Giải pháp nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả vốn nước ngoài cho quá trình cnh hđh ở việt nam

  • 30 trang
  • file .doc
Më ®Çu
§¶ng vµ ChÝnh phñ ®· ®a ra chØ tiªu t¨ng trëng kinh tÕ
trong nh÷ng n¨m tíi lµ 9-10% vµ phÊn ®Êu ®Õn n¨m 2020
níc ta c¬ b¶n trë thµnh mét níc c«ng nghiÖp víi møc GDP
b×nh qu©n ®Çu ngêi lªn kho¶ng 2000 - 3000 USD/ng-
êi/n¨m, ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu nµy, chóng ta tÊt yÕu ph¶i tr¶i
qua qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc.
Bµi häc kinh nghiÖm tõ nh÷ng quèc gia ph¸t triÓn nhanh
trªn t tëng ®· kh¼ng ®Þnh tÝch tô vµ tËp trung vèn lµ ®iÒu
kiÖn tiªn quyÕt cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i
ho¸ ®Êt níc, hiÖn ®¹i ho¸ nhanh hay chËm lµ do nguån vèn
quyÕt ®Þnh.
Nguån vèn trong níc lµ quyÕt ®Þnh, song trong giai
®o¹n ®Çu vèn níc ngoµi lµ rÊt cÇn thiÕt vµ kh«ng thÓ thiÕu.
Nã ®îc coi lµ "c¸i kÝch" ®ét ph¸ c¸i vßng luÈn quÈn cña
nghÌo ®ãi, t¹o ®iÒu kiÖn cho nÒn kinh tÕ cÊt c¸nh.
Víi sù híng dÉn cña thÇy giaos, em mong r»ng víi ®Ò ¸n
nµy sÏ gãp phÇn lµm râ thªm vÊn ®Ò Vèn níc ngoµi víi qu¸
tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam.
Th
¸ng 9 n¨m 2001
Ch¬ng I
Kh¸i qu¸t vÒ vèn níc ngoµi
I. C¸c nguån vèn níc ngoµi
Vèn níc ngoµi (VNN) ®ãng vai trß rÊt quan träng trong
qu¸ tr×nh CNH - H§H ®Êt níc. VNN bao gåm c¸c nguån nh
vèn hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøc, vèn ®Çu t trùc tiÕp níc
ngoµi, vµ ngoµi ra cßn cã c¸c nguån bæ sung, ®ã lµ nguån
tÝn dông th¬ng m¹i, nguån kiÒu hèi, nguån vèn "®Çu t
chÞu", nguån vèn ®Çu t gi¸n tiÕp. Trong c¸c nguån vèn trªn
th× vèn hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøc vµ vèn ®Çu t trùc tiÕp
níc ngoµi lµ chiÕm tû träng lín trong c¬ cÊu cña VNN, trong
bµi viÕt nµy ta ®i s©u vµo nghiªn cøu 2 nguån nµy.
1. Nguån viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc ODA -
Official Development Assistance
ODA lµ nguån vèn cña c¸c chÝnh phñ, c¸c quèc gia ph¸t
triÓn, c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ. ODA ®îc cÊp trªn c¬ së
song ph¬ng vµ ®a ph¬ng nh»m môc tiªu trî gióp cho chiÕn
lîc ph¸t triÓn cña c¸c níc ®ang vµ chËm ph¸t triÓn.
Trªn thÕ giíi, ®©y lµ nguån lín nhÊt, chiÕm 50-70%
tæng vèn níc ngoµi.Tuy nhiªn, víi tõng níc tõng thêi kú cã
thay ®æi kh¸c nhau.
ViÖn trî ODA bao gåm mét phÇn viÖn trî kh«ng hoµn l¹i,
sè cßn l¹i lµ c¸c kho¶n cho vay víi ®iÒu kiÖn u ®·i nh l·i suÊt
thÊp h¬n c¸c kho¶n tÝn dông th«ng thêng rÊt nhiÒu, thêi
gian vay nî kÐo dµi vµ cã kho¶ng thêi gian ho·n nî; trong c¬
cÊu thêi gian còng gåm 2 phÇn lµ thêi gian ©m h¹n (miÔn
tr¶ l·i) vµ thêi gian chÞu l·i suÊt. Vèn ODA thêng ®îc dïng cho
c¸c dù ¸n cã thêi gian hoµn vèn l©u.
Víi nh÷ng u ®·i nµy mµ c¸c níc ®ang vµ chËm ph¸t triÓn
trong giai ®o¹n ®Çu cña c«ng cuéc CNH - H§H ®Êt níc thêng
coi ODA nh lµ mét "gi¶i ph¸p cøu c¸nh" ®Ó võa t¹o c¬ së vËt
chÊt ban ®Çu nh»m t¹o dùng mét m«i trêng ®Çu t thuËn lîi
®Ó kªu gäi nguån vèn ®Çu t trùc tiÕp, ®ång thêi t¹o ®iÒu
kiÖn ®Ó thóc ®Èy ®Çu t trong níc ph¸t triÓn.
2. Nguån ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi FDI - Foreign
Direct Investment
FDI lµ vèn ®Çu t trùc tiÕp cña c¸c tæ chøc kinh tÕ vµ c¸
nh©n níc ngoµi, lµ lo¹i vèn ®îc ®Çu t víi môc ®Ých thu lîi
nhuËn cao vµ ë mét khÝa c¹nh nµo ®ã mang l¹i nhiÒu lîi thÕ
cho níc nhËn ®Çu t h¬n c¸c lo¹i vèn kh¸c.
Do ®ã, FDI lµ luång vèn mµ nhiÒu quèc gia mong muèn
nhËn ®îc trong chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ cña m×nh. Víi sè
lîng cã h¹n vµ víi nh÷ng yªu cÇu nhÊt ®Þnh ®¶m b¶o cho
kh¶ n¨ng sinh lêi cña mçi ®ång vèn ®Çu t nªn ®Ó thu hót
®îc luång vèn nµy kh«ng ph¶i lµ ®iÒu dÔ lµm.
II. Xu híng vËn ®éng cña vèn níc ngoµi
1. C¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn sù vËn ®éng cña VNN
1.1. Møc ®é ®¶m b¶o an toµn cña vèn ®Çu t
Nh÷ng rñi ro chÝnh trÞ - x· héi, ph¸p lý vµ c¶ rñi ro kinh
tÕ (tríc hÕt lµ c¸c rñi ro gÇn víi sù mÊt æn ®Þnh chÝnh s¸ch
tiÒn tÖ, tû gi¸) lu«n lu«n lµ c¨n cø nh¹y c¶m sè mét ®Ó mçi
chñ ®Çu t lùa chän vµ th«ng qua c¸c quyÕt ®Þnh ®Çu t cña
m×nh. ë níc nµo còng vËy, chØ mét sù thay ®æi nhá trong
®êi sèng chÝnh trÞ - x· héi hay trong l·i suÊt vµ tû gi¸ tiÒn
tÖ cña mçi quèc gia còng ®ñ ®Ó t¹o nªn sù th¸o ch¹y å ¹t
cña c¸c dßng vèn ®Çu t. ChÝnh cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh
- tiÒn tÖ khu vùc ®îc khëi ®Çu ngµy 2/7/1997 t¹i Th¸i Lan
®· ®ang vµ sÏ cßn cho thÊy ®iÒu ®ã.
1.2. TriÓn väng thÞ trêng
bao gåm quy m« thÞ trêng, kh¶ n¨ng tiÕp cËn thÞ trêng
vµ triÓn väng thu lîi nhuËn ®ang ngµy cµng trë thµnh nh©n
tè quan träng nhÊt, ®Þnh híng cho ®Çu t t¬ng lai cña c¸c
nhµ ®Çu t. §iÒu nµy ®Æc biÖt cã ý nghÜa ®èi víi c¸c nhµ
®Çu t - c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia "lµm ¨n lín".
1.3. Sù thuËn tiÖn vµ hÊp dÉn
kh¸c cña m«i trêng ®Çu t giµnh cho c¸c ho¹t ®éng triÓn
khai ®Çu t lµ ®iÒu kiÖn cÇn ®Ó chuyÓn ho¸ c¸c ý tëng
®Çu t trë thµnh hiÖn thùc.
1.4. Bèi c¶nh vµ sù ph¸t triÓn
thÓ chÕ c¸c quan hÖ kinh tÕ - chÝnh trÞ, ngo¹i giao
quèc gia khu vùc vµ quèc tÕ còng cã søc kÝch thÝch vµ ®Þnh
híng cao tíi sù vËn ®éng cña c¸c nguån vèn.
1.5. Nî níc ngoµi vµ c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ
T×nh tr¹ng cña c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ, nî níc ngoµi
vµ kh¶ n¨ng tr¶ nî níc ngoµi cña mét níc cã ¶nh hëng m¹nh
®Õn khèi lîng VNN mµ nã cã thÓ huy ®éng xÐt trong dµi
h¹n. Khi mét quèc gia m¾c nhiÒu nî vµ c¸n c©n thanh to¸n
thêng xuyªn bÞ th©m hôt th× kh¶ n¨ng tr¶ nî sÏ rÊt thÊp.
H»ng n¨m, níc ®ã ph¶i trÝch ra nhiÒu tµi nguyªn ®Ó tr¶ l·i
suÊt cho kho¶n nî tÝch ®äng, phÇn thÆng d cßn l¹i dµnh cho
®Çu t míi sÏ chØ cßn l¹i rÊt Ýt ái dÉn ®Õn triÓn väng t¨ng
trëng lµ thÊp nªn viÖc huy ®éng VNN cña c¸c quèc gia nµy
lµ rÊt thÊp.
2. Xu híng vËn ®éng cña ODA
C¸c níc ®ang ph¸t triÓn, trong ®ã cã ViÖt Nam, ®ang
thiÕu vèn nghiªm träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, vèn
ODA lµ mét trong nh÷ng nguån vèn níc ngoµi cã ý nghÜa
quan träng. ODA cïng víi FDI t¹o thµnh nguån VNN trong
tæng c¬ cÊu vèn phôc vô cho ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ
- x· héi cña c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn. HiÖn nay, qu¸
tr×nh ph¸t triÓn ODA trªn thÕ giíi cã nh÷ng xu híng sau:
Thø nhÊt, tû träng ODA song ph¬ng cã xu híng t¨ng lªn,
ODA ®a ph¬ng cã xu híng gi¶m ®i trong c¬ cÊu tæng ODA
cña thÕ giíi.
Thø hai, møc ®é c¹nh tranh thu hót ODA gi÷a c¸c níc
®ang ph¸t triÓn ®ang t¨ng lªn.
Thø ba, triÓn väng t¨ng nguån ODA Ýt l¹c quan. MÆc dï
§¹i héi ®ång Liªn hîp quèc kªu gäi c¸c níc ph¸t triÓn giµnh
1% GNP ®Ó cung cÊp ODA cho c¸c níc ®ang ph¸t triÓn nhng
trªn thùc tÕ tû lÖ trªn Ýt cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn ®îc. §a phÇn
c¸c níc cung cÊp ODA víi tû träng lín cho c¸c níc ®ang ph¸t
triÓn vÉn lµ c¸c níc trong nhãm c¸c níc c«ng nghiÖp ph¸t
triÓn. Tû lÖ cao nhÊt vÒ viÖn trî ph¸t triÓn mµ c¸c níc nµy
(nh Mü, NhËt. ..) cung cÊp cho c¸c níc ®ang ph¸t triÓn trªn
thùc tÕ chØ ®¹t tíi 0,3% trong nh÷ng n¨m qua.
3. Xu híng vËn ®éng cña FDI
BÊt chÊp nh÷ng dÊu hiÖu thiÓu ph¸t cña nÒn kinh tÕ
thÕ giíi trong mét vµi n¨m trë l¹i ®©y vµ cã thÓ sÏ cßn tiÕp
diÔn trong thêi gian tíi, luång vèn FDI vÉn kh«ng ngõng t¨ng
lªn vµ ®ang trë thµnh mét nh©n tè kÝch thÝch qu¸ tr×nh
toµn cÇu ho¸ vµ tù do ho¸ kinh tÕ.
C¸c nÒn kinh tÕ míi næi vµ ®ang chuyÓn ®æi sÏ tiÕp
tôc gia t¨ng ®îc lîng ®Çu t tiÕp nhËn, Mü Latinh vµ ch©u Phi
sÏ lµ n¬i ®îc dù b¸o sÏ tiÕn bé h¬n c¶ (Mü Latinh: 83 tû USD
n¨m 2000 so víi 38 tû USD n¨m 1999).
Luång vèn ®Çu t vµo ch©u ¸ ®ang trªn ®µ phôc håi, cã
lÏ trong kho¶ng 2-3 n¨m n÷a sÏ ®¹t møc cña n¨m 1997.
Cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh - tiÒn tÖ ë ch©u ¸ tuy ®· t¹m
thêi c¶n trë luång ®Çu t vµo khu vùc vµ liªn khu vùc, tuy
nhiªn tù do ho¸ ®Çu t ®· trë thµnh mét xu thÕ lín trong khu
vùc vµ trªn thÕ giíi mµ cuéc khñng ho¶ng nµy kh«ng thÓ
®¶o ngîc, tr¸i l¹i cßn lµ mét nh©n tè thóc ®Èy nã.
XÐt vÒ mÆt l©u dµi, luång FDI vµo ch©u ¸ nãi chung vµ
vµo ViÖt Nam nãi riªng chÞu ¶nh hëng cña hai yÕu tè: sù
c¹nh tranh cña khu vùc víi bªn ngoµi vµ sù c¹nh tranh gi÷a
c¸c níc trong khu vùc. C¸c nÒn kinh tÕ lín cña thÕ giíi lµ Mü,
NhËt B¶n, T©y ¢u vÉn sÏ lµ nh÷ng n¬i chiÕm kho¶ng 70%
tæng vèn ®Çu t. PhÇn cßn l¹i sÏ ®îc ph©n ®Þnh b»ng sù
c¹nh tranh cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn mµ gay g¾t nhÊt lµ
khu vùc §«ng Nam ¸, Trung Quèc, Ên §é, Mü - Latinh. NhiÒu
tæ chøc tµi chÝnh dù b¸o r»ng tèc ®é ph¸t triÓn cña §«ng ¸
vµ ASEAN sÏ d¬ng vµ ®¹t cao vµo c¸c n¨m cña tËn thÕ kû
XXI, tiÕp tôc duy tr× ®îc sù n¨ng ®éng vèn cã cña m×nh,
nh vËy: ch©u ¸ - TBD vÉn lµ mét mèi quan t©m cña c¸c nhµ
®Çu t.
III. T¸c ®éng cña VNN
1. Nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc
Gia t¨ng tiÒm lùc tµi chÝnh gãp phÇn t¹o ®µ t¨ng trëng
m¹nh trong thêi gian tíi. HiÖn nay tuy VNN vµo ViÖt Nam cha
nhiÒu, ®ãng gãp vµo GDP cßn khiªm tèn, nhng víi tèc ®é gia
t¨ng nhanh cho phÐp dù ®o¸n trong nh÷ng n¨m tíi VNN sÏ
t¸c ®éng m¹nh ®Õn tèc ®é t¨ng trëng cña ViÖt Nam.
VNN còng ®ang cã sù t¸c ®éng thóc ®Èy chuyÓn dÞch
dÇn c¬ cÊu kinh tÕ theo híng tiÕn tíi mét c¬ cÊu c«ng
nghiÖp vµ dÞch vô cao cÊp, hiÖn ®¹i, gãp phÇn t¹o nªn mét
m«i trêng ®Çu t ngµy cµng tèt h¬n ®Ó tiÕp tôc thu hót VNN
m¹nh mÏ h¬n trong thêi gian tíi.
NhiÒu dù ¸n cã VNN ®Æt ë c¸c vïng ngo¹i thµnh còng
®ang lµ h¹t nh©n t¹o nªn nh÷ng khu ®« thÞ míi, thóc ®Èy
gi¶m mËt ®é d©n sè néi thµnh. Sù chuyÓn dÞch d©n sè ra
ngo¹i thµnh tuy chóng ta ®· cã chñ tr¬ng tõ l©u nhng vÉn
cha thùc hiÖn ®îc, nay sÏ ®îc thùc hiÖn díi t¸c ®éng nµy.
VNN ®· gia t¨ng møc nh©n dông cho nªn kinh tÕ c¶ vÒ
chÊt lîng lÉn sè lîng, t¹o nguån thu ngo¹i tÖ vµ t¨ng thu cho
ng©n s¸ch nhµ níc, gãp phÇn duy tr× vµ ph¸t triÓn c¸c
doanh nghiÖp võa vµ nhá, t¹o nªn sù æn ®Þnh vÒ c«ng ¨n
viÖc lµm cho hµng ngµn ngêi lao ®éng trªn ph¹m vi c¶ níc.
Sù hiÖn diÖn cña VNN cßn ®îc xem nh chÊt kÝch thÝch
cho m«i trêng kinh doanh trong níc vèn ®· n¨ng ®éng l¹i
cµng n¨ng ®éng h¬n. Tuy r»ng tr×nh ®é kü thuËt c«ng
nghÖ cña c¸c doanh nghiÖp cã VNN cha thËt hiÖn ®¹i nh
mong ®îi, nhng nã ®· ®Æt cho c¸c doanh nghiÖp trong níc
®øng tríc nh÷ng th¸ch thøc míi, buéc mäi thµnh phÇn kinh
tÕ ph¶i xÐt l¹i ph¬ng thøc kinh doanh, ph¶i n©ng cao n¨ng
lùc c¹nh tranh, ph¶i nhanh chãng ®æi míi m¸y mãc thiÕt bÞ,
ph¶i n©ng cao tr×nh ®é kiÕn thøc qu¶n trÞ doanh nghiÖp,
ph¶i nghÜ ®Õn chiÕn lîc dµi h¹n...
ChuyÓn giao c«ng nghÖ - kü thuËt hiÖn ®¹i, kü x¶o
chuyªn m«n, bÝ quyÕt vµ tr×nh ®é qu¶n lý tiªn tiÕn còng
nh n¨ng lùc thÞ trêng mµ chóng ta cã thÓ tiÕp nhËn ®îc cña
c¸c níc ®i tríc nhê ®i theo luång VNN ®æ vµo.
2. Nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc:
VNN víi u thÕ vÒ tiÒm lùc tµi chÝnh, kü thuËt c«ng nghÖ
hiÖn ®¹i, qu¶n trÞ tiªn tiÕn ®ang dÇn dÇn chiÕm lÜnh thÞ
trêng cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam, bao gåm c¶ thÞ trêng
néi ®Þa vµ thÞ trêng xuÊt nhËp khÈu. Nh÷ng nguån lùc cña
chóng ta nh chÊt x¸m, tay nghÒ kü thuËt, vÞ trÝ ®Êt ®ai...
®ang bÞ c¸c doanh nghiÖp cã VNN thu hót.
Dßng ch¶y cña vèn t b¶n vËn ®éng theo quy luËt tõ n¬i
cã tû suÊt lîi nhuËn thÊp ®Õn n¬i cã tû suÊt lîi nhuËn cao
h¬n. V× vËy khi níc tiÕp nhËn VNN kh«ng ®¸p øng ®îc
®iÒu nµy th× dßng VNN bÊt ngê cã thÓ rót ra khái n¬i
kh«ng cã triÓn väng mong ®îi. §Æc biÖt lµ nguån ®Çu t gi¸n
tiÕp vµ ng¾n h¹n, nã cã tÝnh linh ho¹t cao, cã thÓ vµo
nhanh vµ th¸o ch¹y còng rÊt nhanh, t¹o có "sèc" cho nÒn
kinh tÕ níc së t¹i. Thùc tÕ trong n¨m 1998, chØ trong vßng
3-4 th¸ng, c¸c nhµ t b¶n ®· rót ra khái §«ng Nam ¸ trªn 250
tû USD.
ViÖc vay nî níc ngoµi qu¸ nhiÒu vµ chñ yÕu lµ vèn ng¾n
h¹n vµ sö dông nã kh«ng hiÖu qu¶ dÉn tíi viÖc nî níc ngoµi
chång chÊt, thËm chÝ mÆt kh¶ n¨ng thanh to¸n, ®ång thêi
®Ó ®¸p øng c¸c yªu cÇu ®Ó nhËn viÖn trî, cã thÓ dÉn tíi lÖ
thuéc bªn ngoµi kh«ng chØ vÒ kinh tÕ mµ c¶ vÒ chÝnh trÞ,
lµm suy gi¶m tÝnh ®éc lËp d©n téc.
Do vèn ®Çu t níc ngoµi chiÕm mét phÇn quan träng
trong khu vùc doanh nghiÖp vµ viÖc chuyÓn thu nhËp vµ lîi
nhuËn ra níc ngoµi ngµy cµng t¨ng cña c¸c nhµ ®Çu t níc
ngoµi lµ yÕu tè chÝnh t¹o nªn mÊt c©n ®èi nghiªm träng
th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai, khi t b¶n níc ngoµi ch¼ng
nh÷ng kh«ng ®æ vµo ®Ó bï ®¾p thiÕu hôt mµ cßn rót ra å
¹t nh võa qua th× c¸c ®ång néi tÖ buéc ph¶i ph¸ gi¸ vµ hËu
qu¶ cña nã lµ c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i vµ c¸c c«ng ty ë níc
nµy r¬i vµo t×nh tr¹ng mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n dÉn ®Õn
khñng ho¶ng kinh tÕ.
ViÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ lµ viÖc tÝch cùc mµ VNN
mang l¹i nhng hiÖn c¸c c«ng nghÖ ®îc chuyÓn giao l¹c hËu
so víi hiÖn thêi l¹i ®ang phæ biÕn ë níc ta. Khi thùc hiÖn c¸c
dù ¸n liªn doanh, c¸c ®èi t¸c níc ngoµi thêng gãp vèn b»ng
c¸c thiÕt bÞ vµ vËt t, lîi dông sù yÕu kÐm vÒ tr×nh ®é cña
bªn ®èi t¸c ViÖt Nam, c¸c nhµ ®Çu t ®· chuyÓn vµo ViÖt
Nam nh÷ng thiÕt bÞ cò ®· hÕt thêi h¹n thanh lý, hä chuyÓn
vµo ViÖt Nam vµ tiÕp tôc khai th¸c nh÷ng tµi s¶n cè ®Þnh
nµy.
Trong qu¸ tr×nh thu hót vµ sö dông VNN ®· kÐo theo
c¸c tÖ n¹n, c¸c vÊn ®Ò x· héi nh lµ tham nhòng, bu«n lËu,
lµm gia t¨ng sù ph©n ho¸ giµu nghÌo... lµm chóng ta mÊt
nhiÒu c¸n bé cã kinh nghiÖm, ®ång thêi g©y nªn nh÷ng
mÇm mèng m©u thuÉn néi bé, tù ph¸ vì trËt tù kû c¬ng vµ
tù lµm suy yÕu hiÖu lùc qu¶n lý nhµ níc.
3. Mét sè gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t huy tÝch cùc, h¹n chÕ
tiªu cùc cña VNN.
Thø nhÊt, cÇn ph¶i cã mét chiÕn lîc tµi chÝnh quèc gia
lµm chÝnh, trong ®ã x¸c ®Þnh râ môc ®Ých cña chÝnh s¸ch
huy ®éng vµ sö dông VNN vµo viÖc ®Èy m¹nh tiÕn tr×nh
CNH - H§H ®Êt níc theo híng:
- Huy ®éng ®ñ vèn víi c¸c ®iÒu kiÖn vay, tr¶ thuËn lîi.
- VNN ®îc sö dông ®óng môc ®Ých vµ cã hiÖu qu¶ ®Ó
®¶m b¶o kh¶ n¨ng tr¶ nî cho níc ngoµi.
- VNN kh«ng cã t¸c ®éng xÊu ®Õn sù æn ®Þnh m«i tr-
êng kinh tÕ vÜ m« vµ tÝnh ®éc lËp d©n téc.
Thø hai, cÇn x¸c ®Þnh ®óng giíi h¹n lîi dông VNN.
Sö dông VNN nhÊt ®Þnh ph¶i nghÜ ®Õn kh¶ n¨ng tiÕp
nhËn cña níc sö dông vèn. Do ®ã, ph¶i thêng xuyªn xem xÐt
giíi h¹n m¾c nî, n¾m ch¾c sè lîng, ®iÒu kiÖn m¾c nî ®Ó
®iÒu chØnh vÒ mÆt vÜ m«. Trong ®ã cÇn chó ý giíi h¹n sè
lîng sau:
- ChØ tiªu tû suÊt m¾c nî: Tøc lµ tû lÖ gi÷a tæng sè nî
vµ l·i cña mét níc ph¶i tr¶ cho níc ngoµi víi tæng gi¸ trÞ s¶n
lîng quèc d©n níc ®ã cïng n¨m. NÕu tû lÖ nµy cµng nhá cho
thÊy møc ®é dùa vµo VNN nhá, ngîc l¹i tû lÖ ®ã lín chøng tá
kh¶ n¨ng tù lùc c¸nh sinh níc ®ã kÐm.
- ChØ tiªu tû suÊt vay nî: Lµ tû lÖ gi÷a sè d m¾c nî cßn
l¹i sau khi tr¶ nî vµ l·i trong n¨m so víi thu nhËp ngo¹i tÖ tõ
xuÊt nhËp khÈu cña níc Êy cïng n¨m. ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh
kh¶ n¨ng vay nî tõ nay vÒ sau lín hay nhá, do ®ã thu hót
VNN kh«ng thÓ kh«ng xem xÐt chØ tiªu nµy.
- Tû lÖ gi÷a sè lîng dù tr÷ ngo¹i tÖ víi h¹n ng¹ch nhËp
khÈu mçi n¨m, lîng dù tr÷ ngo¹i tÖ mçi níc ®Ó øng phã
nh÷ng nhu cÇu khÈn cÊp cña Nhµ níc. Kh¶ n¨ng vay nî nhiÒu
hay Ýt cã liªn quan chÆt chÏ víi lîng dù tr÷ ngo¹i tÖ lín hay
nhá.
Thø ba, chØ khi nµo cã mét hÖ thèng tµi chÝnh - ng©n
hµng vµ c¬ chÕ kiÓm tra, kiÓm so¸t, kiÓm to¸n cã hiÖu qu¶
th× míi thµnh lËp vµ më réng thÞ trêng chøng kho¸n. Tuy
nhiªn, nh÷ng ho¹t ®éng vµ chuÈn bÞ cho thÞ trêng chøng
kho¸n vÉn tiÕn hµnh b×nh thêng vµ tÝch cùc ®Ó tr¸nh ¶nh
hëng xÊu ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi vµ thÞ trêng chøng
kho¸n còng ®· ®îc ra ®êi ë níc ta.
Thø t, huy ®éng tèi ®a c¸c nguån vèn trong níc ®Ó ph¸t
triÓn kinh tÕ, trong ®ã cÇn cã chÝnh s¸ch b¶o hiÓm rñi ro
tiÒn göi vµ c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Ó huy ®éng tèi
®a nguån tiÕt kiÖm trong níc cho ®Çu t ph¸t triÓn. Sù thiÕu
hôt vèn ®Çu t trong níc cÇn ®îc bæ sung chñ yÕu b»ng
nguån FDI, nªn h¹n chÕ vay ng¾n h¹n, kÓ c¶ nguån ODA
còng cÇn ®îc c©n nh¾c vµ sö dông mét c¸ch thËn träng.
Ch¬ng II
Kinh nghiÖm cña c¸c níc trong viÖc huy ®éng vµ sö
dông vèn níc ngoµi
Trong qu¸ tr×nh huy ®éng vµ sö dông vèn níc ngoµi, ®·
cã nhiÒu níc thµnh c«ng nh Singapore, §µi Loan ch¼ng h¹n.
Tuy nhiªn bªn c¹nh ®ã cßn cã nh÷ng níc kÐm thµnh c«ng
h¬n, thËm chÝ lµ rÊt kh«ng thµnh c«ng, ch¼ng h¹n nh
Argentina, Brazil lµ mét vÝ dô ®iÓn h×nh: sau mét thêi kú
t¨ng trëng rùc rì ®· bÞ r¬i vµo t×nh tr¹ng bÊt æn ®Þnh vµ
suy tho¸i nghiªm träng, thËm chÝ cßn tôt xuèng thÊp h¬n
møc xuÊt ph¸t nh Nigeria.
Qua t×nh h×nh thùc tÕ mµ c¸c níc ®· tr¶i qua trong viÖc
huy ®éng vµ sö dông VNN ®· chØ mang l¹i cho chóng ta
nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm sau:
1. Trong chiÕn lîc ph¸t triÓn
VÒ dµi h¹n, ph¶i theo ®uæi chiÕn lîc t¨ng trëng duy nhÊt
®óng trong c¸c ®iÒu kiÖn hiÖn ®¹i lµ nç lùc gia t¨ng xuÊt
khÈu c¸c s¶n phÈm chÕ t¹o nh môc tiªu u tiªn hµng ®Çu chø
kh«ng ph¶i bÊt cø nç lùc xuÊt khÈu nµo. Tuy nhiªn, trong
tõng giai ®o¹n cô thÓ chiÕn lîc nµy cÇn ®îc cô thÓ ho¸ mét
c¸ch thÝch hîp.
§Ó thu hót ®îc nhiÒu VNN, cÇn duy tr× tèc ®é t¨ng tr-
ëng xuÊt khÈu b×nh qu©n cao h¬n tèc ®é t¨ng trëng VNN
trong mét thêi gian dµi. NÕu kh«ng nh vËy cã nghÜa lµ nî vµ
l·i sÏ tÝch ®äng ngµy cµng lín, ®Õn mét møc nµo ®ã khèi l-
îng nî tÝch ®äng nµy sÏ lµm cho ®Êt níc l©m vµo c¶nh
kh«ng thÓ tr¶ nî ®îc còng nh kinh tÕ kh«ng thÓ t¨ng trëng.
ViÖc tho¸t ra khái t×nh tr¹ng nµy b»ng c¸ch ®¬n ph¬ng tõ
chèi tr¶ nî, nh Pªru ®· lµm, chØ g©y c¨ng th¼ng thªm cho
qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Khi ®ã, ®Êt níc kh«ng thÓ xuÊt khÈu,
do vËy còng kh«ng thÓ nhËp khÈu, ®¬n gi¶n lµ nã bÞ lo¹i
khái c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ, tøc lµ bÞ lo¹i ra khái quü
®¹o t¨ng trëng.
2. VÒ vÊn ®Ò kinh tÕ vÜ m«:
2.1. VÊn ®Ò chèng l¹m ph¸t:
Duy tr× æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«, trong ®ã môc tiªu
hµng ®Çu lµ chèng l¹m ph¸t, lµ ®iÒu kiÖn thiÕt yÕu ®Ó
gi¶i quyÕt vÊn ®Ò VNN. Trong chiÕn lîc dµi h¹n, sù æn
®Þnh nµy l¹i gi¶ ®Þnh mét ®Þnh híng t¨ng trëng hîp lý vµ
kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt vÜ m« cã hiÖu qu¶ cña chÝnh phñ, víi
kh©u trung t©m lµ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. ViÖc
®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, ®Õn lît nã, cã quan hÖ phô
thuéc trùc tiÕp vµ chñ yÕu vµo ho¹t ®éng cña bé m¸y ng©n
hµng trung ¬ng.
2.2. VÊn ®Ò tû gi¸ hèi ®o¸i
Sù bÊt æn ®Þnh cña tû gi¸, hay lµ xu híng mÊt gi¸ liªn
tôc cña ®ång b¶n tÖ do t×nh tr¹ng l¹m ph¸t kh«ng kiÓm
so¸t ®îc g©y ra sÏ gãp phÇn lµm gia t¨ng bÊt æn ®Þnh
trong nÒn kinh tÕ, ph¸ ho¹i c¸c c¬ së cña sù t¨ng trëng.
B»ng c¸ch ®ã, nã ¶nh hëng tíi kh«ng chØ kh¶ n¨ng tr¶ nî
cña ®Êt níc mµ cßn c¶ con ®êng ®i tíi nguån VNN. ViÖc duy
tr× sù æn ®Þnh tû gi¸ lµ yÕu tè ®¶m b¶o cho sù æn ®Þnh
vµ t¨ng trëng v÷ng ch¾c. Nã kh«ng lµm tæn h¹i ®Õn sù
t¨ng trëng xuÊt khÈu khi ®i liÒn víi nã lµ c¸c biÖn ph¸p t¨ng
trëng híng vµo xuÊt khÈu ®ång bé kh¸c, b»ng c¸ch ®ã, nã
gãp phÇn vµo viÖc t¹o ra triÓn väng s¸ng sña cho vÊn ®Ò
huy ®éng VNN.
2.3. VÊn ®Ò th©m hôt ng©n s¸ch
VÒ dµi h¹n, b¶o ®¶m hoµn tr¶ l¹i th©m hôt ng©n s¸ch
nhê møc t¨ng trëng cao. T¨ng trëng cao lµm t¨ng nhu cÇu
vÒ c¸c tµi s¶n tµi chÝnh. Nhê ®ã, chÝnh phñ cã thÓ hÊp thô
møc tµi trî b»ng tiÒn mµ kh«ng g©y l¹m ph¸t. T¨ng trëng
cao cßn t¹o cho chÝnh phñ kh¶ n¨ng tr¶ nî lín h¬n nhiÒu so
víi c¸c nÒn kinh tÕ t¨ng trëng thÊp hoÆc ®ang trong t×nh
tr¹ng tr× trÖ vµ suy tho¸i.
Cã sù hoµn tr¶ tõ tiÕt kiÖm tµi chÝnh trong níc do vèn
néi ®Þa kh«ng ch¶y ra níc ngoµi nh c¸c níc Mü Latinh. Nhê
®ã, kh¶ n¨ng tµi trî cho th©m hôt ng©n s¸ch còng kh¸ h¬n.
Tû lÖ nî/GDP ban ®Çu thÊp, do ®ã, phÇn ng©n s¸ch mµ
chÝnh phñ ph¶i dµnh ®Ó tr¶ nî còng thÊp. H¬n thÕ, víi møc
®é nî thÊp, cã thÓ vay mîn thªm cña níc ngoµi ®Ó tµi trî
th©m hôt mµ kh«ng g©y qu¸ t¶i vÒ nî.
3. VÒ h×nh thøc huy ®éng vèn
VÊn ®Ò viÖn trî hay vay bÊt kú mét kho¶n tiÒn lín hay
nhá nµo còng cÇn ph¶i ®îc xem xÐt trong ®iÒu kiÖn tµi
chÝnh tæng thÓ, nÕu kh«ng th× viÖc nhËn ®îc kho¶n tiÒn
®ã cã thÓ t¹o ra g¸nh nÆng nî l©u dµi cho nÒn kinh tÕ.
4. VÊn ®Ò qu¶n lý nî níc ngoµi
Hµn Quèc vµ Th¸i Lan lµ hai quèc gia cã ph¬ng thøc
qu¶n lý nî níc ngoµi thuéc lo¹i cã hiÖu qu¶ nhÊt trªn thÕ giíi,
ta cã thÓ dùa vµo hä ®Ó mµ ¸p dông ®èi víi níc ta.
§èi víi Hµn Quèc: Trong thêi gian ®Çu, khi nguån vèn
®èi øng (vèn néi ®Þa) cßn Ýt, lµ mét níc cã ý thøc d©n téc
cao, Hµn Quèc hÕt søc tr¸nh vèn FDI lµ lo¹i dÔ g©y ®Õn chç
nÒn kinh tÕ d©n téc phô thuéc vµo t b¶n níc ngoµi. Trong tr-
êng hîp chÊp nhËn FDI, Hµn Quèc cè g¾ng h¹n chÕ tû lÖ gãp
giµnh quyÒn khèng chÕ cña c¸c c«ng ty níc ngoµi. Bªn c¹nh
®ã, chÝnh phñ l¹i híng FDI vµo c¸c khu chÕ xuÊt, lµ n¬i dÔ
thiÕt lËp sù kiÓm so¸t.
Bíc vµo thËp niªn 1980, khi vèn néi ®Þa ®· tÝch luü ®ñ
lín, ®Ó thu hót kü thuËt vµ c«ng nghÖ mòi nhän còng nh
tr¸nh lµm t¨ng thªm sè nî vèn ®· qu¸ lín, Hµn Quèc cho
phÐp tù do ho¸ ®Çu t trùc tiÕp cña níc ngoµi. B»ng c¸ch lµm
®ã, c¹nh tranh quèc tÕ, cã thÆng d th¬ng m¹i ®Ó tr¶ nî níc
ngoµi trong kho¶ng thêi gian ng¾n.
Víi Th¸i Lan, cho ®Õn gÇn ®©y, víi chñ tr¬ng thóc ®Èy
tríc hÕt vµo n«ng nghiÖp vµ mét sè ngµnh cã hµm lîng lao
®éng cao, viÖc khèng chÕ níc VNN ë mét tû lÖ võa ph¶i ®èi
víi kh¶ n¨ng t¨ng trëng GDP vµ xuÊt khÈu, tøc lµ phï hîp víi
n¨ng lùc tr¶ nî cña ®Êt níc ®· cã t¸c ®éng lµ nÒn kinh tÕ
kh«ng tiªu phÝ nguån t¨ng trëng cho viÖc tr¶ nî vµ l·i nî tÝch
luü, kh«ng phô thuéc vµo níc ngoµi trong viÖc ph¸t triÓn.
5. VÊn ®Ò vèn ®èi øng trong níc
Th«ng thêng ®Ó cã thÓ sö dông cã hiÖu qu¶ VNN th× ta
cÇn ph¶i cã mét tû lÖ vèn trong níc thÝch hîp nh vËt ®èi øng.
Tû lÖ nµy ®îc x¸c ®Þnh tuú theo tõng ngµnh, tõng giai
®o¹n, cô thÓ: trong giai ®o¹n ®Çu, do nhu cÇu vèn nghiªng
vÒ ®Çu t cho c¬ së h¹ tÇng, ph¸t triÓn n«ng nghiÖp nªn tû
lÖ nµy thêng lµ thÊp (1 ®ång VNN cÇn 1-1,5 ®ång vèn trong
níc). ë giai ®o¹n sau, khi c¸c ch¬ng tr×nh ®Çu t nghiªng vÒ
c¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn, cã hµm lîng vèn vµ kü
thuËt cao th× tû lÖ nµy t¨ng lªn (1/15, - 2,5).
Ch¬ng III
T×nh h×nh huy ®éng vµ sö dông VNN tõ 1988 ®Õn nay
I. §èi víi vèn ODA
ë ViÖt Nam nguån vèn ODA ®· cã tõ rÊt l©u, song nguån
vèn nµy cã mét thêi gian bÞ gi¸n ®o¹n ®ã lµ tõ khi Liªn X«
vµ c¸c níc §«ng ¢u sôp ®æ, cho ®Õn cuèi n¨m 1993 víi viÖc
b×nh thêng ho¸ quan hÖ víi quü tiÒn tÖ quèc tÕ IMF, nèi l¹i
quan hÖ víi ng©n hµng thÕ giíi WB vµ ng©n hµng ph¸t triÓn
ch©u ¸ ADB. C¸c nguån vèn ODA chuyÓn vµo ViÖt Nam cã
triÓn väng t¨ng nhanh.
TÝnh tõ n¨m 1993 tíi hÕt th¸ng 12/1998, tæng sè vèn
ODA cam kÕt kho¶ng 13350 triÖu USD, trong ®ã vèn thùc
hiÖn lµ 5278 triÖu USD, sè liÖu cam kÕt vµ thùc hiÖn cô thÓ
trong tõng n¨m nh sau:
§¬n vÞ: triÖu USD
N¨m 1993 1994 1995 1996 1997 1998
Vèn cam kÕt 1860 1970 2310 2430 2400 2380
Vèn thùc 413 725 737 958 1015 1430
hiÖn
Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t
Riªng trong n¨m 1998, vèn ODA thùc hiÖn kho¶ng 1,43
tû USD, t¨ng 12% so víi n¨m 1997. MÆc dï bèi c¶nh trong n-
íc vµ quèc tÕ cã nhiÒu khã kh¨n, trong ®ã ®Æc biÖt lµ cuéc
khñng ho¶ng tµi chÝnh ®· næ ra b¾t ®Çu ë Th¸i Lan, nhng
møc thùc hiÖn vèn ODA vÉn gi÷ ®îc xu thÕ tiÕn bé. §©y lµ
c¬ héi "ngµn vµng" t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó chóng ta kh¾c phôc
®îc nh÷ng khã kh¨n t¹m thêi (tríc m¾t) mµ cuéc khñng
ho¶ng tµi chÝnh khu vùc ®em l¹i.
Nguån vèn ODA trong sù nghiÖp CNH - H§H ®Êt níc th×
®îc sö dông chñ yÕu vµo viÖc x©y dùng c¬ së h¹ tÇng kinh
tÕ, trong ®ã c¸c lÜnh vùc nh n¨ng lîng (chñ yÕu lµ ®Ëp
thuû ®iÖn vµ nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn); giao th«ng (chñ yÕu lµ
®êng bé vµ cÇu); h¶i c¶ng; phi c¶ng; viÔn th«ng; cÊp tho¸t
níc ®« thÞ, thuû lîi... lµ lÜnh vùc cã truyÒn thèng ®îc u tiªn
vay ODA.
C¸c dù ¸n n¨ng lîng ®iÖn: tuy vèn ®Çu t cña c¸c h×nh
thøc kh¸c còng rÊt quan träng, nhng vèn ODA vÉn chiÕm tû
lÖ rÊt lín vÒ c¸c c«ng tr×nh nhµ m¸y ®iÖn nh nhiÖt ®iÖn
Phó Mü 1, Phó Mü 2, thuû ®iÖn YALY, Hµm ThuËn - §a Mi
(650 triÖu USD, 85% vèn ODA NhËt B¶n)...
C¸c dù ¸n giao th«ng: Ngµnh giao th«ng ®· x¸c ®Þnh
nhu cÇu c¬ së h¹ tÇng c«ng céng thuéc lÜnh vùc giao th«ng
lªn ®Õn 5 tû USD cho giai ®o¹n 1996-2000. C¸c dù ¸n ®-
êng bé chiÕm 1/2 vèn ®Çu t dù kiÕn cho toµn ngµnh giao
th«ng vËn t¶i lµ 6,2 tû USD, chiÕm 15% tæng vèn ®Çu t
c«ng tr×nh c«ng céng, trong ®ã nguån vèn quan träng vÉn
lµ ODA.
X©y dùng c¬ së h¹ tÇng x· héi: C¸c dù ¸n vÒ h¹ tÇng x·
héi trong ®ã phÇn lín sö dông vèn ®îc thÓ hiÖn trong c¸c
ch¬ng tr×nh quèc gia ®· tiÕn hµnh ®îc nhiÒu n¨m. Mét sè
dù ¸n cã môc tiªu ph¸t triÓn n«ng th«n vµ ph¸t triÓn nguån
nh©n lùc mang tÝnh chÊt thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi nh xo¸
®ãi gi¶m nghÌo, ch¬ng tr×nh 327 trång rõng phñ xanh ®åi
träc, ch¬ng tr×nh gi¸o dôc tiÓu häc, ®Þnh canh ®Þnh c,
d©n sè - KHHG§.
LÜnh vùc y tÕ cã sö dông nhiÒu vèn ODA ®a ph¬ng
nhÊt. Giai ®o¹n 1991-1996 kho¶ng 100 triÖu USD, giai ®o¹n
1996-2000 dù kiÕn lµ 135 triÖu USD.
Nãi chung cho ®Õn nay chóng ta ®· thùc hiÖn vËn ®éng
h¬n 13 tû USD vèn ODA cam kÕt vµ ®· hîp thøc ho¸ b»ng
c¸c hiÖp ®Þnh ®îc ký kÕt trÞ gi¸ h¬n 9 tû USD, trong ®ã
vèn vay u ®·i kho¶ng 7.5 tû USD vµ vèn viÖn trî kh«ng hoµn
l¹i kho¶ng 1,5 tû USD. TÝnh ®Õn hÕt quý 1/1999 ta ®· gi¶i
ng©n kho¶ng h¬n 5 tû USD, ®¹t h¬n 55% sè vèn ODA ®îc
cam kÕt. Nguån vèn nµy ®· ®îc sö dông chñ yÕu ®Ó x©y
dùng c¸c c¬ së h¹ tÇng, ph¸t triÓn n«ng nghiÖp n«ng th«n,
xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, ph¸t triÓn y tÕ - GD & §T...
II. Vèn FDI
FDI ®Çu t vµo níc ta chñ yÕu díi h×nh thøc liªn doanh,
tËp trung vµo c¸c thµnh phè lín, c¸c trung t©m kinh tÕ. C¬
cÊu ®Çu t chñ yÕu vµo mét sè ngµnh nh c«ng nghiÖp, kh¸ch
s¹n du lÞch... §Çu t vµo n«ng - l©m - ng nghiÖp vµ c¸c
ngµnh kh¸c cßn h¹n chÕ. PhÇn lín c¸c dù ¸n ®Çu t vµo ViÖt
Nam lµ tõ c¸c níc §«ng ¸ chiÕm 68,2% tæng vèn ®Çu t.
MÆc dï khñng ho¶ng kinh tÕ - tµi chÝnh song ®Õn ngµy
31/12/1998 tû träng nµy vÉn gi÷ ë møc gÇn 60%.
Nhng do c¸c níc trong khu vùc ®ang chÞu ¶nh hëng cña
cuéc khñng ho¶ng nªn cã mét sè dù ¸n khã thùc hiÖn ®óng
thêi h¹n, thËm chÝ cã mét sè dù ¸n ph¶i huû bá nh dù ¸n
khu biÖt thù, nhµ ë cao cÊp An Phó (TP HCM) víi sè vèn ®Çu
t gÇn 1 tû USD, dù ¸n BOT c¶ng biÓn quèc tÕ níc s©u Sao
Mai- BÕn §×nh trªn 600 triÖu USD (Bµ RÞa - Vòng Tµu) vµ
mét sè dù ¸n kh¸c.
Trong khi ®ã, vèn ®Çu t thu hót tõ khu vùc T©y ¢u vµ
B¾c Mü chØ chiÕm tû träng nhá, cha t¬ng xøng víi tiÒm
n¨ng cña khu vùc nµy. §Çu t níc ngoµi vµo níc ta díi nhiÒu
h×nh thøc, nhng so víi viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc ODA
th× nguån vèn FDI lín h¬n 3,2 lÇn.
Víi chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t níc ngoµi, trong thêi
gian tõ 1991-2000, vèn FDI ®· chiÕm kho¶ng 28% tæng vèn
®Çu t toµn x· héi, trong ®ã thêi kú 91-95 chiÕm 26% vµ tõ
1996 ®Õn nay chiÕm kho¶ng 29%.
T×nh h×nh FDI tõ 1988-1998
§¬n vÞ: triÖu USD
1988- 1992 1993 1994 199 1996 199 199 Tæn
1991 5 7 8 g
Sè dù ¸n 363 206 281 374 392 367 336 260 257
9
Tæng vèn ®Çu 3301 2151 3130 3626 635 8582 445 405 356
t 0 3 9 08
Vèn ®Çu t 256 500 625 650 684 109 549 435
t¨ng thªm 5 7
Vèn ®Çu t thùc 207 463 1002 1500 200 3028 405 248 147
hiÖn 0 7 0 37
Nguån: Vô tµi chÝnh ®èi ngo¹i - Bé Tµi chÝnh
Khu vùc cã vèn FDI ngµy cµng ph¸t triÓn, trë thµnh bé
phËn h÷u c¬ cña nÒn kinh tÕ, ®ãng gãp tÝch cùc vµo CNH -
H§H ®Êt níc. §Æc biÖt c«ng nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi
t¨ng trëng nhanh chãng, n¨m 1996: 21,7%, 1997: 23,2%,
1998: 13,3%. Tæng doanh thu khu vùc nµy liªn tôc t¨ng lªn
qua c¸c n¨m vµ c¸c thêi kú: 1991 ®¹t 151 triÖu USD; 1992:
228; 1993: 505; 1994: 1026; 1995: 2065; tÝnh chung 5
n¨m ®¹t 3973 triÖu; vµ tÝnh chung 5 n¨m 1996-2000 ®¹t
20568 triÖu USD.
Kim ng¹ch xuÊt khÈu cña khu vùc cã FDI nªn 5 n¨m 91-
95 lµ 1121 triÖu USD, ®¹t 28,2% doanh thu th× 5 n¨m 96-
2000 ®¹t 10437 triÖu USD ®¹t 50,7% doanh thu.
Khu vùc nµy còng ®ãng gãp cho ng©n s¸ch nhµ níc
trong thêi kú 91-95 lµ 323 triÖu USD. Trong thêi kú 96-2000
lµ 1426 triÖu, nã còng thu hót sè lao ®éng lµm viÖc trùc
tiÕp kho¶ng 330 ngh×n ngêi, cha kÓ sè ngêi lµm viÖc gi¸n
tiÕp nh x©y dùng, phôc vô.
III. Nh÷ng h¹n chÕ mµ ta cÇn vît qua khi tiÕp nhËn VNN
Thø nhÊt, do thêi gian "®ãng cöa" tríc ®©y, nªn chóng
ta hÇu nh hôt hÉng vÒ nhiÒu mÆt khi lµm ¨n víi níc ngoµi.
Thø hai, c«ng viÖc ®æi míi kinh tÕ cña chóng ta v× míi
b¾t ®Çu nªn cã lóc "më" lóc "®ãng", cha ®ång bé trong
viÖc thiÕt kÕ c¬ chÕ thÞ trêng, lóng tóng trong viÖc xö lý
vÊn ®Ò doanh nghiÖp níc ngoµi, do dù trong viÖc t¹o c¸c
®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho kinh tÕ t nh©n ph¸t triÓn.
Thø ba, t¹i c¸c tØnh - thµnh phè cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi
®Ó thu hót VNN ®· cã nh÷ng tÝnh n¨ng ®éng, s¸ng t¹o,
nh¹y bÐn víi c¸i míi trong chñ tr¬ng chØ ®¹o cña m×nh nh-
ng l¹i bÞ kiÒm to¶ trong khu«n khæ chung cña ®Êt níc.
Thø t, trong tõng ®¬n vÞ c¬ së cã ho¹t ®éng hîp t¸c
®Çu t níc ngoµi l¹i biÓu hiÖn mét sù n¨ng ®éng tù ph¸t v×
thiÕu c¨n cø ®Þnh híng chiÕn lîc, thiÕu c¬ së quy ho¹ch
ngµnh kinh tÕ - kü thuËt vµ thiÕu c¶ sù chØ ®¹o nhÊt qu¸n
tõ phÝa Nhµ níc. §Æc biÖt lµ nh÷ng "s¸ng t¹o" trong viÖc
®èi phã víi nh÷ng chÝnh s¸ch, luËt ph¸p cha ®îc hîp lý vµ
chÆt chÏ cña chóng ta.
Thø n¨m, nh÷ng danh nh©n cña chóng ta cßn cã nh÷ng
h¹n chÕ trong viÖc xö lý "c¸i riªng" vµ c¸i "chung" hoÆc v×
thiÕu th«ng tin, thiÕu sù hç trî tõ phÝa nhµ níc.
Thø s¸u, t©m lý, t tëng trong ho¹t ®éng hîp t¸c, thu hót
VNN nh tÝnh tù tin mÆc c¶m, xu híng väng ngo¹i - träng
ngo¹i hoÆc nh÷ng thµnh kiÕn ®èi víi nh÷ng níc lín, tËp
®oµn lín.