Công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty rượu hà nội

  • 90 trang
  • file .doc
Lêi më ®Çu
BÊt cø mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nµo còng ph¶i cã sù
tham gia cña ba yÕu tè §TL§, TLL§ vµ SL§. VËt liÖu chÝnh lµ
§TL§, lµ c¬ së vËt chÊt cÊu thµnh nªn thùc thÓ s¶n phÈm.
Do ®ã mét doanh nghiÖp muèn tiÕn hµnh s¶n xuÊt th× nhÊt
thiÕt ph¶i cã vËt liÖu.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, chi phÝ nguyªn vËt
liÖu lµ yÕu tè chi phÝ chiÕm tû träng lín trong toµn bé chi
phÝ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. ChÝnh v× vËy, tiÕt kiÖm chi
phÝ nguyªn vËt liÖu ®Ó h¹ gi¸ thµnh t¨ng lîi nhuËn cña
doanh nghiÖp lµ yªu cÇu quan träng ®èi víi doanh nghiÖp.
C«ng ty Rîu Hµ Néi lµ mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh
doanh cån vµ rîu c¸c lo¹i nªn vËt liÖu chñ yÕu lµ g¹o, s¾n,
ng« vµ c¸c lo¹i hoa qu¶. C¸c lo¹i vËt liÖu nµy kh«ng ph¶i lóc
nµo còng s½n cã mµ ph¶i theo mïa, mÆt kh¸c nã l¹i rÊt dÔ
h háng Èm mèc, vµ nã chiÕm 60 - 70% gi¸ thµnh s¶n phÈm.
V× vËy C«ng ty ph¶i chó träng vµo viÖc thu mua, dù tr÷,
b¶o qu¶n vµ h¹ch to¸n nguyªn vËt liÖu ®Ó kh«ng l·ng phÝ,
mÊt m¸t nã, ®ång thêi gi¶m chi phÝ nguyªn vËt liÖu trong
gi¸ thµnh s¶n phÈm nh»m lµm t¨ng lîi nhuËn cho C«ng ty.
Sau mét thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty Rîu Hµ Néi, nhËn
thøc ®îc tÇm quan träng cña c«ng t¸c h¹ch to¸n nguyªn vËt
liÖu, víi sù híng dÉn tËn t×nh cña c¸c c« chó ë phßng kÕ
ho¹ch vËt t, phßng kÕ to¸n vµ thÇy gi¸o, em ®· ®i s©u
nghiªn cøu ®Ò tµi: "C«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu t¹i
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 1
C«ng ty Rîu Hµ Néi". Ngoµi lêi më ®Çu, kÕt luËn cña em
cã kÕt cÊu nh sau:
Ch¬ng I. C¸c vÊn ®Ò chung kÕ to¸n vÒ nguyªn liªu,
vËt liÖu
Ch¬ng II. Thùc tr¹ng tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn
vËt liÖu t¹i C«ng ty rîu Hµ Néi
Ch¬ng III. Mét sè nhËn xÐt vµ ®Ò xuÊt nh»m hoµn
thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu t¹i C«ng ty Rîu Hµ
Néi
Víi nh÷ng h¹n chÕ vµ kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm, ch¾c
ch¾n b¸o c¸o nµy cßn cã nhiÒu thiÕu sãt. VËy em mong
nhËn ®îc sù gãp ý cña c¸c thÇy c« gi¸o ®Ó b¸o c¸o cña em
®îc tèt h¬n.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n.
Hµ Néi, th¸ng 6 n¨m 2005
Sinh viªn
Phan ThÞ DiÖu H»ng
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 2
Ch¬ng I. C¸c vÊn ®Ò chung kÕ to¸n
vÒ nguyªn liªu, vËt liÖu
1.1. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm vµ vai trß cña nguyªn liªu, vËt liÖu
trong s¶n xuÊt kinh doanh.
1.1.1. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña nguyªn liªu, vËt
liÖu.
* Kh¸i niÖm:
Mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lu«n ph¶i ®ñ ba yÕu tè: t liÖu
s¶n xuÊt, ®èi tîng lao ®éng vµ lao ®éng sèng. Ba yÕu tè
nµy kÕt hîp víi nhau t¹o nªn gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông cña
s¶n phÈm míi. §èi tîng lao ®éng ®îc hiÓu lµ tÊt c¶ mäi vËt
cã trong thiªn nhiªn mµ lao ®éng cña con ngêi cã thÓ t¸c
®éng vµo biÕn ®æi chóng thµnh nh÷ng vËt cã Ých phôc vô
cho ®êi sèng cña con ngêi. BÊt cø mét nguyªn vËt liÖu nµo
còng lµ ®èi tîng lao ®éng nhng kh«ng ph¶i bÊt cø mét ®èi t-
îng lao ®éng nµo còng lµ nguyªn liÖu, vËt liÖu, mµ chØ cã
trong ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, lao ®éng cña con ngêi cã thÓ
t¸c ®éng vµo, biÕn ®æi chóng phôc vô cho s¶n xuÊt hay t¸i
s¶n xuÊt s¶n phÈm míi ®îc gäi lµ nguyªn liÖu vËt liÖu. VÝ dô
nh quÆng n»m trong lßng ®Êt th× kh«ng ph¶i lµ nguyªn vËt
liÖu nhng than ®¸, s¾t thiÕc… khai th¸c trong quÆng ®ã
th× l¹i lµ nguyªn vËt liÖu cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ
t¹o c¬ khÝ…
Nh vËy, nguyªn vËt liÖu lµ ®èi tîng lao ®éng vµ lµ mét
trong ba yÕu tè c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.
* §Æc ®iÓm:
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 3
Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm míi, nguyªn vËt
liÖu tham gia ngay tõ giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
vµ thêng lµ ph©n bá mét lÇn (100%) vµo gi¸ trÞ cña s¶n
phÈm míi.
VÒ mÆt h×nh th¸i vËt chÊt, th× nguyªn vËt liÖu ®îc sö
dông toµn bé vµ bÞ biÕn ®æi hoµn toµn h×nh th¸i vËt chÊt
ban ®Çu ®Ó cÊu t¹o nªn h×nh th¸i vËt chÊt míi cña s¶n
phÈm cÇn lµm ra, nã t¹o nªn gi¸ trÞ sö dông hay c«ng cô,
dông cô cña s¶n phÈm.
VÒ mÆt gi¸ trÞ, gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu dÞch chuyÓn
toµn bé, mét lÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm míi t¹o ra, nã h×nh
thµnh nªn gi¸ trÞ cña chÝnh s¶n phÈm hay gi¸ thµnh xuÊt x-
ëng cña s¶n phÈm. Nh vËy, nguyªn vËt liÖu t¹o nªn gi¸ trÞ
vµ gi¸ trÞ sö dông cña s¶n phÈm míi, do vËy nã lµ yÕu tè
quan träng chñ chèt cña mäi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tuú thuéc
vµo lo¹i h×nh kinh doanh cña tõng doanh nghiÖp mµ cã lo¹i
h×nh nguyªn vËt liÖu phï hîp víi ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh
doanh.
1.1.2. Vai trß cña nguyªn vËt liÖu.
§èi víi dn s¶n xuÊt th× nguyªn vËt liÖu chiÕm mét tû
träng líi trong tµi s¶n, nã t¹o nªn phÇn lín gi¸ thµnh cña s¶n
phÈm. Nguyªn vËt liÖu cã ®¶m b¶o chÊt lîng cao, ®óng quy
c¸ch, chñng lo¹i th× chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu míi ®îc h¹
thÊp, ®Þnh møc tiªu hao vÒ nguyªn vËt liÖu trong qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt gi¶m, khi ®ã s¶n phÈm míi t¹o ra ®¹t yªu cÇu chÊt
lîng vµ ®¶m b¶o gi¸ thµnh phï hîp víi ngêi tiªu dïng mµ vÉn
®¶m b¶o cho doanh nghiÖp cã l·i. Trong mét chõng mùc
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 4
nhÊt ®Þnh, viÖc tiÕt kiÖm møc tiªu hao nguyªn vËt liÖu lµ
c¬ së cho viÖc t¨ng thªm s¶n phÈm v× nã gióp lµm ra nhiÒu
s¶n phÈm h¬n trong cïng mét ®Þnh møc tiªu hao nguyªn vËt
liÖu. H¬n n÷a, nguyªn vËt liÖu ®îc sö dông hîp lý sÏ gióp
cho doanh nghiÖp ®¹t ®îc chØ tiªu nh doanh thu lîi nhuËn,
chÊt lîng…
1.2. Ph©n lo¹i vµ ®¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu.
1.2.1. Ph©n lo¹i:
Trong mçi doanh nghiÖp do tÝnh ®Æc thï trong ho¹t
®éng s¶n xuÊt kinh doanh nªn cÇn ph¶i sö dông nhiÒu lo¹i
nguyªn vËt liÖu kh¸c nhau. Mçi lo¹i nguyªn vËt liÖu l¹i cã vai
trß, c«ng dông, tÝnh chÊt lý, hãa häc kh¸c nhau. Do ®ã ®Ó
tiÕn hµnh c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nguyªn liÖu, vËt
liÖu cã hiÖu qu¶ th× cÇn ph¶i ph©n lo¹i nguyªn liÖu, vËt
liÖu.
 C¨n cø vµo vai trß vµ chøc n¨ng cña nguyªn liÖu, vËt
liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh, nguyªn liÖu, vËt
liÖu trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh
c¸c lo¹i sau:
- Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh (Bao gåm c¶ nöa thµnh
phÈm mua ngoµi) lµ c¸c lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu, khi tham
gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cÊu thµnh thùc thÓ vËt chÊt cña
s¶n phÈm.
- VËt liÖu phô lµ nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu khi
tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kh«ng cÊu thµnh thùc thÓ
cña s¶n phÈm, nhng cã vai trß nhÊt ®Þnh vµ cÇn thiÕt cho
qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 5
 C¨n cø vµo c«ng dông, vËt liÖu phô ®îc chia thµnh c¸c
nhãm:
+ Nhãm vËt liÖu lµm t¨ng chÊt lîng nguyªn liÖu, vËt
liÖu chÝnh.
+ Nhãm vËt liÖu lµm t¨ng chÊt lîng s¶n phÈm.
+ Nhãm vËt liÖu ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt.
- Nhiªn liÖu lµ lo¹i vËt liÖu phô trong qu¸ tr×nh sö dông
c¸c t¸c dông cung cÊp nhiÖt lîng. Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë
c¸c thÓ r¾n, thÓ láng, thÓ khÝ.
- Phô tïng thay thÕ: Lµ nh÷ng chi tiÕt, phô tïng m¸y
mãc, thiÕt bÞ ®îc dù tr÷ ®Ó sö dông cho viÖc söa ch÷a,
thay thÕ c¸c bé phËn cña TSC§ h÷u h×nh.
- VËt liÖu vµ thiÕt bÞ XDCB lµ c¸c lo¹i vËt liÖu vµ thiÕt
bÞ dïng cho c«ng t¾c x©y dùng c¬ b¶n ®Ó h×nh thµnh
TSC§.
- VËt liÖu kh¸c bao gåm c¸c lo¹i vËt liÖu cha ®îc ph¶n
¸nh ë c¸c lo¹i vËt liÖu trªn.
1.2.2. §¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu.
1.2.2.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i ®¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu.
Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, doanh nghiÖp ph¶i sö dông
nhiÒu lo¹i nguyªn vËt liÖu, mçi lo¹i nguyªn vËt liÖu nµy l¹i
®îc t¹o ra tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau nh tù s¶n xuÊt, ®i
mua, hay ®îc biÕu tÆng… vµ nã còng ®îc sö dông cho
nh÷ng môc ®Ých kh¸c nhau theo nh÷ng ph¬ng ph¸p kh¸c
nhau. Mµ nguyªn vËt liÖu lµ yÕu tè v« cïng quan träng ®èi
víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt, ®ã lµ yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 6
tr×nh s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra s¶n phÈm. Nªn viÖc ®¸nh gi¸ nã
lµ viÖc rÊt cÇn thiÕt trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, ®Ó
nh»m tÝnh to¸n ®îc mét c¸ch chi tiÕt sè lîng nguyªn vËt liÖu
sö dông cho mét quy tr×nh s¶n xuÊt, tõ ®ã lµm c¬ së cho
viÖc x¸c ®Þnh chi phÝ, gi¸ thµnh cña s¶n phÈm, t¹o ®iÒu
kiÖn ®Ó doanh nghiÖp gi¶m chi phÝ, t¨ng ln cña m×nh.
1.2.2.2. Nguyªn t¾c ®¸nh gi¸:
Khi ®¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu ph¶i tu©n thñ c¸c nguyªn
t¾c sau:
 Nguyªn t¾c gi¸ gèc: Nguyªn vËt liÖu ph¶i ®îc ®¸nh
gi¸ theo gi¸ gèc. §ã lµ toµn bé chi phÝ mµ doanh nghiÖp ®·
bá ra ®Ó cã ®îc nh÷ng vËt liÖu ®ã ë ®Þa ®iÓm vµ tr¹ng
th¸i hiÖn t¹i.
 Nguyªn t¾c thËn träng: Nguyªn vËt liÖu ®îc ®¸nh gi¸
theo gi¸ gèc nhng trêng hîp gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn
®îc thÊp h¬n gi¸ gèc th× tÝnh theo gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ ®îc
thùc hiÖn. Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®îc lµ gi¸ b¸n íc
tÝnh cña hµng tån kho trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh trõ ®i
chi phÝ íc tÝnh ®Ó hoµn thµnh s¶n phÈm vµ chi phÝ íc tÝnh
cÇn thiÕt cho viÖc tiªu thô chóng.
 Nguyªn t¾c nhÊt qu¸n: C¸c chi phÝ kÕ to¸n ¸p dông
trong ®¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu ph¶i ®¶m b¶o tÝnh nhÊt
qu¸n. Tøc lµ kÕ to¸n ®· chän ph¬ng ph¸p nµo th× ph¶i ¸p
dông ph¬ng ph¸p ®ã nhÊt qu¸n trong suèt niªn ®é kÕ to¸n.
Doanh nghiÖp cã thÓ thay ®æi ph¬ng ph¸p ®· chän, nhng
ph¶i ®¶m b¶o ph¬ng ph¸p thay thÕ cho phÐp tr×nh bµy
th«ng tin kÕ to¸n mét c¸ch trung thùc vµ hîp lý h¬n, ®ång
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 7
thêi ph¶i gi¶i thÝch ®îc ¶nh hëng cña sù thay ®æi ®ã.
1.2.2.3. §¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu theo nguyªn t¾c gi¸
gèc.
=> TrÞ gi¸ vèn thùc tÕ cña nguyªn vËt liÖu nhËp kho
®îc x¸c ®Þnh theo tõng nguån nhËp:
NhËp do mua ngoµi
Gi¸ mua ghi
Gi¸ gèc Chi phÝ cã
trªn ho¸ ®¬n C¸c lo¹i
nguyªn vËt liªn quan
sau khi trõ ®i thuÕ
liÖu mua = + + trùc tiÕp
c¸c kho¶n kh«ng ®îc
ngoµi nhËp ®Õn viÖc
chiÕt khÊu hoµn l¹i
kho mua hµng
gi¶m gi¸
NhËp kho tù s¶n xuÊt:
= +
NhËp do thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn:
Chi phÝ vËn
chuyÓn bèc
Gi¸ gèc TiÒn c«ng
Gi¸ gèc NL, VL dì vµ c¸c
nguyªn ph¶i tr¶
= xuÊt kho thuª + + chi phÝ cã
vËt liÖu cho ngêi
ngoµi chÕ biÕn liªn quan
nhËp kho chÕ biÕn
trùc tiÕp
kh¸c
NhËn gãp vèn liªn doanh, vèn cæ phÇn hoÆc thu håi
vèn gãp: §îc ghi nhËn theo gi¸ thùc tÕ do Héi ®ång thÈm
®Þnh ®¸nh gi¸ vµ ®· ®îc chÊp thuËn céng víi c¸c chi phÝ
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 8
tiÕp nhËn (nÕu cã).
NhËn do ®îc cÊp:
Gi¸ gèc Gi¸ ghi trªn sæ cña Chi phÝ vËn chuyÓn
nguyªn vËt ®¬n vÞ cÊp trªn bèc dì vµ c¸c chi
= +
liÖu nhËp hoÆc gi¸ l¹i theo phÝ cã liªn quan
kho gi¸ trÞ thuÇn trùc tiÕp kh¸c
NhËn do ®îc biÕu tÆng viÖn trî:
Gi¸ gèc Gi¸ trÞ hîp lý Chi phÝ vËn chuyÓn
nguyªn vËt ban ®Çu cña bèc dì vµ c¸c chi phÝ cã
= +
liÖu nhËp NLVL t¬ng ®- liªn quan trùc tiÕp ®Õn
kho ¬ng viÖc tiÕp nhËn
=> C¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ gèc thøc tÕ nguyªn vËt
liÖu xuÊt kho.
Nguyªn vËt liÖu ®îc nhËp kho tõ nhiÒu nguån kh¸c
nhau, ë nhiÒu thêi ®iÓm kh¸c nhau nªn cã nhiÒu gi¸ kh¸c
nhau. Do ®ã, khi xuÊt kho nguyªn vËt liÖu tuú thuéc vµo
®Æc ®iÓm ho¹t ®éng, yªu cÇu, tr×nh ®é qu¶n lý vµ ®iÒu
kiÖn trang bÞ ph¬ng tiÖn kü thuËt tÝnh to¸n ë tõng doanh
nghiÖp mµ lùa chän mét trong c¸c ph¬ng ph¸p sau ®Ó x¸c
®Þnh tiÒn vèn thøc tÕ cña nguyªn vËt liÖu xuÊt kho:
 Ph¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh: Gi¸ thùc tÕ cña
nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt kho theo gi¸ thùc tÕ cña tõng l«
hµng nhËp.
 Ph¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn: Gi¸ cña lo¹i hµng
tån kho ®îc tÝnh gi¸ trÞ trung b×nh cña tõng lo¹i hµng tån
kho t¬ng tù ®Çu kú vµ gi¸ trÞ tõng lo¹i hµng tån kho ®îc
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 9
mua hoÆc s¶n xuÊt trong kú (b×nh qu©n gia quyÒn cuèi
kú). Gi¸ trÞ trung b×nh cã thÓ ®îc tÝnh theo thêi kú hoÆc
vµo mçi khi l« hµng vÒ, phô thuéc vµo t×nh h×nh doanh
nghiÖp (b×nh qu©n gia quyÒn sau mçi lÇn nhËp)
§¬n gi¸
Gi¸ trÞ thùc Sè lîng NL, VL
= x b×nh
tÕ NL, VL xuÊt kho
qu©n
 Ph¬ng ph¸p nhËp tríc xuÊt tríc: Trong ph¬ng ph¸p
nµy ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ hµng tån kho ®îc mua tríc
hoÆc s¶n xuÊt tríc th× ®îc xuÊt tríc, vµ hµng tån kho cßn l¹i
cuèi kú lµ hµng tån kho ®îc mua hoÆc s¶n xuÊt gÇn thêi
®iÓm cuèi kú. Tõ ph¬ng ph¸p nµy th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho
®îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp kho t¹i thêi ®iÓm ®Çu
kú hoÆc gÇn ®Çu kú, gi¸ trÞ cña hµng tån kho ®îc tÝnh
theo gi¸ cña hµng nhËp kho ë thêi ®iÓm cuèi kú hoÆc gÇn
cuèi cuèi kú cßn tån kho.
 Ph¬ng ph¸p nhËp sau xuÊt tríc: Trong ph¬ng ph¸p
nµy ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ hµng tån kho ®îc mua sau
hoÆc s¶n xuÊt th× xuÊt tríc, vµ hµng tån kho cßn l¹i cuèi kú
lµ hµng tån kho ®îc mua hoÆc s¶n xuÊt tríc ®ã. Theo ph¬ng
ph¸p nµy th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®îc tÝnh theo gi¸ cña
hµng nhËp kho ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú cßn hµng tån
kho.
1.2.2.4. §¸nh gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu theo gi¸ h¹ch
to¸n.
¸p dông cho nh÷ng doanh nghiÖp cã quy m« lín, s¶n
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 10
xuÊt nhiÒu mÆt hµng thêng sö dông nhiÒu lo¹i, nhãm thø
nguyªn liÖu, vËt liÖu ho¹t ®éng nhËp xuÊt nguyªn liÖu, vËt
liÖu diÔn ra thêng xuyªn, liªn tôc.
Gi¸ h¹ch to¸n lµ gi¸ do kÕ to¸n cña doanh nghiÖp tù
x©y dùng, cã thÓ lµ gi¸ kÕ ho¹ch, hoÆc gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ
thùc hiÖn ®îc trªn thÞ trêng.
Gi¸ h¹ch to¸n ®îc sö dông thèng nhÊt trong toµn doanh
nghiÖp vµ ®îc sö dông t¬ng ®èi æn ®Þnh, l©u dµi. Trêng
hîp cã sÑ biÕn ®éng lín vÒ gi¸ c¶ doanh nghiÖp cÇn x©y
dùng l¹i hÖ thèng gi¸ h¹ch to¸n.
KÕ to¸n tæng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu ph¶i tu©n thñ
nguyªn t¾c tÝnh theo gi¸ trÞ thùc tÕ. Cuèi th¸ng kÕ to¸n
ph¶i x¸c ®Þnh hÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ thùc tÕ vµ gi¸
trÞ h¹ch to¸n cña tõng thø (nhãm hoÆc lo¹i) nguyªn liÖu, vËt
liÖu ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ h¹ch to¸n xuÊt kho thµnh gi¸ trÞ
thùc tÕ.
HÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n cña
tõng lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu ®îc tÝnh theo c«ng thøc sau:
HÖ sè Gi¸ trÞ thùc tÕ
Gi¸ trÞ thùc tÕ NL, +
chªnh lÖch NLVL nhËp kho
VL tån kho ®Çu kú
gi¸ trong kú
=
Gi¸ trÞ h¹ch to¸n Gi¸ trÞ h¹ch to¸n
NL, VL tån kho + NL, VL nhËp kho
®Çu kú trong kú
Gi¸ trÞ thùc = Gi¸ trÞ h¹ch to¸n HÖ sè chªnh lÖch gi¸
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 11
tÕ NLVL xuÊt
NLVL xuÊt kho
kho
1.3. NhiÖm vô kÕ to¸n nguyªn liÖu, vËt liÖu trong doanh nghiÖp
s¶n xuÊt.
§Ó ®¸p øng ®îc yªu cÇu qu¶n lý, kÕ to¸n nguyªn vËt
liÖu trong c¸c doanh nghiÖp cÇn thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô
sau:
 Thùc hiÖn viÖc ph©n lo¹i, ®¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu
phï hîp víi c¸c nguyªn t¾c chuÈn mùc kÕ to¸n ®· quy ®Þnh
vµ yªu cÇu qu¶n trÞ doanh nghiÖp.
 Tæ chøc chøng tõ, tµi kho¶n kÕ to¸n, sæ kÕ to¸n phï
hîp víi ph¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho ¸p dông trong c¸c
doanh nghiÖp ®Ó ghi chÐp, ph©n lo¹i tæng hîp sè liÖu ®Çy
®ñ, kÞp thêi sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng gi¶m
cña nguyªn vËt liÖu trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt
kinh doanh nh»m cung cÊp th«ng tin ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n
xuÊt kinh doanh, x¸c ®Þnh gi¸ trÞ vèn hµng b¸n.
 KiÓm tra tÝnh h×nh thùc hiÖn c¸c chØ tiªu kÕ ho¹ch
vÒ mua, b¶o qu¶n, sö dông, dù tr÷ nguyªn vËt liÖu.
1.4. Thñ tôc qu¶n lý nhËp - xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu vµ c¸c
chøng tõ kÕ to¸n liªn quan.
1.4.1. Thñ tôc nhËp kho nguyªn liÖu vËt liÖu.
Bé phËn cung cÊp vËt t c¨n cø vµo kÕ ho¹ch mua hµng
vµ hîp ®ång mua hµng ký kÕt, phiÕu b¸o gi¸ ®Ó tiÕn hµnh
mua hµng. Khi hµng vÒ ®Õn n¬i, nÕu xÐt thÊy cÇn thiÕt cã
thÓ lËp ban kiÓm nghiÖm ®Ó kiÓm nhËn vµ ®¸nh gi¸ hµng
mua vÒ c¸c mÆt sè lîng, khèi lîng, chÊt lîng vµ quy c¸ch, c¨n
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 12
cø vµo kq kiÓm nghiÖm, ban kiÓm nghiÖm lËp "Biªn b¶n
kiÓm nghiÖm vËt t". Sau ®ã bé phËn cung cÊp hµng lËp
"PhiÕu nhËp kho" trªn c¬ së ho¸ ®¬n, giÊy b¸o nhËn hµng
vµ biªn b¶n kiÓm nghiÖm giao cho ngêi mua hµng lµm thñ
tôc nhËp kho. Thñ kho sau khi c©n, ®o, ®ong, ®Õm sÏ ghi
sè lîng thùc nhËp vµo PhiÕu nhËp vµ sö dông ®Ó ph¶n ¸nh
sè lîng nhËp vµ tån cña tõng thø vËt t vµo thÎ kho, trîng hîp
ph¸t hiÖn thõa, thiÕu, sai quy c¸ch phÈm chÊt, thñ kho ph¶i
b¸o c¸o cho bé phËn cung øng biÕt vµ cïng ngêi giao lËp biªn
b¶n. Hµng ngµy hoÆc ®Þnh kú thñ kho chuyÓn giao PhiÕu
nhËp cho kÕ to¸n vËt t lµm c¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n.
1.4.2. Thñ tôc xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu.
C¨n cø vµo kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, kinh doanh c¸c bé phËn
sö dông vËt t viÕt PhiÕu xin lÜnh vËt t. C¨n cø vµo phiÕu xin
lÜnh vËt t bé phËn cung cÊp vËt t viÕt phiÕu xuÊt kho tr×nh
gi¸m ®èc duyÖt. C¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho thñ kho xuÊt
vËt liÖu vµ ghi sè thùc xuÊt vµo phiÕu xuÊt, sau ®ã ghi sè l-
îng xuÊt vµ tån kho cña tõng thø vËt t vµo ThÎ kho. Hµng
ngµy hoÆc ®Þnh kú Thñ kho chuyÓn PhiÕu xuÊt cho kÕ to¸n
vËt t, kÕ to¸n tÝnh gi¸ thµnh hoµn chØnh PhiÕu xuÊt ®Ó lÊy
sè liÖu ghi sæ kÕ to¸n.
1.4.3. C¸c chøng tõ kÕ to¸n cã liªn quan.
- Chøng tõ kÕ to¸n thèng nhÊt b¾t buéc.
 PhiÕu nhËp kho (MÉu 01 - VT)
 PhiÕu nhËp kho (MÉu 02- VT)
 PhiÕu xuÊt kho kiÓm vËn chuyÓn néi bé (MÉu 02- vËt
t- 3LL)
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 13
 Biªn b¶n kiÓm kª vËt t, s¶n phÈm, hµng ho¸ (MÉu 08 -
VT)
 Ho¸ ®¬n kiªm phiÕu xuÊt kho (MÉu 02- BH)
- Chøng tõ kÕ to¸n híng dÉn.
 PhiÕu xuÊt kho vËt t theo h¹n møc (MÉu 04- VT)
 Biªn b¶n kiÓm nghiÖm vËt t (MÉu 05- VT)
 PhiÕu b¸o vËt t cßn l¹i cuèi kú (MÉu 07- VT)
1.5. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt nguyªn liÖu, vËt liÖu.
HiÖn nay, chÕ ®é kÕ to¸n quy ®Þnh viÖc h¹ch to¸n
chi tiÕt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®îc thùc hiÖn ®ång thêi ë kho
vµ ë phßng kÕ to¸n ®îc tiÕn hµnh theo c¸c ph¬ng ph¸p sau:
+ Ph¬ng ph¸p thÎ song song.
+ Ph¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn.
+ Ph¬ng ph¸p sæ d.
Mçi mét ph¬ng ph¸p trªn ®Òu cã nh÷ng u ®iÓm, nhîc
®iÓm riªng trong viÖc ghi chÐp, ph¶n ¸nh, kiÓm tra, ®èi
chiÕu sè liÖu. KÕ to¸n c¨n cø vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ tõng
doanh nghiÖp vÒ quy m«, chñng lo¹i vËt t sö dông, tr×nh ®é
vµ yªu cÇu qu¶n lý, tr×nh ®é cña nh©n viªn kÕ to¸n, møc
®é øng dông tin häc trong c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn liÖu, vËt
liÖu ®Ó lùa chän vµ ¸p dông ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt
vËt liÖu thÝch hîp, ph¸t huy hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c kÕ to¸n.
1.5.1. Ph¬ng ph¸p ghi thÎ song song.
Nguyªn t¾c h¹ch to¸n: ë kho, thñ kho ghi chÐp t×nh
h×nh NhËp - XuÊt - Tån trªn ThÎ kho9 vÒ mÆt sè lîng.
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 14
S¬ ®å tr×nh tù kÕ to¸n chi tiÕt vËt t
theo ph¬ng ph¸p thÎ song song
ThÎ kho
Chøng tõ Chøng tõ
nhËp xuÊt
Sæ chi
tiÕt
NLVL
Chøng tõ Ghi hµng
nhËp
th¸ng
Sæ tæng
Ghi cuèi
hîp
Tr×nh tù kÕ to¸n:
(1) Hµng ngµy c¨n cø vµo chøng tõ NhËp - XuÊt kho vËt
t hîp ph¸p, hîp lÖ thñ kho tiÕn hµnh nhËp, xuÊt kho vµ ghi sè
lîng nguyªn liÖu, vËt liÖu thùc nhËp, thùc xuÊt vµo chøng tõ
sau ®ã ghi vµo ThÎ kho, thñ kho ph¶i chuyÓn nh÷ng chøng
tõ NhËp - XuÊt cho phßng kÕ to¸n cã kÌm theo giÊy giao
nhËn chøng tõ do thñ kho lËp.
(2) Hµng ngµy hoÆc ®Þnh kú khi nhËn ®îc chøng tõ
nhËp - xuÊt vËt t, kÕ to¸n ph¶i kiÓm tra chøng tõ kÕ to¸n,
hoµn chØnh chøng tõ: ghi ®¬n gi¸, tÝnh thµnh tiÒn ph©n
lo¹i chøng tõ sau ®ã ghi vµo sæ (ThÎ) kÕ to¸n chi tiÕt.
(3) §Þnh kú hoÆc cuèi th¸ng kÕ to¸n chi tiÕt vËt t vµ
thñ kho ®èi chiÕu sè liÖu gi÷a ThÎ kho víi Sæ (ThÎ) kÕ to¸n
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 15
chi tiÕt.
(4) C¨n cø vµo sè liÖu tæng hîp tõ c¸c Sæ (ThÎ) kÕ
to¸n chi tiÕt ®Ó lËp b¶ng kÕ to¸n.
1.5.2. Ph¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn;
Nguyªn t¾c h¹ch to¸n: Thñ kho sö dông thÎ ®Ó theo
dâi sè lîng nhËp, xuÊt, tån trªn thÎ kho, kÕ to¸n më sæ ®èi
chiÕu lu©n chuyÓn ®Ó theo dâi sè lîng, gi¸ trÞ nhËp, xuÊt,
tån cña tõng thø vËt liÖu.
S¬ ®å tr×nh tù kÕ to¸n chi tiÕt vËt t
theo ph¬ng ph¸p ®èi chiÕu lu©n chuyÓn
ThÎ kho
PhiÕu PhiÕu
nhËp xuÊt
Sæ ®èi
B¶ng kª B¶ng kª
chiÕu
nhËp xuÊt
lu©n
chuyÓn
Ghi hµng ngµy
Ghi cuèi th¸ng Sæ kÕ
§èi chiÕu kiÓm to¸n
tæng hîp
tra
Tr×nh tù kÕ to¸n:
Thñ kho tiÕn hµnh c«ng viÖc quy ®Þnh t¬ng tù ph¬ng
ph¸p thÎ song song.
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 16
1. §Þnh kú, kÕ to¸n më B¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt trªn
c¬ së c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt cña tõng thø nguyªn vËt liÖu
lu©n chuyÓn trong th¸ng theo chØ tiªu sè lîng vµ gi¸ trÞ.
2. C¨n cø vµo sæ tæng hîp trªn B¶ng kª ®Ó ghi vµo Sæ
®èi chiÕu lu©n chuyÓn, mçi thø ghi mét dßng vµo ngµy cuèi
th¸ng. Sè ®èi chiÕu lu©n chuyÓn ®îc më vµ dïng cho c¶
n¨m.
3. Cuèi th¸ng ®èi chiÕu sè lîng nguyªn vËt liÖu nhËp,
xuÊt tån cña tõng thø vËt liÖu trªn thÎ kho víi sæ ®èi chiÕu
lu©n chuyÓn.
4. §èi chiÕu gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu nhËp, xuÊt, tån trªn
sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn víi sæ kÕ to¸n tæng hîp.
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 17
1.5.3. Ph¬ng ph¸p sæ sè d.
Nguyªn t¾c kÕ to¸n: Thñ kho dïng thÎ kho ®Ó ghi chÐp
sè lîng nhËp - xuÊt - tån vµ cuèi kú ph¶i ghi sè tån kho ®·
tÝnh ®îc trªn thÎ kho vµo cña tõng thø nguyªn liÖu, vËt liÖu
vµo cét sè lîng trªn sæ sè d. KÕ to¸n lËp B¶ng tæng hîp gi¸
trÞ NhËp - XuÊt - Tån kho cña tõng nhãm nguyªn liÖu, vËt
liÖu cña tõng kho vµ ghi gi¸ trÞ tån kho cuèi kú cña tõng thø
nguyªn liÖu, vËt liÖu vµ cét sè tiÒn trªn sæ sè dù ®Ó cã sè
liÖu ®èi chiÕu víi B¶ng tæng hîp gi¸ trÞ NhËp - XuÊt - Tån
kho vÒ mÆt gi¸ trÞ. Sæ sè d ®îc lËp vµ dïng cho c¶ n¨m.
S¬ ®å tr×nh tù kÕ to¸n chi tiÕt vËt t theo ph¬ng ph¸p Sæ sè d
Chøng tõ ThÎ Chøng tõ
nhËp kho xuÊt
Sè sæ
d­ B¶n giao
B¶n giao
nhËn chøng
nhËn chøng
tõ xuÊt
tõ nhËp
Sæ tæng
hîp nhËp
xuÊt tån
B¶ng luü
kÕ nhËp
xuÊt tån
Tr×nh tù kÕ to¸n:
1. Hµng ngµy hoÆc ®Þnh kú, sau khi ghi thÎ xong thñ
kho tËp hîp vµ ph©n lo¹i chøng tõ nhËp, xuÊt ph¸t sinh trong
kú theo tõng nhãm nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ýnh kÌm chøng tõ
gèc göi cho kÕ to¸n vËt t.
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 18
2. Thñ kho lËp phiÕu giao nhËn chøng tõ nhËp (xuÊt)
cña tõng nhãm nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ýnh kÌm chøng tõ gèc
göi cho kÕ to¸n vËt t.
3. KÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu, khi nhËn ®îc phiÕu giao
nhËn chøng tõ nhËp (xuÊt) cña tõng nhãm nguyªn liÖu, vËt
liÖu ®Ýnh kÌm chøng tõ gèc ph¶i kiÓm tra viÖc ph©n lo¹i
chøng tõ vµ ghi gi¸ h¹ch to¸n trªn tõng chøng tõ gèc, tæng
céng sè tiÒn cña c¶ chøng tõ nhËp, xuÊt. Sau ®ã lËp B¶ng
luü kÕ nhËp, xuÊt, tån kho theo tõng kho.
4. KÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu c¨n cø vµo B¶ng luü kÕ
nhËp, xuÊt, tån kho ®Ó lËp B¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån
(nÕu vËt t ®îc b¶o qu¶n ë nhiÒu kho).
5. Cuèi th¸ng c¨n cø vµo thÎ kho, thñ kho ghi sè lîng vËt
liÖu vµo sæ sè d sau ®ã chuyÓn cho phßng kÕ to¸n. Sæ sè
d do kÕ to¸n lËp cho tõng kho vµ dïng cho c¶ n¨m giao cho
thñ kho tríc ngµy cuèi th¸ng.
6. Khi nhËn sæ sè dù, kÕ to¸n kiÓm tra vµ ghi chØ tiªu
gi¸ trÞ vµo sæ sè d sau ®ã ®èi chiÕu gi¸ trÞ trªn B¶ng luü
kÕ nhËp, xuÊt, tån kho hoÆc B¶ng tæng hîp nhËp xuÊt tån
víi Sæ sè d.
1.6. KÕ to¸n tæng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu.
Nguyªn vËt liÖu lµ tµi s¶n lu ®éng, thuéc nhãm hµng
tån kho cña doanh nghiÖp. Theo chÕ ®é kÕ to¸n quy ®Þnh
hiÖn hµnh (Theo Q§ sè 1141/TC/Q§C§KT ngµy 01/11/1995)
trong mét doanh nghiÖp chØ ®îc ¸p dông mét trong hai ph-
¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho: ph¬ng ph¸p kª khai th-
êng xuyªn (KKTX) hoÆc ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 19
(KK§K).
1.6.1. KÕ to¸n tæng hîp nguyªn vËt liÖu theo ph¬ng
ph¸p KKTX.
1.6.2. Néi dung cña ph¬ng ph¸p,
Ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn lµ ph¬ng ph¸p kÕ
to¸n ph¶i tæ chøc ghi chÐp mét c¸ch thêng xuyªn liªn tôc
c¸c nghiÖp vô nhËp kho, xuÊt kho vµ tån kho cña nguyªn vËt
liÖu trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng tån kho.
Tµi kho¶n kÕ to¸n sö dông.
§Ó theo dâi t×nh h×nh nhËp - xuÊt - tån kho nguyªn
vËt liÖu theo ph¬ng ph¸p KKTX, kÕ to¸n sö dông c¸c tµi
kho¶n sau:
=> Tµi kho¶n 151: Hµng mua ®ang ®i trªn ®êng.
Ph¶n ¸nh: Gi¸ trÞ vËt t, hµng mua ngoµi ®· thuéc
quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp, cßn ®ang trªn ®êng vËn
chuyÓn, ®ang ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®· vÒ ®Õn doanh
nghiÖp nhng ®ang chê kiÓm nhËn nhËp kho.
Phan ThÞ DiÖu H»ng K38 A6 20