Đề tài phân tích tài chính và các giải pháp nhằm tăng cường năng lực tài chính tại công ty công ty xây lắp và kinh doanh vật tư thiết bị

  • 93 trang
  • file .pdf
LỜI MỞ ĐẦU
Quản trị tài chính là một bộ phận quan trọng của quản trị doanh
nghiệp. Tất cả các hoạt động kinh doanh đều ảnh hưởng tới tình hình tài
chính của doanh nghiệp, ngược lại tình hình tài chính tốt hay xấu lại có tác
động thúc đẩy hoặc kìm hãm quá trình kinh doanh. Do đó, để phục vụ cho
công tác quản lý hoạt động kinh doanh có hiệu quả các nhà quản trị cần
phải thường xuyên tổ chức phân tích tình hình tài chính cho tương lai. Bởi
vì thông qua việc tính toán, phân tích tài chính cho ta biết những điểm
mạnh và điểm yếu về hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
cũng như những tiềm năng cần phát huy và những nhược điểm cần khắc
phục. Qua đó các nhà quản lý tài chính có thể xác định được nguyên nhân
gây ra và đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính cũng như
tình hình hoạt động kinh doanh của đơn vị mình trong thời gian tới.
Xuất phát từ đó, trong thời gian thực tập tại Công ty Xây Lắp và Kinh
Doanh Vật Tư Thiết Bị, em đã cố gắng tìm hiểu thực tiễn hoạt động sản
xuất kinh doanh của Công ty thông qua phân tích tình hình tài chính Công
ty trong vài năm gần đây nhằm mục đích tự nâng cao hiểu biết của mình về
vấn đề tài chính doanh nghiệp nói chung, phân tích tài chính nói riêng. Vì
vậy, em chọn đề tài “Phân tích tài chính và các giải pháp nhằm tăng
cường năng lực tài chính tại Công ty Công ty Xây Lắp và Kinh Doanh
Vật Tư Thiết Bị” làm chuyên đề thực tập tốt nghiệp.
Chuyên đề của em được chia làm 3 chương:
CHƯƠNG I - Cơ sở lý luận chung về phân tích tài chính – Phương
pháp phân tích tài chính – tình hình tài chính và Hiệu quả tài chính
qua phân tích tài chính.
CHƯƠNG II - Thực trạng tình hình tài chính và hoạt động sản xuất
kinh doanh tại Công ty Xây Lắp và Kinh Doanh Vật Tư Thiết Bị.
1
CHƯƠNG III – Một số kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa
năng lực tài chính của Công ty Xây Lắp và Kinh Doanh Vật Tư Thiết
Bị.
EM XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÔ GIÁO LÊ THỊ ANH
VÂN CÙNG TOÀN THỂ CÁC CÁN BỘ CÔNG NHÂN VIÊN CÔNG
TY XÂY LẮP VÀ KINH DOANH VẬT TƯ THIẾT BỊ ĐÃ GIÚP ĐỠ
EM THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP NÀY !.
2
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI
CHÍNH – PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH – TÌNH HÌNH
TÀI CHÍNH VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH QUA PHÂN TÍCH TÀI
CHÍNH.
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH.
1. Khái niệm, đối tượng phân tích tài chính.
1.1. Khái niệm.
Phân tích tài chính là một tập hợp các khái niệm, phương
pháp, công cụ theo một hệ thống nhất định cho phép thu thập và xử lý các
thông tin kế toán cũng như các thông tin khác trong quản lý doanh nghiệp
nhằm đưa ra những đánh giá chính xác, đúng đắn về tình hình tài chính,
khả năng và tiềm lực của doanh nghiệp, giúp nhà quản lý kiểm soát tình
hình kinh doanh của doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cũng
như dự đoán trước những rủi ro có thể xảy ra trong tương lai để đưa các
quyết định xử lý phù hợp tuỳ theo mục tiêu theo đuổi.
1.2. Đối tượng của phân tích tài chính.
Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần có
các hoạt động trao đổi điều kiện và kết quả sản xuất thông qua những công
cụ tài chính và vật chất. Chính vì vậy, bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải
tham gia vào các mối quan hệ tài chính đa dạng và phức tạp. Các quan hệ
tài chính đó có thể chia thành các nhóm chủ yếu sau:
Thứ nhất: Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với Nhà nước.
Quan hệ này biểu hiện trong quá trình phân phối lại tổng sản phẩm xã hội
và thu nhập quốc dân giữa ngân sách Nhà nước với các doanh nghiệp thông
qua các hình thức:
- Doanh nghiệp nộp các loại thuế vào ngân sách theo luật định.
3
- Nhà nước cấp vốn kinh doanh cho các doanh nghiệp (DNNN)
hoặc tham gia với tư cách người góp vốn (Trong các doanh nghiệp sở hữu
hỗn hợp).
Thứ hai: Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với thị trường tài
chính và các tổ chức tài chính. Thể hiện cụ thể trong việc huy động các
nguồn vốn dài hạn và ngắn hạn cho nhu cầu kinh doanh:
- Trên thị trường tiền tệ đề cập đến việc doanh nghiệp quan hệ với
các ngân hàng, vay các khoản ngắn hạn, trả lãi và gốc khi đến hạn.
- Trên thị trường tài chính, doanh nghiệp huy động các nguồn vốn
dài hạn bằng cách phát hành các loại chứng khoán (Cổ phiếu, trái phiếu)
cũng như việc trả các khoản lãi, hoặc doanh nghiệp gửi các khoản vốn nhàn
rỗi vào ngân hàng hay mua chứng khoán của các doanh nghiệp khác.
Thứ ba: Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các thị trường
khác huy động các yếu tố đầu vào (Thị trường hàng hoá, dịch vụ lao
động...) và các quan hệ để thực hiện tiêu thụ sản phẩm ở thị trường đầu ra
(Với các đại lý, các cơ quan xuất nhập khẩu, thương mại...)
Thứ tư: Quan hệ tài chính phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp. Đó
là các khía cạnh tài chính liên quan đến vấn đề phân phối thu nhập và chính
sách tài chính cuả doanh nghiệp như vấn đề cơ cấu tài chính, chính sách tái
đầu tư, chính sách lợi tức cổ phần, sử dụng ngân quỹ nội bộ doanh nghiệp.
Trong mối quan hệ quản lý hiện nay, hoạt động tài chính của các DNNN có
quan hệ chặt chẽ với hoạt động tài chính của cơ quan chủ quản là Tổng
Công Ty. Mối quan hệ đó được thể hiện trong các quy định về tài chính
như:
- Doanh nghiệp nhận và có trách nhiệm bảo toàn vốn của Nhà
nước do Tổng Công Ty giao.
4
- Doanh nghiệp có nghĩa vụ đóng góp một phần quỹ khấu hao cơ
bản và trích một phần lợi nhuận sau thuế vào quỹ tập trung của Tổng Công
Ty theo quy chế tài chính của Tổng Công Ty và với những điều kiện nhất
định.
- Doanh nghiệp cho Tổng Công Ty vay quỹ khấu hao cơ bản và
chịu sự điều hoà vốn trong Tổng Công Ty theo những điều kiện ghi trong
điều lệ của tổng Công ty.
Như vậy, đối tượng của phân tích tài chính, về thực chất là các mối
quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình hình thành, phát triển và biến đổi
vốn dưới các hình thức có liên quan trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp.
2. Mục đích, ý nghĩa của phân tích báo cáo tài chính.
Có nhiều đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh
nghiệp như: chủ doanh nghiệp, nhà tài trợ, nhà cung cấp, khách hàng...Mỗi
đối tượng quan tâm với các mục đích khác nhau nhưng thường liên quan
với nhau.
Đối với chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị doanh nghiệp, mối
quan tâm hàng đầu của họ là tìm kiếm lợi nhuận và khả năng trả nợ. Ngoài
ra, các nhà quản trị doanh nghiệp còn quan tâm đến mục tiêu khác như tạo
công ăn việc làm, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng doanh thu, giảm chi
phí... Tuy nhiên, doanh nghiệp chỉ có thể thực hiện các mục tiêu này nếu họ
kinh doanh có lãi và thanh toán được nợ. Một doanh nghiệp bị lỗ liên tục
rút cục sẽ bị cạn kiệt các nguồn lực và buộc phải đóng cửa, còn nếu doanh
nghiệp không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn trả cũng buộc
phải ngừng hoạt động.
Đối với các chủ ngân hàng và các nhà cho vay tín dụng, mối quan
tâm của họ hướng chủ yếu vào khă năng trả nợ của doanh nghiệp. Vì vậy
họ đặc biệt chú ý đến số lượng tiền và các tài sản khác có thể chuyển đổi
5
thành tiền nhanh, từ đó so sánh với số nợ ngắn hạn để biết được khả năng
thanh toán tức thời của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, họ cũng rất quan tâm
đến số lượng vốn chủ sở hữu vì đó là khoản bảo hiểm cho họ trong trường
hợp doanh nghiệp gặp rủi ro.
Đối các nhà đầu tư, họ quan tâm đến lợi nhuận bình quân vốn của
Công ty, vòng quay vốn, khả năng phát triển của doanh nghiệp...Từ đó ảnh
hưởng tới các quyết định tiếp tục đầu tư và Công ty trong tương lai.
Bên cạnh những nhóm người trên, các cơ quan tài chính, cơ quan
thuế, nhà cung cấp, người lao động...cũng rất quan tâm đến bức tranh tài
chính của doanh nghiệp với những mục tiêu cơ bản giống như các chủ ngân
hàng, chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Tất cả những cá nhân, tổ chức quan tâm nói trên đều có thể tìm thấy
và thoả mãn nhu cầu về thông tin của mình thông qua hệ thống chỉ tiêu do
phân tích báo cáo tài chính cung cấp.
3. Tổ chức công tác phân tích tài chính.
Quá trình tổ chức công tác phân tích tài chính được tiến hành tuỳ
theo loại hình tổ chức kinh doanh ở các doanh nghiệp nhằm mục đích cung
cấp, đáp ứng nhu cầu thông tin cho quá trình lập kế hoạch, công tác kiểm
tra và ra quyết định. Công tác tổ chức phân tích phải làm sao thoả mãn cao
nhất cho nhu cầu thông tin của từng loại hình quản trị khác nhau.
- Công tác phân tích tài chính có thể nằm ở một bộ phận riêng biệt
đặt dưới quyền kiểm soát trực tiếp của ban giám đốc và làm tham mưu cho
giám đốc. Theo hình thức này thì quá trình phân tích được thể hiện toàn bộ
nội dung của hoạt động kinh doanh. Kết quả phân tích sẽ cung cấp thông
tin thường xuyên cho lãnh đạo trong doanh nghiệp. Trên cơ sở này các
thông tin qua phân tích được truyền từ trên xuống dưới theo chức năng
quản lý và quá trình giám sát, kiểm tra, kiểm soát, điều chỉnh, chấn chỉnh
6
đối với từng bộ phận của doanh nghiệp theo cơ cấu từ ban giám đốc đến
các phòng ban.
- Công tác phân tích tài chính được thực hiện ở nhiều bộ phận riêng
biệt theo các chức năng của quản lý nhằm cung cấp thông tin và thoả mãn
thông tin cho các bộ phận của quản lý được phân quyền, cụ thể:
+ Đối với bộ phận được phân quyền kiểm soát và ra quyết định về
chi phí, bộ phận này sẽ tổ chức thực hiện thu nhập thông tin và tiến hành
phân tích tình hình biến động chi phí, giữa thực hiện so với định mức nhằm
phát hiện chênh lệch chi phí cả về hai mặt động lượng và giá để từ đó tìm
ra nguyên nhân và đề ra giải pháp.
+ Đối với bộ phận được phân quyền kiểm soát và ra quyết định về
doanh thu (Thường gọi là trung tâm kinh doanh), là bộ phận kinh doanh
riêng biệt theo địa điểm hoặc một số sản phẩm nhóm hàng riêng biệt, do đó
họ có quyền với bộ phạn cấp dưới là bộ phận chi phí. ứng với bộ phận này
thường là trưởng phòng kinh doanh, hoặc giám đốc kinh doanh tuỳ theo
doanh nghiệp. Bộ phận này sẽ tiến hành thu nhập thông tin, tiến hành phân
tích báo cáo thu nhập, đánh giá mối quan hệ chi phí – khối lượng – lợi
nhuận làm cơ sở để đánh giá hoàn vốn trong kinh doanh và phân tích báo
cáo nội bộ.
4. Các loại hình phân tích tài chính.
4.1. Căn cứ theo thời điểm kinh doanh.
Căn cứ theo thời điểm kinh doanh thì phân tích chia làm 3 hình thức:
- Phân tích trước khi kinh doanh.
- Phân tích trong kinh doanh.
- Phân tích sau khi kinh doanh.
a. Phân tích trước khi kinh doanh.
7
Phân tích trước khi kinh doanh còn gọi là phân tích tương lai, nhằm
dự báo, dự toán cho các mục tiêu trong tương lai.
b. Phân tích trong quá trình kinh doanh.
Phân tích trong quá trình kinh doanh còn gọi là phân tích hiện tại
(Hay tác nghiệp) là quá trình phân tích diễn ra cùng quá trình kinh doanh .
Hình thức này rất thích hợp cho chức năng kiểm tra thường xuyên nhằm
điều chỉnh, chấn chỉnh những sai lệch lớn giữa kết quả thực hiện với mục
tiêu đề ra.
c. Phân tích sau kinh doanh.
Là phân tích sau khi kết thúc quá trình kinh doanh (Hay phân tích
quá khứ). Quá trình này nhằm định kỳ đánh giá kết quả giữa thực hiện so
với kế hoạch hoặc định mức đề ra. Từ kết quả phân tích cho ta nhận rõ tình
hình thực hiện kế hoạch của các chỉ tiêu đề ra và làm căn cứ để xây dựng
kế hoạch tiếp theo.
4.2. Căn cứ theo thời điểm lập báo cáo.
Căn cứ theo thời điểm lập báo cáo, phân tích được chia làm phân tích
thường xuyên và phân tích định kỳ.
a. Phân tích thường xuyên.
Phân tích thường xuyên được đặt ra ngay trong quá trình kinh doanh.
Kết quả phân tích giúp phát hiện ngay ra sai lệch, giúp doanh nghiệp đưa ra
được các diều chỉnh kịp thời và thường xuyên trong quá trình hoạt động
kinh doanh. Tuy nhiên biện pháp này thường công phu và tốn kém.
b. Phân tích định kỳ.
Được đặt ra sau mỗi chu kỳ kinh doanh khi cáo báo cáo đã đựoc
thành lập. Phân tích định kỳ là phân tích sau quá trình kinh doanh, vì vậy
kết quả phân tích nhằm đánh giá tình hình thực hiện, kết quả hoạt động
8
kinh doanh của từng kỳ và là cơ sở cho xây dựng kế hoạch kinh doanh kỳ
sau.
4.3. Căn cứ theo nội dung phân tích.
a. Phân tích chỉ tiêu tổng hợp.
Phân tích theo chỉ tiêu tổng hợp là việc tổng kết tất cả các kết quả
phân tích để đưa ra một số chỉ tiêu tổng hợp nhằm đánh giá toàn bộ hoạt
động sản xuất kinh doanh trong mối quan hệ nhân quả giữa chúng cũng
như dưới tác động Của các yếu tố thuộc môi trường.
Ví dụ: - Phân tích các chỉ tiêu phản ánh kết quả khối lượng, chất lượng sản
xuất kinh doanh.
- Phân tích các chỉ tiêu phản ánh kết quả doanh thu và lợi nhuận.
b. Phân tích chuyên đề.
Còn được gọi là phân tích bộ phận, là việc tập trung vào một số nhân
tố của quá trình kinh doanh tác động, ảnh hưởng đến những chỉ tiêu tổng
hợp.
Ví dụ: - Các yếu tố về tình hình sử dụng lao động; các yếu tố về sử dụng
nguyên vật liệu.
II. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH.
1. Các bước trong quá trình tiến hành phân tích tài chính.
1.1. Thu nhập thông tin.
Phân tích hoạt động tài chính sử dụng mọi nguồn thông tin có khả
năng lý giải và thuyết minh thực trạng hoạt động tài chính, hoạt động sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ cho quá trình dự đoán, đánh
giá, lập kế hoạch. Nó bao gồm với những thông tin nội bộ đến những thông
tin bên ngoài, những thông tin kế toán và thông tin quản lý khác, những
9
thông tin về số lượng và giá trị... Trong đó các thông tin kế toán là quan
trọng nhất, được phản ánh tập trung trong các báo cáo tài chính doanh
nghiệp, đó là những nguồn thông tin đặc biệt quan trọng. Do vậy, phân tích
hoạt động tài chính trên thực tế là phân tích các báo cáo tài chính doanh
nghiệp.
1.2. Xử lý thông tin.
Giai đoạn tiếp theo của phân tích hoạt động tài chính là quá trình
xử lý thông tin đã thu thập. Trong giai đoạn này, người sử dụng thông tin ở
các góc độ nghiên cứu, ứng dụng khác nhau phục vụ mục tiêu phân tích đã
đặt ra. Xử lý thông tin là quá trình sắp xếp các thông tin theo những mục
tiêu nhất định nhằm tính toán, so sánh, giải thích, đánh giá, xác định
nguyên nhân của các kết quả đã đạt được nhằm phục vụ cho quá trình dự
đoán và quyết định.
1.3. Dự đoán và ra quyết định.
Thu thập và xử lý thông tin nhằm chuẩn bị những tiền đề và điều
kiện cần thiết để người sử dụng thông tin dự đoán nhu cầu và đưa ra các
quyết định hoạt động kinh doanh. Đối với chủ doanh nghiệp, phân tích hoạt
động tài chính nhằm đưa ra các quyết định liên quan tới mục tiêu hoạt động
của doanh nghiệp là tăng trưởng, phát triển, tối đa hoá lợi nhuận, tối đa hoá
doanh thu. Đối với cho vay và đầu tư vào doanh nghiệp thì đưa ra các quyết
định về tài trợ đầu tư, đối với cấp trên của doanh nghiệp thì đưa ra các
quyết định quản lý doanh nghiệp.
1.4. Các thông tin cơ sở để phân tích hoạt động tài chính.
Các thông tin cơ sở được dùng để phân tích hoạt động Tài chính
trong các doanh nghiệp nói chung là các báo cáo tài chính, bao gồm:
10
Bảng cân đối kế toán: Là một báo cáo tài chính, mô tả tình trạng
tài chính của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định nào đó. Nó được
thành lập từ 2 phần: Tài sản và nguồn vốn.
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Là một báo cáo tài chính
tổng hợp, phản ánh một cách tổng quát tình hình và kết quả kinh doanh
trong một niên độ kế toán, dưới hình thái tiền tệ. Nội dung của báo kết quả
hoạt động kinh doanh có thể thay đổi nhưng phải phản ánh được 4 nội dung
cơ bản là: doanh thu, giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý
doanh nghiệp, lãi, lỗ. Số liệu trong báo cáo này cung cấp những thông tin
tổng hợp nhất về phương thức kinh doanh của doanh nghiệp trong thời kỳ
và chỉ ra rằng, các hoạt động kinh doanh đó đem lại lợi nhuận hay lỗ vốn,
đồng thời nó còn phản ánh tình hình sử dụng các tiềm năng về vốn, lao
động, kỹ thuật và kinh nghiệm quản lý kinh doanh của doanh nghiệp.
2. Phương pháp phân tích tài chính.
Phương pháp phân tích tài chính bao gồm một hệ thống các công
cụ và biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối
quan hệ bên trong và bên ngoài, các luồng dịch chuyển và biến đổi tài
chính, các chỉ tiêu tài chính tổng hợp và chi tiết, nhằm đánh giá tình hình
tài chính doanh nghiệp.
Về lý thuyết có nhiều phương pháp phân tích tài chính doanh
nghiệp, nhưng trên thực tế người ta thường sử dụng các phương pháp sau.
2.1. Phương pháp so sánh.
- So sánh giữa số thực hiện kỳ này với số thực hiện kỳ trước để
thấy rõ xu hướng thay đổi về tài chính của doanh nghiệp, thấy được tình
hình tài chính được cải thiện hay xấu đi như thế nào để có biện pháp khắc
phục trong kỳ tới.
11
- So sánh giữa số thực hiện với số kế hoạch để thấy rõ mức độ
phấn đấu của doanh nghiệp.
- So sánh giữa số thực hiện kỳ này với mức trung bình của ngành
để thấy tình hình tài chính doanh nghiệp đang ở trong tình trạng tốt hay
xấu, được hay chưa được so với doanh nghiệp cùng ngành.
- So sánh theo chiều dọc để thấy được tỷ trọng của từng tổng số ở
mỗi bản báo cáo và qua đó chỉ ra ý nghĩa tương đối của các loại các mục,
tạo điều kiện thuận lợi cho việc so sánh.
- So sánh theo chiều ngang để thấy được sự biến động cả về số
tuyệt đối và số tương đối của một khoản mục nào đó qua các niên độ kế
toán liên tiếp.
Khi sử dụng phương pháp so sánh phải tuân thủ 2 điều kiện sau:
- Điều kiện một: Phải xác định rõ “gốc so sánh” và “kỳ phân tích”.
- Điều kiện hai: Các chỉ tiêu so sánh (Hoặc các trị số của chỉ tiêu so sánh)
phải đảm bảo tính chất có thể so sánh được với nhau. Muốn vậy, chúng
phải thống nhất với nhau về nội dung kinh tế, về phương pháp tính toán,
thời gian tính toán.
2.2. Phương pháp tỷ lệ.
Phương pháp này dựa trên các ý nghĩa chuẩn mực các tỷ lệ của đại
lượng tài chính trong các quan hệ tài chính. Về nguyên tắc, phương pháp
này yêu cầu phải xác định được các ngưỡng, các định mức để nhận xét,
đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp, trên cơ sở so sánh các tỷ lệ của
doanh nghiệp với giá trị các tỷ lệ tham chiếu.
Đây là phương pháp có tính hiện thực cao với các điều kiện được
áp dụng ngày càng được bổ sung và hoàn thiện hơn. Vì:
12
- Nguồn thông tin kế toán và tài chính được cải tiến và cung cấp
đầy đủ hơn là cơ sở để hình thành những tham chiếu tin cậy nhằm đánh giá
một tỷ lệ của một doanh nghiệp hay một nhóm doanh nghiệp.
- Việc áp dụng tin học cho phép tích luỹ dữ liệu và thúc đẩy nhanh
quá trình tính toán hàng loạt các tỷ lệ.
- Phương pháp này giúp các nhà phân tích khai thác có hiệu quả
những số liệu và phân tích một cách hệ thống hàng loạt tỷ lệ theo chuỗi
thời gian liên tục hoặc theo từng giai đoạn.
2.3. Phương pháp Dupont.
Dupont là tên của một nhà quản trị tài chính người Pháp tham gia kinh
doanh ở Mỹ.Dupont đã chỉ ra được mối quan hệ tương hỗ giữa các chỉ số
hoạt động trên phương diện chi phí và các chỉ số hiệu quả sử dụng vốn.Từ
việc phân tích:
Lợi nhuận ròng Lợi nhuận ròng Doanh thu
ROI= = x
Tổng số vốn Doanh thu Tổng số vốn
Dupont đã khái quát hoá và trình bày chỉ số ROI một cách rõ ràng, nó
giúp cho các nhà quản trị tài chính có một bức tranh tổng hợp để có thể đưa
ra các quyết định tài chính hữu hiệu.
III- TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH QUA PHÂN TÍCH
BÁO CÁO TÀI CHÍNH.
1. Tình hình tài chính qua phân tích báo cáo cáo tài chính.
1.1. Đánh giá khái quát tình hình tài chính qua phân tích báo cáo cáo tài
chính.
13
Công việc này sẽ cung cấp cho chúng ta những thông tin khái quát
về tình hình tài chính của doanh nghiệp trong kỳ là khả quan hay không
khả quan thông qua một số nội dung sau:
Để đánh giá chung trước khi đi đi vào đánh giá chi tiết, ta sử dụng
chỉ tiêu tỷ lệ lãi trên tổng sản phẩm:
L·i thuÇn Doanh thu L·i thuÇn
ROI = = *
Tµi s¶ n Tµi s¶ n doanh thu
ROI là phân tích của hệ thống quay vòng vốn với tỷ lệ lãi thuần
trên doanh thu, mặt khác ROI còn có 2 ý nghĩa: Cho phép liên kết 2 con số
cuối cùng của 2 báo cáo tài chính cơ bản (Lãi thuần của báo cáo kết quả
hoạt động kinh doanh và Tổng cộng tài sản); Kết hợp 3 yếu tố cơ bản cần
phải xem xét ngay từ đầu trước khi đi vào phân tích chi tiết.
Bên cạnh việc huy động và sử dụng vốn, khả năng tự bảo đảm về
mặt tài chính và mức độ độc lập về mặt tài chính cũng cho thấy một cách
khái quát về tình hình tài chính doanh nghiệp.
Nguồn vốn chủ sở hữu
Tỷ suất tài trợ =
Tổng số nguồn vốn
Chỉ tiêu này càng nâng cao chứng tỏ mức độc lập về mặt tài chính
của doanh nghiệp càng lớn vì hầu hết tài sản doanh nghiệp có dược đều là
của doanh nghiệp.
Tỷ suất thanh toán Tổng số tài sản lưu động
=
hiện hành Tổng số nợ ngắn hạn
Tỷ suất này cho thấy khả năng đáp ứng các khoản nợ ngắn hạn của
doanh nghiệp là cao hay thấp. Nếu tỷ lệ này xấp xỉ bằng 1 thì doanh nghiệp
có tình hình tài chính nằm tại trạng thái bình thường tương đương với việc
có đủ khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn
14
Tỷ suất thanh toán của Tổng số vốn bằng tiền
=
vốn lưu động Tổng số vốn tài sản lưu động
Chỉ tiêu này phản ánh khả năng chuyển đổi thành tiền của tài sản
lưu động, thực tế cho thấy, chỉ tiêu này lớn hơn 0,5 hoặc nhỏ hơn 0,1 đều
không tốt vì sẽ gây ra ứ đọng vốn hoặc thiếu vốn cho hoạt động thanh toán.
Tỷ suất thanh toán Tổng số vốn bằng tiền
=
tức thời Tổng số nợ ngắn hạn
Thực tế cho thấy, nếu tỷ suất này lớn hơn 0.5 thì tình hình thanh
toán tương đối khả quan, còn nếu nhỏ hơn 0.5 thì doanh nghiệp có thể gặp
khó khăn trong thanh toán công nợ. Do đó có thể xảy ra khả năng bán gấp
hàng hoá để trang trải cho các khoản công nợ. Tuy nhiên, nếu tỷ suất này
quá cao thì cũng không tốt vì khi này vốn bằng tiền quá nhiều phản ánh khả
năng quay vòng vốn chậm. Làm giảm hiệu quả sử dụng vốn.
Ngoài ra chúng ta cũng cần xem xét thêm chỉ tiêu sau:
Vốn hoạt động thuần = Tài sản lưu động – Nợ ngắn hạn.
Nếu chỉ tiêu này càng lớn thì khả năng thanh toán của doanh
nghiệp càng cao. Nhưng khi vốn hoạt động thuần quá cao thì lại làm giảm
hiệu quả hoạt động đầu tư và giảm thu nhập vì phần tài sản lưu động nằm
dư ra so với nhu cầu chắc chắn không làm tăng thêm thu nhập.
Tuy nhiên, do hoạt động của tài chính doanh nghiệp là một bộ
phận của hoạt động sản xuất kinh doanh và có mối quan hệ trực tiếp, hai
chiều với hoạt động sản xuất kinh doanh. Vì vậy, để quá trình đánh giá
được sâu sắc hơn, chúng ta cần phải đi nghiên cứu các báo cáo tài chính
tiếp theo.
15
1.2. Khái quát tình hình đảm bảo nguồn vốn cho hoạt động sản xuất
kinh doanh qua phân tích Bảng cân đối kế toán.
1.2.1 Tình hình nguồn vốn và sử dụng vốn.
Phân tích diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn là xem xét và đánh
giá sự thay đổi các chỉ tiêu cuối kỳ so với đầu kỳ trên BCĐKT về nguồn
vốn và cách thức sử dụng vốn của doanh nghiệp vào công việc cụ thể. Sự
thay đổi của các tài khoản trên BCĐKT từ kỳ trước tới kỳ này cho ta biết
nguồn vốn và sử dụng vốn.
Để tiến hành phân tích diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn,trước
tiên người ta trình bày BCĐKT dưới dạng bảng cân đối báo cáo (Trình bày
một phía) từ tài sản đến nguồn vốn, sau đó, so sánh số liệu cuối kỳ với đầu
kỳ trong từng chỉ tiêu của bảng cân đối để xác định tình hình tăng giảm vốn
trong doanh nghiệp theo nguyên tắc.
- Nếu tăng phần tài sản và giảm phần nguồn vốn thì được xếp vào
cột sử dụng vốn.
- Nếu giảm phần tài sản và tăng phần nguồn vốn thì được xếp vào
cột nguồn vốn.
- Nguồn vốn và sử dụng vốn phải cân đối với nhau.
Cuối cùng, tiến hành sắp xếp các chỉ tiêu về nguồn vốn và sử dụng
vốn theo những trình tự nhất định tuỳ theo mục tiêu phân tích và phản ánh
vào một bảng biểu theo mẫu sau:
Biểu 1. Các chỉ tiêu về nguồn vốn và sử dụng vốn
Chỉ tiêu Số tiền Tỷ trọng
1.Sử dụng vốn
.........
16
Cộng sử dụng vốn
2.Nguồn vốn
.........
Cộng nguồn vốn
Nội dung phân tích này cho ta biết trong một kỳ kinh doanh nguồn
vốn tăng, giảm bao nhiêu? Tình hình sử dụng vốn như thế nào ? Những chỉ
tiêu nào là chủ yếu ảnh hưởng tới sự tăng giảm nguồn vốn và sử dụng vốn
của doanh nghiệp? Tử đó có giải pháp khai thác các nguồn vốn và nâng cao
hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp.
1.2.2. Tình hình đảm bảo nguồn vốn.
Để tiến hành sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần có tài sản
bao gồm: TSCĐ và đầu tư dài hạn; TSLĐ và đầu tư ngắn hạn. Để hình
thành hai loại tài sản này, phải có các nguồn vốn tài trợ tương ứng, bao
gồm nguồn vốn dài hạn và nguồn vốn ngắn hạn.
Nguồn vốn ngắn hạn là nguồn vốn mà doanh nghiệp sử dụng trong
khoảng thời gian dưới 1 năm cho hoạt động sản xuất kinh doanh bao gồm
các khoản nợ ngắn hạn, nợ phải trả nhà cung cấp và nợ phải trả ngắn hạn
khác.
Nguồn vốn dài hạn là nguồn vốn doanh nghiệp sử dụng lâu dài cho
hoạt động kinh doanh bao gồm nguồn vốn chủ sở hữu, nguồn vốn vay nợ
trung, dài hạn...
Nguồn dài hạn trước hết được đầu tư để hình thành TSCĐ,phần dư
của nguồn vốn dài hạn và nguồn vốn ngắn hạn được đầu tư hình thành nên
TSLĐ.
Để đánh giá khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn đến hạn,
các nhà phân tích còn quan tâm đến chỉ tiêu vốn lưu động ròng hay vốn lưu
17
động thường xyuên của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này cũng là một yếu tố quan
trọng và cần thiết cho việc đánh giá điều kiện cân bằng tài chính của một
doanh nghiệp. Nó được xác định là phần chênh lệch giữa tổng tài sản lưu
động và tổng nợ ngắn hạn: Vốn lưu động ròng = TSLĐ - Nợ
ngắn hạn.
Khả năng đáp ứng nghĩa vụ thanh toán, mở rộng quy mô sản xuất
kinh doanh và khả năng nắm bắt thời cơ thuận lợi của doanh nghiệp phụ
thuộc phần lớn vào vốn lưu động nói chung và vốn lưu động ròng nói
riêng. Do vậy, sự phát triển còn được thể hiện ở sự tăng trưởng vốn lưu
động ròng.
Mức độ an toàn của tài sản ngắn hạn phụ thuộc vào mức độ của
vốn lưu động thường xuyên.Phân tích tình hình đảm bảo nguồn vốn cho
hoạt động kinh doanh,ta cần phải tính toán và so sánh giữa các nguồn vốn
với tài sản:
- Khi nguồn vốn dài hạn < TSCĐ hoặc
TSLĐ < Nguồn vốn ngắn hạn.
Có nghĩa là nguồn vốn thường xuyên < 0. Do đó nguồn vốn dài
hạn không đủ đầu tư cho TSCĐ, doanh nghiệp phải đầu tư vào TSCĐ một
phần nguồn vốn ngắn hạn, TSLĐ không đáp ứng đủ nhu cầu thanh toán nợ
ngắn hạn. Cán cân thanh toán của doanh nghiệp mất cân bằng, doanh
nghiệp phải dùng một phần TSCĐ để thanh toán nợ ngắn hạn đến hạn trả.
Trong trường hợp như vậy, giải pháp của doanh nghiệp là tăng
cường huy động vốn ngắn hạn hợp pháp hoặc giảm qui mô đầu tư dài hạn
hay thực hiện đồng thời cả hai giải pháp đó.
- Khi nguồn vốn dài hạn > TSCĐ hoặc TSLĐ > Nguồn vốn ngắn
hạn.
Tức là có vốn lưu động thường xuyên > 0.
18
Có nghĩa là nguồn vốn dài hạn dư thừa sau khi đầu tư vào TSCĐ,
phần thừa đó đầu tư vào TSLĐ. Đồng thời TSLĐ > nguồn vốn ngắn hạn,
do vậy khả năng thanh toán của doanh nghiệp tốt.
- Khi vốn lưu động thương xuyên = 0 có nghĩa là nguồn vốn dài
hạn tài trợ đủ cho TSCĐ và TSLĐ đủ để doanh nghiệp trả các khoản nợ
ngắn hạn. Tình hình tài chính như vậy là lành mạnh. Nhu cầu vốn lưu động
thường xuyên là lượng vốn ngắn hạn doanh nghiệp cần để tài trợ cho một
phần TSLĐ, đó là hàng tồn kho và các khoản phải thu (TSLĐ không phải
là tiền).
Nhu cầu vốn lưu động thường xuyên = Tồn kho và các khoản phải thu – Nợ ngắn hạn.
Thực tế có thể xảy ra các trường hợp sau:
+ Nhu cầu VLĐ thường xuyên > 0, tức tồn kho và các khoản phải
thu > nợ ngắn hạn. Tại đây các sử dụng ngắn hạn của doanh nghiệp lớn hơn
các nguồn vốn ngắn hạn mà doanh nghiệp có từ ở bên ngoài. Vì vậy doanh
nghiệp phải dùng nguồn vốn dài hạn để tài trợ vào phần chênh lệch.
+ Nhu cầu nợ thường xuyên < 0, có nghĩa là các nguồn vốn ngắn
hạn từ bên ngoài đã dư thừa để tài trợ các sử dụng ngắn hạn của doanh
nghiệp. Doanh nghiệp không cần nhận vốn ngắn hạn để tài trợ cho chu kỳ
kinh doanh.
1.3. Khái quát tình hình tài chính qua Báo cáo kết quả kinh doanh.
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là một bản báo cáo tài chính
tổng hợp phản ánh tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh theo từng loại
hoạt động của doanh nghiệp. Nội dung của báo cáo kết quả hoạt động kinh
doanh thay đổi theo từng thời kỳ tuỳ thuộc vào yêu cầu quản lý, nhưng khi
đánh giá khái quát tình hình tài chính thì phân tích Báo cáo cáo kết quả
hoạt động kinh doanh phải phản ánh được 4 nội dung cơ bản: Doanh thu;
19
Giá vốn hàng bán; chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp; Lãi, lỗ.
Và được phản ánh qua đẳng thức sau:
Lãi (Lỗ) = Doanh thu – Chi phí bán hàng – Chi phí hoạt động kinh doanh.
1.4. Hệ thống các nhóm chỉ tiêu đánh giá tình hình tài chính.
Trong phân tích tài chính, thường dùng các nhóm chỉ tiêu đánh giá sau:
- Nhóm chỉ tiêu về khả năng thanh toán.
- Nhóm chỉ tiêu về cơ cấu vốn.
- Nhóm chỉ tiêu về khả năng hoạt động.
- Nhóm chỉ tiêu về khả năng sinh lời.
1.4.1. Nhóm chỉ tiêu về khả năng thanh toán.
Ngày nay mục tiêu kinh doanh được các nhà kinh tế nhìn nhận lại một
cách trực tiếp hơn, đó là: trả được công nợ và có lợi nhuận. Vì vậy khả
năng thanh toán được coi là những chỉ tiêu tài chính được quan tâm hàng
đầu và được đặc trưng bằng các tỷ suất sau.
1.4.1.1. Hệ số thanh toán chung.
Hệ số này thể hiện mối quan hệ tương đối giữa tài sản lưu động hiện
hành và tổng nợ ngắn hạn hiện hành.
TSLĐ
Hệ số thanh toán chung =
Tổng nợ ngắn hạn
Tài sản lưu động thông thường bao gồm tiền, các chứng khoán dễ
chuyển nhượng, các khoản phải thu, hàng tồn kho và tài sản lưu động khác.
Còn nợ ngắn hạn gồm các khoản vay ngân hàng và các tổ chức tín dụng,
các khoản phải trả người cung cấp, các khoản phải trả khác. Hệ số thanh
toán chung đo lường khả năng của các tài sản lưu động có thể chuyển đổi
thành tiền để hoàn trả các khoản nợ ngắn hạn. Hệ số này phụ thuộc vào
20