Chương 14 phân tích & thiết kế khung btct chống động đất

  • 24 trang
  • file .pdf
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT
CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
14.1 MÔ HÌNH CÁC PHẦN TỬ KHUNG BTCT
14.1.1 Giới thiệu
Xem xét công trình mẫu dưới đây theo trang 9-6 của tài liệu ATC-40 ( 1 ). Một trong
những thử thách trong phân tích và thiết kế công trình mới hay kiểm định công trình cũ là
xây dựng một mô hình toán của công trình đó.
Những gì cần thiết phải kể đến trong mô hình toán của công trình mô tả ở trên?
 Bất cứ phần tử nào, chịu lực (structural element) hay không chịu lực (non-
structural element), mà ảnh hưởng đáng kể đến ứng xử của công trình.
 Những đại lượng ứng xử nào phải xem xét? Chuyển vị, Gia tốc, Nội lực,...
 Những phần tử móng (foundation element) nào phải xem xét?
Ngoại trừ các hệ khung nhà rất đơn giản, thông thường việc phân tích dựa trên các
chương trình máy tính chuyên dụng như SAP2000. Một số chương trình này bao gồm cả
SAP2000 có thể trình diển trực tiếp ứng xử tải trọng-chuyển vị phi tuyến (nonlinear load-
deformation behavior) của các thành phần kết cấu riêng lẻ.
Phương pháp phân tích phi tuyến là ngoài phạm vi trình bày của giáo trình này - CIE 525
và không được trình bày trong ACI 318 (tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên các
phương pháp phân tích và thiết kế đàn hồi truyền thống).
(1): ATC, Seismic Evaluation and Retrofit of Concrete Buildings, Report ATC-40, Applied
Technology Council, Redwood City, California, USA.
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
Các hệ khung BTCT có thể bao gồm các khung dầm-cột (beam-column frame), khung
sàn-cột (slab-column frames), hay tổ hợp cả hai. Khung sàn-cột có thể gồm các dầm chữ
T (wide band beam), tấm panel của sàn nấm (drop panel), hệ sàn ô lưới (waffle-slab
system) với các panel đặc giữa các cột, và các mũ cột (column capital).
 Hệ khung của hình vẽ trang trước bao gồm các dầm lững bao quanh chu vi
(perimeter spandrel beam) và các sàn phẳng bên trong.
 Tùy thuộc vào cấu trúc hình học của công trình, hệ khung sàn-cột có thể
cứng hơn hệ khung dầm-cột.
14.1.2 Hệ khung dầm-cột (Beam-Column Frame)
Trong hệ khung dầm-cột, do chiều dày sàn mỏng (< 10 cm), nên thường bỏ qua sự tham
gia của sàn. Mục đích mô hình hóa các hệ khung này là nhằm xác định độ bền chịu lực,
độ cứng và khả năng biến dạng của dầm, cột, mối nối, và các thành phần kết cấu quan
trọng khác. Các khung thường được xem như các phần tử 2-D trong một mô hình 3-D.
Trong ATC-40 và các tài liệu khác, các khung dầm-cột được định nghĩa như các phần tử
của công trình. Các thành phần của khung như dầm, cột, mối nối làm thành các phần tử.
Sự kết hợp các phần tử làm thành công trình như hình vẽ minh hoạ dưới đây:
Dầm và cột trong một khung nên được mô hình xét đến cả hai độ cứng chống uốn
(flexural rigidity = E c A g ;  = 0,5-1) và độ cứng chống cắt (shear rigidity = G c A w ) mặc
dầu độ cứng chống cắt có thể được bỏ qua trong nhiều trường hợp tính toán. Mối nối
dầm-cột kiểu ngàm cứng (rigid beam-column connection) thường được giả thiết trong tính
toán, ngoại trừ các trường hợp mối nối không đủ cứng để cho phép tăng cường khả năng
chịu lực của các thành phần kết cấu ngay tại mối nối.
 Điều này có nghĩa gì?
 Thường dùng các phần tử dạng đường thẳng (line element) tương ứng với độ cứng
(stiffness) tập trung tại các đường trục của chúng.
 Phải mô hình thế nào khi các đường trục dầm và cột không trùng nhau ?
 Làm giảm khả năng chịu tải và độ cứng hiệu quả của kết cấu
 Mô hình trực tiếp sự lệch tâm
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
Các sàn (slab) nên được mô hình như thế nào trong các khung dầm-cột? Ảnh hưởng sàn
như thế nào trong ứng xử của khung dầm-cột?
 Sàn làm việc như màng (diaphragm) nối các khung kề nhau tại các tầng sàn.
 Sàn làm việc phức hợp như cánh trên dầm (beam flange) chịu kéo/nén.
Các thông tin trình bày trên đây có thể dùng để mô hình khung dầm-cột trong phân tích
tuyến tính (linear analysis). Ngày nay, các phương pháp phân tích phi tuyến (nonlinear
analysis) được phát triển có thể xác định được ứng xử sau chảy dẻo (post-yielding
response) của các thành phần kết cấu và các khung BTCT.
Các mô hình dầm, cột, mối nối trong phân tích phi tuyến phải mô tả được ứng xử của
chúng từ không biến dạng đến biến dạng lớn nhất. Thông số các giới hạn về cường độ, độ
cứng và biến dạng của các mô hình này được trình bày sau (xem Phần 14.2).
Trong phân tích đàn hồi tuyến tính của các khung dầm-cột, các thành phần kết cấu được
mô hình như các phần tử đường thẳng nối giữa hai nút (node) tại các mối nối khung-dầm.
Trong phân tích phi tuyến, có nhiều việc phải làm hơn. Phần 9.4.2.1.2 của ATC-40 ( 2 )
cung cấp các thông tin bổ sung về các việc cần làm trong phân tích phi tuyến. Các mô
hình phi tuyến theo lý thuyết phải mô tả tất cả các kiểu có thể của đáp ứng không đàn hồi
(do uốn, do cắt, do nối ghép, do tải dọc trục). Phải xác định trước tất cả các vị trí không
đàn hồi khả dĩ trong dầm và cột và chuẩn bị trước các mô hình thích hợp.
Ví dụ xem dầm chịu tải trọng đứng và ngang ở hình vẽ sau đây. Trong phân tích đàn hồi
tuyến tính , hai nút điển hình tiêu biểu cho dầm là: các nút tại mỗi đầu dầm. Trong phân
tích phi tuyến, các khớp dẻo (vùng ứng xử không đàn hồi) có thể hình thành tại các đầu
dầm hay tại nơi nào đó trong nhịp dầm. Vị trí nơi nào đó phải được xác định và được bao
hàm trong mô hình toán.
(2): ATC, Seismic Evaluation and Retrofit of Concrete Buildings, Report ATC-40, Applied
Technology Council, Redwood City, California, USA.
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
khớp dẻo tại đầu dầm
trong phân tích đàn hồi
khớp dẻo tại nơi nào đó
trong phân tích phi tuyến
14.1.3 Hệ khung sàn-cột (Slab-Column Frame)
Trong hệ khung sàn-cột, do chiều dày sàn lớn (> 15 cm), nên phải xét đến sự tham gia của
sàn. Ở giáo trình này (CIE 525), khung sàn-cột được nhấn mạnh hơn so với khung dầm-
cột, nguyên do vì có rất ít nhà thiết kế chuyên nghiệp hiểu biết thấu đáo về ứng xử nội
lực-biến dạng của hệ khung sàn-cột.
Thiết kế thực hành trong nhiều năm qua, ở các khu vực có nguy cơ động đất lớn, đã bỏ
qua sự đóng góp của khung sàn-cột vào cường độ chịu tải ngang (lateral strength) và độ
cứng ngang (lateral stiffness) của toàn bộ hệ thống khung chịu lực.
 Lý do để an toàn trong thiết kế dựa trên nội lực (force-based design)?
Phương pháp thực hành như trên là không thích hợp cho thiết kế dựa trên chuyển vị
(performance-based design) và cho kiểm định động đất (seismic evaluation) vì các lý do:
 Các khung sàn-cột có đóng góp đáng kể vào cường độ chịu lực và độ cứng
 Sự hư hỏng các khung sàn-cột phải được xem xét trong sự kiểm định ứng xử của
công trình (performance evaluation).
Xét khung sàn-cột hai tầng như trong hình vẽ trang sau. Chia cắt hệ khung này như thế
nào để phân tích? Độ cứng sàn đóng vai trò gì không trong phân phối lực giữa các khung?
 Sàn mềm (flexible diaphragm): nếu các phần tử đứng (vertical element) có độ
cứng ngang lớn và các phần tử nẳm ngang (horizontal element) là tương đối mềm
(sàn gỗ, kim loại, sàn BTCT đúc sẳn mỏng, hay nhịp lớn), không bắt buộc tương
thích chuyển vị (displacement compatibility), chuyển vị các khung không phụ
thuộc nhau. Tải trọng ngang được phân phối theo bề rộng hứng tải của mỗi khung.
 Sàn cứng (rigid diaphragm): thường xảy ra ở trường hợp hệ sàn BTCT đổ tại chổ,
bắt buộc có tương thích chuyển vị giữa các khung, chuyển vị các khung ảnh
hưởng lẫn nhau).
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
+ +
+
+
Nếu sàn là cứng, các khung sàn-cột có thể mô hình như hình vẽ dưới đây (khung 1 +
Short Stiff + khung 2 + Short Stiff + khung 3 +...). Một mô hình như vậy cũng có thể
áp dụng cho các khung dầm-cột:
Toàn bộ
tải trọng
ngang
Khung 1 Khung 2 …
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
Ba nhóm phương pháp có thể chấp nhận để mô hình các khung sàn-cột được mô tả trong
sơ đồ dưới đây:
 Mô hình dầm tương đương (Equivalent beam width model): cột và sàn được mô tả
như các phần tử khung (frame element) được nối cứng với nhau tại nút khung.
 Mô hình khung tương đương (Equivalent frame model): cột và sàn được mô tả
như các phần tử khung (frame element) được lò so liên kết (connection spring) nối
với nhau tại nút khung.
 Mô hình phần tử hữu hạn (Finite element mode): cột được mô tả như các phần tử
khung (frame element) và sàn như các phần tử tấm chịu uốn (plate-bending
element), nhưng phải chú ý bị lệ thuộc vào bậc tự do tại các nút khung.
Nhiều nghiên cứu trước đây về độ cứng hệ khung-sàn tập trung vào tải trọng ngang ở mức
độ hoạt động bình thường (thường là tải trọng gió) mà chỉ tạo ra các ứng xử đàn hồi.
Nhiều nghiên cứu trước đây cũng bỏ qua ảnh hưởng của tải trọng đứng lên độ cứng ngang
của hệ sàn.
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
14.2 ĐỘ CỨNG CÁC THÀNH PHẦN CỦA KHUNG NHÀ BTCT
Để phát triển một mô hình toán (sơ đồ tính toán), kỹ sư thiết kế phải xác định độ cứng của
các thành phần của hệ khung nhà. Khi tính động đất, nếu tiết diện của các thành phần
BTCT không giảm yếu (không nứt)  tính độ cứng EJ thiên lớn và chu kỳ dao động cơ
bản T thiên nhỏ  giá trị lực đáy móng F b thiên lớn trong khi đó chuyển vị ngang các
tầng sàn  thiên nhỏ. ATC-40 cung cấp một chọn lựa các giá trị về độ cứng có xét đến
nứt bê tông khi có động đất cho các thành phần kết cấu trong phân tích đàn hồi khung nhà
như ở bảng sau:
Ví dụ: Xét dầm chữ T không ứng suất trước có kích thước như hình vẽ dưới đây:
b1
h1
H1
N.A
H2
h2
b2
b 2 h 32
- Độ cứng chống uốn (flexural rigidity)  0.5E c I g  0.5E c (2  I w )  E c ( )
12
- Độ cứng chống cắt (shear rigidity)  0.4E c A w  0.4E c (b 2 h 2 )
- Độ cứng dọc trục (axial rigidity)  E c A g  E c (b1h1  b 2 h 2 )
Khi độ cứng đã xác định xong, mô hình hệ khung BTCT được xây dựng như thế nào?
 Theo kích thước trục các thành phần?
 Các điểm đầu các phần tử (zero-end offsets) bắt đầu tại các mối nối dầm(sàn)-cột ?
 Dùng mô hình 2D hay mô hình 3D?
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
14.3 THỰC HÀNH PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
 Các tiêu chuẩn thiết kế chống động đất  Tiêu chuẩn thiết kế chống động đất
hiện hành của Mỹ: hiện hành của châu Âu: Eurocode 8
(Design of structures for earthquake
- Uniform Building Code (UBC 1997)
resistance).
- International Building Code (IBC 2003)
 Tiêu chuẩn thiết kế chống động đất
- Tiêu chuẩn ASCE 7-02 của Việt nam: TCXDVN 375-2006
- Tiêu chuẩn bê tông ACI 318-05 (Thiết kế công trình chịu động đất).
 Các phá hoại chủ yếu do tác động của lực
động đất lên hệ khung BTCT:
- Phá hoại nút khung dầm-cột.
- Phá hoại nén vỡ bê tông trong cột (do bê
tông chống nở ngang kém - badly confined)
- Phá hoại cắt trong cột.
- Phá hoại do yếu liên kết neo của cốt thép
chịu uốn trong dầm và cột.
 Những vấn đề quan trọng khi thiết kế kết
cấu khung BTCT chống động đất:
1. Tất cả các phần tử khung (cột, dầm, nút)
phải được thiết kế và cấu tạo cốt thép
sao cho chúng có thể kháng chấn theo
kiểu ứng xử dẻo. Phần tử nào không thể
ứng xử dẻo thì phải thiết kế sao cho vẫn
ứng xử đàn hồi khi có động đất xảy ra.
2. Phải tránh các kiểu phá hoại không dẻo
như phá hoại cắt (shear failure) hay phá
hoại do yếu liên kết neo (bond failure).
Do đó các mối nối và liên kết neo thép
không được bố trí ở những vùng bê tông
có ứng suất cao, đồng thời cần cung cấp
cường độ kháng cắt cao cho các phần tử
khung BTCT chống động đất nghĩa là
phải tăng cường thép đai chống cắt.
3. Các phần tử cứng (rigid element) phải
được nối với hệ khung BTCT theo kiểu
mối nối dẻo (ductile fixing) hay mối nối
linh động (flexible fixing).
4. Nên thiết kế và cấu tạo hệ khung BTCT có bậc siêu tĩnh cao để có càng nhiều khớp
dẻo hấp thụ năng lượng động đất càng tốt trước khi một cơ cấu phá hủy (failure
mechanism) của hệ khung xảy ra.
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
14.3.1 Nguyên tắc tính toán của phương pháp tuyến tính tĩnh (LSP) theo UBC-94
Các bước chính phân tích động đất khung nhà BTCT theo phương pháp tuyến tính tĩnh
UBC-94 (Uniform Building Code phát triển bởi Structural Engineers Association of
California - SEAOC) được liệt kê như sau:
1. Dùng phương pháp tính tay, thiết lập các kích thước sơ bộ của dầm và cột; tính toán
tải trọng đứng W i (tĩnh tải + hoạt tải) tác dụng tại các tầng sàn.
2. Phát triển một mô hình tính toán của khung nhà sử dụng các kích thước ở bước 1.
3. Phân tích mô hình bước 2 để tìm các tần số riêng và các mode dao động riêng, có thể
tính dao động riêng theo phương pháp PTHH hay công thức kinh nghiệm (14-3).
mode 1 mode 2 mode 3
4. Tính lực cắt đáy móng thiết kế (V base ) bằng cách dùng chu kỳ riêng thứ nhất (T) tính
được từ bước 3 như sau:
ZIC
Vbase  W (14-1)
R
Trong đó:
n
W - toàn bộ tải trọng đứng tác dụng lên công trình: W   Wi
i 1
Z - hệ số khu vực động đất của Mỹ:
Vùng Đ.Đất khu vực 1 khu vực 2 khu vực 3 khu vực 4
Tính chất ĐĐ yếu ĐĐ vừa ĐĐ mạnh ĐĐ rất mạnh
Hệ số ĐĐ Z = 0.075 0.15  0.2 0.3 0.4
I - hệ số công trình: I = 1,0 (bình thường)  I = 1,25 (quan trọng)
1.25
C - hệ số vận tốc động đất: C  S  2.75 (14-2)
T2 / 3
S - hệ số phụ thuộc loại đất nền công trình:
S = 1,0 (nền đá)  S = 1,2  S = 1,5  S = 2,0 (nền sét mềm).
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
T - chu kỳ riêng thứ nhất của dao động công trình: T  C t H 3 / 4 (14-3)
C t = 0,03 (hệ khung BTCT thông thường); C t = 0,02 (hệ khung có vách BTCT)
n
H - chiều cao công trình (tính bằng feet): H   h i (h i - chiều cao tầng thứ i)
i 1
R - hệ số giảm cường độ lực cắt đáy móng:
Phân loại hệ khung chịu lực BTCT Vùng động đất R
1. Khung BTCT thông thường (OMRF) vùng 1 (ĐĐ yếu 1) 3,0
2. Khung BTCT dẻo vừa (IMRF) vùng 2 (ĐĐ vừa 2) 5,0
3. Khung BTCT dẻo cao (SMRF) vùng 3-4 (ĐĐ mạnh 3) 8,0
Theo FEMA 356, nếu phổ đàn hồi (phần 13.3.3 chương 13) thỏa mản cả hai điều kiện:
(1)
S e (T = T B ) < 0,167g và S e (T = 1s) < 0,067g  động đất yếu
(2)
0,167g < S e (T = T B ) < 0,5g và 0,067g < S e (T = 1s) < 0,2g  động đất vừa
(3)
S e (T = T B ) > 0,5g và S e (T = 1s) > 0,2g  động đất mạnh
GHI CHÚ
Moment frame (MF) - Khung chịu mômen+lực dọc+lực cắt, được phân
làm 3 loại:
Ordinary moment reinforced frame (OMRF) - Khung BTCT thông
thường đúc sẳn hay đổ tại chổ, thoả mản ACI 318 từ Chương 1 đến 18,
áp dụng thích hợp cho động đất yếu (vùng 1).
Intermediate moment reinforced frame (IMRF) - Khung BTCT dẻo
vừa đổ tại chổ, thoả mản từ Chương 1 đến Chương 18, và các điều khoản
21.2.2.3 và 21.12, áp dụng thích hợp cho động đất vừa (vùng 2).
Special moment reinforced frame (SMRF) - Khung BTCT dẻo cao thoả
mản từ Chương 1 đến Chương 18 của ACI 318, thêm các điều khoản từ
21.1 đến 21.5 nếu đổ tại chổ; hoặc thêm các điều khoản từ 21.1 đến 21.6
nếu đúc sẳn, áp dụng thích hợp cho động đất mạnh (vùng 3-4).
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
5. Phân phối lực cắt đáy móng trên toàn bộ chiều cao nhà theo sơ đồ sau đây:
w4
Ft F4
w3 h4
F3
w2 h3
tầng thứ 2 F2
H
w1 h2
Z2 F1
h1
V base
n
Vbase  Ft   Fi (14-4)
i 1
Trong đó:
0.07TVbase  0.25Vbase khi T  0.7s
F t - lực tập trung tại đĩnh: Ft   (14-5)
0 khi T  0.7s
(Vbase  Ft )Wi Zi
F i - lực tập trung tại tầng thứ i: Fi  n (14-6)
W Z
j1
j j
Z i , Z j - cao độ tính từ mặt đất đến tầng thứ i, j
W i , W j - tải trọng đứng của tầng thứ i, j
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
6. Xác lập các tổ hợp tải trọng trong khung nhà gồm các tải trọng ngang F i và các tải
trọng đứng W i (có nhân hệ số tải trọng), tính nội lực thiết kế (M, Q, N) trong tất cả
các thành phần kết cấu bằng phương pháp cơ học kết cấu (dùng SAP2000, FEAP,...).
Wi
Fi
Ví dụ theo ACI 318-05, cần xét bảy tổ hợp tải trọng sau đây:
U - tải trọng tính toán (có HS vượt tải)
D - tĩnh tải
L - hoạt tải
F - tải trọng do chất lỏng bể chứa
T - tải trọng do nhiệt độ, co ngót ...
H - áp lực ngang của đất, nước ngầm
L r - hoạt tải mái
S - hoạt tải tuyết rơi
R - hoạt tải nước mưa
W - hoạt tải gió
E - tải trọng động đất
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
7. Kiểm tra độ trôi dạt (drift),  M , do chuyển vị max không đàn hồi, D M , trong khung,
tính D M bằng cách nhân các chuyển vị đàn hồi (elastic displacement), D s , với hệ số
khuyếch đại chuyển vị (displacement amplification factor), C d = 0,7R :
0,025h s khi T  0,7s
 M  0,7 R (D s , i  Ds , i 1 )   (14-7)
0,020 h s khi T  0,7s
Nếu khung quá “mềm” không thoả (14-7), chọn lại kích thước khung và lập lại từ bước 2.
D s,4
Wi h s4
Fi
D s,3
h s3
D s,2
h s2
D s,1
h s1
8. Dùng nội lực trong bước 6, thiết kế bố trí thép các thành phần dầm, cột theo ACI 318.
Ghi chú:
Phương pháp tuyến tính tĩnh theo UBC-94 có thể áp dụng cho hệ khung BTCT và hệ
khung/vách BTCT ở khu vực động đất yếu  vừa (vùng 1-2 theo tiêu chuẩn Mỹ) cho
các công trình có chiều cao trung bình (H < 70m).
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
14.3.2 Ví dụ tính toán theo phương pháp tuyến tính tĩnh (LSP) theo UBC-94
Phân phối lực cắt đáy móng do động đất lên toàn bộ chiều cao H = 14.4 m của khung ngang công
trình (4 tầng, 2 nhịp), giả thuyết động đất yếu (Z = 0.075), hệ số đất nền S = 2.0 (nền sét mềm).
5 kN/m2
5 kN/m2 3.6 m
5 kN/m2 3.6 m
7.5 m 30 m
5 kN/m2 3.6 m
3.6 m
15 m 15 m
Tải trọng đứng (tĩnh tải + hoạt tải) tác dụng trên mỗi tầng sàn:
W i = 15m  30m  5 kN/m2 = 2250 kN ( i = 1...4 )
4
Tổng tải trọng đứng tác dụng lên công trình: W   Wi  4  2250 = 9000 kN
i 1
ZIC
Công thức tính lực cắt đáy móng theo tiêu chuẩn UBC-94: Vbase  W
R
Trong đó chọn:
Z = 0.075 (vùng động đất yếu)
I = 1.0 (công trình không quan trọng)
R = 3.0 (khung BTCT thông thường)
3/ 4
3/ 4  14.4 
T  Ct H  0.03    = 0.55 s
 0.3 
1.25 1.25
C S  2.0  3.72 > 2.75  chọn: C = 2.75
2/3
T (0.55) 2 / 3
0.075  1.0  2.75
 Vbase   9000 = 620 kN
3.0
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
4
Phân phối lực cắt đáy móng trên toàn bộ chiều cao khung nhà: Vbase  Ft   Fi
i 1
Trong đó:
F t - lực tập trung tại đĩnh: F t = 0 (do T = 0.55 s < 0,7 s)
(Vbase  Ft )Wi H i
F i - lực tập trung tại tầng thứ i: Fi  4
 WjH j
j1
(620  0)  2250  3.6
 F1  = 62 kN
2250 (3.6  7.2  10.8  14.4)
(620  0)  2250  7.2
 F2  = 124 kN
2250  (3.6  7.2  10.8  14.4)
(620  0)  2250  10.8
 F3  = 186 kN
2250  (3.6  7.2  10.8  14.4)
(620  0)  2250  14.4
 F4  = 248 kN
2250  (3.6  7.2  10.8  14.4)
248 kN
3.6 m
186 kN
3.6 m
124 kN
3.6 m
62 kN
3.6 m
620 kN
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
14.3.3 Nguyên tắc tính toán của phương pháp lực ngang tương đương (TCXDVN 356-2006)
Các bước chính phân tích động đất khung nhà BTCT theo phương pháp tính lực ngang
tương đương (TCXDVN 356-2006) được liệt kê như sau:
1. Dùng phương pháp tính tay, thiết lập các kích thước sơ bộ của dầm và cột; tính các
tải trọng đứng m i (tĩnh tải+hoạt tải) tại các tầng sàn (xem phần 13.5.1 của chương 13):
m i  G k ,i   E ,i Q k ,i (14-8)
2. Phát triển một mô hình tính toán của khung nhà sử dụng các kích thước ở bước 1.
3. Phân tích mô hình bước 2 để tìm các tần số riêng và các mode dao động riêng, có thể
tính dao động riêng theo phương pháp PTHH hay công thức kinh nghiệm (14-3).
s 3,1 s 3,2 s 3,3
s 2,1 s 2,3
s 2,2
s 1,1
s 1,2 s 1,3
mode 1 mode 2 mode 3
4. Tham khảo phần 13.5.1 của chương 13 trong giáo trình này để tính lực cắt đáy móng
thiết kế (F b ) bằng cách dùng chu kỳ riêng thứ nhất (T 1 ) tính được từ bước 3 như sau:
Fb  Sd (T1 , )M (14-9)
trong đó:
S d (T 1 , ) Tung độ của phổ thiết kế tại chu kỳ T 1 ;
T 1 Chu kỳ dao động cơ bản do chuyển động ngang theo phương đang xét;
 Hệ số hiệu chỉnh;  = 0,85 nếu T 1  2T C với nhà > 2 tầng;  = 1,0 với TH khác.
n
M Tổng tải trọng đứng tác dụng lên công trình: M   mi
i 1
5. Phân phối lực cắt đáy móng trên toàn bộ chiều cao nhà (theo 13.5.1 của chương 13):
sm Zm
Fi  n i i  Fb (14-10) hay Fi  n i i  Fb (14-11)
 s jm j
j 1
 Z jm j
j 1
trong đó:
Fi Lực ngang tác dụng tại tầng thứ i
si , sj Chuyển vị của các khối lượng m i , m j trong dạng dao động cơ bản (mode 1)
Z i , Z j Cao độ tính từ mặt đất đến tầng thứ i, j
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
m4
F4
chuyển vị mode m3
s j (Z j ) h4
F3
m2
h3
tầng thứ 2 F2
H
m1 h2
Z2 F1
h1
Fb
6. Thiết lập các tổ hợp tải trọng đặc biệt trong khung nhà, bao gồm các tải trọng ngang
do động đất F i và các tổ hợp khả dĩ của tải trọng đứng M j , để tính tóan các nội lực
thiết kế (M, Q, N) trong tất cả các thành phần kết cấu khung bằng các phương pháp
cơ học kết cấu thông thường (SAP2000, FEAP,...).
Mj
Fi
Ví dụ theo TCXDVN 375-2006, cần xét tổ hợp đặc biệt sau đây:
n n
THDB   Fi   M j (14-12)
i 1 j 1
F i - lực ngang phân theo tầng thứ i do tác động của động đất
M j - tải trọng đứng phân theo tầng thứ j, tính bằng: M j  G k , j   2, jQ k , j (14-13)
G k,j , Q k,j - tĩnh tải và họat tải tính toán của tầng thứ j
 2,j - hệ số tổ hợp tải trọng đối với họat tải tầng thứ j (tham khảo 13.5.1, chương 13)
7. Dùng nội lực (M, Q, N) tính trong bước 6, thiết kế và bố trí cốt thép (tùy thuộc vào
giá trị q đã sử dụng) các thành phần dầm, cột theo TCXDVN 375-2006.
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
14.4 THIẾT KẾ & BỐ TRÍ CỐT THÉP DẦM KHUNG BTCT (ACI 318-05)
Phần này giới hạn cho thiết kế và bố trí thép dầm chữ nhật của hệ khung BTCT đổ tại chỗ
theo tiêu chuẩn ACI 318-05 thỏa mản các điều kiện sau:
- Chỉ áp dụng cho dầm của khung BTCT thông thường (OMRF) hay dẻo vừa (IMRF)
- Không áp dụng cho dầm của khung BTCT dẻo cao (SMRF)
DẦM THÔNG THƯỜNG (OMRF) DẦM DẺO VỪA (IMRF)
Không yêu cầu về lực dọc tính toán Yêu cầu lực dọc tính toán trong dầm
Tổng
quát
trong dầm thông thường dẻo vừa : P u  A g f’ c / 10 (21.12.2)
Hàm lượng thép dọc chịu kéo tối thiểu: tuân thủ điều khoản 10.5
3 f 'c 200
As, min  b w d ; As, min  bwd (10.5.1)
fy fy
Biến dạng kéo  t tuân thủ điều khoản 10.3.5
-  t thép dọc ngoài cùng khi tính M n :  t  0.004
-  cu bê tông ngoài cùng khi tính M n :  cu  0.003
Yêu cầu khả năng chịu uốn
Yêu cầu tổng thể kết cấu:
- tuân thủ điều khoản 7.13
- tối thiểu có một thanh cốt
thép liên tục nối vào các
gối ở mặt dầm chịu
mômen dương (M+ n )
- dầm thông thường không yêu cầu - dầm dẻo vừa tuân thủ 21.12.4.1
M n, l M n , r
1 
M n, r  M n,r
1 3
M n , l  M n , l
3 1
(M n or M n )  (max M n at either jo int)
5
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT
Cao học: Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp Bài giảng: PhD Hồ Hữu Chỉnh
Môn học: Phân Tích Ứng Xử & Thiết Kế Kết Cấu BTCT Tham khảo: A. Whittaker + J.W. Wallace
DẦM THÔNG THƯỜNG (OMRF) DẦM DẺO VỪA (IMRF)
- dầm thông thường chỉ yêu cầu: - dầm dẻo vừa tuân thủ 21.12.4.2
(Vu - Vc )  4 f c' b w d  s  (d/2 ; 24 in.) s  (d/4 ; 8d bmin(long. bar) ; 24d b(hoop bar) ; 12 in.)
(Vu - Vc )  4 f c' b w d  s  (d/4 ; 12 in.) loại A, B, C bố trí trong vùng 2h từ gối tựa
Yêu cầu thép chống cắt
- dầm dẻo vừa tuân thủ 21.12.4.3
s  (d/2 ; 24 in.) trong các vùng còn lại
Chương 14: PHÂN TÍCH & THIẾT KẾ KHUNG BTCT CHỐNG ĐỘNG ĐẤT