Công tác kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ tại công ty cổ phần cao su sao vàng hà nội

  • 116 trang
  • file .doc
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
Lêi nãi ®Çu
§Êt níc chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã nghÜa lµ
mçi doanh nghiÖp ®Òu cã c¬ héi ®Ó ph¸t triÓn, ph¸t huy
hÕt tiÒm n¨ng cña m×nh nhng ®ång thêi còng cã nghÜa lµ
c¸c doanh nghiÖp ph¶i ®øng trªn mét s©n ch¬i v« cïng khèc
liÖt. ë ®ã, sù c¹nh tranh diÔn ra gay g¾t, mçi quyÕt ®Þnh
cña ngêi l·nh ®¹o ®a ra ®Òu liªn quan ®Õn sù sèng cßn cña
doanh nghiÖp. Trong bèi c¶nh ®ã, vai trß cña th«ng tin kinh
tÕ ®îc thÓ hiÖn râ h¬n bao giê hÕt.
Nãi tíi th«ng tin kinh tÕ cã thÓ lµ nh÷ng th«ng tin vÜ
m«, nh÷ng th«ng tin tõ bªn ngoµi ®a l¹i nhng kh«ng thÓ
kh«ng nãi tíi th«ng tin trùc tiÕp xuÊt hiÖn tõ hÖ thèng c«ng
cô qu¶n lý, ®ã lµ kÕ to¸n. KÕ to¸n lµ c«ng cô kh«ng thÓ
thiÕu ®îc trong qu¶n lý kinh tÕ bëi c¸c th«ng tin cña kÕ to¸n
võa lµ nguån ®Ó ®¸nh gi¸ vÊn ®Ò néi t¹i, ph¶n ¸nh thùc
chÊt qu¸ tr×nh kinh doanh cña doanh nghiÖp, võa ph¶n ¸nh
kh¸ râ nh÷ng vÊn ®Ò ®ang næi lªn trong nÒn kinh tÕ.
ChÝnh v× vai trß cña kÕ to¸n nh vËy nªn vÊn ®Ò hoµn thiÖn
c«ng t¸c kÕ to¸n lu«n lµ vÊn ®Ò ®îc c¸c doanh nghiÖp quan
t©m tíi.
§èi víi hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ c¸c
doanh nghiÖp s¶n xuÊt, c«ng t¸c kÕ to¸n thµnh phÈm, tiªu
thô thµnh phÈm, x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô trong tõng kú
ho¹t ®éng cã mét vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng. H¹ch to¸n
thµnh phÈm, tiªu thô thµnh phÈm, x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 1
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
thô tèt sÏ ®¶m b¶o c©n ®èi gi÷a s¶n xuÊt, tån kho vµ tiªu
thô, ®ång thêi còng n¾m b¾t ®îc kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh trong kú, tõ ®ã cã biÖn ph¸p thÝch hîp nhÊt
®Ó ®¶m b¶o kinh doanh cã hiÖu qu¶.
C«ng ty Cæ PhÇn Cao su Sao Vµng Hµ Néi lµ mét doanh
nghiÖp s¶n xuÊt lín,v× vËy h¹ch to¸n thµnh phÈm, tiªu thô
thµnh phÈm, x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô còng lµ mét phÇn
hµnh träng yÕu trong hÖ thèng h¹ch to¸n kÕ to¸n cña c«ng ty.
XuÊt ph¸t tõ nhu cÇu ®æi míi trong c«ng t¸c kÕ to¸n, thÊy
râ ®îc tÇm quan träng cña kÕ to¸n thµnh phÈm, tiªu thô
thµnh phÈm vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ trong qu¶n lý, víi thêi gian
thùc tËp ®i s©u t×m hiÓu c«ng t¸c kÕ to¸n t¹i C«ng ty Cæ
PhÇn Cao su Sao Vµng Hµ Néi, em ®· chän ®Ò tµi cho
chuyªn ®Ò cña m×nh: “C«ng t¸c kÕ to¸n thµnh phÈm,
tiªu thô thµnh phÈm vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i
C«ng ty Cæ PhÇn Cao su Sao Vµng Hµ Néi”. Néi dung cña
chuyªn ®Ò nh sau:
Ch¬ng I : Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ c«ng
t¸c kÕ to¸n thµnh phÈm, tiªu thô thµnh phÈm vµ x¸c ®Þnh
kÕt qu¶ tiªu thô thµnh phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n
xuÊt.
Ch¬ng II : Thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n thµnh
phÈm, tiªu thô thµnh phÈm vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i
C«ng ty Cæ PhÇn Cao su Sao Vµng Hµ Néi.
Ch¬ng III : Mét sè ý kiÕn ®ãng gãp nh»m hoµn
thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n thµnh phÈm, tiªu thô thµnh phÈm vµ
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 2
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i C«ng ty Cæ PhÇn Cao su Sao
Vµng Hµ Néi.
Do cßn h¹n chÕ vÒ thêi gian thùc tËp vµ kiÕn thøc
chuyªn m«n nªn chuyªn ®Ò nµy kh«ng tr¸nh khái nh÷ng
thiÕu sãt. V× vËy, em mong nhËn ®îc ý kiÕn ®ãng gãp cña
thÇy c« vµ cña c¸c c«, c¸c chó t¹i C«ng ty ®Ó chuyªn ®Ò
®îc hoµn thiÖn h¬n n÷a.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
cH¬ng I
Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ KÕ TO¸N thµnh
phÈm,
tiªu thô thµnh phÈm vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô
THµNH phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt
I. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thµnh phÈm, tiªu thô thµnh
phÈm vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô Thµnh phÈm
1. Kh¸i niÖm thµnh phÈm, tiªu thô thµnh phÈm vµ kÕt
qu¶ tiªu thô
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 3
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
KÕt qu¶ cña mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña doanh
nghiÖp lµ s¶n phÈm. S¶n phÈm cã thÓ lµ thµnh phÈm, b¸n
thµnh phÈm, lao vô, dÞch vô...; trong ®ã, thµnh phÈm
chiÕm tØ träng lín nhÊt.
Thµnh phÈm lµ s¶n phÈm ®· kÕt thóc giai ®o¹n chÕ
biÕn cuèi cïng do c¸c bé phËn chÝnh vµ phô cña doanh
nghiÖp s¶n xuÊt hoÆc thuª ngoµi gia c«ng ®· xong ®îc kiÓm
nghiÖm phï hîp víi tiªu chuÈn kü thuËt, ®îc nhËp kho hoÆc
giao cho kh¸ch hµng.
Nãi ®Õn thµnh phÈm lµ nãi ®Õn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
®îc g¾n liÒn víi mét quy tr×nh c«ng nghÖ nhÊt ®Þnh trong
doanh nghiÖp. Thµnh phÈm biÓu hiÖn trªn hai mÆt: hiÖn
vËt vµ gi¸ trÞ . HiÖn vËt ®îc biÓu hiÖn cô thÓ bëi khèi lîng
hay sè lîng cßn gi¸ trÞ lµ gi¸ thµnh cña thµnh phÈm nhËp kho
hay gi¸ vèn cña thµnh phÈm ®em b¸n.
ViÖc qu¶n lý thµnh phÈm trong doanh nghiÖp g¾n
liÒn víi viÖc qu¶n lý sù vËn ®éng cña tõng lo¹i thµnh phÈm
trong qu¸ tr×nh nhËp_xuÊt- tån ë c¶ chØ tiªu sè lîng, chÊt l-
îng vµ gi¸ trÞ. S¶n phÈm s¶n xuÊt ra cha ®îc ®a vµo lu
th«ng th× cha thùc hiÖn ®îc gi¸ trÞ cña nã vµ cha hoµn tÊt
mét chu tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.
Tiªu thô thµnh phÈm lµ qu¸ tr×nh doanh nghiÖp
chuyÓn giao thµnh phÈm cho kh¸ch hµng, ®îc kh¸ch hµng
thanh to¸n hay chÊp nhËn thanh to¸n. Nãi c¸ch kh¸c, ®ã
chÝnh lµ qu¸ tr×nh chuyÓn giao quyÒn së h÷u vÒ thµnh
phÈm ®Ó nhËn ®îc mét gi¸ trÞ t¬ng ®¬ng.
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 4
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
Tiªu thô lµ giai ®o¹n cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
kinh doanh, qu¸ tr×nh tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn vèn. VÒ
thùc chÊt, tiªu thô lµ ho¹t ®éng cÇn thiÕt ®Ó thu håi vèn,
t¹o ra lîi nhuËn kinh doanh.
KÕt qu¶ tiªu thô cña doanh nghiÖp chÝnh lµ kÕt qu¶
ho¹t ®éng s¶n xuÊt- kinh doanh,tøc lµ sè chªnh lÖch gi÷a
c¸c yÕu tè thu nhËp vµ chi phÝ liªn quan ®Õn hoat ®éng
s¶n xuÊt- kinh doanh cña doanh nghiÖp.
2. VÞ trÝ, vai trß cña h¹ch to¸n thµnh phÈm,tiªu thô
thµnh phÈm vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô
§èi víi mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt, yÕu tè trùc tiÕp
nhÊt ®Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ hoat ®éng lµ s¶n phÈm vµ tiªu
thô s¶n phÈm (trong ®ã chñ yÕu lµ thµnh phÈm) bëi v×
nhiÖm vô còng nh môc tiªu mµ doanh nghiÖp muèn ®¹t tíi
®Òu b¾t nguån tõ s¶n phÈm vµ tiªu thô s¶n phÈm. S¶n
phÈm lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong
kú hiÖn t¹i cßn tiªu thô lµ yÕu tè thiÕt yÕu ®Ó doanh
nghiÖp cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë kú tiÕp theo v× chØ cã
th«ng qua tiªu thô, doanh nghiÖp míi thu håi ®îc vèn, tiÕp
tôc t¸i s¶n xuÊt më réng. MÆt kh¸c, qua tiªu thô, s¶n phÈm
míi thùc hiÖn ®îc gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông cña chóng, tÝnh
chÊt h÷u Ých cña s¶n phÈm míi ®îc x¸c ®Þnh mét c¸ch hoµn
toµn. Cã tiªu thô ®îc s¶n phÈm míi chøng tá n¨ng lùc kinh
doanh cña doanh nghiÖp. Sau qu¸ tr×nh tiªu thô, doanh
nghiÖp kh«ng nh÷ng thu håi ®îc chi phÝ mµ cßn thùc hiÖn
®îc gi¸ trÞ lao ®éng thÆng d. §©y lµ nguån quan träng ®Ó
tÝch luü vµo ng©n s¸ch, vµo c¸c quü xÝ nghiÖp nh»m më
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 5
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
réng quy m« s¶n xuÊt, n©ng cao ®êi sèng c¸n bé c«ng
nh©n viªn.
Víi vai trß cña s¶n phÈm vµ tiªu thô s¶n phÈm nh
vËy, c«ng t¸c kÕ to¸n thµnh phÈm, tiªu thô thµnh phÈm vµ
x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô gi÷ mét vÞ trÝ quan träng trong
hÖ thèng h¹ch to¸n kÕ to¸n. Cã ®îc th«ng tin chÝnh x¸c vÒ
t×nh h×nh thµnh phÈm vµ tiªu thô thµnh phÈm lµ yÕu tè c¬
b¶n ®Ó ngêi l·nh ®¹o doanh nghiÖp cã quyÕt ®Þnh ®óng
®¾n, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp.
3. NhiÖm vô h¹ch to¸n thµnh phÈm, tiªu thô thµnh
phÈm vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô
-Theo dâi, ph¶n ¸nh t×nh h×nh nhËp, xuÊt vµ tån kho
cña tõng lo¹i thµnh phÈm theo mét ph¬ng ph¸p thÝch hîp mµ
doanh nghiÖp ®· lùa chän.
- TÝnh gi¸ thµnh phÈm xuÊt kho, trªn c¬ së ®ã x¸c
®Þnh ®óng gi¸ vèn thµnh phÈm tiªu thô trong kú.
- Ghi nhËn kÞp thêi, chÝnh x¸c doanh thu tiªu thô thµnh
phÈm, c¸c kho¶n ghi gi¶m doanh thu, c¸c kho¶n thuÕ ph¶i
nép,ph¶i thu hé cho Nhµ níc, tõ ®ã x¸c
®Þnh chÝnh x¸c doanh thu b¸n hµng thuÇn.
- X¸c ®Þnh vµ ph¶n ¸nh kÕt qu¶ tiªu thô trªn c¬ së
doanh thu thuÇn,gi¸ vèn thµnh phÈm tiªu thô vµ chi phÝ
ngoµi s¶n xuÊt ph¸t sinh.
II. H¹ch to¸n thµnh phÈm
1. Thñ tôc nhËp, xuÊt kho thµnh phÈm
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 6
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
a, Thñ tôc nhËp kho thµnh phÈm
Nh×n chung, thñ tôc nhËp kho thµnh phÈm ë c¸c doanh
nghiÖp nh sau: S¶n phÈm hoµn thµnh ph¶i ®îc kiÓm tra chÊt
lîng tríc khi nhËp kho. Bé phËn s¶n xuÊt hay phßng kinh
doanh (thêng lµ trong trêng hîp hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i) viÕt
phiÕu nhËp kho. Ngêi nhËp mang phiÕu nµy ®Õn kho ®Ó
nhËp thµnh phÈm. Thñ kho ph¶i kiÓm tra l¹i sè lîng thùc
nhËp vµ kÝ vµo phiÕu nhËp kho.
b, Thñ tôc xuÊt kho thµnh phÈm
C¨n cø vµo nhu cÇu mua cña kh¸ch hµng, gi¸m ®èc
hoÆc trëng phßng kinh doanh viÕt lÖnh xuÊt kho. NÕu kh¸ch
hµng tr¶ tiÒn ngay th× kÕ to¸n tiÒn mÆt viÕt phiÕu thu.
C¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho vµ phiÕu thu (nÕu cã), kÕ to¸n
tiªu thô sÏ lËp ho¸ ®¬n GÝa trÞ gia t¨ng (H§ GTGT). Ho¸
®¬n nµy lµ c¨n cø ®Ó kÕ to¸n ghi vµo sæ vµ ®Ó kh¸ch
hµng cã thÓ vËn chuyÓn hµng ra khái c«ng ty.
2. §¸nh gi¸ thµnh phÈm
§¸nh gi¸ thµnh phÈm lµ mét c«ng t¸c quan träng trong
tæ chøc h¹ch to¸n thµnh phÈm. §¸nh gi¸ thµnh phÈm lµ dïng
tiÒn ®Ó biÓu hiÖn gi¸ trÞ cña chóng. Trong c«ng t¸c kÕ
to¸n, thµnh phÈm ®îc ph¶n ¸nh theo gi¸ thùc tÕ.
a , §èi víi thµnh phÈm nhËp kho
GÝa thùc tÕ cña thµnh phÈm nhËp kho ®îc x¸c ®Þnh
theo tõng nguån nhËp:
- §èi víi thµnh phÈm do c¸c bé phËn s¶n xuÊt cña
doanh nghiÖp hoµn thµnh nhËp kho: gi¸ thùc tÕ lµ gi¸ thµnh
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 7
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
s¶n xuÊt thùc tÕ, bao gåm ba kho¶n môc: chi phÝ nguyªn
vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ
s¶n xuÊt chung.
- §èi víi thµnh phÈm thuª ngoµi gia c«ng: gi¸ thùc tÕ bao
gåm toµn bé c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc gia c«ng: gi¸ thùc
tÕ nguyªn vËt liÖu giao cho ngêi nhËn gia c«ng, chi phÝ thuª
gia c«ng,chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, hao hôt…
- §èi víi thµnh phÈm ®· tiªu thô hoÆc ®· göi b¸n bÞ
kh¸ch hµng tr¶ l¹i th× gi¸ thùc tÕ lµ gi¸ ®· dïng ®Ó ghi gi¸
trÞ hµng göi b¸n hoÆc gi¸ vèn hµng b¸n.
b, §èi víi thµnh phÈm xuÊt kho
GÝa thùc tÕ cña thµnh phÈm xuÊt kho trong kú ®îc
tÝnh trªn c¬ së gi¸ thùc tÕ thµnh phÈm nhËp kho theo mét
trong c¸c ph¬ng ph¸p sau:
*Ph¬ng ph¸p gi¸ thùc tÕ ®Ých danh: Theo ph¬ng ph¸p
nµy, thµnh phÈm xuÊt kho ë l« nµo th× tÝnh theo gi¸ thùc
tÕ nhËp kho ®Ých danh cña l« ®ã. Ph¬ng ph¸p nµy cã u
®iÓm lµ c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh phÈm ®îc thùc hiÖn kÞp
thêi vµ th«ng qua viÖc tÝnh gi¸ thµnh phÈm xuÊt kho, kÕ
to¸n cã thÓ theo dâi ®îc thêi h¹n b¶o qu¶n cña tõng l« thµnh
phÈm. Tuy nhiªn, ®Ó ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy th× ®iÒu
kiÖn lµ hÖ thèng kho tµng cña doanh nghiÖp ph¶i cho phÐp
b¶o qu¶n riªng tõng l« thµnh phÈm nhËp kho.
*Ph¬ng ph¸p nhËp tríc- xuÊt tríc (FIFO): Theo ph¬ng
ph¸p nµy, gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm nhËp kho tríc sÏ ®îc
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 8
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
dïng ®Ó tÝnh gi¸ thùc tÕ thµnh phÈm xuÊt kho tríc vµ do
vËy, gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho cuèi kú sÏ lµ gi¸ thùc
tÕ thµnh phÈm nhËp kho cuèi cïng.
Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm lµ cho phÐp kÕ to¸n cã
thÓ tÝnh gi¸ thµnh phÈm xuÊt kho kÞp thêi. Tuy nhiªn, nhîc
®iÓm cña nã lµ khèi lîng tÝnh to¸n t¬ng ®èi lín vµ lµm cho
gi¸ vèn tiªu thô cña doanh nghiÖp kh«ng ph¶n ¸nh ®óng sù
biÕn ®éng cña gi¸ thµnh s¶n phÈm.
Ph¬ng ph¸p nhËp tríc -xuÊt tríc chØ thÝch hîp víi
nh÷ng doanh nghiÖp cã Ýt lo¹i s¶n phÈm vµ sè lÇn nhËp kho
cña mçi lo¹i kh«ng nhiÒu.
*Ph¬ng ph¸p nhËp sau-xuÊt tríc(LIFO): Ph¬ng ph¸p nµy
gi¶ ®Þnh nh÷ng thµnh phÈm nhËp kho sau cïng sÏ ®îc xuÊt
tríc tiªn, ngîc l¹i víi ph¬ng ph¸p nhËp tríc-xuÊt tríc ë trªn.
VÒ c¬ b¶n, u nhîc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p nhËp sau-
xuÊt tríc còng gièng nh ph¬ng ph¸p nhËp tríc-xuÊt tríc, nhng
sö dông ph¬ng ph¸p nhËp sau-xuÊt tríc gióp cho gi¸ vèn tiªu
thô cña doanh nghiÖp ph¶n ¸nh ®óng sù biÕn ®éng cña gi¸
thµnh s¶n phÈm.
*Ph¬ng ph¸p gi¸ thùc tÕ b×nh qu©n gia quyÒn: Theo
ph¬ng ph¸p nµy, dùa vµo gi¸ thùc tÕ thµnh phÈm tån ®Çu
kú vµ nhËp kho trong kú, kÕ to¸n x¸c ®Þnh ®îc gi¸ b×nh
qu©n cña mét ®¬n vÞ thµnh phÈm. C¨n cø vµo lîng thµnh
phÈm xuÊt trong kú vµ gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n ®Ó x¸c
®Þnh gi¸ thùc tÕ xuÊt trong kú.
Gi¸ bq Gtt tån ®Çu kú + Gtt TP nhËp
=
mét ®¬n trong kú
vÞ TP SL TP tån ®Çu kú + SL TP nhËp
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n trong kú 9
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
Gtt TP xuÊt kho trong kú = Gi¸ bq mét ®¬n vÞ TP x SL TP
xuÊt kho trong kú
Ph¬ng ph¸p gi¸ thùc tÕ b×nh qu©n gia quyÒn tuy
®¬n gi¶n, dÔ lµm nhng ®é chÝnh x¸c kh«ng cao. H¬n n÷a,
c«ng viÖc tÝnh to¸n dån vµo cuèi th¸ng, g©y ¶nh hëng ®Õn
tiÕn ®é cña c¸c kh©u kÕ to¸n kh¸c.
*Ph¬ng ph¸p gi¸ thùc tÕ b×nh qu©n sau mçi lÇn
nhËp: Theo ph¬ng ph¸p nµy, sau mçi lÇn nhËp, kÕ to¸n ph¶i
x¸c ®Þnh gi¸ b×nh qu©n cña tõng lo¹i thµnh phÈm. C¨n cø
vµo gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n vµ lîng thµnh phÈm xuÊt kho
gi÷a 2 lÇn nhËp kÕ tiÕp ®Ó kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ thùc tÕ
thµnh phÈm xuÊt kho.
Ph¬ng ph¸p nµy cho phÐp kÕ to¸n tÝnh gi¸ thµnh
phÈm xuÊt kho kÞp thêi nhng khèi lîng c«ng viÖc tÝnh to¸n
rÊt lín.
Ph¬ng ph¸p nµy chØ sö dông ®îc ë nh÷ng doanh
nghiÖp cã Ýt lo¹i thµnh phÈm vµ sè lÇn nhËp cña mçi lo¹i
kh«ng nhiÒu.
*Ph¬ng ph¸p gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n cuèi kú tríc:
Theo ph¬ng ph¸p nµy, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ ®¬n vÞ b×nh
qu©n dùa trªn gi¸ thùc tÕ vµ sè lîng kho cuèi kú tríc. Dùa
vµo gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n nãi trªn vµ lîng xuÊt kho trong
kú, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ thùc tÕ thµnh phÈm xuÊt kho theo
tõng lo¹i.
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 10
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
Ph¬ng ph¸p nµy cho phÐp gi¶m nhÑ khèi lîng tÝnh
to¸n nhng ®é chÝnh x¸c cña c«ng viÖc tÝnh to¸n phô thuéc
vµo t×nh h×nh biÕn ®éng gi¸ thµnh s¶n xuÊt thµnh phÈm.
Trêng hîp gi¸ thµnh cã sù biÕn ®éng lín th× viÖc tÝnh to¸n
gi¸ thùc tÕ thµnh phÈm xuÊt kho theo ph¬ng ph¸p nµy trë
nªn thiÕu chÝnh x¸c vµ cã trêng hîp bÊt hîp lý(tån kho ©m).
*Ph¬ng ph¸p hÖ sè gi¸: Theo ph¬ng ph¸p nµy, toµn
bé thµnh phÈm biÕn ®éng trong kú ®îc tÝnh theo gi¸ h¹ch
to¸n (gi¸ kÕ ho¹ch hoÆc mét lo¹i gi¸ æn ®Þnh trong kú).
Cuèi kú, kÕ to¸n sÏ tiÕn hµnh ®iÒu chØnh tõ gi¸ h¹ch to¸n
sang gi¸ thùc tÕ theo c«ng thøc:
Gtt TP xuÊt kho = HÖ sè gi¸ TP x Ght TP
xuÊt kho
trong ®ã:
Gtt TP tån ®Çu kú + Gtt TP tån
HÖ sè gi¸ = cuèi kú
TP Ght TP tån ®Çu kú + Ght TP nhËp
trong kú
Ph¬ng ph¸p hÖ sè gi¸ cho phÐp kÕt hîp chÆt chÏ
h¹ch to¸n chi tiÕt vµ h¹ch to¸n tæng hîp vÒ thµnh phÈm
trong c«ng t¸c tÝnh gi¸ nªn c«ng viÖc tÝnh gi¸ ®îc tiÕn hµnh
nhanh chãng vµ kh«ng phô thuéc vµ sè lo¹i thµnh phÈm vµ
sè lÇn nhËp xuÊt cña tõng lo¹i.
Ph¬ng ph¸p nµy thÝch hîp ë nh÷ng doanh nghiÖp
s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i thµnh phÈm vµ ®éi ngò kÕ to¸n cã tr×nh
®é chuyªn m«n cao.
3. H¹ch to¸n chi tiÕt thµnh phÈm
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 11
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
Thùc tÕ, thµnh phÈm trong c¸c doanh nghiÖp thêng cã
nhiÒu lo¹i kh¸c nhau. V× vËy, h¹ch to¸n thµnh phÈm ph¶I
®¶m b¶o theo dâi ®îc t×nh h×nh biÕn ®éng cña tõng lo¹i
thµnh phÈm. ViÖc theo dâi t×nh h×nh nhËp- xuÊt- tån cña
tõng lo¹i thµnh phÈm c¶ vÒ mÆt hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ gäi lµ
h¹ch to¸n chi tiÕt thµnh phÈm. HiÖn nay, ®Ó h¹ch to¸n chi
tiÕt thµnh phÈm, c¸c doanh nghiÖp ¸p dông mét trong ba
ph¬ng ph¸p sau:
a, Ph¬ng ph¸p thÎ song song
Theo ph¬ng ph¸p nµy,thñ kho c¨n cø vµo c¸c chøng tõ
nhËp, xuÊt thµnh phÈm ®Ó ghi “ThÎ kho” (ThÎ nµy ®îc më
cho tõng lo¹i thµnh phÈm). KÕ to¸n thµnh phÈm còng dùa
trªn chøng tõ nhËp, xuÊt thµnh phÈm ®Ó ghi sè lîng vµ tÝnh
thµnh tiÒn thµnh phÈm nhËp, xuÊt vµo “ThÎ chi tiÕt thµnh
phÈm”. Cuèi kú, kÕ to¸n tiÕn hµnh ®èi chiÕu sè liÖu trªn
“ThÎ chi tiÕt thµnh phÈm” víi “ThÎ kho” do thñ kho chuyÓn
®Õn, ®ång thêi tõ “Sæ chi tiÕt thµnh -phÈm), kÕ to¸n lÊy
sè liÖu ghi vµo “B¶ng tæng hîp nhËp- xuÊt- tån thµnh phÈm”
theo tõng lo¹i thµnh phÈm ®Ó ®èi chiÕu víi sè liÖu kÕ to¸n
tæng hîp nhËp, xuÊt thµnh phÈm.
Ph¬ng ph¸p nµy rÊt ®¬n gi¶n trong kh©u ghi chÐp,
®èi chiÕu sè liÖu vµ ph¸t hiÖn sai sãt, ®ång thêi cung cÊp
th«ng tin nhËp, xuÊt vµ tån kho tõng lo¹i thµnh phÈm kÞp
thêi, chÝnh x¸c. Tuy nhiªn, viÖc h¹ch to¸n t¬ng ®èi phøc t¹p
nÕu doanh nghiÖp cã nhiÒu lo¹i thµnh phÈm.
S¬ ®å h¹ch to¸n chi tiÕt thµnh phÈm theo ph¬ng
ph¸p thÎ song song:
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 12
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
PhiÕu nhËp kho,
xuÊt kho KÕ
khokhokhokh to¸n
tæng
hîp
B¶ng tæng
ThÎ kho ThÎ chi tiÕt TP
hîp
nhËp-xuÊt-tån
TP
Ghi Ghi hµng Ghi cuèi §èi
chó: ngµy th¸ng chiÕu
b, Ph¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn
§èi víi nh÷ng doanh nghiÖp cã nhiÒu lo¹i thµnh phÈm vµ
sè lîng chøng tõ nhËp, xuÊt kh«ng nhiÒu th× ph¬ng ph¸p
thÝch hîp ®Ó h¹ch to¸n chi tiÕt thµnh phÈm lµ ph¬ng ph¸p
®èi chiÕu lu©n chuyÓn.
Theo ph¬ng ph¸p nµy, kÕ to¸n chØ më “Sæ ®èi chiÕu
lu©n chuyÓn thµnh phÈm” theo tõng kho. Cuèi kú, trªn c¬
së ph©n lo¹i chøng tõ nhËp, xuÊt theo tõng lo¹i thµnh phÈm
vµ theo tõng kho, kÕ to¸n lËp “B¶ng kª nhËp thµnh phÈm”,
“B¶ng kª xuÊt thµnh phÈm” vµ dùa vµo c¸c b¶ng kª nµy ®Ó
ghi vµo “Sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn”. Khi nhËn ®îc “ThÎ
kho”, kÕ to¸n tiÕn hµnh ®èi chiÕu tæng lîng nhËp, xuÊt cña
tõng thÎ kho víi “Sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn”, ®ång thêi, tõ
“Sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn” lËp “B¶ng kª nhËp- xuÊt- tån
thµnh phÈm” ®Ó ®èi chiÕu víi sè liÖu kÕ to¸n tæng hîp
thµnh phÈm
Ph¬ng ph¸p nµy gi¶m nhÑ khèi lîng c«ng viÖc ghi chÐp
cña kÕ to¸n, nhng v× dån c«ng viÖc ghi sæ, kiÓm tra ®èi
chiÕu vµo cuèi kú nªn trong trêng hîp c¸c nghiÖp vô nhËp,
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 13
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
xuÊt thµnh phÈm x¶y ra trong kú kh¸ nhiÒu th× c«ng viÖc
kiÓm tra, ®èi chiÕu sÏ gÆp nhiÒu khã kh¨n vµ sÏ ¶nh hëng
®Õn tiÕn ®é thùc hiÖn c¸c kh©u kÕ to¸n kh¸c.
S¬ ®å h¹ch to¸n chi tiÕt thµnh phÈm theo ph¬ng ph¸p
sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn
PhiÕu
B¶ng kª
nhËp
nhËp
kho B¶n
t
g
tæn KÕ
Sæ ®èi
ThÎ kho g to¸n
chiÕu
hîp tæng
lu©n
nhË hîp
chuyÓn
p
PhiÕu xuÊt
xuÊt B¶ng kª tån
kho xuÊt thµn
h
c. Ph¬ng ph¸p sè d
phÈ
m nhiÒu lo¹i thµnh
Víi nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt
phÈm vµ ®ång thêi sè lîng nhËp, xuÊt cña mçi lo¹i kh¸ nhiÒu
th× ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt thµnh phÈm thÝch hîp
nhÊt lµ ph¬ng ph¸p sè d.
Theo ph¬ng ph¸p nµy, thñ kho ngoµi viÖc ghi “ThÎ kho”
nh c¸c ph¬ng ph¸p trªn th× cuèi kú cßn ph¶i ghi lîng thµnh
phÈm tån kho tõ “ThÎ kho” vµo “Sæ sè d”. KÕ to¸n dùa vµo
sè lîng nhËp, xuÊt cña tõng lo¹i thµnh phÈm ®îc tæng hîp tõ
c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt mµ kÕ to¸n nhËn ®îc khi kiÓm tra
c¸c kho theo ®Þnh k× 3, 5 hoÆc 10 ngµy mét lÇn (kÌm theo
“PhiÕu giao nhËn chøng tõ”) vµ gi¸ h¹ch to¸n ®Ó tÝnh trÞ
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 14
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
gi¸ thµnh tiÒn thµnh phÈm nhËp kho theo tõng lo¹i, tõ ®ã
ghi vµo “B¶ng lòy kÕ nhËp, xuÊt, tån”(b¶ng nµy ®îc më theo
tõng kho. Cuèi kú,tiÕn hµnh tÝnh tiÒn trªn “Sæ sè d” do thñ
kho chuyÓn ®Õn vµ ®èi chiÕu tån kho tõng lo¹i thµnh phÈm
trªn “Sæ sè d” víi tån kho trªn “B¶ng lòy kÕ nhËp, xuÊt, tån”.
Tõ ‘B¶ng lòy kÕ nhËp, xuÊt, tån” kÕ to¸n lËp “B¶ng tæng hîp
nhËp- xuÊt- tån thµnh phÈm ®Ó ®èi chiÕu víi sæ kÕ to¸n
vÒ thµnh phÈm.
Ph¬ng ph¸p nµy tr¸nh ®îc viÖc ghi chÐp trïng l¾p vµ
dµn ®Òu c«ng viÖc ghi sæ trong kú nªn kh«ng bÞ dån viÖc
vµo cuèi kú, nhng viÖc kiÓm tra, ®èi chiÕu vµ ph¸t hiÖn sai
sãt gÆp nhiÒu khã kh¨n. Ph¬ng ph¸p nµy ®ßi hái nh©n viªn
kÕ to¸n vµ thñ kho ph¶i cã tr×nh ®é chuyªn m«n cao.
S¬ ®å h¹ch to¸n chi tiÕt thµnh phÈm theo ph-
¬ng ph¸p sè d
PhiÕu PhiÕu giao
nhËp nhËn
kho chøng tõ
nhËp
B¶n
ThÎ kho Sæ B¶ng lòy kÕ g KÕ
sè nhËp tæn to¸n
d­ xuÊt tån TP g tæng
hîp hîp
nhË
PhiÕu PhiÕu giao p
xuÊt nhËn chøng xuÊt
kho tõ xuÊt tån
TP
4. H¹ch to¸n tæng hîp thµnh phÈm
4.1. C¸c ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n tæng hîp vÒ thµnh phÈm
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 15
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
Khi h¹ch to¸n tæng hîp vÒ thµnh phÈm, kÕ to¸n cã thÓ
sö dông mét trong hai ph¬ng ph¸p: ph¬ng ph¸p kª khai th-
êng xuyªn (KKTX) vµ ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú (KK§K).
a, Ph¬ng ph¸p KKTX
Ph¬ng ph¸p KKTX lµ ph¬ng ph¸p theo dâi, ph¶n ¸nh
thêng xuyªn, liªn tôc, t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån thµnh
phÈm trªn sæ kÕ to¸n. KÕ to¸n dùa vµo phiÕu
nhËp kho vµ phiÕu xuÊt kho ®Ó ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh lu©n
chuyÓn thµnh phÈm.
NÕu sö dông ph¬ng ph¸p, khèi lîng c«ng viÖc kÕ to¸n
sÏ lín nhng nã cã u ®iÓm lµ ph¶n ¸nh kÞp thêi t×nh h×nh
biÕn ®éng cña thµnh phÈm. Gi¸ trÞ thµnh phÈm trªn sæ kÕ
to¸n cã thÓ x¸c ®Þnh ë bÊt cø thêi ®iÓm nµo trong kú.
Ph¬ng ph¸p KKTX thÝch hîp víi c¸c doanh nghiÖp cã
®iÒu kiÖn ®Ó kiÓm kª chÝnh x¸c tõng nghiÖp vô nhËp,
xuÊt, tån thµnh phÈm.
b, Ph¬ng ph¸p KK§K
Ph¬ng ph¸p KK§K lµ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n c¨n cø vµo
kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thµnh phÈm
tån kho trªn sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ tõ ®ã tÝnh ra trÞ gi¸
thµnh phÈm ®· xuÊt theo c«ng thøc:
TrÞ gi¸ TrÞ gi¸ TrÞ gi¸ TP TrÞ gi¸ TP
= + -
TP xuÊt TP tån nhËp tån cuèi
kho ®Çu kú trong kú kú
Ph¬ng ph¸p KK§K cã u ®iÓm lµ gi¶m nhÑ khèi lîng
c«ng viÖc h¹ch to¸n nhng nhîc ®iÓm lµ ®é chÝnh x¸c vÒ trÞ
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 16
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
gi¸ thµnh phÈm phô thuéc vµo chÊt lîng c«ng t¸c qu¶n lý t¹i
kho, quÇy, bÕn b·i, …
Ph¬ng ph¸p KK§K thêng ®îc ¸p dông ë c¸c doanh
nghiÖp cã nhiÒu chñng lo¹i thµnh phÈm, gi¸ trÞ thÊp, khã
x¸c ®Þnh chÝnh x¸c sè lîng nhËp, xuÊt theo tõng nghiÖp vô.
4.2. Tµi kho¶n sö dông
§Ó h¹ch to¸n tæng hîp vÒ thµnh phÈm, kÕ to¸n sö
dông TK 155 ”Thµnh phÈm”, néi dung cña tµi kho¶n nµy nh
sau:
Bªn Nî : -GÝa thùc tÕ thµnh phÈm nhËp kho.
-TrÞ gi¸ thµnh phÈm thõa ph¸t hiÖn khi
kiÓm kª.
-TrÞ gi¸ thµnh phÈm tån kho cuèi kú(KK§K).
Bªn Cã: -GÝa thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm xuÊt
kho trong kú.
-TrÞ gi¸ thµnh phÈm thiÕu ph¸t hiÖn khi
kiÓm kª.
-TrÞ gi¸ thµnh phÈm tån kho ®Çu
kú(KK§K).
Sè d bªn Nî:GÝa thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm tån
kho.
Ngoµi ra cßn sö dông c¸c tµi kho¶n kh¸c nh TK 157
“Hµng göi b¸n”, TK 632 ”Gi¸ vèn hµng b¸n”.
4.2. H¹ch to¸n tæng hîp thµnh phÈm theo ph¬ng ph¸p
KKTX
H¹ch to¸n tæng hîp thµnh phÈm theo ph¬ng ph¸p
KKTX cã thÓ ®îc kh¸i qu¸t qua s¬ ®å sau:(S¬ ®å 1).
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 17
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
4.3 . H¹ch to¸n tæng hîp theo ph¬ng ph¸p KK§K
Theo ph¬ng ph¸p nµy, c¸c TK 155, TK 157 chØ ph¶n
¸nh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm tån ®Çu kú hoÆc
cuèi kú mµ kh«ng ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô lu©n chuyÓn
thµnh phÈm trong kú. ViÖc h¹ch to¸n ®îc th«ng qua TK 632.
V× vËy, em xin tr×nh bµy ë phÇn h¹ch to¸n gi¸ vèn trong
tiªu thô.
III. H¹ch to¸n tiªu thô thµnh phÈm
1. Kh¸i niÖm vµ ®iÒu kiÖn x¸c ®Þnh doanh thu
Nh ®· nãi, viÖc tiªu thô s¶n phÈm hµng ho¸ nãi chung
vµ thµnh phÈm nãi riªng lµ viÖc chuyÓn giao quyÒn së h÷u
s¶n phÈm hµng ho¸ vµ mang l¹i cho doanh nghiÖp mét
kho¶n gi¸ trÞ t¬ng ®¬ng. Kho¶n gi¸ trÞ ®ã gäi lµ doanh
thu b¸n hµng. ViÖc ph¶n ¸nh doanh thu ph¶i tu©n theo c¸c
nguyªn t¾c sau:
-Khi cã s¶n phÈm tiªu thô kÕ to¸n ph¶i ghi doanh thu
cña sè s¶n phÈm ®ã.
-Doanh thu b¸n hµng cã thÓ x¸c ®Þnh theo gi¸ cã thuÕ
hoÆc kh«ng cã thuÕ GTGT tuú thuéc vµo ph¬ng ph¸p tÝnh
thuÕ GTGT ®îc ¸p dông t¹i ®¬n vÞ.
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 18
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
S¬ ®å 1: H¹ch to¸n tæng hîp thµnh phÈm theo ph¬ng
ph¸p KKTX
TK TK 155 TK 632
154
Gtt TP nhËp kho tõ sx, thuª XuÊt kho tiªu thô tt , tr¶
ngoµi gc gãp, xuÊt tr¶ l­¬ng, th­ëng,
trao ®æi
TK157
TK15
7 XuÊt tiªu thô theo ph­¬ng
Gtt TP göi b¸n, kh«ng b¸n ®­îc thøc göi b¸n hoÆc qua ®¹i
nhËp lý
l¹i kho TK
TK 632 642,1388
ThiÕu trong ®Þnh
63263 møc hoÆc 1ttttTK66666
Gtt TP ®· tiªu thô bÞ tr¶ l¹i, b¾t båi th­êng
2 nhËp kho 642642
TK
TK 412 ThiÕu ch­a râ nguyªn 1381
nh©n, chê xö lý
PhÇn chªnh lÖch t¨ng do
®¸nh gi¸ l¹i
TK
TK
642
GÝa trÞ thõa trong ®Þnh 412
møc Chªnh lÖch gi¶m gi¸ trÞ
do ®¸nh gi¸ l¹i
TK
3381 TK
GÝa trÞ thõa ch­a râ nguyªn
nh©n TrÞ gi¸ TP ®em gãp128,222
vèn liªn doanh 22222
§èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT theo ph¬ng ph¸p
khÊu trõ th× doanh thu ®îc tÝnh theo gi¸ b¸n kh«ng cã
thuÕ.
§èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT theo ph¬ng
ph¸p trùc tiÕp th× doanh thu ®îc tÝnh theo gi¸ b¸n cã
thuÕ.
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 19
TrÇn Thu HuyÒn B¸o
c¸o thùc tËp tèt nghiÖp
-§èi víi s¶n phÈm, dÞch vô b¸n theo ph¬ng thøc tr¶ gãp
th× doanh thu cña hµng b¸n tÝnh theo gi¸ b¸n tr¶ mét lÇn,
kh«ng bao gåm l·i tr¶ chËm.
-Trêng hîp dïng hµng ®æi hµng th× doanh thu ®îc x¸c
®Þnh dùa vµo gi¸
b¸n th«ng thêng cña s¶n phÈm xuÊt ®æi.
-Trêng hîp doanh nghiÖp dïng s¶n phÈm ®Ó tr¶ thu
nhËp cho c«ng nh©n viªn, gãp vèn liªn doanh… th× ph¶i
ghi doanh thu theo gi¸ tho¶ thuËn.
-§èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô dïng ®Ó trao
®æi, biÕu tÆng, doanh thu ®îc x¸c ®Þnh theo gi¸ b¸n cña
s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cïng lo¹i hoÆc tong ®¬ng
trªn thÞ trêng t¹i thêi ®iÓm trao ®æi,biÕu tÆng.
-§èi víi ®¬n vÞ lµm ®¹i lý, b¸n hµng ho¸ theo gi¸ quy
®Þnh vµ chØ hëng tiÒn hoa hång th× doanh thu lµ tiÒn hoa
hång ®îc hëng.
-Trong trêng hîp c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh cã doanh
thu b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra ®ång ViÖt
Nam theo tû gi¸ thùc tÕ do ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam
c«ng bè t¹i thêi ®iÓm thu ngo¹i tÖ.
2. Tµi kho¶n sö dông
-TK 632 ” GÝa vèn hµng b¸n”, néi dung cña TK nµy nh
sau:
Bªn Nî: -Ghi nhËn gi¸ vèn s¶n phÈm, lao vô , dÞch vô
tiªu thô trong kú
Khoa KÕ to¸n-kiÓm to¸n 20