n nh thÞ trêng cæ phiÕu, tr¸i phiÕu
doanh nghiÖp mµ chñ thÓ chÝnh trªn c¸c thÞ trêng nµy lµ
c¸c c«ng ty chøng kho¸n, c¸c quü ®Çu t, c¸c c«ng ty m«i
giíi, ng©n hµng ®Çu t. Tuy vËy, ranh giíi ho¹t ®éng gi÷a c¸c
lo¹i h×nh tæ chøc tµi chÝnh nªu trªn cã xu híng ®ang mê
dÇn cïng víi xu thÕ ®a d¹ng ho¸ ho¹t ®éng, xu thÕ tù do
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 15
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
ho¸ tµi chÝnh, t¨ng cêng më cöa vµ c¹nh tranh trªn c¸c thÞ
trêng tµi chÝnh.
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 16
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
* Chøc n¨ng cña Ng©n hµng th¬ng m¹i.
Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¸c NHTM ®¶m nhËn mét
sè chøc n¨ng sau:
Chøc n¨ng trung gian tÝn dông:
Lµ chøc n¨ng chñ yÕu vµ quan träng cña ng©n hµng.
Ng©n hµng lµm trung gian tÝn dông khi nã lµ “ cÇu nèi’’ gi÷a
ngêi cã vèn d thõa vµ ngêi cã nhu cÇu vÒ vèn. Th«ng qua
viÖc huy ®éng c¸c nguån vèn nhµn rçi trong nÒn kinh tÕ
ng©n hµng h×nh thµnh nªn quü cho vay cña nã råi cung øng
sè vèn nµy cho nÒn kinh tÕ. Víi chøc n¨ng nµy ng©n hµng
võa ®ãng vai trß lµ ngêi ®i vay, võa ®ãng vai trß lµ ngêi cho
vay.
Chøc n¨ng trung gian tÝn dông xuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm
tuÇn hoµn vèn tiÒn tÖ trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x·
héi .Së dÜ ng©n hµng lµm ®îc chøc n¨ng nµy v× nã lµ mét
tæ chøc chuyªn kinh doanh vÒ tiÒn tÖ, tÝn dông, cã kh¶
n¨ng nhËn biÕt ®îc t×nh h×nh cung- cÇu vÒ tÝn dông.
Th«ng qua thu hót tiÒn göi víi mét khèi lîng lín, ng©n hµng
cã thÓ gi¶i quyÕt ®îc mèi quan hÖ gi÷a cung vµ cÇu tÝn
dông kÓ c¶ khèi lîng vèn cho vay vµ thêi gian cho vay .
Qua chøc n¨ng nµy, c¸c NHTM ®· gãp phÇn t¹o lîi Ých
cho tÊt c¶ c¸c bªn trong quan hÖ: ngêi göi tiÒn, Ng©n hµng,
ngêi ®i vay, nÒn kinh tÕ .Ngêi göi tiÒn thu ®îc lîi tõ sè vèn
t¹m thêi nhµn rçi cña m×nh th«ng qua kho¶n l·i tiÒn göi
®ång thêi ®îc hëng c¸c dÞch vô thanh to¸n vµ c¸c tiÖn Ých
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 17
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
kh¸c do ng©n hµng cung cÊp. Ngêi ®i vay tho¶ m·n ®îc nhu
cÇu vÒ vèn s¶n xuÊt kinh doanh, chi tiªu, thanh to¸n, ®©y
lµ n¬i cung øng vèn tiÖn lîi, ch¾c ch¾n vµ hîp ph¸p. B¶n
th©n ng©n hµng th¬ng m¹i t×m kiÕm ®îc lîi nhuËn. Thùc
hiÖn chøc n¨ng nµy ®èi víi nÒn kinh tÕ ng©n hµng ®· vµ
®ang thùc hiÖn chøc n¨ng x· héi cña m×nh lµm cho s¶n
phÈm x· héi t¨ng lªn, vèn ®Çu t ®îc më réng tµi trî vèn cho
c¸c ngµnh, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ cña ®Êt níc lµm ¨n cã
hiÖu qu¶, tõ ®ã gãp phÇn thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn.
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 18
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
* Chøc n¨ng trung gian thanh to¸n:
Ng©n hµng lµm trung gian thanh to¸n khi nã thùc hiÖn
thanh to¸n theo yªu cÇu cña kh¸ch hµng nh trÝch tõ tµi
kho¶n tiÒn göi cña hä ®Ó thanh to¸n tiÒn hµng ho¸, dÞch vô
hoÆc nhËp vµo tµi kho¶n tiÒn göi cña kh¸ch hµng tiÒn thu
b¸n hµng vµ c¸c kho¶n thu kh¸c theo lÖnh cña hä.
NHTM thùc hiÖn chøc n¨ng trung gian thanh to¸n trªn c¬
së thùc hiÖn chøc n¨ng lµm thñ quü cho x· héi. §©y lµ mét
chøc n¨ng quan träng ®Ó ng©n hµng thùc hiÖn mét sè ho¹t
®éng cña m×nh vµ cã nghÜa quan träng ®èi víi ho¹t ®éng
kinh tÕ. Tríc hÕt thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt qua ng©n
hµng tiÕt kiÖm chi phÝ lu th«ng tiÒn mÆt vµ ®¶m b¶o
thanh to¸n an toµn. Kh¶ n¨ng lùa chän h×nh thøc nµy gãp
phÊn t¨ng nhanh tèc ®é lu th«ng hµng ho¸, tèc ®é lu©n
chuyÓn vèn vµ hiÖu qu¶ qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi. Thø
hai viÖc cung øng dÞch vô thanh to¸n lµ ®iÒu kiÖn ®Ó thu
hót nguån vèn tiÒn göi. Chu chuyÓn tiÒn tÖ hÖ nay chñ yÕu
th«ng qua hÖ thèng NHTM vµ do vËy khi chøc n¨ng trung
gian thanh to¸n ®îc hoµn thiÖn th× vai trß cña NHTM sÏ ®îc
n©ng cao.
ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, c«ng t¸c thanh to¸n ë trong
níc ®îc thùc hiÖn b»ng ph¬ng ph¸p thanh to¸n bï trõ th«ng
qua NHTM. ViÖc ph¸t hµnh sÐc ®Ó rót tiÒn tõ tµi kho¶n tiÒn
göi vµ ký th¸c trong cïng mét ng©n hµng ®¬n thuÇn chØ lµ
sù chuyÓn vèn tõ tµi kho¶n nµy sang mét tµi kho¶n kh¸c ë
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 19
Líp: NHB- K7
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp
Häc viÖn ng©n hµng
t¹i ng©n hµng ®ã. §¬ng nhiªn qu¸ tr×nh nµy sÏ trë nªn
phøc t¹p, tèn thêi gian, t¨ng chi phÝ giao dÞch khi viÖc thanh
to¸n bï trõ l¹i diÔn ra gi÷a c¸c ng©n hµng thuéc ®i¹ bµn
kh¸c nhau, kh¸c hÖ thèng.
HiÖn nay, c¸c NHTM trªn thÕ giíi thùc hiÖn hiÖn ®¹i ho¸
c¸c c«ng nghÖ ®Çu t trang thiÕt bÞ ®Çy ®ñ c¸c m¸y vi
tÝnh vµ c¸c ph¬ng tiÖn kü thuËt hiÖn ®¹i kh¸c. Ho¹t ®éng
ng©n hµng hiÖn nay kh«ng dïng sÐc, mµ dïng thanh to¸n
chuyÓn tiÒn qua m¸y tÝnh, chuyÓn tiÒn ®iÖn tö. Mét sè níc
sö dông thÎ tÝn dông, c¸c m¸y giao dÞch tù ®éng ATM, thÎ
thanh to¸n... Hä tiÕn hµnh nèi m¹ng c¸c m¸y vi tÝnh cña c¸c
ng©n hµng trong níc nh»m thùc hiÖn chuyÓn vèn tõ tµi
kho¶n ngêi mua sang tµi kho¶n ngêi b¸n mét c¸ch dÔ dµng,
nhanh chãng. ThÎ tÝn dông, thÎ ATM gióp ngêi ta cã thÓ rót
tiÒn tõ mét tµi kho¶n nhÊt ®Þnh thùc hiÖn ký th¸c, thanh
to¸n c«ng nî. ViÖc sö dông nh÷ng ph¬ng tiÖn nµy sÏ kh«ng
ph¶i sö dông nhiÒu tiÒn mÆt, tõ ®ã vèn ®Çu t ®îc sö dông
réng r·i.
* Chøc n¨ng t¹o tiÒn:
Víi chøc n¨ng trung gian tÝn dông vµ trung gian thanh
to¸n NHTM cã kh¶ n¨ng t¹o ra tiÒn ghi sæ thÓ hiÖn trªn tµi
kho¶n tiÒn göi thanh to¸n cña kh¸ch hµng t¹i NHTM. Sù kÕt
hîp gi÷a chøc n¨ng trung gian tÝn dông vµ chøc n¨ng trung
gian thanh to¸n lµm cho hÖ thèng NHTM cã kh¶ n¨ng t¹o
tiÒn göi thanh to¸n.Th«ng qua chøc n¨ng lµm trung gian tÝn
SV: NguyÔn m¹nh TiÕn 20
Líp: NHB- K7