Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản lưu động tại công ty sách và thiết bị trường học hà nội

  • 85 trang
  • file .doc
Môc lôc
Trang
Lêi nãi ®Çu.....................................................................3
Ch¬ng 1: Tµi s¶n lu ®éng vµ hiÖu qu¶ sö dông tµi s¶n lu
®éng trong doanh nghiÖp...............................................5
1. Tæng quan vÒ Tµi s¶n lu ®éng ............................5
1.1. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm TSL§, vai trß Tµi s¶n lu ®éng
................................................................................. 5
1.2. KÕt cÊu TSL§........................................................8
1.3. Nguån h×nh thµnh Tµi s¶n lu ®éng ......................13
2. HiÖu qña sö dông Tµi s¶n lu ®éng ......................14
1.2.1. Quan ®iÓm vÒ hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng
............................................................................... 14
1.2.2. Sù cÇn thiÕt n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu
®éng .......................................................................14
1.2.3. ChØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu
®éng ....................................................................15
1.2.4. Nh©n tè ¶nh hëng ®Õn hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n
lu ®éng ................................................................28
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng sö dông TSL§ t¹i C«ng ty S¸ch vµ
ThiÕt bÞ trêng häc Hµ Néi.............................................32
2.1. Qóa tr×nh h×nh thµnh vµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña
C«ng ty.....................................................................32
2.2. C¬ cÊu tæ chøc...................................................35
2.3. KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña C«ng ty............40
1
2.2. Thùc tr¹ng vÒ sö dông TSL§ t¹i C«ng ty S¸ch vµ
thiÕt bÞ trêng häc Hµ Néi...........................................43
2.2.1. C¬ cÊu Tµi s¶n lu ®éng ....................................43
2.2.2. Thùc tr¹ng vÒ hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng t¹i
C«ng ty ....................................................................45
2.3. §¸nh gÝa thùc tr¹ng SXKD vµ hiÖu qu¶ sö dông
Tµi s¶n lu ®éng cña C«ng ty S¸ch vµ ThiÕt bÞ trêng
häc Hµ Néi...............................................................48
Ch¬ng 3: Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông TSL§ t¹i
C«ng ty S¸ch vµ ThiÕt bÞ trêng häc Hµ Néi..................50
3.1. §Þnh híng ph¸p triÓn cña C«ng ty trong thêi gian
tíi............................................................................... 50
3.2. Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu
®éng cña C«ng ty ...................................................51
3.2.1. N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông dù tr÷ hµng tån kho..53
3.2.2. BiÖn ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ng©n quü.............54
3.2.3. BiÖn ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý kho¶n ph¶i
thu........................................................................... 56
3.3. Mét sè kiÕn nghÞ víi c«ng ty S¸ch vµ ThiÕt bÞ tr-
êng häc Hµ Néi...........................................................60
KÕt luËn........................................................................61
NhËn xÐt cña ®¬n vÞ thùc tËp......................................62
Tµi liÖu tham kh¶o
2
Lêi më ®Çu
Cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc trong
nh÷ng n¨m gÇn ®©y, c¸c doanh nghiÖp ë ViÖt Nam còng
®ang cã nh÷ng bíc ph¸t triÓn míi vµ ®ãng gãp vµo sù ph¸t
triÓn chung cña ®Êt níc. Riªng ®èi víi doanh nghiÖp Nhµ níc,
qu¸ tr×nh qu¶n lý doanh nghiÖp ®· cã nhiÒu thay ®æi kÓ tõ
khi chuyÓn tõ c¬ chÕ qu¶n lý quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ
thÞ trêng. Trong thêi k× bao cÊp, c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc
hoµn toµn s¶n xuÊt theo kÕ ho¹ch mµ Nhµ níc giao cho nªn
ho¹t ®éng cña nã rÊt tr× trÖ vµ mang tÝnh thô ®éng. Song
kÓ tõ khi chuyÓn sang cã chÕ thÞ trêng, c¸c doanh nghiÖp Nhµ
níc ph¶i tù ®Þnh híng cho ho¹t ®éng cña m×nh, chñ ®éng
trong c¸c kÕ ho¹ch s¶n xuÊt. Víi m«i trêng kinh doanh ngµy
cµng mang tÝnh c¹nh tranh vµ cã nhiÒu biÕn ®éng, c¸c doanh
nghiÖp lu«n ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch qu¶n lý phï hîp ®Ó ®¹t
®îc môc tiªu tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ vèn cña chñ së h÷u.
Tr×nh ®é qu¶n lý lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng
®Ó ph¸t triÓn doanh nghiÖp. §Ó ®¹t ®îc môc tiªu cña m×nh,
mçi doanh nghiÖp ph¶i qu¶n lý vµ sö dông nguån vèn còng nh
tµi s¶n cña doanh nghiÖp m×nh mét c¸ch cã hiÖu qu¶. §iÒu
nµy ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ kinh doanh cña doanh
nghiÖp. ChÝnh v× vËy mµ trong thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty
S¸ch vµ ThiÕt bÞ trêng häc Hµ Néi, em ®· ®i s©u vµo nghiªn
cøu hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng vµ lùa chän ®Ò tµi:
“Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng
t¹i C«ng ty S¸ch vµ ThiÕt bÞ trêng häc Hµ Néi” víi mong
3
muèn ®a ra ®îc nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó cã thÓ n©ng cao h¬n
n÷a hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng t¹i C«ng ty.
Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp cña em ngoµi lêi më ®Çu, phÇn
kÕt luËn, danh môc vµ tµi liÖu tham kh¶o chuyªn ®Ò gåm cã 3
ch¬ng:
Ch¬ng 1: Tµi s¶n lu ®éng vµ hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu
®éng trong doanh nghiÖp PhÇn nµy lµ nh÷ng lý luËn chung vÒ
doanh nghiÖp, vÒ tÇm quan träng cña viÖc nghiªn cøu hiÖu
qu¶ sö dông tµi s¶n lu ®éng còng nh néi dung vµ ph¬ng ph¸p
®Ó nghiªn cøu ®¸nh gi¸.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng sö dông Tµi s¶n lu ®éng t¹i C«ng ty
S¸ch vµ ThiÕt bÞ trêng häc Hµ Néi. §©y lµ phÇn thùc tiÔn ho¹t
®éng cña C«ng ty. Trong ch¬ng nµy bªn c¹nh viÖc giíi thiÖu
vÒ lÞch sö h×nh thµnh, qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, chøc n¨ng,
nhiÖm vô vµ c¬ cÊu tæ chøc cña xÝ nghiÖp lµ viÖc ®i s©u vµo
t×m hiÓu t×nh h×nh sö dông tµi s¶n lu ®éng cña xÝ nghiÖp
trong 2 n¨m 2003, 2004; ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö
dông tµi s¶n lu ®éng cña C«ng ty trong 2 n¨m gÇn ®©y.
Ch¬ng 3: Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n l-
u ®éng t¹i C«ng ty S¸ch vµ ThiÕt bÞ trêng häc Hµ Néi. Ch¬ng
nµy bao gåm ph¬ng híng ho¹t ®éng cña C«ng ty trong thêi
gian tíi vµ nh÷ng gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông tµi
s¶n lu ®éng cña C«ng ty trªn c¬ së lý luËn vµ ph©n tÝch thùc
tiÔn cña hai ch¬ng trªn.
4
Do tr×nh ®é lý luËn vµ nhËn thøc cßn h¹n chÕ nªn
chuyªn ®Ò nµy kh«ng tr¸nh khái sai sãt. Em rÊt mong nhËn
®îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy c« gi¸o ®Ó chuyªn ®Ò thªm
hoµn thiÖn.
5
Ch¬ng I:
Tµi s¶n lu ®éng vµ hiÖu qu¶ sö dông TSL§
trong doanh nghiÖp
1. Tæng quan vÒ TSL§.
1.1. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, vai trß cña TSL§
1.1.1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i tµi s¶n lu ®éng cña
doanh nghiÖp
1.1.1.1. Kh¸i niÖm
Kh¸c víi t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng chØ tham gia
vµo mét chu kú s¶n xuÊt, ®Õn chu kú s¶n xuÊt sau l¹i ph¶i
sö dông c¸c ®èi tîng kh¸c. PhÇn lín c¸c ®èi tîng lao ®éng
th«ng qua qu¸ tr×nh chÕ biÕn ®Ó trë thµnh thùc thÓ cña
s¶n phÈm cßn mét sè kh¸c bÞ mÊt ®i nh c¸c lo¹i nhiªn liÖu.
BÊt k× ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh nµo còng cÇn ph¶i
cã ®èi tîng lao ®éng. Lîng tiÒn øng tríc ®Ó tho¶ m·n nhu
cÇu vÒ c¸c ®èi tîng lao ®éng gäi lµ vèn lu ®éng cña doanh
nghiÖp. Tµi s¶n lu ®éng lµ nh÷ng tµi s¶n ng¾n h¹n vµ th-
êng lu©n chuyÓn vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Trong
b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña doanh nghiÖp, tµi s¶n lu ®éng
®îc thÓ hiÖn ë bé phËn tiÒn mÆt, c¸c chøng kho¸n thanh
kho¶n cao, ph¶i thu vµ dù tr÷ tån kho. Gi¸ trÞ c¸c lo¹i tµi
s¶n lu ®éng cña doanh nghiÖp, s¶n xuÊt thêng chiÕm tØ
träng lín trong tæng gi¸ trÞ tµi s¶n cña chóng.
1.1.1.2. Ph©n lo¹i Tµi s¶n lu ®éng
§Ó ph©n lo¹i tµi s¶n lu ®éng ngêi ta b¾t ®Çu nghiªn cøu
chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt.
6
Chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt võa lµ chØ tiªu ®¸nh gi¸
hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh qu¶n lý tµi s¶n lu ®éng võa lµ c¨n
cø ph©n lo¹i TSL§.
Chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt lµ ®é dµi thêi gian tõ khi
thanh to¸n kho¶n môc nguyªn vËt liÖu ®Õn khi thu ®îc tiÒn
tõ nh÷ng kho¶n ph¶i thu do viÖc b¸n s¶n phÈm cuèi cïng.
Cã thÓ h×nh dung tr×nh tù vËn ®éng cña vèn lu ®éng nh
sau:
+ C«ng ty mua nguyªn vËt liÖu ®Ó s¶n xuÊt, phÇn lín
nh÷ng kho¶n môc nµy cha ph¶i tr¶ ngay, t¹o nªn nh÷ng
kho¶n ph¶i tr¶. Do vËy, viÖc mua trong trêng hîp nµy kh«ng
¶nh hëng ngay ®Õn luång tiÒn.
+ Lao ®éng ®îc sö dông ®Ó chuyÓn nguyªn vËt liÖu
thµnh s¶n phÈm cuèi cïng vµ th«ng thêng tiÒn l¬ng kh«ng
®îc tr¶ ngay vµo lóc c«ng viÖc ®îc thùc hiÖn, tõ ®ã h×nh
thµnh c¸c kho¶n l¬ngph¶i tr¶.
+ Hµng ho¸ thµnh phÈm ®îc b¸n, nhng lµ b¸n chÞu, do
®ã t¹o nªn kho¶n ph¶i thu vµ tõ ®ã viÖc b¸n hµng kh«ng
t¹o nªn luång tiÒn vµo ngay lËp tøc.
+ T¹i mét thêi ®iÓm nµo ®ã trong qu¸ tr×nh vËn ®éng
nãi trªn, doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n nh÷ng kho¶n ph¶i
tr¶ vµ nÕu nh÷ng kho¶n thanh to¸n nµy ®îc thùc hiÖn tríc
khi thu ®îc nh÷ng kho¶n ph¶i thu th× sÏ t¹o ra nh÷ng luång
tiÒn rßng. Luång tiÒn nµy ph¶i ®îc tµi trî b»ng mét biÖn
ph¸p nµo ®ã.
1.1.2. §Æc ®iÓm TSL§
7
Tµi s¶n lu ®éng trong Doanh nghiÖp s¶n xuÊt tham gia
vµo tÊt c¶ c¸c giai ®o¹n cña mét chu k× SXKD: dù tr÷ - s¶n
xuÊt - tiªu thô. §Æc ®iÓm næi bËt cña tµi s¶n lu ®éng lµ
kh«ng ngõng tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn gi¸ trÞ. Tµi s¶n lu
®éng b¾t ®Çu tõ h×nh th¸i vèn tiÒn tÖ tuÇn tù qua c¸c
giai ®o¹n kh¸c nhau vµ biÕn ®æi h×nh th¸i biÓu hiÖn ®Ó
cuèi cïng l¹i trë vÒ h×nh th¸i vèn b»ng tiÒn nh ®iÓm xuÊt
ph¸t nhng lín h¬n vÒ chÊt vµ lîng. §ã lµ sù tuÇn hoµn liªn
tôc kh«ng ngõng cña vèn lu ®éng lµm mét vßng tuÇn hoµn
vµ ®îc gäi lµ vßng chu chuyÓn cña TSL§.
TSL§ chØ dÞch chuyÓn mét lÇn toµn bé gi¸ trÞ vµo gi¸ trÞ
s¶n phÈm s¶n xuÊt ra. V× phÇn lín ®èi tîng lao ®éng th«ng
qua qu¸ tr×nh chÕ biÕn ®Ó hîp thµnh thùc thÓ s¶n phÈm
nh b«ng thµnh sîi, c¸t thµnh thñy tinh.
Còng do ®ã mµ TSL§ chØ tham gia vµo mét chu kú SXKD.
C¸c ®èi tîng lao ®éng chØ ®îc sö dông trong mét chu k×
s¶n xuÊt, chu k× sau l¹i ph¶i sö dông ®èi tîng kh¸c. Khi chu
kú s¶n xuÊt kÕt thóc, TSL§ ®îc thu håi l¹i sau ®ã tiÕp tôc
®îc ®Çu t cho chu kú tiÕp theo, phôc vô cho s¶n xuÊt ®îc
diÔn ra liªn tôc, nhÞp nhµng.
Nh×n chung, nÕu tèc ®é lu©n chuyÓn cña TSL§ cµng cao
th× ø ®äng vèn dù tr÷ cña Doanh nghiÖp cµng Ýt. Doanh
nghiÖp nhanh chãng tiªu thô ®îc s¶n phÈm vµ thu tiÒn
hµng, lµm t¨ng sè lÇn thu lîi nhuËn.
1.1.3. Vai trß TSL§
8
§Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng SXKD, mäi Doanh nghiÖp cÇn ph¶i
cã mét sè lîng t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng, søc lao
®éng nhÊt ®Þnh. Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, mäi vËn ®éng
kinh tÕ ®Òu ®îc tiÒn tÖ hãa, do ®ã ®Ó ®îc nh÷ng yÕu tè nãi
trªn ®ßi hái Doanh nghiÖp ph¶i cã mét sè lîng tiÒn tÖ øng tríc
®Ó SXKD.
§Æc ®iÓm næi bËt cña ®ång vèn trong Doanh nghiÖp lµ
chóng lu«n vËn ®éng kh«ng ngõng. Trong SXKD, sù vËn ®éng
®ã diÔn ra rÊt ®a d¹ng. Cã thÓ ®ã lµ sù dÞch chuyÓn gi¸ trÞ,
chuyÓn quyÒn së h÷u, sù thay ®æi tr¹ng th¸i biÓu hiÖn cña
gi¸ trÞ.
Nhê vµo sù vËn ®éng cña vèn tiÒn tÖ mµ qu¸ tr×nh SXKD
cña c¸c doanh nghiÖp ®îc diÔn ra liªn tôc.
Vèn ®îc biÓu hiÖn b»ng tiÒn nhng ph¶i lµ tiÒn ®îc vËn ®éng
víi môc ®Ých sinh lîi. Trong qóa tr×nh vËn ®éng, vèn ra ®i vµ
trë l¹i ®iÓm xuÊt ph¸t cña nã lín h¬n lªn sau mét chu k× vËn
®éng. §ång thêi vèn còng thêng thay ®æi h×nh th¸i vµ nhê
®ã t¹o ra kh¶ n¨ng sinh lîi. Kh¶ n¨ng sinh lêi cña vèn võa lµ
môc ®Ých cña SXKD, võa lµ ph¬ng tiÖn ®Ó vèn b¶o tån vµ
t¨ng trëng, tiÕp tôc vËn ®éng ë chu k× sau.
Víi t c¸ch lµ mét bé phËn cña vèn kinh doanh, Tµi s¶n lu
®éng còng gi÷ mét vai trß quan träng ®èi víi ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh cña Doanh nghiÖp. Nhê cã Tµi s¶n lu ®éng
mµ qu¸ tr×nh SXKD ®îc diÔn ra tõ kh©u mua s¾m vËt t cho
®Õn kh©u tiªu thô s¶n phÈm.
Tµi s¶n lu ®éng chuyÓn mét lÇn toµn bé gi¸ trÞ vµo s¶n
phÈm, do vËy nã lµ c¬ së ®Ó tÝnh gi¸ s¶n phÈm.
9
BÊt k× mét Doanh nghiÖp nµo khi tiÕn hµnh ho¹t ®éng ®Çu
t ®Òu kh«ng chØ lµ ®Çu t vµo TSC§ mµ cßn cÇn ®Çu t vµo
TSL§. V× nÕu, ®Çu t vµo TSC§ tøc lµ ®Çu t c¬ b¶n, ®Çu t
theo chiÒu s©u ®Ó t¹o ra c¬ së nÒn t¶ng cho sù ph¸t triÓn
th× ®Çu t vµo TSL§ lµ ®Ó t¹o ra ®éng lùc thóc ®Èy sù ph¸t
triÓn, ph¸t huy t¸c dông cña ®Çu t c¬ b¶n.
1.2. KÕt cÊu Tµi s¶n lu ®éng
C¸c kho¶n môc cÊu thµnh gåm:
- Vèn b»ng tiÒn gåm: tiÒn göi ng©n hµng, tiÒn mÆt t¹i
quü, tiÒn ®ang chuyÓn. ë c¸c níc ph¸t triÓn thÞ trêng chøng
kho¸n th× chøng kho¸n ng¾n h¹n còng xÕp vµo kho¶n môc
nµy. Vèn b¨ng tiÒn ®îc sö dông ®Ó tr¶ l¬ng c«ng nh©n, mua
s¾m nguyªn vËt liÖu, mua TSC§, tr¶ tiÒn thuÕ, tr¶ nî…
TiÒn mÆt b¶n th©n nã lµ tµi s¶n kh«ng sinh l·i. Tuy nhiªn,
trong ho¹t ®éng kinh doanh cña Doanh nghiÖp viÖc gi÷ tiÒn
mÆt lµ cÇn thiÕt. Khi Doanh nghiÖp gi÷ ®ñ lîng tiÒn mÆt cÇn
thiÕt th× Doanh nghiÖp võa kh«ng l·ng phÝ vèn tiÒn mÆt, võa
cã ®îc nh÷ng lîi thÕ trong kinh doanh nh:
+ §îc hëng lîi thÕ chiÕt khÊu nÕu cã ®ñ tiÒn thanh to¸n
ngay c¸c kho¶n chi mua hµng ho¸, dÞch vô, nguyªn vËt liÖu.
+ Gióp C«ng ty duy tr× tèt c¸c chØ sè thanh to¸n ng¾n
h¹n, nhê ®ã C«ng ty cã thÓ mua hµng ho¸ víi ®iÒu kiÖn thuËn
lîi vµ ®îc hëng h¹n møc tÝn dông réng r·i.
+ Gióp C«ng ty tËn dông ®îc c¸c c¬ héi thuËn lîi trong kinh
doanh do chñ ®éng trong c¸c ho¹t ®éng thanh to¸n, chi tr¶.
+ Gióp C«ng ty cã tiÒn mÆt ®Ó ®¸p øng kÞp nhu cÇu chi
tiªu khÈn cÊp nh ®×nh c«ng, ho¶ ho¹n, chiÕn dÞch Marketing
10
cña ®èi thñ c¹nh tranh, khã kh¨n do yÕu tè thêi vô vµ chu k×
kinh doanh.
+ §Çu t ng¾n h¹n: C«ng ty cã thÓ sö dông mét phÇn vèn
cña m×nh ®Ó ®Çu t vµo chøng kho¸n ng¾n h¹n, ®Çu t ng¾n
h¹n kh¸c nh gãp vèn liªn doanh ng¾n h¹n… nh»m môc tiªu
sinh lîi. §Æc biÖt c¸c kho¶n kinh doanh chøng kho¸n ng¾n h¹n
cña C«ng ty cßn cã ý nghÜa lµ bíc ®Öm quan träng trong viÖc
chuyÓn ho¸ gi÷a tiÒn mÆt vµ c¸c tµi s¶n cã tÝnh láng kÐm
h¬n. §iÒu nµy gióp Doanh nghiÖp sinh lîi tèt h¬n vµ huy ®éng
®îc mét lîng tiÒn mÆt ®ñ lín vµ kÞp thêi ®¶m b¶o cho nhu
cÇu thanh kho¶n.
- Kho¶n ph¶i thu: C¹nh tranh lµ c¬ chÕ vËn ®éng cña nÒn
kinh tÕ thÞ trêng. C¸c Doanh nghiÖp muèn ®øng v÷ng trong
c¹nh tranh cÇn ph¶i nç lùc vËn dông c¸c chiÕn lîc c¹nh tranh
®a ®¹ng tõ c¹nh tranh gi¸ ®Õn c¹nh tranh phi gi¸ c¶ nh h×nh
thøc qu¶ng c¸o, c¸c dÞch vô tríc, trong vµ sau kh©u b¸n hµng.
Mua hµng chÞu còng lµ mét h×nh thøc c¹nh tranh kh¸ phæ
biÕn vµ cã ý nghÜa quan träng víi c¸c Doanh nghiÖp. Nã ®em
l¹i nh÷ng lîi thÕ sau:
+ T¨ng doanh thu b¸n hµng.
+ Gi¶m chi phÝ tån kho hµng ho¸.
+ TËn dông tèi ®a c«ng suÊt m¸y mãc thiÕt bÞ vµ TSC§,
h¹n chÕ hao mßn v« h×nh.
+ T¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho c¸n bé c«ng nh©n viªn.
+ B¸n ®îc hµng ho¸ víi gi¸ cao h¬n do trong gi¸ b¸n ®·
bao hµm cña l·i suÊt b¸n chÞu.
Tuy nhiªn tÝn dông th¬ng m¹i: còng t¹o ra bÊt lîi nh:
11
+ T¨ng chi phÝ SXKD do t¨ng chi phÝ ®ßi nî. Chi phÝ tr¶
cho nguån tµi trî ®Ó bï ®¾p sù thiÕu hôt ng©n quü.
+ Rñi ro kh«ng ®ßi ®îc nî.
C¸c kho¶n tÝn dông th¬ng m¹i mµ Doanh nghiÖp cung cÊp
®· t¹o ra kho¶n môc ph¶i thu cña Doanh nghiÖp tõ kh¸ch
hµng, tõ néi bé Doanh nghiÖp hay c¸c kho¶n øng tríc cho ngêi
b¸n… Kho¶n ph¶i thu qóa lín hay qu¸ nhá ®Òu kh«ng cã lîi cho
Doanh nghiÖp, Doanh nghiÖp cÇn cã biÖn ph¸p ®iÒu chØnh
kÞp thêi.
- Hµng tån kho: Trong qóa tr×nh s¶n xuÊt, viÖc tiªu hao
®èi tîng lao ®éng diÔn ra thêng xuyªn liªn tôc, nhng viÖc cung
øng nguyªn vËt liÖu th× ®ßi hái thùc hiÖn ng¾t qu·ng, mçi
lÇn mua vµo mét lîng nhÊt ®Þnh. Do ®ã Doanh nghiÖp ph¶i
thêng xuyªn cã mét sè lîng lín nguyªn vËt liÖu… n»m trong qóa
tr×nh dù tr÷, h×nh thµnh nªn c¸c kho¶n môc vèn dù tr÷. Vèn
dù tr÷ lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña nguyªn vËt liÖu chÝnh,
nguyªn vËt liÖu phô, nhiªn liÖu, thµnh phÈm mua ngoµi, bao
b×, vËt liÖu bao b×. Lo¹i vèn nµy thêng chiÕm mét tØ träng lín
trong tæng Tµi s¶n lu ®éng.
§ång thêi, Doanh nghiÖp còng ph¶i lu«n duy tr× mét sè l-
îng vèn lu ®éng díi d¹ng vèn s¶n xuÊt vµ vèn thµnh phÈm. §ã
lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé s¶n phÈm, phÝ tæn chê
ph©n bæ vµ vèn thµnh phÈm nhËp kho.
- Tµi s¶n lu ®éng kh¸c: Lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña c¸c
kho¶n t¹m øng, chi phÝ tr¶ tríc, chi phÝ chê kÕt chuyÓn… §©y
lµ nh÷ng kho¶n môc chi phÝ cÇn thiÕt phôc vô cho nh÷ng nhu
cÇu thiÕt yÕu cña qóa tr×nh SXKD cña Doanh nghiÖp.
12
C¸c Doanh nghiÖp kh¸c nhau cã kÕt cÊu Tµi s¶n lu ®éng
kh«ng gièng nhau. Cã nhiÒu nh©n tè ¶nh hëng tíi kÕt cÊu Tµi
s¶n lu ®éng nh:
- §iÒu kiÖn s¶n xuÊt, ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ,
cña c¸c Doanh nghiÖp s¶n xuÊt.
VÝ dô: Nhµ m¸y ®iÖn hÇu nh kh«ng cã vèn thµnh phÈm,
®iÖn s¶n xuÊt ra ®Õn ®©u th× ®îc tiªu thô ngay ®Õn ®ã
nªn kh«ng cã thµnh phÈm tån kho.
- C¸c ph¬ng thøc thanh to¸n trong b¸n hµng kh¸c nhau
dÉn ®Õn kho¶n môc ph¶i thu cña c¸c Doanh nghiÖp cã quy m«
kh«ng gièng nhau.
- Tr×nh ®é qu¶n lý s¶n xuÊt, tr×nh ®é qu¶n lý tµi chÝnh
cña Doanh nghiÖp còng ¶nh hëng kh«ng nhá ®Õn kÕt cÊu Tµi
s¶n lu ®éng.
- Quy m« s¶n xuÊt lín hay nhá t¸c ®éng tíi nhu cÇu vèn
kh¸c nhau nªn kÕt cÊu Tµi s¶n lu ®éng còng kh¸c nhau gi÷a
c¸c Doanh nghiÖp cã cïng ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt vµ ®Æc ®iÓm
kinh tÕ kü thuËt.
Mçi kho¶n môc n»m trong Tµi s¶n lu ®éng ®Òu rÊt cÇn
thiÕt cho qu¸ tr×nh SXKD cña Doanh nghiÖp nhng t¸c ®éng
cña nã tíi s¶n xuÊt l¹i kh«ng gièng nhau. Trong ®ã, bé phËn
hµng tån kho díi h×nh th¸i vèn s¶n xuÊt trùc tiÕp tham gia vµo
qu¸ tr×nh s¸ng t¹o ra gi¸ trÞ. Sè vèn trong s¶n xuÊt ¶nh hëng
trùc tiÕp tíi kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña Doanh nghiÖp.
§Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng, cÇn kh«ng
ngõng c¶i tiÕn kÕt cÊu Tµi s¶n lu ®éng theo ph¬ng híng chung
lµ t¨ng tû träng cña vèn s¶n xuÊt, gi¶m tØ träng cña c¸c lo¹i
13
vèn kh¸c nh vèn b»ng tiÒn, vèn ph¶i thu, vèn dù tr÷ tån kho…
mét c¸ch hîp lý ®ång thêi ph¶i duy tr× ë møc tèi thiÓu cho
phÐp, tr¸nh ø ®äng vèn g©y l·ng phÝ.
1.3.Nguån h×nh thµnh Tµi s¶n lu ®éng
1.3.1. Theo quan hÖ së h÷u nguån h×nh thµnh Tµi
s¶n lu ®éng gåm
* Vèn chñ së h÷u: lµ vèn thuéc quyÒn së h÷u cña Doanh
nghiÖp, c¸c chñ Doanh nghiÖp cã toµn quyÒn sö dông vµ
®Þnh ®o¹t. Trong vèn chñ së h÷u l¹i chia thµnh: vèn tù cã vµ
vèn tù bæ sung.
- Vèn tù cã: Tuú tõng lo¹i h×nh Doanh nghiÖp, vèn tù cã
cña Doanh nghiÖp ®îc thÓ hiÖn díi nh÷ng h×nh th¸i nh:
+ Vèn ng©n s¸ch Nhµ níc cÊp cho Doanh nghiÖp Nhµ níc.
Nhµ níc chØ cÊp mét phÇn vèn lu ®éng ban ®Çu, phÇn cßn l¹i
Doanh nghiÖp ph¶i tù huy ®éng trªn thÞ trêng theo l·i suÊt thÞ
trêng. Ngoµi ra, trong qóa tr×nh ho¹t ®éng cña m×nh, nÕu
Doanh nghiÖp Nhµ níc gi¶i tr×nh kÕ ho¹ch tµi chÝnh tèt sÏ ®îc
Nhµ níc cÊp thªm vèn lu ®éng bæ xung trong n¨m sau. Khi sö
dông vèn ng©n s¸ch Nhµ níc cÊp, Doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ
thu trªn vèn nh mét nghÜa vô b¾t buéc theo quy ®Þnh cña
Nhµ níc.
+ Víi C«ng ty cæ phÇn, vèn tù cã h×nh thµnh nªn Tµi s¶n
lu ®éng do C«ng ty ph¸t hµnh vµ b¸n cæ phiÕu cho c¸c cæ
®«ng theo luËt C«ng ty cæ phÇn. Chi phÝ kho¶n vèn nµy lµ lîi
tøc cæ phÇn mµ C«ng ty cho c¸c cæ ®«ng hµng n¨m.
+ Víi C«ng ty liªn doanh, vèn tù cã h×nh thµnh nªn Tµi s¶n
lu ®éng lµ mét phÇn cña vèn gãp liªn doanh víi c¸c Doanh
14
nghiÖp kh¸c. C¸c Doanh nghiÖp cã thÓ gãp vèn b»ng tiÒn hay
vËt t, hµng ho¸.
+ Víi Doanh nghiÖp t nh©n, Tµi s¶n lu ®éng do chñ Doanh
nghiÖp bá ra ®Çu t.
- Vèn tù bæ sung:
Nguån vèn nµy ®îc h×nh thµnh tõ lîi nhuËn ®Ó l¹i hay tõ
c¸c quü cña Doanh nghiÖp ®Ó bæ sung cho Tµi s¶n lu ®éng.
* Vèn vay: lµ vèn Doanh nghiÖp cã ®îc do:
- §i vay ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tµi chÝnh trung gian
kh¸c.
- Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ®Ó huy ®éng vèn ®Çu t tõ d©n c.
- Huy ®éng c¸c kho¶n nî cha thanh to¸n.
- Thuª mua tµi chÝnh.
Nh vËy, c¸c Doanh nghiÖp cã nhiÒu c¸ch thøc ®Ó tµi trî
cho Tµi s¶n lu ®éng nhng vÊn ®Ò ®Æt ra lµ lùa chän nguån
tµi trî nµo ®Ó ®em l¹i hiÖu qu¶ nhÊt. Nãi c¸ch kh¸c lµ Doanh
nghiÖp cÇn x¸c ®Þnh cho m×nh mét c¬ cÊu nguån vèn tèi u.
C¬ cÊu nguån vèn tèi u lµ c¬ cÊu ®¹t tíi sù c©n b»ng gi÷a
rñi ro vµ l·i suÊt, lµm cho chi phÝ vèn nhá nhÊt, gi¸ cæ phiÕu
cña C«ng ty lµ cao nhÊt. VÒ nguyªn t¾c, Doanh nghiÖp sÏ u
tiªn lùa chän nh÷ng nguån vèn cã chi phÝ vèn thÊp nhÊt ®Ó
tµi trî cho ho¹t ®éng SXKD. Muèn vËy, Doanh nghiÖp cÇn so
s¸nh t¬ng quan gi÷a hai chØ tiªu Doanh lîi vèn vµ chi phÝ vèn.
Doanh lîi vèn = Lîi nhuËn tríc thuÕ vµ l·i
Tæng tµi s¶n
Chi phÝ vèn vay trong kú = Chi phÝ nî vay trong

Vèn vay
15
NÕu doanh lîi vèn lín h¬n chi phÝ vèn th× cã nghÜa lµ
Doanh nghiÖp ®ang lµm ¨n ph¸t ®¹t hay t×nh h×nh kinh
doanh cã nhiÒu kh¶ quan. Lóc nµy, Doanh nghiÖp nªn huy
®éng vèn tõ nguån vèn vay. ViÖc sö dông nî vay trong ®iÒu
kiÖn nµy sÏ cã t¸c dông lµm n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn
cña chñ së h÷u nhiÒu h¬n. §ång thêi chñ së h÷u chØ cÇn mét
sè vèn h¹n chÕ còng vÉn n¾m b¾t ®îc quyÒn kiÓm so¸t
Doanh nghiÖp vµ tØ träng vèn së h÷u nhá th× rñi ro cña
Doanh nghiÖp chñ yÕu do ngêi cho vay g¸nh chÞu. Ngîc l¹i,
nÕu doanh lîi vèn nhá h¬n chi phÝ vèn nghÜa lµ t×nh h×nh
kinh doanh cña Doanh nghiÖp gÆp nhiÒu khã kh¨n th× vèn
chñ së h÷u l¹i lµ lµ ch¾n chèng ph¸ s¶n cho Doanh nghiÖp.
1.3.2. Theo thêi gian huy ®éng vµ sö dông nguån
h×nh thµnh Tµi s¶n lu ®éng gåm:
* Nguån vèn dµi h¹n: lµ nh÷ng nguån vèn cã tÝnh chÊt æn
®Þnh dµi h¹n ®îc sö dông ®Ó h×nh thµnh nªn c¸c tµi s¶n th-
êng xuyªn. Vèn lu ®éng thêng xuyªn gåm vèn chñ së h÷u vµ
vèn vay dµi h¹n.
* Nguån vèn ng¾n h¹n: lµ nguån vèn cã tÝnh chÊt ng¾n
h¹n (< 1 n¨m) sö dông ®Ó ®¸p øng yªu cÇu cã tÝnh chÊt t¹m
thêi. Thuéc nguån vèn ng¾n h¹n cã:
- Vèn vay ng¾n h¹n t¹i ng©n hµng: ®©y lµ nguån quan
träng, ®¸p øng kÞp thêi nhu cÇu s¶n xuÊt, cã thêi h¹n tõ vµi
ngµy ®Õn 1 n¨m. Vay ng¾n h¹n cã hai h×nh thøc.
+ Vay theo mãn.
+ Vay lu©n chuyÓn.
16
- Vay nî tÝn dông th¬ng m¹i: nguån tÝn dông th¬ng m¹i
®îc khai th¸c phæ biÕn qua quan hÖ mua b¸n tr¶ gãp, tr¶
chËm. Nguån tÝn dông th¬ng m¹i díi d¹ng c¸c kho¶n ph¶i tr¶
chiÕm 20%, thËm chÝ 40% tæng nguån vèn. §©y lµ h×nh
thøc tµi trî linh ho¹t, t¹o kh¶ n¨ng më réng quan hÖ hîp t¸c
kinh doanh. Tuy nhiªn còng cÇn thÊy tÝnh chÊt rñi ro cña nã
khi quy m« vît qu¸ giíi h¹n an toµn. Chi phÝ mua hµng ho¸ tr¶
chËm Èn díi h×nh thøc thay ®æi møc gi¸ ( gi¸ b¸n tr¶ chËm
cao h¬n, bao hµm l·i suÊt tÝn dông trong ®ã). Quy m« cña nã
phô thuéc vµo tÝnh chÊt kinh tÕ cña s¶n phÈm, t×nh tr¹ng tµi
chÝnh cña ngêi mua vµ b¸n.
- Vèn chiÕm dông kh¸c do cha thanh to¸n l¬ng cho CBCNV,
cha nép thuÕ cho Nhµ níc…
Qu¶n lý nguån vèn h×nh thµnh Tµi s¶n lu ®éng theo thêi
gian huy ®éng vµ sö dông vèn gióp Doanh nghiÖp ra quyÕt
®Þnh huy ®éng vèn phï hîp víi tiÕn ®é thi c«ng c¸c dù ¸n
®Çu t ®¸p øng kÞp thêi cho nhu cÇu s¶n xuÊt, ®¶m b¶o cho
s¶n xuÊt kh«ng bÞ d¸n ®o¹n v× thiÕu vèn vµ cã kÕ ho¹ch tr¶
nî vay kÞp thêi.
1.3. HiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng
1.3.1. Quan ®iÓm vÒ hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu
®éng
Trong nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, c¸c doanh
nghiÖp ®îc Nhµ níc cÊp vèn, tµi s¶n. V× thÕ tiÒn vèn huy
®éng ®îc kh«ng ph¶i mÊt chi phÝ. Khi sö dông, c¸c doanh
nghiÖp còng kh«ng cÇn quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ sö dông vèn,
17
nÕu kinh doanh thua lç th× cã Nhµ níc bï ®¾p, trang tr¶i mäi
thiÕu hôt.
Tõ khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng víi ®a thµnh phÇn
kinh tÕ, doanh nghiÖp lµ ®¬n vÞ kinh tÕ ho¹ch to¸n ®éc lËp,
tù chñ vÒ tµi chÝnh vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ ho¹t ®éng s¶n
xuÊt. Trõ mét sè doanh nghiÖp Nhµ níc ®îc Nhµ níc cÊp mét
phÇn Tµi s¶n lu ®éng tõ nguån vèn Nhµ níc, cßn l¹i còng nh
c¸c doanh nghiÖp kh¸c ®Òu ph¶i tù huy ®éng vèn tõ thÞ tr-
êng vµ ph¶i tr¶ mét kho¶n chi phÝ nhÊt ®Þnh, ph¶i tr¶ ®óng
thêi h¹n. V× vËy khi sö dông vèn, doanh nghiÖp cÇn thu håi
®ñ vèn ban ®Çu vµ cã l·i. NÕu kh«ng Doanh nghiÖp sÏ r¬i vµo
t×nh tr¹ng nî nhiÒu, nî qu¸ h¹n, mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ
thËm chÝ lµ ph¸ s¶n.
Thùc tÕ hiÖn nay c¶ níc cã kho¶ng 6.000 Doanh nghiÖp
Nhµ níc víi tæng sè vèn kinh doanh kho¶ng 80.000 tû ®ång.
Trong ®ã Tµi s¶n lu ®éng chiÕm 18% nhng chØ cã kho¶ng
mét nöa trong sè nµy thùc huy ®éng vµo kinh doanh, sè cßn l¹i
lµ nî khã ®ßi, lç cha ®îc bï ®¾p, vËt t háng, mÊt m¸t. T×nh
h×nh nµy lµm cho c¸c Doanh nghiÖp l©m vµo t×nh tr¹ng
thiÕu vèn, doanh nghiÖp ph¶i vay ng©n hµng hay chiÕm dông
lÉn nhau. V× vËy, hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n nãi chung vµ Tµi
s¶n lu ®éng nãi riªng ®· quyÕt ®Þnh ®Õn sù tån t¹i cña
Doanh nghiÖp.
1.2.2 Sù cÇn thiÕt cña viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö
dông Tµi s¶n lu ®éng
18
Tõ thùc tÕ trªn cho thÊy viÖc n©ng cao hiÖu cña viÖc sö
dông Tµi s¶n lu ®éng lµ rÊt quan träng ®èi víi doanh nghiÖp
nã quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña Doanh nghiÖp.
Quan ®iÓm vÒ hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng trong
SXKD cña c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ®îc thÓ hiÖn nh sau:
- Kh¶ n¨ng sinh lîi vµ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña Tµi s¶n lu
®éng ph¶i cao vµ kh«ng ngõng t¨ng so víi ngµnh vµ gi÷a c¸c
k×. NghÜa lµ ph¶i ®¶m b¶o mét ®ång vèn lu ®éng cã thÓ
®em l¹i lîi nhuËn tèi ®a cho phÐp ®Ó kh«ng ngõng nh÷ng b¶o
toµn mµ cßn ph¸t triÓn vèn.
- Kh¶ n¨ng tiÕtt kiÖm Tµi s¶n lu ®éng cao vµ ngµy cµng
t¨ng: sö dông Tµi s¶n lu ®éng tiÕt kiÖm còng lµ mét chØ tiªu
thÓ hiÖn hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng. Nã gióp doanh
nghiÖp kh«ng ph¶i huy ®éng thªm vèn. Gi¶m ®îc chi phÝ,
t¨ng lîi nhuËn vµ vÉn ®¸p øng nhu cÇu Tµi s¶n lu ®éng cho
s¶n xuÊt.
- Tèc ®é lu©n chuyÓn Tµi s¶n lu ®éng cao: Gióp doanh
nghiÖp ®Èy nhanh thu håi vèn. TiÕp tôc t¸i ®Çu t cho k× s¶n
xuÊt tiÕp theo. N¾m b¾t kÞp thêi c¸c c¬ héi kinh doanh cã
kh¶ n¨ng sinh lêi.
- X©y dùng ®îc c¬ cÊu vèn tèi u vµ mét tiÒm lùc tµi
chÝnh v÷ng ch¾c cho doanh nghiÖp.
XÐt mét c¸ch toµn diÖn, hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng
lµ kh¶ n¨ng gãp phÇn t¨ng lîi nhuËn kh«ng ngõng cho doanh
ngiÖp v× suy cho cïng lîi nhuËn chÝnh lµ môc tiªu hµng ®Çu
cña c¸c doanh nghiÖp s¶n trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng.
19
XÐt theo quan ®iÓm hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi th× hiÖu qu¶
sö dông Tµi s¶n lu ®éng cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt lµ gãp
phÇn t¨ng trëng kinh tÕ x· héi, t¨ng tæng s¶n phÈm quèc d©n
vµ n©ng cao ®êi sèng cho CBCNVC.
1.2.3.ChØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu
®éng
1.2.3.1.HiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng
HiÖu qu¶ sö dông Tµi s¶n lu ®éng lµ mét ph¹m trï kinh tÕ
ph¶n ¸nh t×nh h×nh sö dông Tµi s¶n lu ®éng cña doanh
nghiÖp ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt trong kinh doanh víi tæng
chi phÝ thÊp nhÊt. HiÖu qu¶ Tµi s¶n lu ®éng ®îc biÓu hiÖn tËp
trung ë c¸c mÆt sau:
- Kh¶ n¨ng sö dông tiÕt kiÖm, hîp lý Tµi s¶n lu ®éng cña
doanh nghiÖp cµng cao vµ cµng t¨ng so víi møc sö dông chung
cña ngµnh vµ so víi k× tríc ®ã. ViÖc sö dông tiÕt kiÖm Tµi s¶n
lu ®éng chØ lµ mét chØ tiªu cÇn ®îc xem xÐt khi tÝnh hiÖu
qña sö dông TSL§. Bëi nã gióp doanh nghiÖp gi¶m chi phÝ,
kh«ng ph¶i tµi trî thªm cho TSL§ khi më réng quy m«, tõ ®ã
t¨ng lîi nhuËn vµ ®¸p øng ®Çy ®ñ, thuËn lîi cho qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt kinh doanh.
Tèc ®é lu©n chuyÓn cao cña TSL§ trong qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt. §©y còng lµ biÓu hiÖn cña hiÖu qu¶ sö dông TSL§ v× khi
TSL§ cã tèc ®é lu©n chuyÓn cao th× kh¶ n¨ng thu håi vèn cao
vµ nhanh, tiÕp tôc t¸i ®Çu t cho k× s¶n xuÊt tiÕp theo, chíp
®îc c¬ héi kinh doanh vµ t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh.
MÆt biÓu hiÖn n÷a lµ kh¶ n¨ng sinh lêi vµ kh¶ n¨ng s¶n
xuÊt cña TSL§ ph¶i cao, kh«ng ngõng t¨ng so víi ngµnh vµ
20