Đánh giá môi trường chiến lược đối với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2006 – 2010

  • 178 trang
  • file .doc
Më ®Çu
MÆc dï trong nh÷ng n¨m qua LuËt BVMT n¨m 1993 ®· ®îc
thùc hiÖn nghiªm tóc vµ cã hiÖu qu¶ ®èi víi c¸c c«ng tr×nh cô
thÓ nhng m«i trêng vÉn ngµy cµng bÞ « nhiÔm h¬n, tµi nguyªn
thiªn nhiªn ngµy cµng bÞ suy tho¸i h¬n, mét trong nh÷ng nguyªn
nh©n chÝnh g©y nªn t×nh tr¹ng trªn lµ do ®¸nh gi¸ t¸c ®éng
m«i trêng ®èi víi c¸c dù ¸n c«ng tr×nh cô thÓ chØ cã kh¶ n¨ng
ng¨n ngõa vµ gi¶m thiÓu t¸c ®éng tiªu cùc cña tõng c«ng tr×nh
cô thÓ, cha xem xÐt ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng tæng hîp, tÝch
luü vµ t¬ng hç trong mèi liªn quan tæng thÓ cña tÊt c¶ c¸c dù ¸n
c«ng tr×nh, c¸c ch¬ng tr×nh vµ c¸c dù ¸n ho¹t ®éng cña c¸c dù
¸n chiÕn lîc, quy ho¹ch hay kÕ ho¹ch ph¸t triÓn. V× vËy ®· n¶y
sinh nhu cÇu cÇn cã thªm c«ng cô qu¶n lý m«i trêng, cã tÝnh
tæng hîp h¬n, ®ã lµ “§¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc”.
LuËt BVMT n¨m 2005 vµ NghÞ ®Þnh 175/CP cña chÝnh phñ ®·
quy ®Þnh c¸c “quy ho¹ch tæng thÓ ph¸t triÓn vïng, quy ho¹ch
ph¸t triÓn ngµnh, tØnh, thµnh phè thuéc Trung ¬ng, c¸c quy
ho¹ch ®« thÞ vµ khu d©n c” ph¶i thùc hiÖn ®¸nh gi¸ t¸c ®éng
m«i trêng chiÕn lîc.
§¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc nh»m môc ®Ých cung cÊp c¸c
th«ng tin vÒ c¸c hËu qu¶ m«i trêng cña c¸c quyÕt ®Þnh vÒ c¸c
chÝnh s¸ch, chiÕn lîc, quy ho¹ch vµ c¸c ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn
kinh tÕ, x· héi, còng nh lùa chän c¸c ph¬ng ¸n vµ gi¶i ph¸p cã
tÝnh chiÕn lîc nh»m gi¶m thiÓu t¸c ®éng g©y « nhiÔm m«i trêng
vµ suy tho¸i tµi nguyªn.
1
XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn, t¸c gi¶ chän ®Ò tµi b¶o vÖ
LuËn v¨n th¹c sü “§¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc ®èi víi Quy
ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi giai ®o¹n 2006 – 2010”.
* Môc tiªu cña luËn v¨n:
- XuÊt ph¸t tõ ph¬ng ph¸p luËn ®¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc
®Ó ®¸nh gi¸ c¸c t¸c ®éng m«i trêng cña Quy ho¹ch ph¸t
triÓn kinh tÕ – x· héi tØnh NghÖ An.
- Tõ ®ã t×m c¸c gi¶i ph¸p cã tÝnh chiÕn lîc ch¾c ch¾n ®Ó
lùa chän c¸c ph¬ng ¸n thay thÕ thÝch hîp ®Ó b¶o vÖ m«i
trêng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
* ý nghÜa cña ®Ò tµi
-VÒ mÆt khoa häc
§¸nh gi¸, ph¸t hiÖn nh÷ng t¸c ®éng, ¶nh hëng m«i trêng
cña quy ho¹ch ph¸t triÓn tæng thÓ kinh tÕ – x· héi tØnh NghÖ An
®Õn 2010, tÇm nh×n ®Õn 2020.
- VÒ mÆt thùc tiÔn
§¸nh gi¸ vµ ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p cã tÝnh chiÕn lîc cho quy
ho¹ch ph¸t triÓn tæng thÓ kinh tÕ – x· héi tØnh NghÖ An
®Õn 2010, tÇm nh×n 2020, nh»m ph¸t triÓn hµi hoµ gi÷a
kinh tÕ, x· héi vµ m«i trêng, thùc hiÖn môc tiªu ph¸t triÓn bÒn
v÷ng.
* CÊu tróc cña luËn v¨n
LuËn v¨n gåm 3 ch¬ng (cha bao gåm phÇn më ®Çu, kÕt luËn, kiÕn
nghÞ vµ phô lôc).
Ch¬ng 1: Tæng quan
2
Ch¬ng 2: §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu
Ch¬ng 3: Dù b¸o t¸c ®éng m«i trêng x¶y ra khi thùc hiÖn quy
ho¹ch
3
Ch¬ng 1
Tæng quan
1.1. Kh¸i niÖm chung vÒ ®¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc
trong c¸c dù ¸n quy ho¹ch
1.1.1. §Þnh nghÜa vÒ ®¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc
Kh¸i niÖm “§¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng chiÕn lîc” (§MC)
(thuËt ng÷ quèc tÕ: Strategic Environmental Assessment - SEA)
®îc sö dông réng r·i trªn thÕ giíi vµ ®îc quan niÖm lµ mét qu¸
tr×nh ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ mang tÝnh hÖ thèng c¸c t¸c ®éng
¶nh hëng tíi m«i trêng tõ c¸c chÝnh s¸ch, ch¬ng tr×nh vµ kÕ
ho¹ch. Qu¸ tr×nh ®¸nh gi¸ vµ ph©n tÝch nµy ®îc thùc hiÖn tríc
khi ra mét quyÕt ®Þnh vµ khi ®· cã nh÷ng ph¬ng ¸n thay thÕ
kh¸c. §MC còng cã thÓ më réng vµ ¸p dông xem xÐt trong c¸c
vÊn ®Ò liªn quan ®Õn kinh tÕ vµ x· héi.
Trªn thùc tÕ cã rÊt nhiÒu c¸ch hiÓu vÒ §MC. Kh¸i niÖm c¬
b¶n vµ ®Çu tiªn vÒ §MC ®îc hiÓu lµ sù më réng viÖc ®¸nh gi¸
t¸c ®éng m«i trêng (§TM) cña mét dù ¸n ë tÇm chiÕn lîc, tËp
trung vµo c¸c t¸c ®éng m«i trêng cña c¸c dù ¸n ®· ®îc tr×nh
duyÖt. §MC bao gåm c¶ c¸c yÕu tè x· héi, vµ c¶ yÕu tè kinh tÕ,
hay nãi mét c¸ch kh¸c §MC ®îc xem nh lµ mét c«ng cô chÝnh cho
ph¸t triÓn bÒn v÷ng (Clayton vµ Sadler, 2005).
HiÖn t¹i trªn thÕ giíi cã rÊt nhiÒu ®Þnh nghÜa vÒ §MC tuú
theo nh÷ng nhËn thøc kh¸c nhau vÒ viÖc môc ®Ých cña viÖc
®¸nh gi¸ m«i trêng. Díi ®©y nªu ra ba ®Þnh nghÜa phæ biÕn
vÒ ®¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc:
4
- §Þnh nghÜa 1: Sadler vµ Verheem (1996) ®Þnh nghÜa:
“§¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng chiÕn lîc lµ mét qu¸ tr×nh cã
tÝnh hÖ thèng ®Ó ®¸nh gi¸ nh÷ng hËu qu¶ m«i trêng cña
c¸c chÝnh s¸ch, ch¬ng tr×nh vµ kÕ ho¹ch ®îc ®Ò xuÊt
nh»m ®¶m b¶o nh÷ng ®¸nh gi¸ nµy ®îc ®a vµo ë giai
®o¹n sím nhÊt cña qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh ngang hµng víi
c¸c xem xÐt vÒ kinh tÕ vµ x· héi”
- §Þnh nghÜa 2: Therivel et al (1992) vµ Therivel Partidario
(1996) ®Þnh nghÜa: “§¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc lµ mét
qu¸ tr×nh chÝnh thøc mang tÝnh hÖ thèng vµ toµn diÖn ®Ó
®¸nh gi¸ c¸c t¸c ®éng m«i trêng cña c¸c chÝnh s¸ch, ch-
¬ng tr×nh vµ kÕ ho¹ch vµ c¸c ph¬ng ¸n thay thÕ cïng víi
viÖc chuÈn bÞ c¸c b¸o c¸o vÒ nh÷ng kÕt qña ®¸nh gi¸
(ph¸t hiÖn) vµ viÖc sö dông c¸c kÕt qña trong qóa tr×nh gia
quyÕt ®Þnh.
- §Þnh nghÜa 3: Theo Ng©n hµng ThÕ giíi: “§¸nh gi¸ t¸c
®éng m«i trêng chiÕn lîc lµ ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ ngîc l¹i
c¸c vÊn ®Ò m«i trêng vµ x· héi ¶nh hëng tõ c¸c quy ho¹ch
ph¸t triÓn, qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh vµ qóa tr×nh thùc
hiÖn ë møc chiÕn lîc” (Mercier, 1994).
Tãm l¹i cã thÓ kh¸i qu¸t “§¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng chiÕn
lîc” (§MC) lµ mét qu¸ tr×nh khoa häc mang tÝnh hÖ thèng ®¸nh
gi¸ c¸c hËu qña m«i trêng cña c¸c chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch vµ ch¬ng
tr×nh nh»m ®¶m b¶o lång ghÐp mét c¸ch ®Çy ®ñ c¸c xem xÐt
m«i trêng mét c¸ch sím nhÊt vµ ngang b»ng víi c¸c xem xÐt vÒ
kinh tÕ vµ x· héi vµo trong qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch,
ch¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch ®ã. ChÝnh v× vËy §MC ®îc sö dông nh lµ
5
mét c«ng cô gièng nh ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng (§TM) ë cÊp
®é chiÕn lîc vµ ®îc chÊp nhËn nh lµ mét biÖn ph¸p kh«ng thÓ
thiÕu trong viÖc cung cÊp c¸c th«ng tin m«i trêng lµm c¨n cø cho
nh÷ng quyÕt ®Þnh phª duyÖt c¸c dù ¸n ph¸t triÓn.
§¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc ®· ®îc ®Þnh nghÜa trong LuËt
B¶o vÖ m«i trêng (2005) lµ: §MC lµ viÖc ph©n tÝch, dù b¸o c¸c t¸c
®éng ®Õn m«i trêng cña dù ¸n ChiÕn lîc, Quy ho¹ch, KÕ ho¹ch
ph¸t triÓn tríc khi phª duyÖt nh»m ®¶m b¶o ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
§MC liªn quan ®Õn c¸c thuËt ng÷ chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch,
ch¬ng tr×nh vµ chóng ®îc ph©n biÖt nh sau:
- ChÝnh s¸ch lµ mét qu¸ tr×nh hµnh ®éng tæng qu¸t theo
mét ph¬ng híng tæng thÓ ®îc ®Ò xuÊt mµ ChÝnh phñ hay
cÊp chÝnh quyÒn sÏ theo ®uæi vµ híng dÉn qu¸ tr×nh ra
quyÕt ®Þnh ®ang diÔn ra.
- Ch¬ng tr×nh ®îc thiÕt lËp ®Ó thùc hiÖn mét môc tiªu cô
thÓ, bao gåm c¸c mèc thêi gian thùc hiÖn, hoµn thµnh, c¸c
chØ tiªu vµ ph¬ng ph¸p thùc hiÖn cô thÓ. Cã thÓ gåm mét
hay nhiÒu c¸c dù ¸n víi c¸c môc tiªu ®· x¸c ®Þnh.
- KÕ ho¹ch lµ mét chiÕn lîc hay mét thiÕt kÕ cã chñ ®Ých vµ
híng vÒ phÝa tríc thêng ®Ò ra c¸c thø tù u tiªn, c¸c gi¶i
ph¸p lùa chän vµ c¸c biÖn ph¸p, ®îc so¹n th¶o tØ mØ vµ
thùc hiÖn chñ tr¬ng.
- ë níc ngoµi §MC ®îc thùc hiÖn ®èi víi 3P (chÝnh s¸ch, kÕ
ho¹ch, ch¬ng tr×nh), ë níc ta quy tr×nh x©y dùng c¸c dù
¸n ph¸t triÓn nh sau: tõ ®êng lèi, ®Þnh híng ph¸t triÓn
chung sÏ tiÕn hµnh x©y dùng c¸c chiÕn lîc ph¸t triÓn, tõ
6
chiÕn lîc ph¸t triÓn tiÕn hµnh x©y dùng c¸c quy ho¹ch, kÕ
ho¹ch ph¸t triÓn. Nh vËy, ë ®©y tõ “chiÕn lîc” cña níc ta t-
¬ng ®¬ng víi “policy” vµ tõ “Quy ho¹ch, kÕ ho¹ch” t¬ng ®-
¬ng víi tõ “plan” theo tµi liÖu vÒ §MC cña níc ngoµi. Do ®ã
luËt b¶o vÖ m«i trêng ë níc ta quy ®Þnh §MC ®èi víi “ChiÕn
lîc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch” t¬ng øng víi quèc tÕ lµ §MC ®èi
víi “ChÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch vµ ch¬ng tr×nh”.
1.1.2. Lîi Ých vµ tån t¹i cña §MC
1. Lîi Ých
- §Ò cËp ®Õn nguyªn nh©n g©y ra t¸c ®éng m«i trêng
nhiÒu h¬n lµ ®Ò cËp ®Õn viÖc xö lý ®¬n thuÇn c¸c nh©n
tè lµm huû ho¹i m«i trêng
- §Èy m¹nh vµ n©ng cao hiÖu qu¶ cho §TM b»ng c¸ch: §Ò
cËp ®Õn hµng lo¹t c¸c ph¬ng ¸n, ®Õn c¸c ho¹t ®éng tÝch
luü th«ng qua viÖc x¸c ®Þnh c¸c giíi h¹n biÕn ®æi cã thÓ
chÊp nhËn ®îc ®èi víi mét vïng hoÆc mét lÜnh vùc cô thÓ.
T¹o thuËn lîi cho viÖc duy tr× vµ cñng cè møc chÊt lîng m«i
trêng ®· lùa chän ®¸p øng yªu cÇu cho viÖc x¸c ®Þnh
ph¹m vi tiÕn hµnh §TM.
- Cã sù tham gia cña c«ng chóng, cña c¸c tæ chøc phi ChÝnh
phñ vµ c¸c c¬ quan kh¸c ë giai ®o¹n rÊt sím. Sù liªn quan
nhiÒu phÝa nµy sÏ t¹o thuËn lîi ®Ó tham gia t¨ng sù chÊp
nhËn cña c«ng chóng ®èi víi chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch hoÆc ch-
¬ng tr×nh.
2. Tån t¹i
7
- C¸c quy ho¹ch, dù ¸n, ch¬ng tr×nh thêng ®îc phª duyÖt víi
nh÷ng quyÕt ®Þnh mang tÝnh chñ quan vµ kh«ng theo mét
khu«n mÉu râ rµng.
- VÊn ®Ò trong ranh giíi hÖ thèng gi÷a c¸c cÊp: nÕu cã cµng
nhiÒu c¸c quyÕt ®Þnh thùc hiÖn ë c¸c cÊp cao nhÊt, sÏ cã
cµng nhiÒu c¸ch khai triÓn, thùc hiÖn cho mét chÝnh s¸ch
hay ch¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch cô thÓ ë c¸c cÊp thÊp h¬n. §iÒu
nµy khiÕn cho viÖc theo dâi, ®¸nh gi¸ vµ ph©n tÝch trë nªn
khã kh¨n h¬n.
- Khi kh«ng cã ®Çy ®ñ th«ng tin vÒ ®iÒu kiÖn m«i trêng cña
c¸c dù ¸n hiÖn t¹i còng nh cña c¸c dù ¸n trong t¬ng lai, quy
m«, vÞ trÝ cña nh÷ng khu cã tiÒm n¨ng ph¸t triÓn trong t-
¬ng lai do vËy viÖc dù b¸o c¸c t¸c ®éng sÏ kÐm chÝnh x¸c.
- Cã rÊt nhiÒu nh÷ng ph¬ng ¸n thay thÕ ®îc ®a ra c©n
nh¾c trong nh÷ng bíc kh¸c nhau cña qu¸ tr×nh ra quyÕt
®Þnh. Mçi ph¬ng ¸n cã mét u, nhîc ®iÓm riªng, do vËy viÖc
c©n nh¾c chän lùa gi÷a c¸c ph¬ng ¸n rÊt khã vµ phøc t¹p.
- ThiÕu th«ng tin chia sÎ vÒ §MC ë cÊp ®é chiÕn lîc, còng nh
kinh nghiÖm thùc tÕ ®Æc biÖt lµ c¸c chÝnh s¸ch.
- TÝnh kh«ng ch¾c ch¾n vÒ sù tham gia cña céng ®ång
trong qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh.
- Nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh trÞ trong qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh.
1.1.3. C¸c nguyªn t¾c chÝnh cña ®¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn
lîc
1.1.3.1. Theo Sadler (1998) [7], Tonk vµ Verheem (1998) [7]
§MC cÇn tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c sau ®©y:
8
- §¹t ®îc môc ®Ých, ®ång thêi ph¶i x©y dùng ®Ó cã thÓ ¸p
dông ë cÊp chiÕn lîc, kÕ ho¹ch hoÆc ch¬ng tr×nh;
- §¶m b¶o trung thùc vµ hiÖu qu¶ cã thÓ ¸p dông vµo môc
tiªu vµ ®IÒu kiÖn ®Æt ra;
- TËp trung vµo viÖc cung cÊp c¸c th«ng tin cÇn thiÕt cho
viÖc ra quyÕt ®Þnh, híng tíi nh÷ng vÊn ®Ò mÊu chèt.
- Tu©n theo nh÷ng nguyªn t¾c cña PTBV (TÝnh ®Õn c¸c vÊn
®Ò m«i trêng, kinh tÕ, x· héi);
- §îc lång ghÐp víi c¸c tÝnh to¸n kinh tÕ, x· héi vµ trong qu¸
tr×nh lËp quy ho¹ch còng nh ®¸nh gi¸ kh¸c;
- Liªn hÖ víi §TM dù ¸n thÝch hîp theo s¬ ®å ph©n cÊp;
- C«ng khai;
- Cã tÝnh thùc tÕ, dÔ thùc thi, híng tíi viÖc gi¶I quyÕt c¸c vÊn
®Ò vµ tiÕt kiÖm
- Cã tÝnh kh¶ quan, ®ång thêi lµ mét qu¸ tr×nh tÝch luü vµ
kinh nghiÖm.
1.1.3.2. Theo C¬ quan ®¸nh gi¸ m«i trêng cña Canada.
C¸c nguyªn t¾c cña Canada ®îc nªu trong “Híng dÉn thùc hiÖn
ChØ thÞ cña ChÝnh phñ vÒ §MC” [8].
- Cã sù hoµ nhËp sím: ViÖc ph©n tÝch c¸c vÊn ®Ò MT ph¶I
®îc hoµ nhËp ®Çy ®ñ víi qu¸ tr×nh x©y dùng mét chÝnh
s¸ch, kÕ ho¹ch hoÆc ch¬ng tr×nh vµ viÖc xem xÕt c¸c ¶nh
hëng vÒ MT ph¶I ®îc b¾t ®Çu sím tõ giai ®o¹n cã ý tëng
lËp quy ho¹ch, kÕ ho¹ch;
9
- Cã sù kiÓm tra c¸c ph¬ng ¸n kh¸c nhau: ViÖc ®¸nh gi¸ vµ
so s¸nh c¸c ¶nh hëng vÒ MT cña c¸c ph¬ng ¸n kh¸c nhau
trong qu¸ tr×nh x©y dùng mét chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch hoÆc
ch¬ng tr×nh lµ mét trong nh÷ng khÝa c¹nh quan träng nhÊt
hoÆc bÊt kú qu¸ tr×nh §MC nµo;
- Cã tÝnh linh ho¹t: Híng dÉn thùc hiÖn §MC lµ vv¨n b¶n cã
tÝnh t vÊn vµ kh«ng b¾t buéc. C¸c c¬ quan, c¸c ngµnh ®îc
tù do x¸c ®Þnh c¸ch tiÕn hµnh §MC;
- Cã sù tù ®¸nh gi¸: Mçi c¬ quan vÒ ngµnh cã tr¸ch nhiÖm
¸p dông §MC ®èi víi c¸c ®Ò xuÊt vÒ chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch,
ch¬ng tr×nh cña m×nh. X¸c ®Þnh c¸ch thøc ®¸nh gi¸, tiÕn
hµnh ®¸nh gi¸ vµ b¸o c¸o kÕt qu¶;
- Cã møc ®é ph©n tÝch phï hîp: Ph¹m vi vµ quy m« ph©n
tÝch ph¶I t¬ng xøng víi møc ®é ¶nh hëng ®· ®îc dù b¸o tr-
íc;
- Cã tÝnh tr¸ch nhiÖm: §MC ph¶I lµ mét phÇn cña qu¸ tr×nh
ra quyÕt ®Þnh cã tr¸ch nhiÖm trong ChÝnh phñ liªn bang;
- Sö dông c¸c c¬ chÕ hiÖn cã: C¸c c¬ quan, c¸c ngµnh ph¶I
sö dông nh÷ng c¬ chÕ hiÖn cã khi tiÕn hµnh ph©n tÝch
c¸c n¶h hëng vÒ MT, huy ®éng céng ®ån tham gia khi cÇn
thiÕt, ®¸ng gi¸ viÖc thùc hiÖn vµ b¸o c¸o kÕt qu¶.
1.1.3.3. Theo HiÖp héi Quèc tÕ vÒ §¸nh gi¸ t¸c ®éng (IAIA).
Mét qu¸ tr×nh §MC cã chÊt lîng t«t ph¶I ®¶m b¶o c¸c nguyªn
t¾c sau[8]:
- Ph¶I ®îc hoµ nhËp (VD: ®Æt vÊn ®Ò vµ gi¶i quyÕt ®îc mèi
quan hÖ qua l¹i cña c¸c khÝa c¹nh vÒ tù nhiªn, kinh tÕ vµ x·
héi);
10
- Ph¶I ®îc ®Þnh híng theo tÝnh bÒn v÷ng (VD: t¹o thuËn lîi
cho viÖc x¸c ®Þnh c¸c lùa chän vÒ ph¸t triÓn sao cho ®îc
bÕn v÷ng h¬n);
- Cã träng t©m, träng ®IÓm (VD: lµ ®èi tîng cã thÓ kiÓm tra
®éc lËp vµ ph¶I chØ ra r»ng lµm thÕ nµo ®Ó c¸c vÊn ®Ò
vÒ tÝnh bÒn v÷ng ®îc tÝnh ®Õn trong qu¸ tr×nh ra quyÕt
®Þnh);
- Cã sù tham gia (VD: cung cÊp th«ng tin vµ l«I kÐo sù tham
gia cña c¸c c¬ quan ChÝnh phñ vµ c«ng chóng cã sù quan
t©m hoÆc bÞ ¶nh hëng trong suèt qu¸ tr×nh ra quyÕt
®Þnh);
- Cã sù lÆp ®i lÆp l¹i (VD: b¶o ®¶m r»ng c¸c kÕt qu¶ ®¸nh
gi¸ cã ®îc mét c¸ch sím nhÊt ®Ó cã t¸c ®éng ®Õn qu¸
tr×nh ra quyÕt ®Þnh vµ lËp kÕ ho¹ch).
1.1.4. Kh¸c biÖt gi÷a ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng (§TM) vµ
®¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc (§MC)
§¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng (§TM) vµ ®¸nh gi¸ m«i trêng
chiÕn lîc (§MC) vÒ b¶n chÊt ®Òu dùa trªn nguyªn t¾c rÊt c¬ b¶n
®ã lµ dù b¸o nh÷ng t¸c ®éng tiÒm tµng cña mét ho¹t ®éng ph¸t
triÓn cã thÓ g©y ra cho m«i trêng tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi ®Ó tõ
®ã ®a ra c¸c gi¶i ph¸p nh»m ng¨n ngõa, gi¶m thiÓu vµ xö lý c¸c
t¸c ®éng nµy tíi møc thÊp nhÊt cã thÓ. Quy tr×nh thùc hiÖn §TM
vµ §MC ®Òu ®îc thùc hiÖn qua c¸c bíc sµng läc, x¸c ®Þnh ph¹m
vi, ®¸nh gi¸ t¸c ®éng, x¸c ®Þnh c¸c biÖn ph¸p gi¶m thiÓu, bíc
sµng läc, x¸c ®Þnh ph¹m vi, thÈm ®Þnh, ra quyÕt ®Þnh vµ cuèi
cïng lµ quan tr¾c vµ gi¸m s¸t.
11
MÆc dï cã nh÷ng ®iÓm t¬ng ®ång nªu trªn song gi÷a §TM
vµ §MC còng cã nhiÒu sù kh¸c biÖt rÊt c¬ b¶n. Tríc hÕt lµ vÒ ®èi
tîng nghiªn cøu, môc tiªu, môc ®Ých cÇn ®¹t ®îc vµ sau ®ã lµ sù
kh¸c biÖt vÒ néi dung b¸o c¸o. Tuy vËy cÇn nhÊn m¹nh r»ng sù
kh¸c biÖt nµy kh«ng ph¶i lµ sù phñ ®Þnh lÉn nhau, mµ chóng l¹i
lµ nh÷ng mÆt bæ sung, hç trî cho nhau vµ §MC ®èi víi c¸c chÝnh
s¸ch, ch¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch ë cÊp ®é vÜ m«, vµ §TM ë cÊp ®é
c¸c dù ¸n thùc hiÖn cô thÓ1.
Sù kh¸c biÖt ®Çu tiªn gi÷a §TM vµ §MC lµ lo¹i h×nh ra
quyÕt ®Þnh mµ c¶ hai ph¬ng ph¸p nµy liªn quan. §TM liªn quan
®Õn c¸c quyÕt ®Þnh ë cÊp dù ¸n vµ thêng lµ c¸c quyÕt ®Þnh tr-
íc khi b¾t ®Çu thùc hiÖn dù ¸n (thi c«ng). C¸c quyÕt ®Þnh nµy
thêng lµ c¸c quyÕt ®Þnh chi tiÕt chñ yÕu vÒ mÆt vÞ trÝ vµ thiÕt
kÕ mét dù ¸n vµ vÒ c¸c biÖn ph¸p gi¶m thiÓu h¬n lµ ng¨n ngõa
c¸c t¸c ®éng m«i trêng. C¸c gi¶i ph¸p thay thÕ kh¶ thi ë giai
®o¹n dù ¸n thêng giíi h¹n ®èi víi c¸c biÕn sè nhá (vÝ dô v¹ch
chØnh c¸c tuyÕn ®êng, lùa chän c¸c tuyÕn tr¸nh c¸c ®iÓm nh¹y
c¶m m«i trêng …) trªn c¬ së híng tuyÕn ®êng vµ quy m« cña nã
®· ®îc x¸c ®Þnh. Trong khi ®ã §MC l¹i liªn quan ®Õn c¸c quyÕt
®Þnh mang tÝnh chiÕn lîc, ë cÊp ®é vÜ m«. Môc ®Ých cña §MC
lµ c©n nh¾c kü h¬n c¸c vÊn ®Ò vÒ m«i trêng (c¸c c¶n trë vµ
thuËn lîi) vµ lµm cho quy tr×nh quyÕt ®Þnh minh b¹ch h¬n nhê
c¸c biÖn ph¸p t vÊn vµ tham vÊn céng céng. Nh vËy ë cÊp ®é
nµy c¸c tuyÕn kh¸c nhau vµ c¸c ph¬ng thøc giao th«ng kh¸c
nhau còng nh qu¶n lý nhu cÇu lµ c¸c gi¶i ph¸p cã tÝnh thay thÕ
kh¶ thi.
1
12
Nh÷ng tÝnh chÊt, néi dung kh¸c biÖt c¬ b¶n nhÊt gi÷a §TM
mét dù ¸n vµ §MC ®èi víi chÝnh s¸ch, ch¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch ®îc
thÓ hiÖn ë b¶ng so s¸nh díi ®©y:
B¶ng 1.1: Nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau gi÷a §¸nh gi¸ t¸c ®éng
m«i trêng - §TM vµ §¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc – §MC
13
TT §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr- §¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc
êng (§MC)
(§TM)
§èi tîng:
1 §èi tîng cña §TM lµ mét dù ¸n §èi tîng nghiªn cøu cña §MC lµ c¸c chiÕn l-
ph¸t triÓn cô thÓ, nh lµ c¸c îc, quy ho¹ch/kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh ph¸t
dù ¸n ®Çu t c«ng tr×nh h¹ triÓn kinh tÕ - x· héi, vïng, ®Þa ph¬ng,
tÇng cÇu ®êng, c¶ng … víi ®« thÞ, nghµnh, cã tÝnh tæng hîp, tÝch
c¸c t¸c ®éng m«i trêng cã luü trªn mét ph¹m vi réng lín.
tÝnh ®Æc thï, cã tÝnh ®Þa
ph¬ng vµ cã thÓ gi¶m thiÓu
b»ng c¸c gi¶i ph¸p kü thuËt
Môc tiªu:
2 NhËn d¹ng, dù b¸o, ph©n NhËn d¹ng, dù b¸o vµ ®¸nh gi¸ tæng hîp
tÝch vµ ®¸nh gi¸ c¸c t¸c vÒ c¸c hËu qu¶ m«i trêng cña viÖc thùc
®éng m«i trêng cña dù ¸n, tõ hiÖn c¸c chiÕn lîc, quy ho¹ch/kÕ ho¹ch,
®ã ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p ch¬ng tr×nh, nh»m ®¶m b¶o, lång ghÐp
(®Æc biÖt lµ c¸c biÖn ph¸p mét c¸ch ®Çy ®ñ c¸c xem xÐt vÒ vÊn ®Ò
kü thuËt cô thÓ) nh»m ph¸t m«i trêng sím nhÊt vµ ngang b»ng víi c¸c
huy c¸c t¸c ®éng tÝch cùc vµ xem xÐt vÒ môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ -
gi¶m thiÓu c¸c t¸c ®éng tiªu x· héi trong qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh c¸c
cùc b¶o ®¶m ®¹t tiªu chuÈn chiÕn lîc, ch¬ng tr×nh, quy ho¹ch/kÕ
m«i trêng cña mét dù ¸n ph¸t ho¹ch ph¸t triÓn theo ®Þnh híng ph¸t
triÓn kinh tÕ - x· héi cô thÓ. triÓn bÒn v÷ng.
Quy tr×nh thùc hiÖn:
3 §TM lµ mét qu¸ tr×nh xem §MC ®îc tiÕn hµnh song song víi qóa tr×nh
xÐt, ®¸nh gi¸ vÒ mÆt m«i x©y dùng, ho¹ch ®Þnh c¸c chiÕn lîc, quy
trêng ®èi víi mét dù ¸n ph¸t ho¹ch/kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh, lång ghÐp
14
TT §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr- §¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc
êng (§MC)
(§TM)
triÓn ®· ®îc ®Ò xuÊt cô thÓ, mét c¸ch h÷u c¬ viÖc xem xÐt c©n nh¾c
®· ®îc x¸c ®Þnh. Tøc lµ tiÕn m«i trêng vµo suèt qóa tr×nh vµ ë bÊt kú
hµnh §TM sau khi h×nh hµi thêi ®iÓm nµo cña qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh
cña mét dù ¸n ph¸t triÓn ®· chiÕn lîc, quy ho¹ch/kÕ ho¹ch, ch¬ng
®îc x¸c ®Þnh. Sù b¾t ®Çu tr×nh nh»m môc ®Ých ®iÒu chØnh, söa
vµ kÕt thóc cña §TM râ rµng. ch÷a néi dung cña c¸c chiÕn lîc, quy
ho¹ch/kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh ®ã theo
®Þnh híng ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
TÝnh chÊt:
4 §TM cã tÝnh chi tiÕt cô thÓ §MC cã tÝnh tæng hîp h¬n.
h¬n. §MC cã tÝnh chñ ®éng cao thÓ hiÖn ë
§TM mang tÝnh øng phã ®èi viÖc:
víi c¸c t¸c ®éng m«i trêng - Rµ so¸t c¸c ph¬ng ¸n thay thÕ ®Ó lùa
tiªu cùc cña dù ¸n, bëi v× chän ph¬ng ¸n tèi u nhÊt.
§TM ®îc tiÕn hµnh ®¸nh gi¸
- Ph©n tÝch, håi cè qu¸ khø vµ dù ®o¸n t-
c¸c t¸c ®éng vµ ®Ò xuÊt c¸c
¬ng lai ®Ó x©y dùng mét lo¹t cac kÞch
gi¶i ph¸p ®¸p øng b¶o vÖ
b¶n dùa trªn mét tÇm nh×n toµn diÖn, dù
m«i trêng ®èi víi ph¬ng ¸n
®o¸n hËu qu¶ m«i trêng cã thÓ x¶y ra,
ph¸t triÓn ®· ®îc lùa chän.
®Ó thay ®æi ph¬ng ¸n ho¹ch ®Þnh.
Ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸:
5 C¸c ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ th- §MC nghiªn cøu tÊt c¶ c¸c t¸c ®éng m«i
êng ¸p dông trong §TM lµ: ma trêng trùc tiÕp, gi¸n tiÕp, ®Æc biÖt lµ t¸c
trËn, liÖt kª, b¶ng kiÓm tra, ®éng tÝch luü vµ t¸c ®éng t¬ng hç cña
dù b¸o m«i trêng b»ng m« chiÕn lîc, quy ho¹ch/kÕ ho¹ch, ch¬ng
h×nh to¸n häc … tr×nh ph¸t triÓn, bëi v× ®èi tîng ®¸nh gi¸
15
TT §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr- §¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc
êng (§MC)
(§TM)
Thêng tËp trung ®Õn t¸c cña §MC cã quy m« lín, ®a d¹ng, bao gåm
®éng m«i trêng trùc tiÕp cña rÊt nhiÒu dù ¸n cô thÓ. Ph¬ng ph¸p ®¸nh
dù ¸n, Ýt quan t©m ®Õn c¸c gi¸ thêng ®îc dïng lµ: ph¬ng ph¸p chuyªn
t¸c ®éng m«i trêng gi¸n tiÕp, gia, ma trËn, liÖt kª, m¹ng vµ s¬ ®å hÖ
tÝch luü vµ t¬ng hç. thèng, ph©n tÝch xu híng, chång ghÐp b¶n
®å, ph¬ng ph¸p GIS.
ChØ thÞ ®¸nh gi¸, so
s¸nh: §MC thêng ®¸nh gi¸ hËu qña m«i trêng ë
6
§TM th¬ng x¸c ®Þnh ®îc c¸c møc ®é kh¸i qu¸t, ë møc ®é ®Þnh tÝnh
t¸c ®éng m«i trêng cã møc vµ phi kü thuËt. §MC thêng lÊy sù bÒn
®é chi tiÕt vÒ mÆt kü thuËt v÷ng vÒ mÆt m«i trêng ®Ó lµm chØ thÞ
vµ cã møc ®é ®Þnh lîng cao, ®¸nh gi¸ vµ so s¸nh.
®îc ®¸nh gi¸ so s¸nh víi c¸c
trÞ sè, giíi h¹n chØ thÞ m«i tr-
êng cho phÐp theo tiªu chuÈn
chÊt lîng m«i trêng vµ tiªu
chuÈn th¶i chÊt th¶i (TCVN).
S¶n phÈm chñ yÕu:
7 §a ra c¸c biÖn ph¸p gi¶m §a ra c¸c ®Þnh híng cã tÝnh ®Þnh híng
thiÓu « nhiÔm m«i trêng, ph¸t triÓn, ®iÒu chØnh ho¹ch ®Þnh chiÕn
c«ng nghÖ gi¶m thiÓu « lîc, quy ho¹ch/kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh vµ
nhiÔm nguån th¶i, xö lý « lång ghÐp c¸c môc tiªu m«i trêng vµo qu¸
nhiÔm, qu¶n lý vµ quan tr¾c tr×nh ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc, quy ho¹ch/kÕ
m«i trêng … trong giai ®o¹n ho¹ch, ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x·
chuÈn bÞ x©y dùng, thi c«ng héi , ®Ò xuÊt chiÕn lîc vµ quy ho¹ch b¶o
x©y dùng còng nh trong giai vÖ mt ®Ó ®¶m b¶o ph¸t triÓn bÒn v÷ng
16
TT §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr- §¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn lîc
êng (§MC)
(§TM)
®o¹n vËn hµnh dù ¸n ®Ó dù vÒ mÆt m«i trêng.
¸n ®¹t tiªu chuÈn m«i trêng.
Nguån: Ph¹m Ngäc §¨ng vµ céng sù “§¸nh gi¸ m«i trêng chiÕn l-
îc, ph¬ng ph¸p luËn vµ thö nghiÖm ë ViÖt Nam”
1.2. C¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ- x· héi, m«i trêng
tØnh NghÖ An
1.2.1. §iÒu kiÖn tù nhiªn
1.2.1.1. VÞ trÝ ®Þa lý vµ ®Þa h×nh
NghÖ An n»m ë vÜ ®é 180 33" ®Õn 190 25" kinh ®é 1020
53" ®Õn 1050 46" kinh ®«ng, ë vÞ trÝ trung t©m vïng B¾c Trung
Bé víi diÖn tÝch tù nhiªn 16.488 km 2 vµ d©n sè trung b×nh 3,03
triÖu ngêi, chiÕm 5,1% diÖn tÝch tù nhiªn vµ 3,64% d©n sè c¶
níc (n¨m 2005).
NghÖ An gi¸p tØnh Thanh Hãa ë phÝa B¾c, tØnh Hµ TÜnh ë
phÝa Nam, níc Céng hßa d©n chñ nh©n d©n Lµo ë phÝa T©y víi
419 km ®êng biªn giíi vµ biÓn §«ng ë phÝa §«ng víi chiÒu dµi 82
km. VÞ trÝ nµy t¹o cho NghÖ An cã vai trß quan träng trong mèi
giao lu kinh tÕ - x· héi B¾c - Nam, x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh
tÕ biÓn, kinh tÕ ®èi ngo¹i vµ më réng hîp t¸c quèc tÕ.
N»m ë §«ng B¾c d·y Trêng S¬n, NghÖ An cã ®Þa h×nh ®a
d¹ng, phøc t¹p vµ bÞ chia c¾t bëi c¸c hÖ thèng ®åi nói, s«ng suèi
híng nghiªng tõ T©y – B¾c xuèng §«ng – Nam. TØnh NghÖ An cã
mét thµnh phè lo¹i 2 – thµnh phè Vinh – lµ trung t©m hµnh
17
chÝnh cña tØnh n»m c¸ch thñ ®« Hµ Néi 291km vÒ phÝa Nam,
mét thÞ x· (thÞ x· Cöa Lß) vµ 17 huyÖn (10 huyÖn miÒn nói:
Thanh ch¬ng, Kú S¬n, T¬ng D¬ng, Con cu«ng, Anh S¬n, T©n
kú, QuÕ Phong, Quú Ch©u, Quú Hîp, NghÜa §µn; vµ 7 huyÖn
§ång B»ng: §« l¬ng, Nam §µn, Hng Nguyªn, Nghi Léc, DiÔn
Ch©u, Quúnh Lu, Yªn Thµnh.
1.2.1.2. §iÒu kiÖn khÝ tîng – thuû v¨n.
a. §iÒu kiÖn khÝ hËu
NghÖ An cã chÕ ®é khÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa cã mïa ®«ng
l¹nh vµ chia lµm hai mïa râ rÖt: mïa h¹ nãng Èm ma nhiÒu vµ mïa
®«ng l¹nh Ýt ma, chÞu sù t¸c ®éng cña giã mïa T©y – Nam kh«
vµ nãng (tõ th¸ng 4 ®Õn th¸ng 8) vµ giã mïa §«ng B¾c l¹nh, Èm
ít (tõ th¸ng 11 ®Õn th¸ng 3 n¨m sau).
Lîng ma trung b×nh n¨m dao ®éng trong kho¶ng kh¸ réng tõ
950mm ®Õn díi 2000mm víi 123-152 ngµy ma. Vïng ®ång b»ng
vµ trung du cã lîng ma vµo kho¶ng 1500-1800mm/n¨m. Lîng ma
lín trªn gÆp ë khu vùc nói cao trªn 1000m ë phÝa cùc T©y (Mêng
Lèng: 1954mm/n¨m) vµ vïng phÝa Nam cña tØnh (M«ng S¬n
1980mm/n¨m, Vinh: 1954mm/n¨m). Khu vùc cã lîng ma thÊp díi
1200mm gÆp ë vïng thung lòng s«ng C¶ (Mêng XÐn:
1120mm/n¨m, Yªn Hoµ: 950mm/n¨m), ®©y còng lµ mét trong
nh÷ng trung t©m kh« h¹n cña níc ta.
§é Èm kh«ng khÝ trung b×nh n¨m dao ®éng 80 –90%. Vïng cã
®é Èm cao nhÊt lµ thîng nguån s«ng HiÕu, vïng cã ®é Èm thÊp
nhÊt lµ vïng nói phÝa Nam huyÖn Kú S¬n, T¬ng D¬ng. Lîng bèc
h¬i tõ 700 – 940mm/n¨m.
18
TØnh NghÖ An, bªn c¹nh t¸c ®éng cña giã T©y kh« nãng trong
mïa hÌ, d«ng còng lµ mét hiÖn tîng thêi tiÕt ®Æc biÖt hay xuÊt
hiÖn trong khu vùc. Hµng n¨m trung b×nh cã 40-112 ngµy d«ng.
D«ng chñ yÕu xuÊt hiÖn ë vïng nói cña tØnh.
NghÖ An còng lµ khu vùc chÞu ¶nh hëng trùc tiÕp cña b·o. Mïa
b·o chËm h¬n so víi B¾c bé kho¶ng 1 th¸ng (kÐo dµi trong
kho¶ng tõ th¸ng VIII ®Õn th¸ng X). B·o ®em l¹i ma to vµ giã b·o
trong ®Êt liÒn cã thÓ lªn tíi 30-35 km/h vµ ho¹t ®éng cña b·o
gi¶m nhanh khi tiÕn vÒ vïng nói phÝa T©y. Trung b×nh mçi n¨m
cã 2- 3 c¬n b·o.
b. M¹ng líi s«ng suèi.
NghÖ An cã hÖ thèng s«ng hå kh¸ dµy ®Æc, trong tØnh
NghÖ An cã 7 lu vùc s«ng (cã cöa riªng biÖt), tuy nhiªn 6 trong sè
nµy lµ c¸c s«ng ng¾n ven biÓn cã chiÒu dµi díi 50 km vµ duy
nhÊt cã s«ng C¶ cã lu vùc lµ 15.346 km2 chiÕm tíi 93,1% diÖn
tÝch tØnh víi chiÒu dµi lµ 361 km. Lu vùc s«ng C¶ cã d¹ng thu«n
dµi theo híng T©y B¾c - §«ng Nam . C¸c s«ng suèi ph¸t triÓn
lÖch vÒ phÝa bê tr¸i. PhÇn h¹ du s«ng C¶ víi sù nhËp lu cña s«ng
HiÕu vµ s«ng Ngµn S©u (s«ng La) cïng víi sù ®æi híng dßng
ch¶y, ®é dèc lu vùc còng nh ®¸y s«ng gi¶m vµ d·y cån c¸t ven
biÓn cao h¬n vïng ®ång b»ng ®· lµm gi¶m rÊt nhiÒu n¨ng lùc
tiªu níc ra biÓn, g©y hiÖn tîng ngËp lôt.
Ngoµi lu vùc s«ng C¶, trong tØnh cßn cã 6 lu vùc s«ng nhá
chñ yÕu diÖn tÝch høng níc díi 500 km2. Nh÷ng con s«ng nµy
®æ trùc tiÕp ra biÓn v× vËy trong nh÷ng th¸ng mïa kiÖt, nguån
níc cña c¸c s«ng nµy thêng bÞ mÆn x©m nhËp.
19
B¶ng 1.2: C¸c s«ng chÝnh ë NghÖ An
TT Tªn s«ng ChiÒu dµi s«ng qua DiÖn tÝch høng níc
tØnh (km) km2
1 Hoµng Mai 35,5 363
2 Khª Dua 32 234
3 §é ¤ng 21 114
4 Dõa 27 140
5 Bïng 48 753
6 Cöa Lß 52 400
7 C¶ 361 17730
Nguån: [2]
Mïa lò: Ba th¸ng cã dßng ch¶y lín nhÊt lµ tõ th¸ng 8 ®Õn
th¸ng 10. Do ®Þa h×nh thÊp, tròng vµ sù chuyÓn híng dßng ch¶y
ë ®o¹n cuèi s«ng C¶ ra biÓn nªn lò trªn s«ng C¶ thêng xuyªn g©y
ngËp lôt cho khu vùc ®ång b»ng h¹ du.
Mïa kiÖt: Ba th¸ng cã dßng ch¶y nhá nhÊt r¬i vµo th¸ng 2 –
4. Cã thÓ thÊy r»ng trªn s«ng C¶ dßng ch¶y mïa kiÖt rÊt nhá, do
tû lÖ níc díi ®Êt tÇng n«ng so víi dßng ch¶y toµn phÇn thÊp
(30%) vµ lîng ma trong mïa kiÖt ë ®©y còng rÊt nhá.
Nh vËy, lîng dßng ch¶y trong tØnh NghÖ An kh«ng lín vµ cã
sù ph©n mïa dßng ch¶y rÊt s©u s¾c. Hµng n¨m lîng níc lín nhÊt
vµ nhá nhÊt thêng gÊp tíi hµng ngµn lÇn - ®©y lµ nguyªn nh©n
tiÒm Èn cña c¸c tai biÕn m«i trêng.
1.2.1.3. Tµi nguyªn kho¸ng s¶n
Tµi nguyªn kho¸ng s¶n kh¸ ®a d¹ng, tõ kho¸ng s¶n quý
hiÕm (vµng, ®¸ quý), ®Õn c¸c lo¹i kho¸ng s¶n kim lo¹i, vËt liÖu
x©y dùng, vµ lîng nhá kho¸ng s¶n nhiªn liÖu, ph©n bãn. Tuy
vËy, hiÖn t¹i míi chØ cã mét sè Ýt lo¹i h×nh kho¸ng s¶n cã gi¸ trÞ
20