Đảng lãnh đạo xây dựng atk ở tuyên quang trong kháng chiến chống thực dân pháp 1946 1954

  • 158 trang
  • file .doc
1
Më ®Çu…………………………………………………………….... 1
1. Lý do chän ®Ò tµi…………………………………………………….. 1
2. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò…………………………………………… 3
3. Môc ®Ých, nhiÖm vô cña ®Ò tµi………………………………………. 5
4. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu…………………………………… 6
5. Nguån tµi liÖu vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu………………………….. 6
6. Bè côc cña kho¸ luËn………………………………………………… 8
Ch¬ng 1 L·nh ®¹o x©y dùng ATK trong nh÷ng………………… 9
n¨m 1946- 1947
1.1. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cã ¶nh hëng cho phÐp x©y dùng 9
ATK………….
1.2. Sù chØ ®¹o x©y dùng ATK nh÷ng n¨m 1946- 1947…………... 16
Ch¬ng 2 L·nh ®¹o cñng cè vµ b¶o vÖ Atk (1948- 1954)………… 37
2.1. L·nh ®¹o x©y dùng vµ cñng cè ATK v÷ng m¹nh………………. 37
2.1.1. ChÝnh trÞ……………………………………………………………….... 37
2.1.2. Kinh tÕ…………………………………………………………………… 44
2.1.3. V¨n ho¸- Gi¸o dôc- Y tÕ…………………………………………
2.1.4. Qu©n sù…………………………………………………………..
2.2. L·nh ®¹o cuéc ®Êu tranh b¶o vÖ atk………………………….. 64
2.2.1. B¶o mËt phßng gian…………………………………………………… 64
2.2.2. Tæ chøc ®Èy lïi c¸c cuéc tÊn c«ng qu©n sù cña thùc d©n 76
Ph¸p….
Ch¬ng 3 Mét sè nhËn xÐt vµ kinh nghiÖm lÞch sö…………….. 82
3.1. Thµnh c«ng vµ h¹n chÕ trong qu¸ tr×nh x©y dùng 82
ATK……….
3.1.1. §¶ng ®· cã mét ®êng lèi x©y dùng hËu ph¬ng 82
®óng ®¾n, nhÊn m¹nh ®Õn tÇm quan träng cña viÖc
x©y dùng mét n¬i an toµn tuyÖt ®èi lµm n¬i ®øng
ch©n cho ®Çu n·o kh¸ng chiÕn- ATK
3.1.1. §¶ng ®· cã mét ®êng lèi x©y dùng hËu ph¬ng 82
2
®óng ®¾n, nhÊn m¹nh ®Õn tÇm quan träng cña viÖc
x©y dùng mét n¬i an toµn tuyÖt ®èi lµm n¬i ®øng
ch©n cho ®Çu n·o kh¸ng chiÕn- ATK
3.1.2. Lùa chän ®óng ®Þa ®iÓm phï hîp víi môc ®Ých 83
c¸ch m¹ng
3.1.3. §¶ng cã biÖn ph¸p cô thÓ thÝch hîp trong viÖc 85
chØ ®¹o x©y dùng ATK
3.1.4. Mét sè h¹n chÕ…………………………………………………... 87
3.2. §Æc ®iÓm ATK ë Tuyªn Quang…………………………………. 88
3.2.1. ATK ®îc x©y dùng toµn diÖn………………………………………... 88
3.2.2. ATK kh«ng tån t¹i ®éc lËp mµ lµ mét vïng trong 91
c¨n cø ®Þa, ®îc bè trÝ theo hÖ thèng nhiÒu tÇng
nhiÒu líp
3.2.3. Cã sù thèng nhÊt ch¨t chÏ gi÷a c¸c cÊp §¶ng bé, 92
Chi bé §¶ng lµ nh©n tè quan träng ®Õn sù ph¸t triÓn
b¶o vÖ vµ cñng cè v÷ng ch¾c vµ ®¶m b¶o an toµn
tuyÖt ®èi cho ATK
3.2.4. ATK Tuyªn Quang lµ môc tiªu tÊn c«ng qu©n sù ph¸ ho¹i 93
cña ®Þch
3.3. VÞ thÕ cña ATK Tuyªn Quang trong lÞch 95
sö…………………….
3.3.1. ATK lµ mét lo¹i h×nh hËu ph¬ng chiÕn tranh 95
nh©n d©n, lµ ®Þa bµn c tró vµ b¶o vÖ v÷ng ch¾c
trung t©m l·nh ®¹o ®iÒu hµnh sù nghiÖp kh¸ng chiÕn
kiÕn quèc cña c¶ níc
3.3.2. ATK lµ n¬i sím ®îc thùc hiÖn chÕ ®é d©n chñ 98
míi…………….
3.3.3. ATK lµ niÒm tin, nguån ®éng viªn cæ vò lín lao 99
3
vÒ chÝnh trÞ, tinh thÇn cho nh©n d©n c¶ níc chiÕn
®Êu v× ®éc lËp d©n téc trong nh÷ng n¨m chèng Ph¸p
gian khæ
3.4. Mét sè kinh nghiÖm lÞch 10
sö………………………………………. 0
3.4.1. Dùa vµo d©n, ph¸t huy søc m¹nh cña nh©n d©n 10
®Ó x©y dùng, b¶o vÖ v÷ng ch¾c vµ an toµn tuyÖt 0
®èi
3.4.2. KÕt hîp b¶o vÖ vµ x©y dùng………………………………………….. 10
1
3.4.3. X©y dùng ®îc c¸c cÊp §¶ng bé v÷ng m¹nh, cã 10
sù phèi hîp hµnh ®éng thèng nhÊt chÆt chÏ gi÷a c¸c 2
cÊp §¶ng
KÕt luËn……………………………………………………………. 10
5
4
®¶ng l·nh ®¹o x©y dùng atk ë tuyªn quang trong kh¸ng
chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p 1946 – 1954
Më ®Çu
1. Lý do chän ®Ò tµi
2. §èi tîng, ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi
3. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò
4. Nguån tµi liÖu vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu
5. Bè côc cña kho¸ luËn
Néi dung
®¶ng l·nh ®¹o x©y dùng atk ë tuyªn quang trong kh¸ng chiÕn chèng
thùc d©n Ph¸p 1946 – 1954
Ch¬ng I: l·nh ®¹o x©y dùng ATK trong nh÷ng n¨m 1946 – 1947
1. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cã ¶nh hëng ®Õn qu¸ tr×nh x©y dùng ATK
2. Sù chØ ®¹o x©y dùng ATK
Ch¬ng II
L·nh ®¹o cñng cè vµ b¶o vÖ ATK 1948- 1954:
1. ChØ ®¹o x©y dùng vµ cñng cè ATK v÷ng m¹nh vÒ mäi mÆt
2. L·nh ®¹o cuéc ®Êu tranh b¶o vÖ ATK
2.1. §¶m b¶o bÝ mËt phßng gian
2.2. ChiÕn ®Êu b¶o vÖ c¸c cuéc tÊn c«ng cña thùc d©n Ph¸p
Ch¬ng III
Mét sè nhËn xÐt vµ kinh nghÞªm lÞch sö
1. §Æc ®iÓm cña ATK Tuyªn Quang
2. VÞ thÕ cña TK Tuyªn Quang
3. Kinh nghiÖm lÞch sö
KÕt luËn
Phô lôc
5
më ®Çu
1. Lý do chän ®Ò tµi
X©y dùng vµ cñng cè c¨n cø ®Þa, An toµn khu (ATK),
vïng tù do thµnh hËu ph¬ng v÷ng ch¾c phôc vô tèt nhÊt cho
tiÒn tuyÕn lµ mét néi dung quan träng trong qu¸ tr×nh l·nh
®¹o c¸ch m¹ng cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam. ThÊm nhuÇn lý
luËn c¸ch m¹ng cña Chñ nghÜa M¸c- Lªnin, t tëng Hå ChÝ
Minh, kÕ thõa vµ ph¸t huy kinh nghiÖm ®Êu tranh cña d©n
téc nhÊt lµ trong thêi kú tiÒn khëi nghÜa; trong cuéc kh¸ng
chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p 1946- 1954, víi ®êng lèi kh¸ng
chiÕn toµn d©n toµn diÖn trêng kú, §¶ng ta ®· ph¸t ®éng
mét cuéc chiÕn tranh nh©n d©n réng lín víi lùc lîng vò trang
ba thø qu©n lµm nßng cèt. Mét trong nh÷ng thµnh c«ng to
lín cña §¶ng lµ ®· l·nh ®¹o qu©n vµ d©n ta võa kh¸ng
chiÕn võa kiÕn quèc, x©y dùng hËu ph¬ng vµ mét hÖ thèng
c¸c c¨n cø ®Þa v÷ng m¹nh. ATK víi t c¸ch lµ mét lo¹i h×nh
cña hËu ph¬ng chiÕn tranh nh©n d©n trë thµnh n¬i cung
cÊp nh©n tµi vËt lùc cho tiÒn tuyÕn, quan träng h¬n ®©y lµ
n¬i ®øng ch©n an toµn cña ®Çu n·o kh¸ng chiÕn.
Theo Tõ ®iÓn B¸ch khoa Qu©n sù, “ATK lµ khu vùc
réng lín trong khu vùc c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng, cã c¸c ®iÒu
kiÖn thuËn lîi vÒ ®Þa h×nh, ®Þa thÕ, d©n c, chÝnh s¸ch,
qu©n sù ®îc tæ chøc bè phßng tèt, b¶o ®¶m bÝ mËt, an
toµn tuyÖt ®èi cho c¸c c¬ quan l·nh ®¹o c¸ch m¹ng (kh¸ng
chiÕn) ®ãng t¹i ®ã. ë ViÖt Nam trong kh¸ng chiÕn chèng
Ph¸p, t¹i c¨n cø ®Þa ViÖt B¾c cã ATK Trung ¬ng (TW) ë
®Þa bµn §Þnh Ho¸, Chî §ån, §¹i Tõ, Chiªm Ho¸, S¬n D¬ng,
6
Yªn S¬n. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµ c¸c c¬ quan Ban ChÊp
hµnh TW §¶ng, Quèc héi, ChÝnh phñ ViÖt Nam D©n chñ
Céng hoµ, bé Tæng t lÖnh Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam
®· ë vµ lµm viÖc t¹i ATK cho ®Õn ngµy kh¸ng chiÕn th¾ng
lîi” [34, tr 26].
Trong hÖ thèng c¸c c¨n cø ®Þa, ATK cña cuéc kh¸ng
chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p, ATK TW ë ViÖt B¾c gi÷ mét vÞ
trÝ hÕt søc quan träng. Trong tæng sè 5 huyÖn ®îc chän lµm
ATK th× ATK ë Tuyªn Quang chiÕm tíi ba; quan träng h¬n
®©y lµ n¬i ë vµ lµm viÖc trong phÇn lín thêi gian kh¸ng
chiÕn chèng Ph¸p cña TW §¶ng, B¸c vµ ChÝnh phñ l·nh ®¹o
cuéc kh¸ng chiÕn giµnh nh÷ng th¾ng lîi to lín, quyÕt ®Þnh.
X©y dùng vµ ®¶m b¶o an toµn cho ATK lµ vinh dù nhng
còng lµ tr¸ch nhiÖm hÕt søc nÆng nÒ. Díi sù l·nh ®¹o cña
§¶ng, nh©n d©n tØnh Tuyªn Quang mµ trùc tiÕp lµ ba
huyÖn ATK Chiªm Hãa, S¬n D¬ng, Yªn S¬n ®· lµm trßn
nhiÖm vô thiªng liªng: x©y dùng vµ b¶o vÖ thµnh c«ng ATK;
b¶o vÖ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, TW §¶ng, ChÝnh phñ, Quèc
héi, MÆt trËn vµ c¸n bé c¸c ban ngµnh ®ãng t¹i ®Þa bµn;
gãp phÇn quan träng vµo cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng d©n
téc.
ATK ë Tuyªn Quang cã vai trß lÞch sö quan träng ®èi víi
sù nghiÖp kh¸ng chiÕn cña d©n téc. Nã lµ mét trong nh÷ng
nh©n tè quan träng ®a ®Õn th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng
chiÕn. B»ng nh÷ng hy sinh lín lao, sù v÷ng vµng cña thÕ
trËn lßng d©n, quyÖn chÆt trong thÕ h×nh s«ng nói, suèt 9
n¨m kh¸ng chiÕn trêng kú, Tuyªn Quang ®· lu«n cè g¾ng
xøng ®¸ng víi tªn gäi ATK thÇn th¸nh- n¬i ®Æt ®Çu n·o
kh¸ng chiÕn ta, xøng ®¸ng víi niÒm tin cña §¶ng vµ B¸c.
7
Nhng cho ®Õn nay, trong nhËn thøc cña nhiÒu ngêi
ViÖt Nam, nãi vÒ Tuyªn Quang vµ c¸c c¨n cø trong kh¸ng
chiÕn chèng Ph¸p hÇu nh chØ biÕt ®Õn T©n Trµo trong thêi
kú tiÒn khëi nghÜa, ®Õn c¨n cø ®Þa ViÖt B¾c. C¸c nhµ
nghiªn cøu khi ®Ò cËp ®Õn ATK còng chØ coi ®©y nh mét
bé phËn trong c«ng tr×nh cña m×nh vÒ cuéc kh¸ng chiÕn
chèng Ph¸p, hoÆc n»m trong tæng thÓ c¨n cø ®Þa ViÖt
B¾c. Cha cã mét c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u nµo
ph¶n ¸nh toµn diÖn vµ s©u s¾c qu¸ tr×nh x©y dùng, cñng
cè, ph¸t triÓn vµ b¶o vÖ ATK ë Tuyªn Quang trong cuéc
kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng vµ Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh.
Ngµy nay trong c«ng cuéc x©y dùng Chñ nghÜa x· héi,
thùc hiÖn ®ång thêi hai nhiÖm vô chiÕn lîc x©y dùng vµ b¶o
vÖ tæ quèc, viÖc nghiªn cøu lµm râ nh÷ng thµnh tùu, h¹n
chÕ vµ rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm trong qu¸ tr×nh
l·nh ®¹o cña §¶ng vÒ cñng cè vµ b¶o vÖ ATK v÷ng ch¾c cã
ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn s©u s¾c.
MÆt kh¸c, cïng víi thêi gian, c¸c ®ång chÝ c¸n bé c¸ch
m¹ng, c¸c nh©n chøng lÞch sö ®· tõng trùc tiÕp tham gia
qu¸ tr×nh x©y dùng vµ b¶o vÖ ATK ngµy cµng “tha v¾ng”.
Nhng ATK Tuyªn Quang vÉn cßn nh minh chøng, kh¼ng
®Þnh sù l·nh ®¹o ®óng ®¾n, s¸ng suèt cña §¶ng vµ B¸c -
nh©n tè tiªn quyÕt ®a ®Õn mäi thµnh c«ng cña c¸ch m¹ng
ViÖt Nam trong c«ng cuéc x©y dùng hËu ph¬ng nãi riªng,
cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p nãi chung.
Nghiªn cøu sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong viÖc x©y dùng
ATK Tuyªn Quang nh»m dùng l¹i mét c¸ch kh¸ch quan qu¸
tr×nh x©y dùng, ph¸t triÓn, cñng cè vµ b¶o vÖ ATK v÷ng
8
m¹nh vÒ mäi mÆt; ®ång thêi lµm râ vai trß vÞ thÕ cña ATK
trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. Tõ ®ã kh¬i dËy lßng tù
hµo vÒ truyÒn thèng c¸ch m¹ng, tinh thÇn d©n téc gi¸o dôc
tinh thÇn d©n téc cho c¸c thÕ hÖ trÎ trong bèi c¶nh toµn cÇu
ho¸, quèc tÕ ho¸ hiÖn nay, ph¸t huy søc m¹nh d©n téc
trong thêi ®¹i míi.
Víi tÊt c¶ nh÷ng lý do trªn, t«i ®· lùa chän “ §¶ng l·nh
®¹o x©y dùng ATK ë Tuyªn Quang trong kh¸ng chiÕn
chèng thùc d©n Ph¸p 1946- 1954” lµm ®Ò tµi cho kho¸
luËn tèt nghiÖp chuyªn ngµnh LÞch sö §¶ng cña m×nh.
2. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò
Cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p (1946- 1954) do §¶ng
céng s¶n ViÖt Nam l·nh ®¹o ®· thu hót ®îc sù quan t©m
nghiªn cøu cña nhiÒu t¸c gi¶ víi nh÷ng c«ng tr×nh cã gi¸ trÞ
khoa häc- lý luËn- thùc tiÔn cao. NhiÒu c«ng tr×nh ®· ®îc
c«ng bè ë trong vµ ngoµi níc, trung ¬ng tíi ®Þa ph¬ng. Nhng
nh÷ng c«ng tr×nh thùc sù nghiªn cøu vÒ ATK nãi chung vµ ë
Tuyªn Quang nãi riªng cßn rÊt h¹n chÕ vÒ sè lîng vµ cha
ph¶n ¸nh râ sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong x©y dùng, cñng cè
vµ b¶o vÖ ATK.
N¨m 1971, Ban Nghiªn cøu lÞch sö §¶ng B¾c Th¸i ph¸t
hµnh tµi liÖu th«ng hµnh néi bé ViÖt B¾c- c¨n cø ®Þa chñ
yÕu cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam qua mçi thêi kú tæng qu¸t lÞch
sö ViÖt B¾c tõ 1930- 1970 víi t c¸ch lµ c¨n cø ®Þa chÝnh
cña c¸ch m¹ng. ATK trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p ®îc
nh¾c ®Õn víi vÞ trÝ trang träng nhng chñ yÕu trªn ph¬ng
diÖn vai trß cña nã tíi th¾ng lîi chung cña cuéc kh¸ng chiÕn;
cßn qu¸ tr×nh x©y dùng, trëng thµnh Ýt ®îc nhÊn m¹nh.
9
N¨m 1990, phßng Khoa häc qu©n sù- Qu©n khu I cho
xuÊt b¶n cuèn ViÖt B¾c- 30 n¨m chiÕn tranh c¸ch m¹ng
1945- 1975. C«ng tr×nh ®· kh¸i qu¸t toµn diÖn vÒ phong
trµo c¸ch m¹ng vµ vÞ thÕ cña ViÖt B¾c trong hai cuéc kh¸ng
chiÕn. Qua ®ã, dï kh«ng trùc tiÕp ®Ò cËp nhng ®éc gi¶ cã
thÓ thÊy ®îc bíc ph¸t triÓn, x©y dùng vÒ mäi mÆt cña ATK
1946- 1954. §iÒu nµy còng t¬ng tù nh 3 tËp Tæng kÕt chØ
®¹o thùc hiÖn nhiÖm vô chiÕn lîc qu©n sù cña Liªn khu ViÖt
B¾c trong kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p (1945- 1954)
do Bé t lÖnh qu©n khu I xuÊt b¶n n¨m 1991.
N¨m 1995, ViÖn LÞch sö Qu©n sù ®· xuÊt b¶n cuèn
LÞch sö cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p 1945- 1954
t¸i hiÖn kh¸i qu¸t nhÊt cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. Trong
c«ng tr×nh nµy, c¸c t¸c gi¶ ®· dµnh mét ch¬ng ®Ó tr×nh
bµy nh÷ng nÐt lín vÒ qu¸ tr×nh x©y dùng ATK ë ViÖt B¾c
nãi chung: chØ ®¹o cña §¶ng, x¸c ®Þnh ®Þa ®iÓm x©y
dùng, nh÷ng c«ng viÖc chuÈn bÞ bíc ®Çu ®Ó x©y dùng
thµnh c«ng vµ qu¸ tr×nh di chuyÓn c¸c c¬ quan l·nh ®¹o,
m¸y mãc, vËt liÖu… lªn chiÕn khu.
Trong t¸c phÈm HËu ph¬ng chiÕn tranh nh©n d©n ViÖt
Nam, GS NguyÔn Hoµng Ph¬ng ®· kh¸i qu¸t nhÊt nh÷ng
®Æc ®iÓm vµ vai trß cña hËu ph¬ng trong cuéc kh¸ng
chiÕn chèng Ph¸p- Mü cña c¸ch m¹ng níc ta. Theo ®ã, ATK
còng ®îc coi lµ mét lo¹i h×nh cña hËu ph¬ng chiÕn tranh
nh©n ViÖt Nam. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ®Æc ®iÓm ATK
®îc tr×nh bµy trong tæng thÓ hËu ph¬ng chiÕn tranh nh©n
d©n.
B¸o Qu©n ®éi Nh©n d©n ra ngµy 14- 15/8/1995 in bµi
T©n Trµo- ATK cña t¸c gi¶ M¹nh Hïng. Bµi b¸o ®Ò cËp ®Õn
10
nh÷ng c¬ së ®Ó T©n Trµo ®Ó §¶ng vµ B¸c lùa chän n¬i
®©y lµ mét trong nh÷ng n¬i ®øng ch©n an toµn cña m×nh
trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p; vµ cuéc sèng míi trªn quª h-
¬ng c¸ch m¹ng.
B¸o Tuyªn Quang ngµy 7/5/2004 cã bµi viÕt Tõ ATK tíi
§iÖn Biªn Phñ cña NguyÔn V¨n LËp. Bµi b¸o kh¸i qu¸t vÒ
nh÷ng v¨n b¶n, chØ thÞ cña §¶ng vµ B¸c t¹i ATK ë Tuyªn
Quang trong giai ®o¹n hoµn thµnh c«ng t¸c chuÈn bÞ
chuyÓn m¹nh sang tæng ph¶n c«ng.
Ngoµi ra cßn cã c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ lÞch sö
c¸c ban ngµnh ®· tõng ®ãng ë Tuyªn Quang nh÷ng n¨m
chèng Ph¸p. C¸c c«ng tr×nh nµy ®· dµnh mét phÇn quan
träng t¸i hiÖn l¹i qu¸ tr×nh x©y dùng, cñng cè cña m×nh
nh÷ng n¨m 1946- 1954. C¸c c«ng tr×nh tæng kÕt vÒ kh¸ng
chiÕn chèng Ph¸p, sù l·nh ®¹o cña §¶ng qua c¸c thêi kú, vÒ
t tëng Hå ChÝ Minh… lu«n cã phÇn viÕt vÒ hËu ph¬ng, trong
®ã còng ®· ®Ò cËp ®Õn c¨n cø ®Þa ViÖt B¾c.
C¸c c«ng tr×nh kÓ trªn dï ë nh÷ng møc ®é kh¸c nhau
nhng ®Òu ®· Ýt nhiÒu ®Ò cËp ®Õn mét sè ®Þa ®iÓm
trong ATK, vÒ qu¸ tr×nh di chuyÓn c¸c c¬ quan TW lªn
Tuyªn Quang, vµ sù chØ ®¹o cña §¶ng víi x©y dùng c¨n cø
®Þa. Nhng vÒ c¬ b¶n ATK míi chØ ®îc coi nh mét phÇn cña
c¨n cø ®Þa t¹i Tuyªn Quang, ViÖt B¾c mµ cha cã mét c«ng
tr×nh chuyªn kh¶o nµo vÒ sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong x©y
dùng ATK ë Tuyªn Quang thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p
1946- 1954. VÊn ®Ò cÇn lµm râ ë ®©y lµ: lý do ®Ó §¶ng
vµ B¸c chän 3 huyÖn cña Tuyªn Quang lµm n¬i x©y dùng
ATK cïng víi 2 huyÖn cña tØnh b¹n; sù l·nh ®¹o cña §¶ng víi
ATK diÔn ra nh thÕ nµo, cã ®Æc ®iÓm g×, cã g× t¬ng
11
®ång vµ dÞ biÖt víi c¸c lo¹i h×nh kh¸c cña hËu ph¬ng chiÕn
tranh nh©n d©n ViÖt Nam… ý nghÜa vµ kinh nghiÖm lÞch
sö. §Ò tµi ®· bíc ®Çu tr×nh bµy nh÷ng vÊn ®Ò trªn, bæ
sung vµo c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ ATK.
3. Môc ®Ých, nhiÖm vô cña ®Ò tµi
3.1. Môc ®Ých
Lµm s¸ng tá, toµn diÖn vµ kh¸ch quan nhÊt sù l·nh ®¹o
cña §¶ng trong x©y dùng vµ b¶o vÖ ATK ë Tuyªn Quang
nh÷ng n¨m kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p 1946- 1954
T¸i hiÖn l¹i qu¸ tr×nh h×nh thµnh, x©y dùng, cñng cè
vµ ®Êu tranh b¶o vÖ ATK díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng
Kh¼ng ®Þnh ®îc vÞ thÕ cña ATK ë Tuyªn Quang víi t
c¸ch lµ n¬i ®øng ch©n cho ®Çu n·o kh¸ng chiÕn cña ta
trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p 1946- 1954
Bíc ®Çu rót ra mét sè kinh nghiÖm lÞch sö trong l·nh
®¹o x©y dùng hËu ph¬ng, c¨n cø ®Þa vµ ATK cña §¶ng
3.2. NhiÖm vô
TËp hîp vµ hÖ thèng hãa t liÖu liªn quan ®Õn ®Ò tµi
Kh«i phôc hÖ thèng sù kiÖn lÞch sö cã liªn quan.
T×nh bµy c¸c sù kiÖn vµ qu¸ tr×nh lÞch sö vÒ sù l·nh
®¹o cña §¶ng trong x©y dùng, b¶o vÖ ATK ë Tuyªn Quang
trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p 1946- 1954 g¾n liÒn víi
®iÒu kiÖn kh«ng gian vµ thêi gian
Bíc ®Çu ®¸nh gi¸, ph©n tÝch ®Ó lµm râ mèi liªn hÖ
gi÷a c¸c sù kiÖn, qu¸ tr×nh lÞch sö trªn. Tõ ®ã rót ra nh÷ng
vÊn ®Ò mang tÝnh b¶n chÊt, ®¸nh gi¸ t¸c dông cña sù kiÖn
trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu vÊn ®Ò
4. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu
12
4.1. §èi tîng nghiªn cøu
Nh÷ng chñ tr¬ng, chØ thÞ vµ biÖn ph¸p cña §¶ng ®Ó
l·nh ®¹o x©y dùng ATK ë Tuyªn Quang
Qu¸ tr×nh thùc hiÖn sù chØ ®¹o cña §¶ng bé c¸c cÊp
vÒ x©y dùng ATK ë Tuyªn Quang trong kh¸ng chiÕn chèng
Ph¸p 1946- 1954
KÕt qu¶ vµ ý nghÜa cña viÖc thùc hiÖn c¸c chñ tr¬ng
trªn.
4.2. Ph¹m vi nghiªn cøu
§iÒu kiÖn tù nhiªn- kinh tÕ- x· héi cã chi phèi ®Õn qu¸
tr×nh x©y dùng vµ cñng cè ATK ë Tuyªn Quang ë c¶ khÝa
c¹nh thuËn lîi vµ khã kh¨n.
¢m mu vµ thñ ®o¹n cña thùc d©n Ph¸p trong viÖc
chèng ph¸ qu¸ tr×nh x©y dùng ATK díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng
Nh÷ng u ®iÓm vµ h¹n chÕ trong viÖc chØ ®¹o tæ chøc
vµ thùc hiÖn ®êng lèi x©y dùng hËu ph¬ng, c¨n cø ®Þa vµ
ATK cña §¶ng
§Ò tµi chñ yÕu nghiªn cøu trªn ph¹m vi kh«ng gian ba
huyÖn ATK ë Tuyªn Quang lµ Chiªm Ho¸, Yªn S¬n, S¬n D-
¬ng trong thêi gian 1946- 1954
4. Nguån tµi liÖu vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu
4.1. Nguån tµi liÖu
Nguån tµi liÖu trùc tiÕp
Do ®©y lµ ®Ò tµi nghiªn cøu vÒ sù l·nh ®¹o cña §¶ng
trong x©y dùng ATK ë Tuyªn Quang trong kh¸ng chiÕn
chèng thùc d©n Ph¸p 1946- 1954, nªn nguån tµi liÖu mang
tÝnh trùc tiÕp mµ t«i sö dông lµ:
13
V¨n kiÖn cña §¶ng, tµi liÖu chØ ®¹o cuéc kh¸ng chiÕn
chèng Ph¸p cña TW §¶ng.
C¸c bµi nãi, viÕt cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµ c¸c
®ång chÝ l·nh ®¹o cÊp cao cña §¶ng vµ Nhµ níc trong
nh÷ng n¨m 1945- 1954.
C¸c chØ thÞ, nghÞ quyÕt cña Liªn khu uû ViÖt B¾c,
§¶ng bé tØnh vµ ®¶ng bé 3 huyÖn ATK ë Tuyªn Quang:
Chiªm Ho¸, S¬n D¬ng, Tuyªn Quang trong nh÷ng n¨m
1945- 1954
TÊt c¶ c¸c tµi liÖu nµy ®Òu cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò
c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p; ®·
®îc c«ng bè hoÆc vÉn ë d¹ng tµi liÖu lu tr÷. §©y lµ nguån
tµi liÖu quan träng nhÊt ®Ó thùc hiÖn ®Ò tµi.
Nguån tµi liÖu gi¸n tiÕp
Nguån tµi liÖu nµy rÊt phong phó, vµ ®a d¹ng, gióp ng-
êi viÕt cã c¸i nh×n toµn diÖn vµ s©u s¾c h¬n. D¹ng nµy
gåm cã:
C¸c t¸c phÈm lý luËn cña Lªnin, Hå ChÝ Minh, c¸c nhµ l·nh
®¹o, c¸c tíng lÜnh qu©n ®éi.
Tµi liÖu vÒ lÞch sö §¶ng céng s¶n ViÖt Nam, lÞch sö
§¶ng bé ®Þa ph¬ng.
LÞch sö cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p cña tØnh,
ViÖn LÞch sö Qu©n sù, Qu©n khu I xuÊt b¶n.
LÞch sö c¸c ban ngµnh, ®oµn thÓ.
Tµi liÖu tæng kÕt cuéc kh¸ng chiÕn.
Lêi kÓ cña nh©n chøng; håi øc, nhËt ký cña mét sè c¸n bé
l·nh ®¹o ®· ë vµ lµm viÖc t¹i ATK trong nh÷ng n¨m chèng
Ph¸p.
14
Mét sè s¸ch do ngêi níc ngoµi, nhÊt lµ ngêi Ph¸p viÕt vÒ
chiÕn tranh ViÖt Nam.
4.2. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu
Ph¬ng ph¸p lÞch sö; ngoµi ra cßn cã ph¬ng ph¸p logic,
so s¸nh, ®èi chiÕu, ph©n tÝch vµ tæng hîp; kÕt hîp gi÷a
tr×nh bµy theo thêi gian vµ ph©n theo lo¹i h×nh
§iÒu tra ®iÒn d· trong kh¶ n¨ng vµ ®iÒu kiÖn cho
phÐp.
5. Bè côc cña kho¸ luËn
Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, phô lôc vµ chó thÝch,
kho¸ luËn gåm 3 ch¬ng néi dung:
Ch¬ng 1: L·nh ®¹o x©y dùng atk trong nh÷ng n¨m 1946-
1947
Ch¬ng 2: L·nh ®¹o cñng cè vµ b¶o vÖ ATK (1948- 1954)
Ch¬ng 3: Mét sè nhËn xÐt vµ kinh nghiÖm lÞch sö
MÆc dï lu«n cè g¾ng hÕt søc ®Ó hoµn thµnh tèt ®Ò
tµi, lµm râ sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong x©y dùng ATK ë
Tuyªn Quang trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p 1946- 1954 nh-
ng do nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh vÒ thêi gian, nguån t liÖu
vµ kinh nghiÖm nghiªn cøu, nªn bµi kho¸ luËn cßn cã nhiÒu
thiÕu sãt. Em mong nhËn ®îc sù ®ãng gãp cña thÇy c« vµ
c¸c b¹n ®Ó hoµn thiÖn h¬n ®Ò tµi cña m×nh. Qua ®©y,
em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« trong bé m«n LÞch
sö §¶ng, khoa LÞch sö, trêng §¹i häc Khoa häc x· héi vµ
Nh©n v¨n- n¬i em ®· ®îc häc vµ ®µo t¹o trong 4 n¨m qua,
15
®Æc biÖt lµ thÇy PGS. TS Vò Quang HiÓn ®· tËn t×nh chØ
b¶o, gióp ®ì em trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi.
Hµ néi, th¸ng 5/ 2007
Sinh viªn
Lª ThÞ Lan Anh
Ch¬ng 1
L·nh ®¹o x©y dùng ATK trong nh÷ng
n¨m 1946- 1947
1.1. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cã ¶nh hëng cho phÐp x©y dùng
ATK
Tuyªn Quang lµ mét tØnh miÒn nói, n»m ë phÝa B¾c cña
tæ quèc ViÖt Nam, cã vÞ trÝ chiÕn lîc quan träng vÒ chÝnh
trÞ- kinh tÕ vµ quèc phßng an ninh. VÞ thÕ cña Tuyªn Quang
trong tiÕn tr×nh lÞch sö d©n téc ®· ®îc kh¼ng ®Þnh. Trong
cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p thÇn th¸nh, díi sù l·nh ®¹o
cña §¶ng víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn thuËn lîi, ph¸t huy truyÒn
16
thèng c¸ch m¹ng cña thñ ®« L©m thêi; nh©n d©n c¸c d©n
téc trong toµn tØnh ®Æc biÖt lµ ë 3 huyÖn Chiªm Ho¸, S¬n
D¬ng, Yªn S¬n ®· hoµn thµnh tèt nhiÖm vô thiªng liªng:
x©y dùng vµ b¶o vÖ v÷ng ch¾c ATK, lµm n¬i ®øng ch©n
an toµn cho c¬ quan ®Çu n·o kh¸ng chiÕn cña ta.
Trªn b¶n ®å ViÖt B¾c, Tuyªn Quang lµ tØnh n»m gi÷a
khu ViÖt B¾c víi diÖn tÝch lµ 582.002 ha, tr¶i tõ 21 020` ®Õn
22o 42` ®é vÜ B¾c vµ 104050` ®Õn 105036` ®é kinh §«ng.
VÒ mÆt hµnh chÝnh, Tuyªn Quang gåm 5 huyÖn vµ 1 thÞ
x·: Chiªm Ho¸, Hµm Yªn, Na Hang, S¬n D¬ng, Yªn S¬n, thÞ
x· Tuyªn Quang. Tõ Tuyªn Quang cã thÓ dÔ dµng ®i ®Õn
c¸c tØnh vµ vïng l©n cËn; ®Æc biÖt lµ c¸c tØnh thuéc chiÕn
khu ViÖt B¾c b»ng c¶ ®êng bé vµ ®êng s«ng.
Thuéc khu vùc miÒn nói, ®Æc ®iÓm næi bËt nhÊt cña
®Þa h×nh lµ bÞ chia c¾t lín bëi hÖ thèng s«ng ngßi dµy
®Æc, nói ®åi trïng ®iÖp, thung lòng s©u; Rõng nói nhiÒu
h¬n ®ång ruéng, nói rõng bao la hiÓm trë t¹o thµnh mét
hµnh lang v÷ng ch¾c bao bäc cho néi ®Þa. §Þa h×nh phÇn
lín lµ ®åi nói cao hiÓm trë; cã nhiÒu hang ®éng ¨n s©u vµo
v¸ch nói võa lµ n¬i Èn nÊp, võa lµ chç cÊt giÊu l¬ng thùc an
toµn cña bµ con, cã thÓ lµm n¬i tró ch©n khi cÇn thiÕt. §Þa
h×nh lµ mét ®iÒu kiÖn c¬ b¶n ®Ó cã thÓ x©y dùng nªn
mét ATK an toµn cho c¬ quan ®Çu n·o kh¸ng chiÕn.
N»m trªn vßng cung Ng©n S¬n, Tuyªn Quang cã m¹ng líi
s«ng ngßi kh¸ dµy ®Æc trong t¬ng quan cña mét tØnh miÒn
nói, víi nhiÒu s«ng suèi, lín nhÊt lµ s«ng L« vµ s«ng G©m.
B¾t nguån tõ V©n Nam (Trung Quèc), sau khi xuyªn däc
17
®Þa phËn Hµ Giang, s«ng L« ch¶y qua Tuyªn Quang, xu«i vÒ
Phó Thä råi hîp víi s«ng Hång ë ViÖt Tr×. §©y lµ con ®êng
thuû quan träng vµ duy nhÊt nèi Tuyªn Quang víi Hµ Giang
(phÝa B¾c), Hµ Néi vµ c¸c tØnh trung du, ®ång b»ng B¾c
Bé. HÖ thèng s«ng ngßi chÝnh lµ nguån thuû sinh kh«ng thÓ
thiÕu trong ®êi sèng nh©n d©n; võa mang gi¸ trÞ kinh tÕ,
giao th«ng, võa cã ý nghÜa quan träng vÒ mÆt qu©n sù
quèc phßng. ChÝnh t¹i dßng s«ng L« anh dòng, qu©n vµ d©n
Tuyªn Quang ®· ®¸nh ch×m tµu chiÕn ®Þch, lËp nªn bao
chiÕn c«ng hiÓn h¸ch. Tuy nhiªn phÇn lín s«ng ngßi cña tØnh
®Òu ng¾n vµ dèc, c¹n níc vµo mïa kh« g©y khã kh¨n cho
®i l¹i. §êng quèc lé kh«ng nhiÒu, næi bËt nhÊt cã con ®êng
huyÕt m¹ch- quèc lé 2 nèi liÒn víi Hµ Giang, Hµ Néi. Ngoµi ra
cßn cã v« sè c¸c ®êng nh¸nh, ®êng mßn xuyªn rõng nèi c¸c
®Þa ®iÓm. §êng 37A tõ Bê §Ëu (Th¸i Nguyªn), qua tØnh
sang Yªn B¸i; ®êng tõ thÞ x· vÒ S¬n D¬ng qua ®Ìo Khu«n
Do xu«i vÒ VÜnh Yªn; vµ ®êng 174- 176 tõ km 31 (Th¸i
S¬n- Hµm Yªn) qua Chiªm Ho¸, Na Hang vµ tõ ®ã cã thÓ lªn
Hµ Giang hoÆc Cao B»ng. Víi hÖ thèng giao th«ng nh vËy,
Tuyªn Quang cã ®Þa bµn c¬ ®éng vÒ chiÕn lîc, dÔ dµng liªn
l¹c víi c¸c ®Þa ph¬ng kh¸c vµ quèc tÕ; vÒ mÆt qu©n sù
®©y lµ n¬i dông binh lîi h¹i, ph¸t huy ®îc thÕ m¹nh cña
®Þa h×nh ®Þa vËt
KhÝ hËu cã ®Æc ®iÓm cña vïng khÝ hËu rõng nhiÖt ®íi,
Tuyªn Quang cã lîng ma trung b×nh hµng n¨m rÊt lín, ®é
Èm cao, lîng chiÕu s¸ng lín; chia thµnh hai mïa râ rÖt. KhÝ
hËu nh vËy lµm cho n«ng nghiÖp ph¸t triÓn kh¸ ®a d¹ng.
18
Ngoµi nh÷ng loµi ¸ nhiÖt ®íi, «n ®íi cßn cã nh÷ng loµi ®éng
thùc vËt nhiÖt ®íi. Tuy nhiªn, khÝ hËu còng g©y nhiÒu khã
kh¨n cho sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt: lèc m¹nh, lò to, s¬ng muèi,
nhiÖt ®é nhiÒu khi xuèng qu¸ thÊp…; ®iÒu kiÖn khÝ hËu,
thuû sinh vµ rõng nói còng lµ t¸c nh©n g©y c¸c dÞch sèt
rÐt, thÊp khíp… nhÊt lµ víi nh÷ng ngêi kh«ng quen thæ nh-
ìng, khÝ hËu
Thiªn nhiªn u ®·i mét nguån tµi nguyªn giµu cã. Trªn rõng
cã nhiÒu lo¹i gç tèt, b¹t ngµn tre, nøa, song, m©y… t¹o
thµnh bøc mµn che phñ ®êng ®i lèi l¹i vµ nhµ cöa bªn trong,
rÊt tiÖn lîi ®Ó khai kh¸c t¹i chç, phôc vô cho x©y dùng l¸n
tr¹i, nhµ xëng, hÇm hµo… Trong rõng cßn cã c¸c lo¹i c©y dîc
liÖu, c¸c ®Æc s¶n nh nÊm h¬ng, méc nhÜ, mËt ong… phôc
vô cho ®êi sèng con ngêi. Lßng ®Êt chøa nhiÒu kho¸ng s¶n:
vµng, thiÕc, kÏm, barÝt, m¨nggan…; thiªn nhiªn cã s½n c¸c
lo¹i c¸t sái, ®¸ v«i, ®Êt chÞu löa… Víi nguån kho¸ng s¶n nµy
®¶m b¶o cung cÊp nguyªn liÖu t¹i chç cho c¸c ngµnh c«ng
nghiÖp, chÕ t¹o vò khÝ, y tÕ…
Trong chiÕn tranh, víi t c¸ch lµ n¬i ®øng ch©n cña c¬
quan ®Çu n·o kh¸ng chiÕn th× ®Þch lu«n t×m mäi c¸ch
®¸nh ph¸ Tuyªn Quang nãi riªng vµ ViÖt B¾c nãi chung
b»ng nhiÒu ph¬ng tiÖn vò khÝ hiÖn ®¹i víi mét quyÕt t©m
cao. Nhng víi ®Þa h×nh ®a phÇn lµ rõng nói hiÓm trë, l¹i bÞ
chia c¾t bëi hÖ thèng s«ng ngßi dµy ®Æc cña Tuyªn Quang
th× ®Þch còng khã cã thÓ ph¸t huy ®îc thÕ m¹nh ®¸nh lín,
®¸nh ë nh÷ng vïng b×nh nguyªn réng lín nh ë ch©u ¢u. Do
vËy ta cã thÓ lîi dông ®Þa h×nh ®Ó thùc hiÖn phôc kÝch,
19
®¸nh ®Þch ngay tõ nh÷ng vßng ngoµi cña c¨n cø, kh«ng
®Ó chóng tiÕn s©u vµo vßng trong- ®¹i b¶n doanh cña ®Çu
n·o kh¸ng chiÕn ta. §ång thêi vÉn cã thÓ tiÕp tôc x©y dùng
vµ cñng cè ATK vÒ mäi mÆt.
Nh×n mét c¸ch tæng thÓ, vÞ trÝ vµ ®iÒu kiÖn tù nhiªn
Tuyªn Quang mÆc dï g©y kh«ng Ýt khã kh¨n cho ®êi sèng
vµ sinh ho¹t song còng t¹o ra nh÷ng u thÕ riªng. Tríc hÕt ®ã
lµ kh¶ n¨ng x©y dùng ®îc mét nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp tù
cÊp tù tóc, dùa nhiÒu vµo rõng nói, cã thÓ tù b¶o ®¶m
nh÷ng yªu cÇu thiÕt yÕu cho cuéc sèng vµ chiÕn ®Êu. NÒn
kinh tÕ tù cÊp tù tóc lµ mét nh©n tè quan träng ®Ó x©y
dùng vµ b¶o vÖ ATK thµnh c«ng. §ång thêi vÒ qu©n sù,
Tuyªn Quang cã ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè cÇn thiÕt cña mét c¨n
cø chiÕn lîc, c¬ ®éng, v÷ng ch¾c c¶ trong chiÕn tranh gi¶i
phãng vµ chiÕn tranh b¶o vÖ tæ quèc.
Trªn nÒn gi¸ trÞ chung cña toµn tØnh, næi bËt lªn cã vÞ
trÝ cña 3 huyÖn: Chiªm Ho¸, S¬n D¬ng, Yªn S¬n. §©y ®Òu
lµ nh÷ng huyÖn cã vÞ trÝ thuËn lîi, an toµn nhÊt víi mét vïng
rõng nói hiÓm trë bao bäc. C¸c d·y nói cao ch¹y tõ §«ng B¾c
xuèng T©y Nam nh Khau QuÕ, Khao NiÒu, B¶n L¸, Nói Bßng,
Nói Hång… t¹o thµnh ranh giíi tù nhiªn ph©n ®Þnh Khu T©n
Trµo – S¬n D¬ng víi c¸c huyÖn Chî §ån, §Þnh Ho¸ vµ §¹i Tõ.
C¸c d·y ®¸ v«i theo híng tõ T©y B¾c xuèng T©y Nam nh
Khao L©m, Nói Ba Xø, Nói ThÇm NguyÒn, nói Bao, nói Lang
Khom… tr¶i dµi trªn ®Þa bµn cña 3 huyÖn, nèi liÒn nhau t¹o
thµnh mét phßng tuyÕn thiªn nhiªn hïng vÜ bao bäc che
ch¾n cho ba huyÖn thªm an toµn, kÝn ®¸o. KÝn ®¸o nhng
20
vÉn c¬ ®éng. Néi ®Þa ba huyÖn cã hÖ thèng giao th«ng
ch»ng chÞt víi c¸c con ®êng mßn xuyªn rõng, däc ngang, nèi
liÒn c¸c lµng x· th«n b¶n trong vµ ngoµi khu vùc. Tõ ®©y cã
thÓ dÔ dµng ®i sang c¸c vïng vµ tØnh kh¸c, nhÊt lµ nh÷ng
huyÖn còng thuéc khu vùc ATK nh Chî §ån, §Þnh Ho¸. Ba
huyÖn l¹i cã vÞ trÝ n»m liÒn kÒ trªn b¶n ®å, t¹o thµnh mét
d·y liªn hoµn bao xung quanh thÞ x· Tuyªn Quang: phÝa
§«ng gi¸p hoµn toµn Th¸i Nguyªn vµ B¾c C¹n, phÝa Nam
gi¸p VÜnh Phó, phÝa B¾c, T©y B¾c lÇn lît gi¸p víi Na Hang,
Yªn B¸i. Do ®ã, viÖc ph¸t triÓn chiÕn tranh du kÝch ë thÞ x·
cã ý nghÜa quan träng ®Ó b¶o ®¶m an toµn v÷ng ch¾c cho
vßng trong.
Quan träng h¬n, ®©y còng lµ ba huyÖn giµu truyÒn
thèng c¸ch m¹ng nhÊt víi phong trµo quÇn chóng vµ c¬ së
c¸ch m¹ng v÷ng ch¾c, lín m¹nh. §Æc biÖt lµ T©n Trµo- S¬n
D¬ng ®· ®îc chän lµm thñ ®« c¸ch m¹ng l©m thêi cña níc
ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ
VÒ mÆt lÞch sö, Tuyªn Quang xa thuéc bé Vò §inh cña
nhµ níc V¨n Lang. Tr¶i qua c¸c triÒu ®¹i §inh, Lª, Lý, TrÇn…
Tuyªn Quang thuéc ch©u Tuyªn Quang, thõa Tuyªn Quang,
phñ Tuyªn Ho¸, trÊn Minh Giang. Ngµy 31/5/1984, Ph¸p ®Æt
ch©n chiÕm ®ãng Tuyªn Quang. §Çu thÕ kû XX, chóng chia
Tuyªn Quang thµnh hai tØnh Tuyªn Quang vµ Hµ Giang.
Tuyªn Quang gåm 6 ch©u: S¬n D¬ng, Yªn S¬n, Yªn B×nh,
Hµm Yªn, Chiªm Ho¸ vµ Na Hang víi 194 x·. Th¸ng 7/1956,
huyÖn Yªn B×nh t¸ch khái Tuyªn Quang nhËp vµo Yªn B¸i.