Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tscđ tại công ty cao su sao vàng hà nội.

  • 56 trang
  • file .doc
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lêi nãi ®Çu
Trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, bÊt kú mét doanh
nghiÖp nµo còng cÇn ph¶i cã 3 yÕu tè, ®ã lµ con ngêi lao ®éng, t liÖu lao ®éng vµ
®èi tîng lao ®éng ®Ó thùc hiÖn môc tiªu tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ cña chñ së h÷u. T liÖu
lao ®éng trong c¸c doanh nghiÖp chÝnh lµ nh÷ng ph¬ng tiÖn vËt chÊt mµ con ngêi
lao ®éng sö dông nã ®Ó t¸c ®éng vµo ®èi tîng lao ®éng. Nã lµ mét trong 3 yÕu tè
c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt mµ trong ®ã tµi s¶n cè ®Þnh (TSC§) lµ mét trong
nh÷ng bé phËn quan träng nhÊt.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt th× TSC§ ®îc sö dông rÊt phong phó, ®a
d¹ng vµ cã gi¸ trÞ lín, v× vËy viÖc sö dông chóng sao cho cã hiÖu qu¶ lµ mét
nhiÖm vô khã kh¨n.
TSC§ nÕu ®îc sö dông ®óng môc ®Ých, ph¸t huy ®îc n¨ng suÊt lµm viÖc, kÕt
hîp víi c«ng t¸c qu¶n lý sö dông TSC§ nh ®Çu t, b¶o qu¶n, söa ch÷a, kiÓm kª,
®¸nh gi¸… ®îc tiÕn hµnh mét c¸ch thêng xuyªn, cã hiÖu qu¶ th× sÏ gãp phÇn tiÕt
kiÖm t liÖu s¶n xuÊt, n©ng cao c¶ vÒ sè vµ chÊt lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt vµ nh vËy
doanh nghiÖp sÏ thùc hiªn ®îc môc tiªu tèi ®a ho¸ lîi nhuËn cña m×nh.
Nãi tãm l¹i, vÊn ®Ò sö dông ®Çy ®ñ, hîp lý c«ng suÊt cña TSC§ sÏ gãp phÇn
ph¸t triÓn s¶n xuÊt, thu håi vèn ®Çu t nhanh ®Ó t¸i s¶n xuÊt, trang bÞ thªm vµ ®æi
míi kh«ng ngõng TSC§, lµ nh÷ng môc tiªu quan träng khi TSC§ ®îc ®a vµo sö
dông.
Trong thùc tÕ, hiÖn nay, ë ViÖt Nam, trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc, mÆc
dï ®· nhËn thøc ®îc t¸c dông cña TSC§ ®èi víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh
nhng ®a sè c¸c doanh nghiÖp vÉn cha cã nh÷ng kÕ ho¹ch, biÖn ph¸p qu¶n lý, sö
dông ®Çy ®ñ, ®ång bé vµ chñ ®éng cho nªn TSC§ sö dông mét c¸ch l·ng phÝ,
cha ph¸t huy ®îc hÕt hiÖu qu¶ kinh tÕ cña chóng vµ nh vËy lµ l·ng phÝ vèn ®Çu t
®ång thêi ¶nh hëng ®Õn kÕt qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp.
NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña TSC§ còng nh ho¹t ®éng qu¶n lý vµ sö
dông cã hiÖu qu¶ TSC§ cña doanh nghiÖp, qua thêi gian häc tËp vµ nghiªn cøu
t¹i trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n vµ thùc tËp t¹i C«ng ty Cao su Sao Vµng Hµ
néi, em nhËn thÊy: VÊn ®Ò sö dông TSC§ sao cho cã hiÖu qu¶ cã ý nghÜa to lín
kh«ng chØ trong lý luËn mµ c¶ trong thùc tiÔn qu¶n lý doanh nghiÖp. §Æc biÖt lµ
®èi víi C«ng ty Cao su Sao Vµng Hµ néi lµ n¬i mµ TSC§ ®îc sö dông rÊt phong
phó, nhiÒu chñng lo¹i cho nªn vÊn ®Ò qu¶n lý sö dông gÆp nhiÒu phøc t¹p. NÕu
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
kh«ng cã nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ th× sÏ g©y ra nh÷ng l·ng phÝ kh«ng nhá cho
doanh nghiÖp.
V× nh÷ng lý do trªn, em ®· chän ®Ò tµi :
“ Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông TSC§ t¹i C«ng ty Cao su Sao Vµng
Hµ Néi”.
Ngoµi lêi nãi ®Çu vµ kÕt luËn, néi dung chuyªn ®Ò tèt nghiÖp ®îc tr×nh bµy
theo 3 ch¬ng:
Ch¬ng 1: TSC§ trong ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng hiÖu qu¶ sö dông TSC§ t¹i C«ng ty Cao su Sao Vµng Hµ
Néi.
Ch¬ng 3: Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông TSC§ t¹i C«ng ty Cao su Sao
Vµng Hµ Néi.
Em rÊt mong nhËn ®îc sù chØ b¶o cña c¸c thÇy c« vµ c¸n bé phßng tµi chÝnh -
kÕ to¸n thuéc C«ng ty Cao su Sao Vµng Hµ néi ®Ó rót ra nh÷ng bµi häc cho viÖc
nghiªn cøu, häc tËp vµ lµm viÖc sau nµy.
Ch¬ng 1
TSC§ trong ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh
nghiÖp
1.1.tµi s¶n vµ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp.
§èi víi bÊt cø mét doanh nghiÖp nµo, khi tiÕn hµnh ho¹t ®éng kinh doanh
môc tiªu duy nhÊt cña hä lµ tèi ®a ho¸ lîi nhuËn, tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ doanh nghiÖp
hay môc tiªu t¨ng trëng. Qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp thùc
chÊt lµ c¸c ho¹t ®éng trao ®æi, lµ qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn c¸c tµi s¶n trong doanh
nghiÖp theo chu tr×nh TiÒn Tµi s¶n TiÒn.
Nh vËy tµi s¶n ë ®©y ph¶i hiÓu lµ c¸c yÕu tè kinh tÕ c¶ h÷u h×nh lÉn v« h×nh
mµ doanh nghiÖp n¾m gi÷, qu¶n lý, sö dông ®Ó mang l¹i lîi Ých cho doanh
nghiÖp trong t¬ng lai.
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Tµi s¶n trong doanh nghiÖp ®îc ph©n ra lµm hai lo¹i lµ tµi s¶n lu ®éng
(TSL§) vµ TSC§:
 TSL§ lµ nh÷ng ®èi tîng lao ®éng, tham gia toµn bé vµ lu©n chuyÓn gi¸ trÞ
mét lÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm. TSL§ trong doanh nghiÖp thêng ®îc chia lµm hai
lo¹i lµ TSL§ s¶n xuÊt (nguyªn, nhiªn, vËt liÖu …) vµ TSL§ l u th«ng (C¸c s¶n
phÈm, thµnh phÈm chê tiªu thô, c¸c lo¹i vèn b»ng tiÒn, …). TSL§ cã ®Æc ®iÓm lµ
trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, TSL§ lu«n vËn ®éng, thay thÕ vµ chuyÓn
ho¸ lÉn nhau, ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®îc tiÕn hµnh liªn tôc.
 TSC§ lµ t liÖu lao ®éng quan träng trong qóa tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh
cña doanh nghiÖp. Tham gia mét c¸ch trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp vµo viÖc t¹o ra s¶n
phÈm s¶n xuÊt.
Tãm l¹i, cã thÓ kh¼ng ®inh r»ng, tµi s¶n ®ãng vai trß lín trong viÖc thùc hiÖn
môc tiªu cña doanh nghiÖp mµ trong ®ã TSC§ cã ý nghÜa quan träng, gãp phÇn
®¸ng kÓ ®em l¹i nh÷ng lîi Ých cho doanh nghiÖp. Díi ®©y ta sÏ nghiªn cøu cô thÓ
h¬n vÒ TSC§ trong doanh nghiÖp.
1.2.Tµi s¶n cè ®Þnh.
1.2.1.Kh¸i niÖm - ®Æc ®iÓm TSC§.
LÞch sö ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt – x· héi ®· chøng minh r»ng muèn s¶n xuÊt
ra cña c¶i vËt chÊt, nhÊt thiÕt ph¶i cã 3 yÕu tè : søc lao ®éng, t liÖu lao ®éng vµ
®èi tîng lao ®éng.
§èi tîng lao ®éng chÝnh lµ c¸c lo¹i nguyªn, nhiªn, vËt liÖu. Khi tham gia vµo
qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®èi tîng lao ®éng chÞu sù t¸c ®éng cña con ngêi lao ®éng
th«ng qua t liÖu lao ®éng ®Ó t¹o ra s¶n phÈm míi. Qua qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®èi t-
îng lao ®éng kh«ng cßn gi÷ nguyªn ®îc h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu mµ nã ®·
biÕn d¹ng, thay ®æi hoÆc mÊt ®i. Tuy nhiªn, kh¸c víi ®èi tîng lao ®éng, c¸c t
liÖu lao ®éng (nh m¸y mãc thiÕt bÞ, nhµ xëng, ph¬ng tiÖn vËn t¶i, ph¬ng tiÖn
truyÒn dÉn) lµ nh÷ng ph¬ng tiÖn vËt chÊt mµ con ngêi lao ®éng sö dông ®Ó t¸c
®éng vµo ®èi tîng lao ®éng, biÕn ®æi nã theo môc ®Ých cña m×nh.
Bé phËn quan träng nhÊt trong c¸c t liÖu lao ®éng ®îc sö dông trong qu¸
tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp lµ c¸c TSC§. Trong qu¸ tr×nh tham
gia vµo s¶n xuÊt, t liÖu lao ®éng nµy chñ yÕu ®îc sö dông mét c¸ch trùc tiÕp
hoÆc gi¸n tiÕp vµ cã thÓ tham gia vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt nhng vÉn kh«ng
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
thay ®æi h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu. Th«ng thêng mét t liÖu lao ®éng ®îc coi lµ
mét TSC§ ph¶i ®ång thêi tho¶ m·n 2 tiªu chuÈn c¬ b¶n sau:
- Mét lµ ph¶i cã thêi gian sö dông trªn 1 n¨m hoÆc mét kú s¶n xuÊt kinh
doanh (nÕu trªn 1 n¨m)
- Hai lµ ph¶i ®¹t mét gi¸ trÞ tèi thiÓu ë mét møc quy ®Þnh.
Tuú theo ®iÒu kiÖn, yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n lý trong tõng giai ®o¹n ph¸t
triÓn kinh tÕ mµ ë mçi níc, ë mçi thêi kú nh÷ng tiªu chuÈn vÒ gi¸ trÞ cña nh÷ng
t liÖu lao ®éng ®îc x¸c ®Þnh lµ TSC§ sÏ kh¸c nhau.
§Ó cã thÓ hiÓu râ h¬n viÖc ®a ra 2 tiªu chuÈn trªn ta cã thÓ ®a ra nh÷ng ph©n
tÝch nh sau:
TSC§ lµ t liÖu lao ®éng nhng kh«ng ph¶i tÊt c¶ t liÖu lao ®éng lµ TSC§.
Nh÷ng t liÖu lao ®éng nµo lµ TSC§ Ýt nhÊt ph¶i lµ s¶n phÈm lao ®éng x· héi vµ
cã gi¸ trÞ. Gi¸ trÞ cña TSC§ biÓu hiÖn lîng hao phÝ lao ®éng cÇn thiÕt nhÊt ®Þnh
®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ lîng lao ®éng vËt ho¸ thÓ hiÖn trong s¶n phÈm ®ã. Do
vËy, ®Êt ®ai, s«ng ngßi ®îc coi lµ t liÖu lao ®éng nhng kh«ng ®îc tÝnh vµo TSC§
v× nã kh«ng ph¶i lµ s¶n phÈm cña lao ®éng x· héi vµ kh«ng cã gi¸ trÞ. Tuy nhiªn,
kh«ng ph¶i tÊt c¶ nh÷ng t liÖu lao ®éng vèn lµ s¶n phÈm cña lao ®éng x· héi vµ
cã gi¸ trÞ ®Òu ®îc coi lµ TSC§ c¶.
Ngêi ta thêng quy ®Þnh mét giíi h¹n nhÊt ®Þnh vÒ gi¸ trÞ vµ vÒ thêi h¹n sö
dông. Giíi h¹n vÒ thêi h¹n sö dông, ë tÊt c¶ c¸c níc ®Òu quy ®Þnh lµ mét n¨m.
Nguyªn nh©n lµ do thêi h¹n nµy phï hîp víi thêi h¹n kÕ ho¹ch ho¸, quyÕt to¸n
th«ng thêng vµ kh«ng cã g× trë ng¹i ®èi víi vÊn ®Ò qu¶n lý nãi chung. Giíi h¹n
vÒ gi¸ trÞ th× ë c¸c níc kh¸c nhau ®Òu kh«ng gièng nhau v× giíi h¹n vÒ gi¸ trÞ
nhÊt ®Þnh ph¶i phï hîp víi qu¸ tr×nh h×nh thµnh gi¸ trÞ, cã hiÖu lùc chung ®èi víi
tÊt c¶ hoÆc ®èi víi nhiÒu ngµnh kinh tÕ, ®ång thêi ph¶i b¶o ®¶m viÖc h¹ch to¸n
chi phÝ s¶n xuÊt, tÝnh to¸n kÕ ho¹ch ... ®îc thuËn tiÖn.
HiÖn nay, theo quy ®Þnh cña Nhµ níc th× nh÷ng t liÖu ®îc coi lµ TSC§ nÕu
chóng tho¶ m·n hai tiªu chÝ, ®ã lµ thêi gian sö dông lín h¬n mét n¨m, gi¸ trÞ ®¬n
vÞ ®¹t tiªu chuÈn tõ 5000.000 ®ång.
Nh vËy, cã nh÷ng t liÖu lao ®éng kh«ng ®ñ hai tiªu chuÈn quy ®Þnh trªn th×
kh«ng ®îc coi lµ TSC§ vµ ®îc xÕp vµo “c«ng cô lao ®éng nhá” vµ ®îc ®Çu t
b»ng vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp, cã nghÜa lµ chóng lµ TSL§.
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Tuy nhiªn, trong thùc tÕ viÖc dùa vµo hai tiªu chuÈn trªn ®Ó nhËn biÕt TSC§
lµ kh«ng dÔ dµng do c¸c nguyªn nh©n sau:
Mét lµ, do trong mét sè trêng hîp viÖc ph©n biÖt ®èi tîng lao ®éng víi c¸c t
liÖu lao ®éng lµ TSC§ cña doanh nghiÖp kh«ng chØ ®¬n thuÇn dùa vµo ®Æc tÝnh
hiÖn vËt mµ cßn dùa vµo tÝnh chÊt c«ng dông cña chóng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
kinh doanh. §iÒu nµy cã nghÜa lµ cã thÓ cïng mét lo¹i tµi s¶n nhng ë trêng hîp
nµy nã ®îc coi lµ TSC§ nhng ë trong trêng hîp kh¸c nã l¹i ®îc coi lµ ®èi tîng
lao ®éng. Ch¼ng h¹n nh m¸y mãc thiÕt bÞ, nhµ xëng dïng trong s¶n xuÊt th× sÏ ®-
îc coi lµ TSC§ song nÕu lµ c¸c s¶n phÈm m¸y mãc hoµn thµnh ®ang ®îc b¶o
qu¶n trong kho thµnh phÈm chê tiªu thô hoÆc lµ c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n cha
bµn giao th× chØ ®îc coi lµ t liÖu lao ®éng. Nh vËy, vÉn nh÷ng tµi s¶n ®ã nhng dùa
vµo tÝnh chÊt, c«ng dông mµ khi th× lµ TSC§ khi chØ lµ ®èi tîng lao ®éng. T¬ng
tù nh vËy trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, nh÷ng gia sóc ®îc sö dông lµm søc kÐo,
cho s¶n phÈm th× ®îc coi lµ TSC§ nhng vÉn chÝnh gia sóc ®ã khi ®îc nu«i ®Ó lÊy
thÞt th× chØ lµ c¸c ®èi tîng lao ®éng mµ th«i.
Hai lµ, ®èi víi mét sè c¸c t liÖu lao ®éng nÕu ®em xÐt riªng lÎ th× sÏ kh«ng
tho¶ m·n tiªu chuÈn lµ TSC§. Tuy nhiªn, nÕu chóng ®îc tËp hîp sö dông ®ång
bé nh mét hÖ thèng th× c¶ hÖ thèng ®ã sÏ ®¹t nh÷ng tiªu chuÈn cña mét TSC§.
VÝ dô nh trang thiÕt bÞ trong mét phßng thÝ nghiÖm, mét v¨n phßng, mét phßng
nghØ kh¸ch s¹n, mét vên c©y l©u n¨m...
Ba lµ, hiÖn nay do sù tiÕn bé cña khoa häc c«ng nghÖ vµ øng dông cña nã
vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®ång thêi do nh÷ng ®Æc thï trong ho¹t ®éng
®Çu t cña mét sè ngµnh nªn mét sè kho¶n chi phÝ doanh nghiÖp ®· chi ra cã liªn
quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, nÕu ®ång thêi ®Òu
tho¶ m·n c¶ hai tiªu chuÈn c¬ b¶n trªn vµ kh«ng h×nh thµnh TSC§HH th× ®îc coi
lµ c¸c TSC§VH cña doanh nghiÖp. VÝ dô nh c¸c chi phÝ mua b»ng s¸ng chÕ,
ph¸t minh, b¶n quyÒn, c¸c chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp...
§Æc ®iÓm chung cña c¸c TSC§ trong doanh nghiÖp lµ sù tham gia vµo nh÷ng
chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm víi vai trß lµ c¸c c«ng cô lao ®éng. Trong qu¸ tr×nh
tham gia s¶n xuÊt, h×nh th¸i vËt chÊt vµ ®Æc tÝnh sö dông ban ®Çu cña TSC§
kh«ng thay ®æi. Song TSC§ bÞ hao mßn dÇn (hao mßn h÷u h×nh vµ hao mßn v«
h×nh) vµ chuyÓn dÞch dÇn tõng phÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm s¶n xuÊt chuyÓn ho¸
thµnh vèn lao ®éng. Bé phËn gi¸ trÞ chuyÓn dÞch nµy cÊu thµnh mét yÕu tè chi
phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp vµ ®îc bï ®¾p mçi khi s¶n phÈm ®îc
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
tiªu thô. Hay lóc nµy nguån vèn cè ®Þnh bÞ gi¶m mét lîng ®óng b»ng gi¸ trÞ hao
mßn cña TSC§ ®ång thêi víi viÖc h×nh thµnh nguån vèn ®Çu t XDCB ®îc tÝch
luü b»ng gi¸ trÞ hao mßn TSC§. C¨n cø vµo néi dung ®· tr×nh bµy trªn cã thÓ rót
ra kh¸i niÖm vÒ TSC§ trong doanh nghiÖp nh sau :
TSC§ trong c¸c doanh nghiÖp lµ nh÷ng t liÖu lao ®éng chñ yÕu cã gi¸ trÞ lín
tham gia vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt, cßn gi¸ trÞ cña nã th× ®îc chuyÓn dÞch tõng
phÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm trong c¸c chu kú s¶n xuÊt.
Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng hiÖn nay, c¸c TSC§ cña doanh nghiÖp
còng ®îc coi nh bÊt cø mét lo¹i hµng ho¸ th«ng thêng kh¸c. V× vËy nã còng cã
nh÷ng ®Æc tÝnh cña mét lo¹i hµng ho¸ cã nghÜa lµ kh«ng chØ cã gi¸ trÞ mµ cßn cã
gi¸ trÞ sö dông. Th«ng qua quan hÖ mua b¸n, trao ®æi trªn thÞ trêng, c¸c TSC§ cã
thÓ ®îc dÞch chuyÓn quyÒn së h÷u vµ quyÒn sö dông tõ chñ thÓ nµy sang chñ thÓ
kh¸c.
1.2.2. Ph©n lo¹i TSC§.
§Ó qu¶n lý vµ sö dông cã hiÖu qu¶ TSC§ ngêi ta ph©n lo¹i TSC§. ViÖc ph©n
lo¹i TSC§ ®îc ®óng ®¾n, kÞp thêi, ®Çy ®ñ sÏ t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc h¹ch to¸n
kÕ to¸n, thèng kª vµ kÕ ho¹ch ho¸ biÖn ph¸p kü thuËt s¶n xuÊt trong c¸c doanh
nghiÖp. Muèn ph©n lo¹i TSC§ ®óng cÇn c¨n cø vµo c¸c ®Æc ®iÓm vÒ c«ng dông,
h×nh th¸i biÓu hiÖn... Tuú theo yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý mµ cã thÓ ph©n lo¹i
TSC§ theo c¸c c¸ch chñ yÕu sau ®©y:
1.2.2.1. Ph©n lo¹i theo h×nh th¸i biÓu hiÖn.
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, TSC§ trong doanh nghiÖp chia lµm hai lo¹i: TSC§
mang h×nh th¸i vËt chÊt (TSC§HH) vµ TSC§ kh«ng cã h×nh th¸i vËt chÊt
(TSC§VH).
TSC§HH : Lµ nh÷ng t liÖu lao ®éng chñ yÕu cã h×nh th¸i vËt chÊt cô thÓ
( tõng ®¬n vÞ tµi s¶n cã kÕt cÊu ®éc lËp hoÆc lµ mét hÖ thèng gåm nhiÒu bé phËn
ta× s¶n liªn kÕt víi nhau ®Ó thùc hiÖn mét hoÆc mét sè chøc n¨ng nhÊt ®Þnh), cã
gi¸ trÞ lín vµ thêi gian sö dông l©u dµi, tham gia vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt kinh
doanh nhng vÉn gi÷ nguyªn h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu nh nhµ xëng, m¸y mãc
thiÕt bÞ, ph¬ng tiÖn vËn t¶i.....
TSC§VH: Lµ nh÷ng tµi s¶n kh«ng mang tÝnh vËt chÊt, thÓ hiÖn mét lîng gi¸
trÞ ®· ®îc ®Çu t cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn nhiÒu chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
doanh nghiÖp nh: chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ lîi thÕ kinh doanh, chi
phÝ mua b¶n quyÒn, ph¸t minh, s¸ng chÕ...
1.2.2.2. Ph©n lo¹i TSC§ theo c«ng dông kinh tÕ.
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, TSC§ cña doanh nghiÖp ®îc chia lµm 6 lo¹i:
- Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc: lµ nh÷ng TSC§ cña doanh nghiÖp ®îc h×nh thµnh sau
qu¸ tr×nh thi c«ng, x©y dùng nh nhµ xëng, trô së lµm viÖc, nhµ kho, th¸p níc,
hµng rµo, s©n bay, ®êng x¸, cÇu c¶ng.
- M¸y mãc thiÕt bÞ: lµ toµn bé c¸c lo¹i m¸y mãc thiÕt bÞ dïng trong ho¹t ®éng
s¶n xuÊt kinh doanh nh m¸y mãc chuyªn dïng, thiÕt bÞ c«ng t¸c, d©y chuyÒn
c«ng nghÖ, nh÷ng m¸y mãc ®¬n lÎ...
- Ph¬ng tiÖn vËn t¶i, thiÕt bÞ truyÒn dÉn: lµ c¸c ph¬ng tiÖn vËn t¶i bao gåm c¸c
ph¬ng tiÖn vËn t¶i ®êng bé, ®êng s¾t, ®êng thuû vµ c¸c thiÕt bÞ truyÒn dÉn nh c¸c
hÖ thèng th«ng tin, hÖ thèng ®iÖn, hÖ thèng ®êng èng dÉn níc, ®êng ®iÖn....
- ThiÕt bÞ dông cô qu¶n lý: lµ nh÷ng thiÕt bÞ dïng trong c«ng t¸c qu¶n lý ho¹t
®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp nh m¸y vi tÝnh, m¸y fax, dông cô ®o
lêng, c¸c thiÕt bÞ ®iÖn tö...
- Vên c©y l©u n¨m- sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm: lµ c¸c vên c©y l©u
n¨m nh vên chÌ, vên c©y cao su, vên cµ phª, vên c©y ¨n qu¶, th¶m cá, th¶m c©y
xanh, sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm nh ®µn voi, ®µn bß, ®µn ngùa...
- C¸c lo¹i TSC§ kh¸c: lµ toµn bé c¸c lo¹i TSC§ cha liÖt kª vµo 5 lo¹i trªn nh
t¸c phÈm nghÖ thuËt, tranh ¶nh....
C¸ch ph©n lo¹i nµy cho thÊy c«ng dông cô thÓ cña tõng lo¹i TSC§ trong
doanh nghiÖp ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc qu¶n lý sö dông TSC§ vµ tÝnh
to¸n KHTSC§ chÝnh x¸c. Nã gióp cho viªc tÝnh ®îc tû lÖ c¸c lo¹i TSC§ kh¸c
nhau víi toµn bé TSC§, kiÓm tra møc ®é ®¶m b¶o cña TSC§ ®èi víi nhiÖm vô
s¶n xuÊt kinh doanh, biÕt ®îc tr×nh ®é c¬ giíi ho¸ vÒ kü thuËt s¶n phÈm cña xÝ
nghiÖp.
Mçi c¸ch ph©n lo¹i trªn cho phÐp doanh nghiÖp ®¸nh gi¸, xem xÐt TSC§ theo
c¸c tiªu thøc kh¸c nhau. Tuú theo yªu cÇu qu¶n lý, c¸c doanh nghiÖp tù ph©n
lo¹i sao cho phï hîp.
1.2.3. Hao mßn- khÊu hao TSC§.
1.2.3.1. Hao mßn.
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
TSC§ trong qu¸ tr×nh tham gia vµo s¶n xuÊt, vÉn gi÷ nguyªn h×nh th¸i vËt
chÊt ban ®Çu nhng trong thùc tÕ do chÞu ¶nh hëng cña nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c
nhau kh¸ch quan vµ chñ quan lµm cho TSC§ cña doanh nghiÖp bÞ gi¶m dÇn vÒ
tÝnh n¨ng, t¸c dông, c«ng n¨ng, c«ng suÊt vµ do ®ã gi¶m dÇn gi¸ trÞ cña TSC§,
®ã chÝnh lµ hao mßn TSC§.
TSC§ cña doanh nghiÖp bÞ hao mßn díi hai h×nh thøc: hao mßn h÷u h×nh
(HMHH) vµ hao mßn v« h×nh (HMVH) .
- Hao mßn h÷u h×nh.
HMHH cña TSC§ lµ sù hao mßn vÒ vËt chÊt, vÒ thêi gian sö dông vµ gi¸ trÞ
cña TSC§ trong qu¸ tr×nh sö dông. VÒ mÆt vËt chÊt ®ã lµ sù hao mßn cã thÓ nhËn
thÊy ®îc tõ sù thay ®æi tr¹ng th¸i ban ®Çu ë c¸c bé phËn, chi tiÕt TSC§ d íi t¸c
dông cña ma s¸t, t¶i träng, nhiÖt ®é, ho¸ chÊt,...VÒ gi¸ trÞ sö dông, ®ã lµ sù gi¶m
sót vÒ chÊt lîng, tÝnh n¨ng kü thuËt ban ®Çu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ cuèi
cïng kh«ng cßn sö dông dîc n÷a. Trong mét møc ®é nhÊt ®Þnh muèn kh«i phôc
l¹i gi¸ trÞ sö dông cña nã ph¶i tiÕn hµnh söa ch÷a, thay thÕ c¸c chi tiÕt. VÒ mÆt
gi¸ trÞ, ®ã lµ sù gi¶m dÇn gi¸ trÞ cña TSC§ cïng víi qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch dÇn
tõng phÇn gi¸ trÞ hao mßn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm s¶n xuÊt. §èi víi c¸c TSC§ v«
h×nh, HMHH chØ thÓ hiÖn ë mÆt gi¸ trÞ.
Tèc ®é vµ møc ®é HMHH cña TSC§ trong nhiÒu giai ®o¹n kh¸c nhau cña
viÖc sö dông chóng còng tuú thuéc vµo nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸c nhau nh chÊt lîng
cña viÖc thiÕt kÕ vµ x©y dùng TSC§, lo¹i vµ chÊt lîng vËt liÖu dïng ®Ó chÕ t¹o ra
TSC§ ®ã, chÕ ®é b¶o qu¶n, sö dông TSC§, tr×nh ®é tay nghÒ cña c«ng nh©n sö
dông TSC§ ®ã, tèc ®é vµ tÝnh chÊt kÞp thêi cña viÖc söa ch÷a TSC§, ®iÒu kiÖn
b¶o qu¶n, diÒu kiÖn tù nhiªn nh nhiÖt ®é, ®é Èm kh«ng khÝ...
ViÖc x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n cña nh÷ng HMHH TSC§ sÏ gióp cho c¸c
doanh nghiÖp ®a ra nh÷ng biÖn ph¸p cÇn thiÕt, h÷u hiÖu ®Ó h¹n chÕ nã.
- Hao mßn v« h×nh.
§ång thêi víi sù HMHH cña TSC§ l¹i cã sù hao mßn v« h×nh (HMVH).
HMVH cña TSC§ lµ hao mßn thuÇn tuý vÒ mÆt gi¸ trÞ cña TSC§. HMVH cña
TSC§ cã thÓ do nhiÒu nguyªn nh©n.
Thø nhÊt lµ, sù mÊt gi¸ trÞ cña TSC§ do viÖc t¸i s¶n xuÊt TSC§ cïng lo¹i míi
rÎ h¬n. H×nh thøc HMVH nµy lµ kÕt qu¶ cña viÖc tiÕt kiÖm hao phÝ lao ®éng x·
héi h×nh thµnh nªn khi x©y dùng TSC§.
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Thø hai lµ, HMVH lµ sù mÊt gi¸ trÞ cña TSC§ do n¨ng suÊt thÊp h¬n vµ hiÖu
qu¶ kinh tÕ l¹i Ýt h¬n khi sö dông so víi TSC§ míi s¸ng t¹o hiÖn ®¹i h¬n vÒ mÆt
kü thuËt. Ngoµi ra, TSC§ cã thÓ bÞ mÊt gi¸ trÞ hoµn toµn do chÊm døt chu kú
sèng cña s¶n phÈm, tÊt yÕu dÉn ®Õn nh÷ng TSC§ sö dông ®Ó chÕ t¹o còng bÞ l¹c
hËu, mÊt t¸c dông. HoÆc trong c¸c trêng hîp m¸y mãc thiÕt bÞ, quy tr×nh c«ng
nghÖ...cßn n»m trªn dù ¸n thiÕt kÕ, c¸c b¶n dù th¶o ph¸t minh song ®· trë nªn
l¹c hËu vµo thêi ®iÓm ®ã. ®iÒu nµy cho thÊy HMVH kh«ng chØ x¶y ra ®èi víi
TSC§ h÷u h×nh mµ cßn víi c¶ c¸c TSC§ v« h×nh.
Nh vËy kh«ng nh÷ng HMHH cña TSC§ lµm cho møc khÊu hao vµ tû lÖ khÊu
hao cã sù thay ®æi mµ ngay c¶ HMVH cña TSC§ còng lµm cho møc khÊu hao vµ
tû lÖ khÊu hao cã sù thay ®æi n÷a.
Nguyªn nh©n c¬ b¶n cña HMVH lµ sù ph¸t triÓn cña tiÕn bé khoa häc kü
thuËt. Do ®ã biÖn ph¸p cã hiÖu qu¶ nhÊt ®Ó kh¾c phôc HMVH lµ doanh nghiÖp
ph¶i coi träng ®æi míi khoa häc kü thuËt c«ng nghÖ, s¶n xuÊt, øng dông kÞp thêi
c¸c thµnh tùu tiÕn bé khoa häc kü thuËt. §iÒu nµy cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh trong
viÖc t¹o ra c¸c lîi thÕ cho doanh nghiÖp trong c¹nh tranh trªn thÞ trêng.
1.2.3.2. KhÊu hao TSC§.
KHTSC§ lµ viÖc chuyÓn dÞch dÇn gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§ vµo chi phÝ s¶n
xuÊt trong kú theo ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n thÝch hîp. Nãi c¸ch kh¸c, KHTSC§ lµ
viÖc tÝnh to¸n vµ ph©n bæ mét c¸ch cã hÖ thèng nguyªn gi¸ cña TSC§ vµo chi
phÝ kinh doanh theo thêi gian sö dông cña TSC§ vµ ®¶m b¶o phï hîp víi lîi Ých
thu ®îc tõ tµi s¶n ®ã trong qu¸ tr×nh sö dông.
Khi tiÕn hµnh KHTSC§ lµ nh»m tÝch luü vèn ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh t¸i s¶n
xuÊt gi¶n ®¬n vµ t¸i s¶n xuÊt më réng TSC§. V× vËy, viÖc lËp nªn quü KHTSC§
lµ rÊt cã ý nghÜa. §ã lµ nguån tµi chÝnh quan träng ®Ó gióp doanh nghiÖp thêng
xuyªn thùc hiÖn viÖc ®æi míi tõng bé phËn, n©ng cÊp, c¶i tiÕn vµ ®æi míi toµn bé
TSC§. Theo quy ®Þnh hiÖn nay cña nhµ níc vÒ viÖc qu¶n lý vèn cè ®Þnh cña c¸c
doanh nghiÖp th× khi cha cã nhu cÇu ®Çu t, mua s¾m, thay thÕ TSC§ c¸c doanh
nghiÖp còng cã thÓ sö dông linh ho¹t quü khÊu hao ®Ó ®¸p øng c¸c nhu cÇu s¶n
xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp theo nguyªn t¾c hoµn tr¶.
ViÖc tÝnh to¸n chÝnh x¸c møc khÊu hao cã ý nghÜa rÊt quan träng ®èi víi
ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Nã ph¶i phï hîp víi møc ®é
hao mßn cña TSC§ vµ ®¶m b¶o thu håi ®Çy ®ñ gi¸ trÞ vèn ®Çu t ban ®Çu. Thùc
hiÖn tèt ®iÒu nµy sÏ ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c cña gi¸ thµnh s¶n phÈm, h¹n chÕ ¶nh
9
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
hëng cña HMVH vµ gãp phÇn vµo viÖc b¶o toµn vµ t¨ng vèn cè ®Þnh. §ång thêi
viÖc tÝnh to¸n ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c møc khÊu hao vµo chi phÝ s¶n xuÊt th× viÖc h¹ch
to¸n chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp míi b¶o ®¶m chÝnh x¸c ®Ó ®o
lêng chÝnh x¸c thu nhËp cña doanh nghiÖp. HiÖn nay, c¸c doanh nghiÖp muèn
tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ chi phÝ khÊu hao vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm th× biÖn ph¸p quan
träng nhÊt lµ ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông c¸c TSC§.
1.2.3.3. Nh÷ng quy ®Þnh vÒ tÝnh khÊu hao TSC§.
a/ Ph¹m vi TSC§ ph¶i tÝnh khÊu hao.
Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh cña Bé trëng Bé tµi chÝnh th× mäi TSC§ cña doanh
nghiÖp cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh ®Òu ph¶i tÝnh khÊu hao, møc tÝnh
KHTSC§ ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Nh÷ng TSC§
kh«ng tham gia vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh th× kh«ng ph¶i tÝnh khÊu hao,
bao gåm:
- TSC§ kh«ng cÇn dïng, cha cÇn dïng ®· cã quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc
cã thÈm quyÒn cho phÐp doanh nghiÖp ®îc ®a vµo cÊt gi÷, b¶o qu¶n, ®iÒu ®éng
cho doanh nghiÖp kh¸c.
- TSC§ thuéc dù tr÷ Nhµ níc giao cho doanh nghiÖp qu¶n lý, gi÷ hé.
- TSC§ phôc vô cho c¸c ho¹t ®éng phóc lîi trong doanh nghiÖp nh nhµ trÎ,
c©u l¹c bé..., nh÷ng TSC§ phôc vô nhu cÇu chung toµn x· héi, kh«ng phôc vô
cho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña riªng doanh nghiÖp nh ®ª ®Ëp, cÇu cèng.... mµ
Nhµ níc giao cho doanh nghiÖp qu¶n lý.
- TSC§ kh¸c kh«ng tham gia vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh.
Doanh nghiÖp kh«ng ®îc tÝnh khÊu hao ®èi víi nh÷ng TSC§ ®· khÊu hao hÕt
nhng vÉn ®îc sö dông vµo môc ®Ých kinh doanh.
§èi víi nh÷ng TSC§ cha khÊu hao hÕt ®· háng, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh
nguyªn nh©n, quy tr¸ch nhiÖm ®Òn bï, ®ßi båi thêng thiÖt h¹i.... vµ xö lý tæn thÊt
theo c¸c quy ®Þnh hiÖn hµnh.
§èi víi nh÷ng TSC§ ®ang chê quyÕt ®Þnh thanh lý, tÝnh tõ thêi ®iÓm TSC§
ngõng tham gia vµo ho¹t ®éng kinh doanh, doanh nghiÖp th«i tÝnh khÊu hao.
b/ Quy ®Þnh vÒ thêi gian tÝnh, th«i tÝnh khÊu hao.
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
ViÖc tÝnh hoÆc th«i tÝnh KHTSC§ ®îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c trßn th¸ng.
Nh÷ng TSC§ t¨ng trong th¸ng th× tÝnh khÊu hao tõ th¸ng sau, cßn ®èi víi nh÷ng
TSC§ gi¶m trong th¸ng th× th¸ng sau th«i tÝnh khÊu hao.
c/ C¨n cø ®Ó tÝnh khÊu hao TSC§.
Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh møc tÝnh KHTSC§ trong doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø
vµo thêi gian sö dông vµ nguyªn gi¸ cña TSC§ ®ã. V× vËy, viÖc x¸c ®Þnh thêi
gian sö dông vµ nguyªn gi¸ TSC§ ph¶i tu©n thñ c¸c tiªu chuÈn do Nhµ níc quy
®Þnh.
- X¸c ®Þnh thêi gian sö dông TSC§:
Thêi gian sö dông TSC§ lµ thêi gian doanh nghiÖp dù kiÕn sö dông TSC§
vµo ho¹t ®éng kinh doanh trong ®iÒu kiÖn b×nh thêng phï hîp víi c¸c th«ng sè
kinh tÕ – kü thuËt cña TSC§ vµ c¸c yÕu tè kh¸c cã liªn quan ®Õn sù ho¹t ®éng
cña TSC§. Khi x¸c ®Þnh thêi gian sö dông cña TSC§, doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø
vµo c¸c tiªu chuÈn sau:
+ Tuæi thä kü thuËt cña TSC§ theo thiÕt kÕ (kho¶ng thêi gian cã thÓ sö dông
TSC§ ®îc tÝnh to¸n theo c¸c th«ng sè kü thuËt khi chÕ t¹o).
+ HiÖn tr¹ng cña TSC§ (thêi gian TSC§ ®· qua sö dông), thÕ hÖ TSC§, t×nh
tr¹ng thùc tÕ cña tµi s¶n....).
+ Tuæi thä kinh tÕ cña TSC§.
Dùa vµo nh÷ng tiªu chuÈn trªn lµm c¨n cø ®Ó doanh nghiÖp tÝnh to¸n, dù
kiÕn thêi gian sö dông cña TSC§ sao cho ®¹t hiÖu qu¶ ®ång thêi lo¹i trõ ®îc
nh÷ng ¶nh hëng bÊt lîi cña HMVH.
Riªng ®èi nh÷ng TSC§ cßn míi (cha qua sö dông), TSC§ ®· qua sö dông
mµ gi¸ trÞ thùc tÕ cßn tõ 90% trë lªn (so víi gi¸ b¸n cña TSC§ cïng lo¹i hoÆc
cña lo¹i TSC§ t¬ng ®¬ng trªn thÞ trêng), doanh nghiÖp cÇn c¨n cø vµo khung
thêi gian sö dông TSC§ do Nhµ níc quy ®Þnh ®Ó x©y dùng thêi gian sö dông
TSC§ sao cho phï hîp.
§èi víi TSC§VH doanh nghiÖp ®îc tù phÐp x¸c ®Þnh thêi gian sö dông trong
kho¶ng thêi gian tõ 5 n¨m ®Õn 40 n¨m.
§èi víi TSC§ thuª tµi chÝnh, thêi gian sö dông chÝnh lµ thêi gian thuª TSC§
ghi trong hîp ®ång thuª.
- X¸c ®Þnh nguyªn gi¸ TSC§:
11
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Nguyªn gi¸ TSC§ lµ toµn c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· chi ra ®Ó cã TSC§ cho tíi khi
®a TSC§ ®i vµo ho¹t ®éng b×nh thêng nh gi¸ mua thùc tÕ, c¸c chi phÝ vËn
chuyÓn, bèc dì; chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö ; l·i tiÒn vay ®Çu t cho TSC§ khi cha
bµn giao vµ ®a TSC§ vµo sö dông; thuÕ tríc b¹ (nÕu cã)…
Nguyªn gi¸ TSC§ chØ ®îc thay ®æi trong nh÷ng trêng hîp sau:
1. §¸nh gi¸ l¹i gi¸ trÞ TSC§.
2. N©ng cÊp TSC§.
3. Th¸o dì mét hay mét sè bé phËn cña TSC§.
Khi thay ®æi nguyªn gi¸ TSC§, doanh nghiÖp ph¶i lËp biªn b¶n ghi râ c¸c
c¨n cø thay ®æi vµ x¸c ®Þnh l¹i c¸c chØ tiªu nguyªn gi¸, gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ
to¸n, sè khÊu hao luü kÕ cña TSC§ vµ tiÕn hµnh h¹ch to¸n theo c¸c quy ®Þnh
hiÖn hµnh.
ViÖc qu¶n lý, sö dông vµ trÝch KHTSC§ ph¶i dùa trªn nguyªn t¾c ®¸nh gi¸
theo nguyªn gi¸, sè khÊu hao luü kÕ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ to¸n cña TSC§.
Gi¸ trÞ cßn l¹i trªn = Nguyªn gi¸ TSC§ - Sè khÊu hao
sæ kÕ to¸n cña TSC§ luü kÕ cña TSC§
d/ Quy ®Þnh vÒ qu¶n lý sè khÊu hao luü kÕ cña TSC§
- §èi víi sè khÊu hao luü kÕ cña TSC§ ®îc mua s¾m, ®Çu t b»ng nguån vèn
ng©n s¸ch, coi nh ng©n s¸ch cÊp vµ b»ng nguån ®Çu t ph¸t triÓn cña doanh
nghiÖp, theo quy ®Þnh hiÖn hµnh: C¸c doanh nghiÖp ®îc sö dông toµn bé sè khÊu
hao luü kÕ cña TSC§ ®Ó thùc hiÖn t¸i ®Çu t, thay thÕ, ®æi míi TSC§, mäi ho¹t
®éng ®Çu t, x©y dùng ph¶i thùc hiÖn theo ®óng c¸c quy ®Þnh vÒ qu¶n lý ®Çu t x©y
dùng. Khi cha cã nhu cÇu t¸i ®Çu t TSC§, doanh nghiÖp cã quyÒn sö dông linh
ho¹t sè khÊu hao luü kÕ phôc vô nhu cÇu kinh doanh theo nguyªn t¾c hoµn tr¶.
- C¸c Tæng C«ng ty Nhµ níc khi cã nhu cÇu ®îc quyÒn huy ®éng sè khÊu hao
luü kÕ cña TSC§ cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn nhng ph¶i tu©n theo c¸c quy ®Þnh vÒ
chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh hiÖn hµnh cña Nhµ níc.
- §èi víi nh÷ng TSC§ ®îc ®Çu t mua s¾m x©y dùng b»ng nguån vèn vay, vÒ
nguyªn t¾c doanh nghiÖp ph¶i sö dông sè khÊu hao thu ®îc ®Ó tr¶ vèn vµ l·i vay.
Tuy nhiªn khi cha ®Õn thêi h¹n tr¶ nî, doanh nghiÖp còng cã thÓ sö dông t¹m
thêi vµo c¸c môc ®Ých kinh doanh kh¸c ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn vay
cña doanh nghiÖp.
12
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
- Riªng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh doanh kh¸c nhau
nh c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty TNHH... sÏ do chñ tÞch héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc gi¸m
®èc c¨n cø vµo t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó quyÕt ®Þnh viÖc sö dông quü
khÊu hao ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt.
e/ Ph¬ng ph¸p KHTSC§ trong doanh nghiÖp.
Cã rÊt nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau ®Ó tÝnh KHTSC§ trong c¸c doanh
nghiÖp. Mçi ph¬ng ph¸p cã nh÷ng u nhîc ®iÓm riªng. ViÖc lùa chän ®óng ®¾n
ph¬ng ph¸p KHTSC§ cã ý nghÜa quan träng trong c«ng t¸c qu¶n ý vèn cè ®Þnh
trong c¸c doanh nghiÖp. Th«ng thêng cã c¸c ph¬ng ph¸p khÊu hao c¬ b¶n sau:
* Ph¬ng ph¸p khÊu hao b×nh qu©n (cßn gäi lµ ph¬ng ph¸p khÊu hao theo ®êng
th¼ng).
§©y lµ ph¬ng ph¸p khÊu hao ®¬n gi¶n nhÊt, ®îc sö dông phæ biÕn ®Ó tÝnh
khÊu hao c¸c lo¹i TSC§ trong doanh nghiÖp. Theo ph¬ng ph¸p nµy, tû lÖ vµ møc
khÊu hao hµng n¨m ®îc x¸c ®Þnh theo møc kh«ng ®æi trong suèt thêi gian sö
dông TSC§. Møc khÊu hao hµng n¨m vµ tû lÖ khÊu hao hµng n¨m ®îc x¸c ®Þnh
theo c«ng thøc sau:
NG
MKH =
T
Mkh 1
Tkh = x 100% hay TKH = x100%
ng T
C¸c ký hiÖu:
MKH: Møc tÝnh khÊu hao trung b×nh hµng n¨m.
TKH: Tû lÖ khÊu hao trung b×nh hµng n¨m.
NG: Nguyªn gi¸ cña TSC§.
T: Thêi gian sö dông cña TSC§ (n¨m).
NÕu doanh nghiÖp trÝch cho tõng th¸ng th× lÊy sè khÊu hao ph¶i trÝch c¶ n¨m
chia cho 12 th¸ng.
Tuy nhiªn trong thùc tÕ ph¬ng ph¸p khÊu hao b×nh qu©n cã thÓ sö dông víi
nhiÒu sù biÕn ®æi nhÊt ®Þnh cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm sö dông cña TSC§ trong
tõng ngµnh, tõng doanh nghiÖp.
13
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Ph¬ng ph¸p khÊu hao b×nh qu©n lµ ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n ®¬n gi¶n, dÔ hiÓu.
Møc khÊu hao ®îc tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm sÏ æn ®Þnh vµ nh vËy sÏ t¹o ®iÒu
kiÖn æn ®Þnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. T¹o lîi thÕ c¹nh tranh cho doanh nghiÖp, trong
doanh nghiÖp sö dông ph¬ng ph¸p khÊu hao b×nh qu©n tæng hîp cho tÊt c¶ c¸c
lo¹i TSC§ cña doanh nghiÖp th× sÏ gi¶m ®îc khèi lîng c«ng t¸c tÝnh to¸n, thuËn
lîi cho viÖc lËp kÕ ho¹ch KHTSC§ cña doanh nghiÖp. Tuy nhiªn nhîc ®iÓm cña
ph¬ng ph¸p nµy lµ kh«ng ph¶n ¸nh chÝnh x¸c møc ®é hao mßn thùc tÕ cña TSC§
vµ ®ång thêi gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c thêi kú sö dông TSC§ sÏ kh«ng gièng
nhau. H¬n n÷a, do tÝnh b×nh qu©n nªn kh¶ n¨ng thu håi vèn ®Çu t chËm vµ nh
vËy kh«ng thÓ h¹n chÕ ¶nh hëng bÊt lîi cña HMVH ®èi víi TSC§ trong doanh
nghiÖp.
* Ph¬ng ph¸p khÊu hao gi¶m dÇn.
Ngêi ta thêng sö dông ph¬ng ph¸p khÊu hao gi¶m dÇn ®Ó kh¾c phôc nh÷ng
nhîc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p khÊu hao b×nh qu©n. Ph¬ng ph¸p khÊu hao nµy ®îc
sö dông nh»m môc ®Ých ®Èy nhanh møc KHTSC§ trong n¨m ®Çu sö dông vµ
gi¶m dÇn møc khÊu hao theo thêi h¹n sö dông. §©y lµ ph¬ng ph¸p rÊt thuËn lîi
cho c¸c donh nghiÖp míi thµnh lËp v× nh÷ng n¨m ®Çu hä muèn quay vßng vèn
nhanh ®Ó thùc hiÖn ph¸t triÓn s¶n xuÊt.
Ph¬ng ph¸p khÊu hao gi¶m dÇn cã hai c¸ch tÝnh to¸n tû lÖ vµ møc khÊu hao
hµng n¨m, ®ã lµ ph¬ng ph¸p khÊu hao theo sè d gi¶m dÇn hoÆc khÊu hao theo
tæng sè thø tù n¨m sö dông:
• Ph¬ng ph¸p khÊu hao theo sè d gi¶m dÇn.
Theo ph¬ng ph¸p nµy th× sè tiÒn khÊu hao hµng n¨m ®îc tÝnh b»ng c¸ch lÊy
gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ theo thêi gian sö dông nh©n víi tû lÖ khÊu hao kh«ng
®æi. Nh vËy, møc vµ tû lÖ khÊu hao theo thêi gian sö dông sÏ gi¶m dÇn. Cã thÓ
tÝnh møc khÊu hao hµng n¨m theo thêi h¹n sö dông nh sau:
Mkhi = Gc®i x Tkh
Trong ®ã:
Mkhi: Møc khÊu hao ë n¨m thø i.
Gc®i: Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ vµo ®Çu n¨m thø i.
Tkh: Tû lÖ khÊu hao hµng n¨m (theo ph¬ng ph¸p sè d).
• Ph¬ng ph¸p khÊu hao theo tæng sè thø tù n¨m sö dông.
14
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Theo ph¬ng ph¸p nµy sè tiÒn khÊu hao ®îc tÝnh b»ng c¸ch nh©n gi¸ trÞ ban
®Çu cña TSC§ víi tû lÖ khÊu hao gi¶m dÇn qua c¸c n¨m. Tû lÖ khÊu hao nµy ®îc
x¸c ®Þnh b»ng c¸ch lÊy sè n¨m sö dông cßn l¹i chia cho tæng sè thø tù n¨m sö
dông. C«ng thøc tÝnh to¸n nh sau:
MKHi = NG x TKHi
2 x ( T- t +1 )
TKH =
T x ( T+1 )
Trong ®ã:
MKH: Møc khÊu hao hµng n¨m.
NG: Nguyªn gi¸ cña TSC§.
TKH: Tû lÖ khÊu hao theo n¨m sö dông.
T: Thêi gian dù kiÕn sö dông TSC§.
t: Thø tù n¨m cÇn tÝnh tû lÖ khÊu hao.
Ph¬ng ph¸p khÊu hao gi¶m dÇn cã nh÷ng u ®iÓm c¬ b¶n ®ã lµ ph¶n ¸nh
chÝnh x¸c h¬n møc hao mßn TSC§ vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm, nhanh chãng thu håi
vèn ®Çu t mua s¾m TSC§ trong nh÷ng n¨m ®Çu sö dông, h¹n chÕ ®îc nh÷ng ¶nh
hëng bÊt lîi cña HMVH. Tuy nhiªn ph¬ng ph¸p nµy còng cã nhîc ®iÓm ®ã lµ
viÖc tÝnh to¸n møc khÊu hao vµ tû lÖ khÊu hao hµng n¨m sÏ phøc t¹p h¬n, sè tiÒn
trÝch khÊu hao luü kÕ ®Õn n¨m cuèi cïng thêi h¹n sö dông TSC§ còng cha ®ñ bï
®¾p toµn bé gi¸ trÞ ®Çu t ban ®Çu vµo TSC§ cña doanh nghiÖp.
* Ph¬ng ph¸p khÊu hao gi¶m dÇn kÕt hîp víi khÊu hao b×nh qu©n.
§Ó kh¾c phôc nhîc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p khÊu hao b×nh qu©n còng nh ph¬ng
ph¸p khÊu hao gi¶m dÇn, ngêi ta thêng sö dông kÕt hîp hai ph¬ng ph¸p trªn. ®Æc
®iÓm cña ph¬ng ph¸p nµy lµ trong n¨m ®Çu sö dông ngêi ta sö dông ph¬ng ph¸p
khÊu hao gi¶m dÇn, cßn nh÷ng n¨m cuèi th× thùc hiÖn ph¬ng ph¸p khÊu hao b×nh
qu©n. Møc khÊu hao b×nh qu©n trong nh÷ng n¨m cuèi cña thêi gian sö dông
TSC§ sÏ b»ng tæng gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ chia cho sè n¨m sö dông cßn l¹i.
Theo quy ®Þnh hiÖn nay cña Nhµ níc th× TSC§ trong c¸c doanh nghiÖp ( nhµ
níc) ®îc trÝch khÊu hao theo ph¬ng ph¸p ®êng th¼ng, néi dung nh sau:
- C¨n cø vµo c¸c quy ®Þnh sÏ x¸c ®Þnh thêi gian sö dông cña TSC§.
15
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
- X¸c ®Þnh møc trÝch khÊu hao trung b×nh hµng n¨m cho TSC§ theo c«ng
thøc díi ®©y:
Nguyªn gi¸ TSC§
Møc trÝch khÊu hao trung b×nh hµng n¨m =
Thêi gian sö dông.
Thêi gian sö dông hay nguyªn gi¸ TSC§ thay ®æi, doanh nghiÖp ph¶i x¸c
®Þnh l¹i møc khÊu hao TSC§ trung b×nh cña TSC§ b»ng c¸ch lÊy gi¸ trÞ cßn l¹i
trªn sæ s¸ch kÕ to¸n chia cho thêi gian sö dông x¸c ®Þnh l¹i hoÆc thêi gian sö
dông cßn l¹i (®îc x¸c ®Þnh lµ chªnh lÖch gi÷a thêi gian sö dông ®· ®¨ng ký vµ
thêi gian ®· sö dông) cña TSC§.
Møc trÝch khÊu hao cho n¨m cuèi cïng cña thêi gian sö dông TSC§ ®îc x¸c
®Þnh lµ hiÖu sè gi÷a nguyªn gi¸ TSC§ vµ khÊu hao luü kÕ ®· thùc hiÖn cña
TSC§ ®ã.
Nh vËy, viÖc nghiªn cøu c¸c ph¬ng ph¸p KHTSC§ sÏ gióp cho c¸c doanh
nghiÖp lùa chän ph¬ng ph¸p khÊu hao cho phï hîp víi chiÕn lîc kinh doanh cña
doanh nghiÖp, ®Ó ®¶m b¶o cho viÖc thu håi vèn, b¶o toµn vµ n©ng cao hiÖu qu¶
sö dông vèn trong doanh nghiÖp.
1.3. Néi dung c«ng t¸c qu¶n lý sö dông TSC§.
1.3.1. Qu¶n lý ®Çu t vµo TSC§.
C¸c TSC§ cña doanh nghiÖp khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®Òu bÞ hao
mßn sÏ ®Õn lóc chóng kh«ng cßn sö dông ®îc n÷a hoÆc cã thÓ do nhiÒu nguyªn
nh©n mµ cÇn thiÕt ph¶i ®æi míi TSC§ hoÆc ph¶i thay thÕ, trang bÞ míi TSC§ cho
phï hîp víi nhu cÇu s¶n xuÊt. C¸c doanh nghiÖp thêng tÝnh to¸n mét sè chØ tiªu
cÇn thiÕt ®Ó xem xÐt t×nh h×nh sö dông TSC§ t¹i doanh nghiÖp sau ®ã ph©n tÝch
nhu cÇu cÇn thiÕt ®èi víi tõng lo¹i TSC§ phôc vô cho s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp
®Ó lªn kÕ ho¹ch ®Çu t TSC§ cho ®óng.
ViÖc ®Çu t vµo TSC§ bao gåm c¸c quyÕt ®Þnh mua s¾m, x©y dùng, söa ch÷a
n©ng cÊp… TSC§ ®¹t ®îc yªu cÇu vÒ thêi gian h÷u Ých cña chi phÝ bá ra (tµi s¶n
mua s¾m) vµ gi¸ trÞ cña tµi s¶n mua s¾m. Khi doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh ®Çu t vµo
TSC§ sÏ t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh ë hai khÝa c¹nh lµ chi phÝ mµ doanh
nghiÖp ph¶i bá ra tríc m¾t vµ lîi Ých mµ doanh nghiÖp thu ®îc trong t¬ng lai. Chi
phÝ cña doanh nghiÖp sÏ t¨ng lªn do chi phÝ ®Çu t ph¸t sinh ®ång thêi ph¶i ph©n
bæ chi phÝ khÊu hao (tuú theo thêi gian h÷u Ých). Cßn lîi Ých ®em l¹i lµ viÖc n©ng
16
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
cao n¨ng lùc s¶n xuÊt, t¹o ra ®îc s¶n phÈm míi cã søc c¹nh tranh cao trªn thÞ tr-
êng.
Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng nh hiÖn nay, s¶n xuÊt vµ tiªu thô chÞu
sù t¸c ®éng nghiÖt ng· cña quy luËt cung cÇu, quy luËt c¹nh tranh. Do vËy, vÊn
®Ò ®Æt ra cho c¸c doanh nghiÖp khi tiÕn hµnh viÖc ®Çu t TSC§ lµ ph¶i tiÕn hµnh
tù thÈm ®Þnh tøc lµ sÏ so s¸nh gi÷a chi tiªu vµ lîi Ých, tÝnh to¸n mét sè chØ tiªu ra
quyÕt ®Þnh ®Çu t nh NPV, IRR… ®Ó lùa chän ph¬ng ¸n tèi u.
Nh×n chung, ®©y lµ néi dung quan träng trong c«ng t¸c qu¶n lý sö dông
TSC§ v× nã lµ c«ng t¸c khëi ®Çu khi TSC§ ®îc sö dông t¹i doanh nghiÖp. Nh÷ng
quyÕt ®Þnh ban ®Çu cã ®óng ®¾n th× sÏ gãp phÇn b¶o toµn vèn cè ®Þnh. NÕu c«ng
t¸c qu¶n lý nµy kh«ng tèt, kh«ng cã sù ph©n tÝch kü lìng trong viÖc lùa chän ph-
¬ng ¸n ®Çu t x©y dùng mua s¾m sÏ lµm cho TSC§ kh«ng ph¸t huy ®îc t¸c dông
®Ó phôc vô qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶ vµ nh vËy viÖc thu håi toµn
bé vèn ®Çu t lµ ®iÒu kh«ng thÓ.
1.3.2. Qu¶n lý sö dông, gi÷ g×n vµ söa ch÷a TSC§.
Trong qu¸ tr×nh sö dông TSC§ cña doanh nghiÖp, c¸c bé phËn chi tiÕt, c¸c
phô tïng... bÞ h háng hoÆc hao mßn hoÆc x¶y ra nh÷ng t×nh tr¹ng kh«ng b×nh th-
êng nh nhên èc, vì van... Ngoµi viÖc ph¶i gi÷ g×n, lau dÇu, ... doanh nghiÖp ph¶i
tiÕn hµnh b¶o dìng, söa ch÷a nh»m ®¶m b¶o n¨ng lùc s¶n xuÊt b×nh thêng cña
TSC§. Nh vËy, viÖc gi÷ g×n vµ söa ch÷a TSC§ lµ mét biÖn ph¸p quan träng ®Ó sö
dông TSC§ cã hiÖu qu¶.
Gi÷ g×n vµ söa ch÷a TSC§ nhÊt lµ söa ch÷a TSC§ ph¶i ®îc tiÕn hµnh cã kÕ
ho¹ch. ViÖc söa ch÷a TSC§ nãi chung chia ra lµm söa ch÷a lín vµ söa ch÷a th-
êng xuyªn. Trong khi söa ch÷a ph¶i thay ®æi phÇn lín phô tïng cña TSC§, thay
®æi hoÆc söa ch÷a bé phËn chñ yÕu cña TSC§ nh th©n m¸y, gi¸ m¸y, phô tïng
lín... ViÖc söa ch÷a nh vËy ®Òu thuéc ph¹m vi cña söa ch÷a lín. Sau khi söa
ch÷a lín, thiÕt bÞ s¶n xuÊt cã thÓ kh«i phôc ®îc møc ®é chÝnh x¸c vµ c«ng suÊt,
cã khi cßn cã thÓ n©ng cao c«ng suÊt. §Æc ®iÓm cña c«ng t¸c söa ch÷a lín lµ cã
ph¹m vi réng, thêi gian dµi, cÇn ph¶i cã thiÕt bÞ kü thuËt vµ tæ chøc chuyªn m«n
söa ch÷a lín.
Söa ch÷a thêng xuyªn lµ söa ch÷a cã tÝnh chÊt hµng ngµy ®Ó gi÷ g×n c«ng
suÊt sö dông ®Òu ®Æn cña TSC§. VÝ dô nh thay ®æi lÎ tÎ nh÷ng chi tiÕt ®· bÞ hao
mßn ë nh÷ng thêi kú kh¸c nhau. Söa ch÷a thêng xuyªn chØ cã thÓ gi÷ ®îc tr¹ng
th¸i sö dông ®Òu ®Æn cña TSC§ chø kh«ng thÓ n©ng cao c«ng suÊt cña TSC§ lªn
17
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
h¬n møc cha söa ch÷a ®îc. §Æc ®iÓm cña söa ch÷a thêng xuyªn lµ cã ph¹m vi
nhá, thêi gian ng¾n, chi phÝ Ýt, tiÕn hµnh thêng xuyªn vµ ®Òu ®Æn.
Thùc tiÔn cho thÊy r»ng chÕ ®é b¶o dìng thiÕt bÞ m¸y mãc lµ cã nhiÒu u
®iÓm nh kh¶ n¨ng ng¨n ngõa tríc sù hao mßn qu¸ ®¸ng vµ t×nh tr¹ng h háng bÊt
ngê còng nh chñ ®éng chuÈn bÞ ®Çy ®ñ khiÕn cho t×nh h×nh s¶n xuÊt kh«ng bÞ
gi¸n ®o¹n ®ét ngét. Tuú theo ®iÒu kiÖn cô thÓ mµ mçi doanh nghiÖp thùc hiÖn
chÕ ®é söa ch÷a víi c¸c møc ®é kh¸c nhau.
Th«ng thêng khi tiÕn hµnh söa ch÷a lín TSC§ thêng kÕt hîp víi viÖc hiÖn
®¹i ho¸, víi viÖc c¶i t¹o thiÕt bÞ m¸y mãc. Khi viÖc söa ch÷a lín, kÓ c¶ viÖc hiÖn
®¹i ho¸, c¶i t¹o m¸y mãc, thiÕt bÞ hoµn thµnh th× nguån vèn söa ch÷a lín TSC§
gi¶m ®i, vèn cè ®Þnh t¨ng lªn v× TSC§ ®îc söa ch÷a lín ®· kh«i phôc ë møc nhÊt
®Þnh phÇn gi¸ trÞ ®· hao mßn, nªn tõ ®ã tuæi thä cña TSC§ ®îc t¨ng thªm, tøc lµ
®· kÐo dµi thêi h¹n sö dông. §©y lµ mét néi dung cÇn thiÕt trong qu¸ tr×nh qu¶n
lý sö dông TSC§, nÕu ®îc tiÕn hµnh kÞp thêi, cã kÕ ho¹ch kü lìng th× viÖc tiÕn
hµnh sÏ ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao.
1.3.3. Qu¶n lý KHTSC§ trong doanh nghiÖp.
Khi sö dông TSC§, doanh nghiÖp cÇn qu¶n lý khÊu hao mét c¸ch chÆt chÏ v×
cã nh vËy míi cã thÓ thu håi ®îc vèn ®Çu t ban ®Çu. C¸c doanh nghiÖp thêng
thùc hiÖn viÖc lËp kÕ ho¹ch KBTSC§ hµng n¨m. Th«ng qua kÕ ho¹ch khÊu hao,
doanh nghiÖp cã thÓ thÊy nhu cÇu t¨ng gi¶m vèn cè ®Þnh trong n¨m kÕ ho¹ch,
kh¶ n¨ng tµi chÝnh ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ®ã. V× kÕ ho¹ch khÊu hao lµ mét c¨n cø
quan träng ®Ó doanh nghiÖp xem xÐt, lùa chän quyÕt ®Þnh ®Çu t ®æi míi TSC§
trong t¬ng lai.
§Ó lËp ®îc kÕ ho¹ch khÊu hao TSC§, doanh nghiÖp thêng tiÕn hµnh theo
tr×nh tù néi dung sau:
+ X¸c ®Þnh ph¹m vi TSC§ ph¶i tÝnh khÊu hao vµ tæng nguyªn gi¸ TSC§ ph¶i
tÝnh khÊu hao ®Çu kú kÕ ho¹ch.
+ X¸c ®Þnh gi¸ trÞ TSC§ b×nh qu©n t¨ng gi¶m trong kú kÕ ho¹ch vµ nguyªn
gi¸ b×nh qu©n TSC§ ph¶i trÝch khÊu hao trong kú.
Dùa vµo c¸c kÕ ho¹ch ®Çu t vµ x©y dùng n¨m kÕ ho¹ch ®Ó x¸c ®Þnh nguyªn
gi¸ TSC§ b×nh qu©n t¨ng ph¶i tÝnh khÊu hao vµ b×nh qu©n gi¶m th«i kh«ng tÝnh
khÊu hao. Tuy nhiªn, viÖc tÝnh to¸n ph¶i ®îc thùc hiÖn theo ph¬ng ph¸p b×nh
qu©n gia quyÒn v× viÖc t¨ng gi¶m TSC§ thêng diÔn ra ë nhiÒu thêi ®iÓm kh¸c
18
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nhau vµ thêi gian t¨ng gi¶m TSC§ ®a vµo tÝnh to¸n ph¶i ®îc thùc hiÖn theo quy
®Þnh hiÖn hµnh lµ tÝnh ch½n c¶ th¸ng.
+ X¸c ®Þnh møc khÊu hao b×nh qu©n hµng n¨m.
Sau khi x¸c ®Þnh ®îc nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§ ph¶i tÝnh khÊu hao trong
kú, sÏ c¨n cø vµo tû lÖ khÊu hao b×nh qu©n ®· ®îc x¸c ®Þnh, ®· ®îc c¬ quan qu¶n
lý tµi chÝnh cÊp trªn ®ång ý th× doanh nghiÖp sÏ tÝnh møc khÊu hao b×nh qu©n
trong n¨m
1.3.4. Qu¶n lý c«ng t¸c kiÓm kª, ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ .
Trong doanh nghiÖp, viÖc kiÓm kª tµi s¶n nãi chung vµ TSC§ nãi riªng lµ
c«ng t¸c quan träng trong viÖc qu¶n lý sö dông TSC§ t¹i doanh nghiÖp . C¨n cø
vµo tµi liÖu cña ®ît kiÓm kª ®Ó cã tµi liÖu ®èi chiÕu gi÷a sè thùc tÕ víi sè trªn sæ
s¸ch, qua ®ã x¸c ®Þnh nguyªn nh©n g©y ra sè chªnh lÖch, x¸c ®Þnh ngêi cã tr¸ch
nhiÖm vÒ t×nh h×nh mÊt m¸t, h háng... còng nh ph¸t hiÖn nh÷ng ®¬n vÞ, c¸ nh©n
gi÷ g×n, sö dông tèt TSC§, ®ång thêi b¸o c¸o lªn cÊp trªn vÒ t×nh h×nh ®· ph¸t
hiÖn ra ®Ó cã nh÷ng kiÕn nghÞ vµ gi¶i quyÕt nhÊt lµ ®èi víi trêng hîp thõa TSC§.
Nh vËy, th«ng qua c«ng t¸c kiÓm kª TSC§ ®· gióp cung cÊp sè liÖu vÒ chñng
lo¹i cña TSC§ võa t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó n¾m v÷ng t×nh h×nh chÊt lîng chung trong
doanh nghiÖp. C¸c doanh nghiÖp ph¶i cã kÕ ho¹ch cô thÓ ®Ó tiÕn hµnh viÖc kiÓm
kª hµng n¨m. Bëi v× nhiÒu kÕt qu¶ cña viÖc kiÓm tra vµo lóc nµy cho phÐp doanh
nghiÖp cã tµi liÖu chÝnh x¸c trong viÖc lËp ra kÕ ho¹ch n¨m tíi.
Ngoµi viÖc kiÓm kª TSC§, doanh nghiÖp cßn tiÕn hµnh viÖc ®¸nh gi¸ l¹i
TSC§. Trong qu¸ tr×nh sö dông l©u dµi c¸c TSC§ cã thÓ t¨ng n¨ng lùc s¶n xuÊt
cña x· héi vµ viÖc t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng ®¬ng nhiªn sÏ lµm gi¶m gi¸ trÞ TSC§
t¸i s¶n xuÊt, tõ ®ã mµ kh«ng tr¸nh ®îc sù kh¸c biÖt gi÷a gi¸ trÞ ban ®Çu cña
TSC§ víi gi¸ trÞ kh«i phôc cña nã. Néi dung cña viÖc ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ lµ viÖc
x¸c ®Þnh thèng nhÊt theo gi¸ hiÖn hµnh cña TSC§. Cã nh vËy th× míi x¸c ®Þnh ®-
îc hîp lý møc khÊu hao nh»m h¹ch to¸n vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc ®óng
®¾n vµ nh vËy viÖc tÝnh to¸n c¸c hiÖu qu¶ vÒ tµi chÝnh míi ®îc chÝnh x¸c.
C«ng t¸c ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ rÊt phøc t¹p, nã ®ßi hái tr×nh ®é c¸n bé, thêi
gian ... cÇn thiÕt. V× vËy, khi tiÕn ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ cÇn ph¶i thùc hiÖn nghiªm
tóc, chÝnh x¸c th× míi ®em l¹i quyÒn lîi cho b¶n th©n doanh nghiÖp.
Tãm l¹i, kiÓm kª ®Þnh kú TSC§ vµ ®èi chiÕu sè lîng thùc tÕ víi sè lîng trªn
sæ s¸ch h¹ch to¸n kÕ to¸n vµ thèng kª, x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hiÖn cßn cña TSC§ cã t¸c
dông quan träng ®èi víi vÊn ®Ò qu¶n lý TSC§.
19
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
1.4. n©ng cao hiªu qu¶ sö dông TSC§ trong doanh nghiÖp.
1.4.1 . HiÖu qu¶ sö dông tµi s¶n.
Khi tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, môc tiªu cña bÊt cø mét doanh
nghiÖp nµo còng lµ nh»m tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ tµi s¶n cña chñ së h÷u, do vËy mµ
viÖc sö dông tµi s¶n mét c¸ch cã hiÖu qu¶ tøc lµ kinh doanh ®¹t tû suÊt lîi nhuËn
cao.
HiÖu qu¶ sö dông tµi s¶n cña doanh nghiÖp lµ ph¹m trï kinh tÕ ph¶n ¸nh
tr×nh ®é khai th¸c, sö dông tµi s¶n vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh
nh»m môc tiªu sinh lîi tèi ®a. C¸c doanh nghiÖp ®Òu cè g¾ng sao cho tµi s¶n ®îc
®a vµo sö dông hîp lý ®Ó kiÕm lîi cao nhÊt ®ång thêi lu«n t×m c¸c nguån tµi trî,
t¨ng TSC§ hiÖn cã ®Ó më réng s¶n xuÊt kinh doanh c¶ vÒ chÊt vµ lîng, ®¶m b¶o
c¸c môc tiªu mµ doanh nghiÖp ®Ò ra.
1.4.2.ý nghÜa.
TSC§ lµ t liÖu lao ®éng quan träng ®Ó t¹o ra s¶n phÈm s¶n xuÊt ®Æc biÖt lµ
trong thêi kú tiÕn bé khoa häc kü thuËt c«ng nghÖ hiÖn nay, m¸y mãc ®ang dÇn
thay thÕ cho rÊt nhiÒu c«ng viÑc mµ tríc ®©y cÇn cã con ngêi. ®iÒu nµy cho thÊy
viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông TSC§ sÏ gãp phÇn ®¸ng kÓ ®em l¹i hiÖu qu¶
kinh tÕ cao cho c¸c doanh nghiÖp.
- Tríc hÕt n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông TSC§ sÏ gãp phÇn lµm t¨ng doanh thu
còng ®ång thêi t¨ng lîi nhuËn. Do n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông hiÖu qu¶ m¸y mãc
thiÕt bÞ tøc lµ m¸y mãc thiÕt bÞ ®· ®îc tËn dông n¨ng lùc, TSC§ ®îc trang bÞ
hiÖn ®¹i phï hîp ®óng môc ®Ých ®· lµm cho sè lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra nhiÒu
h¬n, phong phó h¬n nh vËy doanh thu cña doanh nghiÖp sÏ t¨ng theo. Doanh thu
t¨ng lªn kÕt hîp víi chi phÝ s¶n xuÊt gi¶m do tiÕt kiÖm ®îc nguyªn, nhiªn vËt
liÖu vµ c¸c chi phÝ qu¶n lý kh¸c ®· lµm cho lîi nhuËn cña doanh nghiÖp t¨ng lªn
so víi tríc kia.
- N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông TSC§ sÏ n©ng cao hiÖu qña sö dông vèn cña
doanh nghiÖp: Muèn cã TSC§ th× doanh nghiÖp cÇn cã vèn. Khi hiÖu qu¶ sö
dông TSC§ cao th× cã nghÜa lµ doanh nghiÖp ®· lµm cho ®ång vèn ®Çu t sö dông
cã hiÖu qu¶ vµ sÏ t¹o cho doanh nghiÖp mét uy tÝn tèt ®Ó huy ®éng vèn. Bªn
c¹nh ®ã khi hiÖu qu¶ sö dông TSC§ cao th× nhu cÇu vèn cè ®Þnh sÏ gi¶m ®i, do
®ã sÏ cÇn Ýt vèn h¬n ®Ó ®¸p øng nhu cÇu kinh doanh nhÊt ®Þnh, kÕ ®ã sÏ lµm
gi¶m chi phÝ cho sö dông nguån vèn, t¨ng lîi thÕ c¹nh tranh vÒ chi phÝ. ViÖc tiÕt
20