Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo tại trường Cao đẳng nghề Hòa Bình

  • 118 trang
  • file .pdf
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
LÊ THANH HẢI
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO
TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÒA BÌNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ
THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
LÊ THANH HẢI
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO
TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÒA BÌNH
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60.34.04.10
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN NGỌC HỒNG
THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này do tôi thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của Thầy
giáo hƣớng dẫn khoa học TS. Nguyễn Ngọc Hồng và không trùng lặp với bất kỳ
luận văn hoặc công trình nào khác. Các tƣ liệu và số liệu sử dụng trong luận văn
đƣợc thu thập từ các nguồn gốc đáng tin cậy.
Thái Nguyên, tháng 5 năm 2015
Tác giả
Lê Thanh Hải
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
ii
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn TS. Nguyễn Ngọc Hồng, ngƣời đã tận tình hƣớng
dẫn và định hƣớng cho tôi trong việc hoàn thành công trình luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Phòng Quản lý đào tạo, các thầy
giáo, cô giáo Trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái
Nguyên đã có những góp ý quý báu và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên
cứu và hoàn thành luận văn.
Tôi xin gửi lời cảm ơn lãnh đạo cơ quan nơi tôi đang công tác đã tạo điều
kiện cho tôi đƣợc đi học nâng cao trình độ trong thời gian qua.
Tôi xin gửi lời cảm ơn gia đình, các bạn bè đồng nghiệp đã tạo điều kiện và
giúp đỡ nhiệt tình để tôi có thể hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu tại
Trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên.
Trong quá trình học tập và nghiên cứu mặc dù bản thân đã có rất nhiều cố
gắng, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế, kính mong các
thầy giáo, cô giáo và các bạn quan tâm góp ý để luận văn hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 5 năm 2015
Tác giả
Lê Thanh Hải
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ........................................... vii
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................. viii
DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ ................................................................ viii
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài .............................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................................................................................2
3. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu ................................................................................2
3.2. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................................................................................2
4. Ý nghĩa khoa học của đề tài ................................................................................................................................3
5. Bố cục của luận văn .....................................................................................................................................................3
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO
CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO TẠI CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ............ 4
1.1. Cơ sở lý luận về đào tạo và nâng cao chất lƣợng đào tạo .......................... 4
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản ................................................................... 4
1.1.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo .................................. 8
1.1.3. Mục tiêu và chƣơng trình đào tạo ................................................... 11
1.2. Cơ sở thực tiễn nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề ............................................................. 16
1.2.1. Kinh nghiệm của một số trƣờng trong nƣớc ................................... 16
1.2.2. Thực trạng công tác đào tạo nghề trong những năm gần đây
ở tỉnh Hoà Bình ......................................................................................... 17
1.2.3. Mục tiêu, phƣơng hƣớng, giải pháp nâng cao hiệu quả công
tác đào tạo nghề thời gian tới .................................................................... 19
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
iv
Kết luận Chƣơng 1 .......................................................................................... 20
Chƣơng 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................. 21
2.1. Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................................................................... 21
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................................................................ 21
2.2.1. Cơ sở phƣơng pháp luận ................................................................. 21
2.2.2. Phƣơng pháp thu thập thông tin ...................................................... 21
2.3. Hệ thống chỉ tiêu phân tích .......................................................................................................................... 27
Kết luận chƣơng 2 ........................................................................................... 29
Chƣơng 3. THỰC TRẠNG CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ
TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HOÀ BÌNH ...................................... 30
3.1. Đặc điểm địa bàn tỉnh Hoà Bình ............................................................................................................ 30
3.1.1. Đặc điểm tự nhiên tỉnh Hoà Bình ................................................... 30
3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Hoà Bình........................................ 32
3.2. Khái quát về Trƣờng Cao đẳng nghề Hoà Bình .................................................................... 33
3.2.1. Quá trình hình thành và phát triển .................................................. 33
3.2.2. Chức năng, nhiệm vụ và mục tiêu đào tạo của nhà trƣờng ............ 35
3.3. Phân tích thực trạng đào tạo nghề tại Trƣờng Cao đẳng nghề
Hòa Bình ..................................................................................................................................................................................... 38
3.3.1. Phân tích thực trạng về mục tiêu và nội dung chƣơng trình
đào tạo ...................................................................................................... 38
3.3.2. Đánh giá về trình độ kinh nghiệm và phƣơng pháp giảng
dạy của giáo viên ...................................................................................... 44
3.3.3. Phân tích thực trạng công tác tổ chức quản lý đào tạo trong
Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình ............................................................ 51
3.3.4. Đánh giá công tác tuyển sinh, chất lƣợng của học viên ................. 54
3.3.5. Thực trạng về cơ sở vật chất và nguồn tài chính cho đào tạo
trong Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình ................................................... 59
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
v
3.3.6. Phân tích thực trạng mối quan hệ giữa Nhà trƣờng với
doanh nghiệp ............................................................................................ 64
3.4. Nhân tố ảnh hƣởng chất lƣợng đào tạo ........................................................................................... 66
3.4.1. Cơ chế chính sách của Nhà nƣớc ................................................... 66
3.4.2. Các yếu tố về điều kiện đảm bảo và quá trình đào tạo .................. 67
3.5. Đánh giá chung về chất lƣợng đào tạo nghề tại trƣờng CĐN Hòa Bình ................. 69
3.5.1. Mục tiêu và chƣơng trình đào tạo ........................................................................................ 69
3.5.2. Trình độ, kinh nghiệm và phƣơng pháp dạy của giáo viên ...................... 69
3.5.3. Công tác tổ chức quản lý đào tạo trong trƣờng ..................................................... 70
3.5.4. Công tác tuyển sinh, chất lƣợng của học viên ........................................................ 71
3.5.5. Cơ sở vật chất và nguồn tài chính cho đào tạo trong trƣờng .................. 72
3.5.6. Mối quan hệ giữa Nhà trƣờng với doanh nghiệp ................................................ 72
Kết luận Chƣơng 3 .......................................................................................... 73
Chƣơng 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO CHẤT
LƢỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
HOÀ BÌNH..................................................................................................... 74
4.1. Sự cần thiết và phƣơng hƣớng nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề
trong Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình ..................................................................................................... 74
4.1.1. Định hƣớng chung cho phát triển giáo dục dạy nghề ở Việt Nam.......... 74
4.1.2. Định hƣớng nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề tại Trƣờng
Cao đẳng nghề Hòa Bình trong thời gian tới ........................................... 75
4.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo .............................. 78
4.2.1. Đổi mới xây dựng mục tiêu, chƣơng trình đào tạo ........................ 78
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
vi
4.2.2. Nâng cao kinh nghiệm chuyên môn và phƣơng pháp giảng
dạy của giảng viên .................................................................................... 79
4.2.3. Hoàn thiện công tác tổ chức đào tạo. ............................................. 83
4.2.4. Đổi mới công tác tuyển sinh, nâng cao chất lƣợng học viên ......... 86
4.2.5. Tăng cƣờng đầu tƣ và nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật
chất và nguồn tài chính cho đào tạo trong Trƣờng Cao đẳng nghề
Hòa Bình ................................................................................................... 89
4.2.6. Xây dựng và nâng cao mối quan hệ giữa Nhà trƣờng và các
đơn vị, doanh nghiệp sử dụng lao động (ngƣời học sau khi tốt nghiệp)........ 92
4.3. Kiến nghị.......................................................................................................................................................................... 93
4.3.1. Kiến nghị đối với Nhà nƣớc và các cơ quan chức năng................. 93
4.3.2. Kiến nghị với Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình ........................... 94
Kết luận chƣơng 4 ........................................................................................... 95
KẾT LUẬN .................................................................................................... 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 99
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 101
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
vii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
TT CHỮ VIẾT TẮT Ý NGHĨA
1 CDIO Conceive - hình thành ý tƣởng
2 CĐN Cao đẳng nghề
3 CK-ĐL Cơ khí - Động lực
4 CNH Công nghiệp hóa
5 ĐH Đại học
6 DN Doanh nghiệp
7 GD-ĐT Giáo dục - đào tạo
8 HĐH Hiện đại hóa
9 HSSV Học sinh - sinh viên
10 KT-XH Kinh tế - Xã hội
11 LĐ-TB&XH Lao động - Thƣơng binh và Xã hội
12 TCHC Tổ chức - Hành chính
13 THCN Trung học chuyên nghiệp
14 VHVL Vừa học vừa làm
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
viii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1. Kế hoạch đào tạo năm 2013 - 2014 của trƣờng CĐN Hòa Bình ........ 41
Bảng 3.2. Cấu trúc kiến thức của chƣơng trình khung nghề kế toán
doanh nghiệp ............................................................................ 42
Bảng 3.3. Bảng kết quả đánh giá mục tiêu, chƣơng trình đào tạo ....................... 43
Bảng 3.4. Thống kê số lƣợng giáo viên giảng dạy .............................................. 45
Bảng 3.5. Trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên ....................................... 45
Bảng 3.6. Bảng thống kê về tuổi đời và thâm niên giảng dạy giáo viên ............. 46
Bảng 3.7. Kết quả đánh giá năng lực sƣ phạm và phƣơng pháp giảng dạy
của giáo viên........................................................................................ 47
Bảng 3.8. Kết quả đánh giá công tác quản lý hoạt động học tập học sinh,
sinh viên .............................................................................................. 52
Bảng 3.9. Bảng tổng hợp số lƣợng ngƣời học tuyển vào các năm học ............... 55
Bảng 3.10. Tổng hợp kết quả rèn luyện của học sinh các năm 2011-2014 ........... 56
Bảng 3.11. Tổng hợp kết quả rèn luyện của học sinh các năm 2011-2014 ........... 57
Bảng 3.12. Tình hình việc làm của ngƣời học sau khi tốt nghiệp năm 2014 ........ 58
Bảng 3.13. Kết quả điều tra đánh giá về hiệu quả của việc quản lý và sử
dụng các trang thiết bị trong trƣờng .................................................... 61
Bảng 3.14. Mức tự bảo đảm chi phí hoạt động nhà trƣờng ................................... 63
DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ
Hình 1.1. Các nhân tố ảnh hƣởng tới chất lƣợng đào tạo ...................................11
Sơ đồ 1.1. Quan niệm về chất lƣợng đào tạo .........................................................8
Sơ đồ 3.1. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý trƣờng cao đẳng nghề hòa bình ........36
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Trƣớc xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc tiếp thu các tiến
bộ về khoa học và công nghệ là rất quan trọng. Đứng trƣớc sự phát triển của nền kinh tế
tri thức, mối quan hệ giữa chất lƣợng nguồn lực và thị trƣờng lao động càng trở lên mạnh
mẽ. Việt Nam đang trong thời kỳ đầu của công nghiệp hóa (CNH), hiện đại hóa (HĐH)
nên nguồn nhân lực đóng vai trò là nhân tố quyết định. Thực tiễn những nƣớc đi trƣớc về
CNH, HĐH đã chỉ ra rằng: xã hội muốn đạt tới trình độ phát triển mới và cao hơn thì tất
yếu phải dựa trên sự phát triển tƣơng ứng về mặt giáo dục. Trong đó, giáo dục phổ thông
là nền tảng và giáo dục bậc cao là hết sức cần thiết, vì đó là sự kết hợp giáo dục phổ
thông với giáo dục nghề nghiệp, kết hợp văn hóa với tay nghề để hình thành năng lực
thực sự trong bản thân ngƣời lao động. Nó tạo nên đội ngũ lao động có tay nghề, có trình
độ chuyên môn, kỹ thuật cũng nhƣ những phẩm chất cần có để làm chủ tri thức, làm chủ
các phƣơng tiện kỹ thuật, công nghệ hiện đại. Chính vì vậy, việc nâng cao chất lƣợng của
dịch vụ giáo dục - đào tạo (GD-ĐT) đang trở thành vấn đề bức thiết trong giai đoạn hiện
nay. Trong chiến lƣợc phát triển nguồn nhân lực ấy, thì đào tạo nghề luôn đƣợc coi là
vấn đề then chốt nhằm tạo ra đội ngũ công nhân kỹ thuật có trình độ kiến thức chuyên
môn, có kỹ năng thái độ nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đáp
ứng sự biến đổi cơ cấu kinh tế, đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu lao động.
Hòa Bình là một tỉnh miền núi có tiềm năng kinh tế tiếp giáp với thủ đô Hà
Nội. Do vậy có nhu cầu rất lớn về lực lƣợng ngƣời lao động đƣợc đào tạo nghề. Nhất
là trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng. Hòa Bình hiện có một hệ thống đào tạo
nghề với 03 trƣờng cao đẳng nghề, 20 trung tâm dạy nghề, 01 trƣờng Cao đẳng
chuyên nghiệp, 01 trƣờng THCN ở các huyện, thành phố tham gia dạy nghề thuộc
các lĩnh vực. Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình là một trong những trƣờng đào tạo
nguồn nhân lực cung cấp cho thị trƣờng lao động nhiều công nhân có trình độ chuyên
môn kỹ thuật cao. Trong những năm qua, đƣợc sự quan tâm đầu tƣ của Bộ Lao động
Thƣơng binh và Xã hội, Tổng Cục dạy nghề và Ủy ban Nhân dân tỉnh Hòa Bình, các
cấp, ban, ngành trong tỉnh, Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình đã đạt đƣợc những
thành tựu đáng kể trong việc thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực về kinh tế và
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
2
kỹ thuật cho sự nghiệp phát triển kinh tế tỉnh Hòa Bình và các tỉnh, thành phố trong
cả nƣớc. Với sứ mệnh to lớn đó, việc nghiên cứu để không ngừng nâng cao chất
lƣợng dịch vụ GD-ĐT là nhiệm vụ luôn luôn phải đặt lên hàng đầu dù ở bất cứ giai
đoạn phát triển nào của nhà trƣờng, nhất là ở giai đoạn bắt đầu có sự cạnh tranh trong
lĩnh vực cung cấp dịch vụ giáo dục giữa các trƣờng đào tạo Nghề, cũng nhƣ yêu cầu
đòi hỏi của thị trƣờng lao động về chất lƣợng đầu ra nhƣ hiện nay.
Nhận thấy tầm quan trọng và cấp thiết của vấn đề nêu trên, trƣớc những yêu
cầu đổi mới về nâng cao chất lƣợng đào tạo của Nhà trƣờng, xuất phát từ phạm vi
công tác của bản thân hiện nay và sự hƣớng dẫn tận tình của TS. Nguyễn Ngọc
Hồng em đã chọn đề tài: “Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao
đẳng nghề Hòa Bình” làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý kinh tế nhằm
góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo tại trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
* Mục tiêu chung:
Luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng đào
tạo nghề tại Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình, nhằm cung cấp nguồn nhân lực chất
lƣợng cao đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế.
* Mục tiêu cụ thể
Hệ thống hóa - cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề tại
Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình.
Phân tích, đánh giá thực trạng đào tạo nghề tại Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình.
Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề tại Trƣờng
Cao đẳng nghề Hòa Bình trong thời gian tới.
3. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Công tác đào tạo nghề của Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Đề tài nghiên cứu về nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề tại
Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình.
- Về không gian: Đề tài đƣợc thực hiện nghiên cứu tại Trƣờng Cao đẳng
nghề Hoà Bình.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
3
- Về thời gian: Nghiên cứu đào tạo nghề tại Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình
giai đoạn 2010 - 2014.
4. Ý nghĩa khoa học của đề tài
- Ý nghĩa đối với khoa học: Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần bổ sung
và làm rõ thêm những vấn đề lý luận về nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề tại
Trƣờng Cao đẳng nghề Hoà Bình.
- Ý nghĩa đối với thực tiễn: Đề tài là công trình khoa học có ý nghĩa lý luận
và thực tiễn, là một kênh tham khảo giúp Trƣờng Cao đẳng nghề Hòa Bình đƣa ra
các biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề tại trƣờng, nhằm đáp ứng
đƣợc yêu cầu của xã hội cũng nhƣ đáp ứng đƣợc các đòi hỏi của quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
5. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm
có 4 chƣơng:
- Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lƣợng đào tạo tại các
trƣờng Cao đẳng nghề.
- Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu
- Chƣơng 3: Thực trạng chất lƣợng đào tạo Nghề tại Trƣờng Cao đẳng nghề
Hoà Bình
- Chƣơng 4: Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề tại Trƣờng
cao đẳng nghề Hoà Bình.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
4
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO
CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO TẠI CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
1.1. Cơ sở lý luận về đào tạo và nâng cao chất lƣợng đào tạo
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1.1. Khái niệm về đào tạo
Theo từ điển tiếng Việt thì đào tạo là quá trình tác động đến một con ngƣời
nhằm làm cho ngƣời đó lĩnh hội và nắm những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo... một cách
có hệ thống nhằm chuẩn bị cho ngƣời đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận
một sự phân công lao động nhất định góp phần của mình vào việc phát triển kinh tế
xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài ngƣời.
Đào tạo đề cập đến việc dạy các kỹ năng thực hành, nghề nghiệp hay kiến
thức liên quan đến một lĩnh vực cụ thể, để ngƣời học lĩnh hội và nắm vững những
tri thức, kĩ năng, nghề nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho ngƣời đó thích
nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhận đƣợc một công việc nhất định. Khái
niệm đào tạo thƣờng có nghĩa hẹp hơn khái niệm giáo dục, thƣờng đào tạo đề cập
đến giai đoạn sau, khi một ngƣời đã đạt đến một độ tuổi nhất định, có một trình độ
nhất định. Có nhiều dạng đào tạo: đào tạo cơ bản và đào tạo chuyên sâu, đào tạo
chuyên môn và đào tạo nghề, đào tạo lại, đào tạo từ xa, tự đào tạo...
Trong lĩnh vực quân sự, đào tạo thƣờng đề cập đến việc huấn luyện, dạy
những kỹ năng làm ngƣời học có năng lực thể chất để chiến đấu và tồn tại trong
chiến đấu, học đƣợc những kỹ năng sống cần thiết trong thời chiến. Quá trình này
bao gồm cả việc làm thế nào để sử dụng những loại vũ khí khác nhau, kỹ năng sống
ngoài trời, ở thực địa, làm thế nào để thoát khỏi sự bắt giữ của kẻ thù.
1.1.1.2. Khái niệm về chất lượng
Chất lƣợng không tự sinh ra, chất lƣợng không phải là một kết quả ngẫu nhiên,
nó là kết quả của sự tác động của hàng loạt yếu tố có liên quan chặt chẽ với nhau.
Muốn đạt đƣợc chất lƣợng mong muốn cần phải quản lý một cách đúng đắn các yếu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
5
tố này. Hoạt động quản lý trong lĩnh vực chất lƣợng đƣợc gọi là quản lý chất lƣợng.
Phải có hiểu biết và kinh nghiệm đúng đắn về quản lý chất lƣợng mới giải quyết tốt
bài toán chất lƣợng. Quản lý chất lƣợng đã đƣợc áp dụng trong mọi ngành công
nghiệp, không chỉ trong sản xuất mà trong mọi lĩnh vực, trong mọi loại hình công ty,
quy mô lớn đến quy mô nhỏ, cho dù có tham gia vào thị trƣờng quốc tế hay không.
Quản lý chất lƣợng đảm bảo cho công ty làm đúng những việc phải làm và những
việc quan trọng. Nếu các công ty muốn cạnh tranh trên thị trƣờng quốc tế, phải tìm
hiểu và áp dụng các khái niệm về quản lý chất lƣợng có hiệu quả. Quản lý chất lượng
là các hoạt động có phối hợp nhằm định hướng và kiểm soát một tổ chức về chất
lượng. Việc định hƣớng và kiểm soát về chất lƣợng thƣờng bao gồm lập chính sách,
mục tiêu, hoạch định, kiểm soát, đảm bảo và cải tiến chất lƣợng.
Chất lƣợng là một khái niệm quá quen thuộc với loài ngƣời ngay từ những
thời cổ đại, tuy nhiên chất lƣợng cũng là một khái niệm gây nhiều tranh cãi.Tùy
theo đối tƣợng sử dụng, từ "chất lƣợng" có ý nghĩa khác nhau. Ngƣời sản xuất coi
chất lƣợng là điều họ phải làm để đáp ứng các quy định và yêu cầu do khách hàng
đặt ra, để đƣợc khách hàng chấp nhận. Chất lƣợng đƣợc so sánh với chất lƣợng của
đối thủ cạnh tranh và đi kèm theo các chi phí, giá cả. Do con ngƣời và nền văn hóa
trên thế giới khác nhau, nên cách hiểu của họ về chất lƣợng và đảm bảo chất lƣợng
cũng khác nhau. Nói nhƣ vậy không phải chất lƣợng là một khái niệm quá trừu
tƣợng đến mức ngƣời ta không thể đi đến một cách diễn giải tƣơng đối thống nhất,
mặc dù sẽ còn luôn luôn thay đổi. Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa ISO, trong dự
thảo DIS 9000:2000, đã đƣa ra định nghĩa sau:“Chất lƣợng là khả năng của tập hợp
các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của
khách hàng và các bên có liên quan.”
Ở đây yêu cầu là các nhu cầu và mong đợi đƣợc công bố, ngụ ý hay bắt buộc theo
tập quán.Từ định nghĩa trên ta rút ra một số đặc điểm sau đây của khái niệm chất lƣợng:
- Chất lƣợng đƣợc đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu. Nếu một sản phầm vì lý do
nào đó mà không đƣợc nhu cầu chấp nhận thì phải bị coi là có chất lƣợng kém, cho
dù trình độ công nghệ để chế tạo ra sản phẩm đó có thể rất hiện đại. Đây là một kết
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
6
luận then chốt và là cơ sở để các nhà chất lƣợng định ra chính sách, chiến lƣợc kinh
doanh của mình.
- Do chất lƣợng đƣợc đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu, mà nhu cầu luôn luôn
biến động nên chất lƣợng cũng luôn luôn biến động theo thời gian, không gian, điều
kiện sử dụng.
- Khi đánh giá chất lƣợng của một đối tƣợng, ta phải xét và chỉ xét đến mọi
đặc tính của đối tƣợng có liên quan đến sự thỏa mãn những nhu cầu cụ thể. Các nhu
cầu này không chỉ từ phía khách hàng mà còn từ các bên có liên quan, ví dụ nhƣ các
yêu cầu mang tính pháp chế, nhu cầu của cộng đồng xã hội.
- Nhu cầu có thể đƣợc công bố rõ ràng dƣới dạng các qui định, tiêu chuẩn
nhƣng cũng có những nhu cầu không thể miêu tả rõ ràng, ngƣời sử dụng chỉ có thể
cảm nhận chúng, hoặc có khi chỉ phát hiện đƣợc trong chúng trong quá trình sử dụng.
- Chất lƣợng không phải chỉ là thuộc tính của sản phẩm, hàng hóa mà ta vẫn
hiểu hàng ngày. Chất lƣợng có thể áp dụng cho một hệ thống, một quá trình.
Khái niệm chất lƣợng trên đây đƣợc gọi là chất lƣợng theo nghĩa hẹp. Rõ ràng
khi nói đến chất lƣợng chúng ta không thể bỏ qua các yếu tố giá cả và dịch vụ sau khi
bán, vấn đề giao hàng đúng lúc, đúng thời hạn đó là những yếu tố mà khách hàng nào
cũng quan tâm sau khi thấy sản phẩm mà họ định mua thỏa mãn nhu cầu của họ.
1.1.1.3. Khái niệm về chất lượng đào tạo
Chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o luôn là vấ n đề quan tro ̣ng nhấ t của tấ t cả các nhà trƣờng .
Viê ̣c phấ n đấ u nâng cao chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o bây giờ cũng đƣơ ̣c xem nhƣ nhiê ̣m vu ̣
quan tro ̣ng nhấ t của tấ t cả các cơ sở đào ta ̣o nói chung và cơ sở có đào ta ̣o nghề nói
riêng. Trong giáo du ̣c đào ta ̣o nói chung và đào ta ̣o nghề nói riêng chấ t lƣơ ̣ng là mô ̣t
khái niệm khó định nghĩa , khó xác định , khó đo lƣờng . Dƣới đây là mô ̣t số quan
điể m khác nhau về chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o.
Chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o đƣơ ̣ c đánh giá qua mƣ́c đô ̣ đa ̣t đƣơ ̣c mu ̣c tiêu đào ta ̣o đã
đề ra đối với chƣơng trình đào tạo.
Chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o là kế t quả của quá trin
̀ h đào ta ̣o đƣơ ̣c phản ánh ở các đă ̣c
trƣng về phẩ m chấ t , giá trị nhân cách và giá trị s ức lao động hay năng lực hành
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
7
nghề của ngƣời tố t nghiê ̣p tƣơng ƣ́ng với mu ̣c tiêu , chƣơng trình đào ta ̣o theo các
ngành nghề cụ thể.
Chất lƣợng đào tạo đƣợc đánh giá bằng "Đầu vào". Theo quan điểm này, một
trƣờng tuyển đƣợc học viên giỏi, có đội ngũ cán bộ giảng dạy uy tín, có nguồn tài
chính cần thiết để trang bị các thiết bị tốt nhất cho các phòng thí nghiệm, giảng
đƣờng, xƣởng trƣờng, khu thực hành đƣợc xem là trƣờng có chất lƣợng cao.
Chất lƣợng đào tạo đƣợc đánh giá bằng "Đầu ra". Một quan điểm khác về
chất lƣợng đào tạo cho rằng "đầu ra" của đào tạo có tầm quan trọng hơn nhiều so
với "đầu vào" của quá trình đào tạo. Đầu ra chính là sản phẩm của đào tạo đƣợc thể
hiện bảng năng lực, chuyên môn nghề nghiệp và tay nghề của ngƣời học tốt nghiệp
hay khả năng cung cấp các hoạt động đào tạo của trƣờng đó.
Chất lƣợng đào tạo đƣợc đánh giá bằng "Giá trị gia tăng". Quan điểm này
cho rằng một trƣờng có tác động tích cực tới học viên khi nó tạo ra sự khác biệt
trong sự phát triển về trí tuệ và tay nghề của cá nhân ngƣời học. "Giá trị gia tăng"
đƣợc xác định bằng giá trị " đầu ra" trừ đi giá trị của "đầu vào", kết quả thu đƣợc là
"Giá trị gia tăng" mà trƣờng đã đem lại cho ngƣời học và đƣợc đánh giá là chất
lƣợng đào tạo. Nếu theo quan điểm này về chất lƣợng đào tạo, một loạt vấn đề
phƣơng pháp luận nan giải sẽ nảy sinh, khó có thể thiết kế một thƣớc đo thống nhất
để đánh giá chất lƣợng "đầu vào" và " đầu ra" để tìm đƣợc hiệu số của chúng và
đánh giá chính xác chất lƣợng của trƣờng đó.
Chất lượng đào tạo được đánh giá bằng các tiêu chí:
Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp hàng năm theo đánh giá xếp loại (giỏi, khá, kém).
Tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên ngành đào tạo đƣợc các công ty,
ngƣời tuyển dụng lao động nhận vào làm việc.
Cơ sở sử dụng lao động đánh giá chất lƣợng đào tạo của sinh viên.
Chất lượng đào tạo dựa trên các nội dung sau:
Cơ sở vật chất.
Chất lƣợng đầu vào.
Chƣơng trình đào tạo (đáp ứng nhu cầu thị trƣờng, nhu cầu ngƣời học)
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
8
Phƣơng pháp giảng dạy (thực hành; dạy và học; kiểm tra, đánh giá)
Nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên giảng dạy (số lƣợng, chất lƣợng, trình
độ; đƣợc cử đào tạo (bậc cao); thực tập nghề.
Nghiên cứu khoa học.
Gắn kết nhà trƣờng với doanh nghiệp.
Nâng cao chất lượng đào tạo nghề
Là sự cải tiến các tác động vào các khâu trong quá trình đào tạo nhằm thu
đƣợc hiệu quả giáo dục và đào tạo cao nhất. Nhƣ vậy nâng cao chất lƣợng đào tạo
nghề chính là sự cải tiến hệ thống tổ hợp các biện pháp để tăng hiệu quả, hiệu suất
của mọi khâu trong quá trình đào tạo nhằm đạt kết quả đào tạo cao nhất.
Sự cần thiết khách quan phải đánh giá chất lƣợng đào tạo nghề
Tuy đã có nhƣ̃ng cố gắng đáng ghi nhâ ̣n trên đà khôi phu ̣c la ̣i vai trò vi ̣trí
của mình nhằm cung cấp cho đất nƣớc những ngƣời lao động vừa có tri thức kỹ
thuâ ̣t vƣ̀a có kỹ năng lao đô ̣ng ở trình đô ̣ cao đẳng nghề , trung cấp nghề, sơ cấp
nghề - mô ̣t trong ba thành phầ n cơ bản của cơ cấ u trin
̀ h đô ̣ lao đô ̣ng trong mo ̣i quố c
gia đó là công nhân - kỹ thuật viên - đa ̣i ho ̣c nhƣng hiê ̣n nay giáo du ̣c n ghề Viê ̣t
Nam đang còn có những yế u kém , bấ t câ ̣p cầ n khắ c phu ̣c.
Theo tác giả Trần Khánh Đức sơ đồ quan niệm về chất lượng đào tạo được
thể hiện qua hình sau:
Kết quả đào tạo phù hợp nhu cầu sử dụng
=> Đạt chất lƣợng ngoài
Nhu cầu xã hội Kết quả đào tạo
Kết quả đào tạo khớp với
Mục tiêu đào tạo mục tiêu đào tạo
=> Đạt chất lƣợng trong
Sơ đồ 1.1. Quan niệm về chất lƣợng đào tạo
1.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
9
1.1.2.1. Nhóm các yếu tố bên ngoài
Nhóm các yếu tố bên ngoài ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo nghề bao gồm:
* Các yếu tố về cơ chế, chính sách của nhà nước
Cơ chế chính sách của Nhà nƣớc ảnh hƣởng rất lớn tới sự phát triển đào tạo
nghề cả về quy mô, cơ cấu và chất lƣợng đào tạo. Cơ chế, chính sách của Nhà nƣớc
tác động tới chất lƣợng đào tạo nghề thể hiện ở các khía cạnh sau:
- Khuyến khích hay kìm hãm cạnh tranh nâng cao chất lƣợng. Có tạo ra
môi trƣờng bình đẳng cho các cơ sở đào tạo cùng phát triển nâng cao chất
lƣợng hay không?
- Khuyến khích hoặc kìm hãm huy động các nguồn lực để cải tiến nâng cao
chất lƣợng.
- Khuyến khích hoặc hạn chế các cơ sở đào tạo mở rộng liên kết hợp tác quốc tế.
- Các chính sách về đầu tƣ, về tài chính với các cơ sở có đào tạo nghề.
- Có hay không các chuẩn mực về chất lƣợng đào tạo. Có hay không hệ
thống đánh giá, kiểm định chất lƣợng đào tạo, quy định về quản lý chất lƣợng đào
tạo và cơ quan chịu trách nhiệm giám sát việc kiểm định chất lƣợng đào tạo nghề.
- Các chính sách về lao động, việc làm và tiền lƣơng của lao động sau đào
tạo nghề. Chính sách đối với giáo viên và học sinh ở các bậc giáo dục nghề.
- Các quy định trách nhiệm và mối quan hệ giữa cơ sở đào tạo và ngƣời sử
dụng lao động, quan hệ giữa nhà trƣờng và các cơ sở sản xuất.
Tóm lại, cơ chế chính sách của Nhà nƣớc tác động đến tất cả các khâu từ đầu
vào, đến quá trình đào tạo và đầu ra của các trƣờng dạy nghề.
* Các yếu tố về môi trường
- Các yếu tố về môi trƣờng bao gồm:
Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tác động đến tất cả các mặt đời sống xã
hội của đất nƣớc, trong đó có các hoạt động đào tạo nghề. Toàn cầu hóa và hội nhập
đòi hỏi chất lƣợng đào tạo nghề của Việt Nam phải đƣợc nâng lên để sản phẩm tạo ra
đáp ứng yêu cầu của thị trƣờng, của khu vực và trên thế giới. Đồng thời cũng tạo ra cơ
hội cho giáo dục nghề nghiệp Việt Nam nhanh chóng tiếp cận trình độ tiên tiến.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
10
Phát triển khoa học, công nghệ yêu cầu ngƣời lao động phải nắm bắt kịp thời
và thƣờng xuyên học tập để làm chủ công nghệ mới, đòi hỏi các trƣờng phải đổi
mới trang thiết bị cho nghiên cứu và học tập.
Kinh tế xã hội phát triển làm cho nhận thức của xã hội và công chúng về giáo
dục nghề nghiệp đƣợc tăng lên, ngƣời học ngày càng khẳng định đƣợc vị thế, vai trò
của mình trong sự nghiệp CNH - HĐH đất nƣớc. Từ đó cơ hội thu hút đầu tƣ cho giáo
dục nghề nghiệp ngày càng tăng lên, các nhà trƣờng có điều kiện hoàn thiện cơ sở vật
chất để cải thiện chất lƣợng đào tạo. Thị trƣờng lao động phát triển và hoàn thiện tạo ra
môi trƣờng cạnh tranh lành mạnh cho các cơ sở đào tạo nâng cao chất lƣợng.
1.1.2.2. Nhóm các yếu tố bên trong
Đây là nhóm các yếu tố bên trong các cơ sở đào tạo có ảnh hƣởng trực tiếp
đến chất lƣợng đào tạo. Các yếu tố này do hệ thống quản lý chất lƣợng của các cơ
sở giáo dục chuyên nghiệp quyết định. Bao gồm các nhóm yếu tố sau:
* Nhóm các yếu tố về điều kiện đảm bảo
Trong môi trƣờng đào tạo, các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo dạy
nghề bao gồm:
- Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý (Manpower)
- Đầu vào, học sinh, sinh viên tham gia học các chƣơng trình đào tạo nghề
nghiệp (Material)
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị (Machino - equiment)
- Nguồn tài chính (Money)
- Gắn đào tạo với sử dụng và khuyến khích học sinh theo học giáo dục nghề
nghiệp (Marketing)
- Các nhân tố trên đƣợc gắn kết bởi nhân tố quản lý (Managerment-M)
m
m liệu - ĐHTN
Số hóa bởi Trung tâm Học m http://www.lrc-tnu.edu.vn/
M