Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh trong các doanh nghiệp thương mại nhà nước

  • 17 trang
  • file .doc
môc lôc
lêi më ®Çu
ch¬ng I. mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn
kinh doanh.
1) Kh¸i niÖm vÒ vèn kinh doanh trong doanh nghiÖp th¬ng
m¹i.
2) §Æc ®iÓm cña vèn trong doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
3) Nguån h×nh thµnh vèn cña doanh nghiÖp.
3.1) CÊu thµnh nguån vèn cña doanh nghiÖp.
3.2) Nguån h×nh thµnh cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
ch¬ng II. thùc tr¹ng qu¶n lý vµ sö dông vèn cña
doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
1) T×nh h×nh vèn vµ qu¶n lý vèn trong c¸c doanh
nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc.
2)Mét sè vÊn ®Ò rót ra tõ kÕt qu¶ qu¶n lý vèn cña c¸c
doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc.
ch¬ng III. c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn
kinh doanh trong c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc.
kÕt luËn
1
LêI Më §ÇU
Vèn lµ vÊn ®iÒu kiÖn vËt chÊt kh«ng thÓ thiÕu ®îc trong
ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. V× thÕ mçi
doanh nghiÖp lu«n ph¶i ®¶m b¶o ®ñ vèn cho ho¹t ®éng kinh
doanh cña m×nh vµ kh«ng ngõng n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông
vèn.
Trong c¬ chÕ bao cÊp tríc ®©y, mäi nhu cÇu vÒ s¶n xuÊt
kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp nhµ níc ®Òu ®îc nhµ níc bao
cÊp díi h×nh thøc ng©n s¸ch cÊp hoÆc qua nguån tÝn dông
ng©n hµng víi l·i suÊt u ®·i. Do ®ã, c¸c doanh nghiÖp Ýt quan
t©m ®Õn hiÖu qu¶ sö dông vèn. Tõ khi chuyÓn sang nÒn kinh
tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña nhµ níc theo ®Þnh híng x· héi
chñ nghÜa th× nhu cÇu vÒ vèn cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh
doanh nãi riªng, cho sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña nÒn kinh
tÕ thÞ trêng nãi chung trë thµnh vÊn ®Ò bøc xóc.
V× thÕ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn kinh doanh lµ
mét yªu cÇu kh¸ch quan, cÊp thiÕt cña mçi doanh nghiÖp. V×
thÕ, c¸c doanh nghiÖp ph¶i cã biÖn ph¸p qu¶n lý vµ sö dông
vèn sao cho cã hiÖu qu¶ cÇn ph¶i x¸c ®Þnh chÝnh x¸c nhu cÇu
vÒ vèn, tæ chøc huy ®éng vèn hîp , mÆt kh¸c sö dông vèn
®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt. §©y lµ vÊn ®Ò kh«ng nh÷ng ®îc c¸c
nhµ l·nh ®¹o vµ c¸c nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp quan t©m mµ
cßn thu hót sù chó ý cña c¸c nhµ ®Çu t trong lÜnh vùc tµi
chÝnh, khoa häc c«ng nghÖ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp.
2
ch¬ng i. mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung
vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn.
1) Kh¸i niÖm vÒ vèn kinh doanh trong doanh nghiÖp.
Cã thÓ nãi vèn lµ tiÒn ®Ò vËt chÊt kh«ng thÓ thiÕu ®îc
trong hoËt ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña mçi doanh nghiÖp.
Do vËy qu¶n lý vµ sö dông vèn kinh doanh hîp lý lµ môc tiªu
hµng ®Çu cña c¸c doanh nghiÖp. NÕu thiÕu vèn kinh doanh,
ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp sÏ thiÕu ®i tiÒn ®Ò
vËt chÊt quan träng nhÊt vµ do ®ã kh«ng thÓ tiÕn hµnh ®îc.
VËy vèn kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé
gi¸ trÞ vËt t, tµi s¶n dïng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh
cña doanh nghiÖp.
Muèn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, doanh nghiÖp ph¶i
cã vèn. Díi gãc ®é thø nhÊt vèn kinh doanh ®îc biÓu hiÖn
th«ng qua h×nh th¸i hiÖn vËt bao gåm: c¸c tµi s¶n, t liÖu lao
®éng, hµng ho¸ dù tr÷, nguyªn vËt liÖu.
Díi gi¸c ®é thø hai vèn kinh doanh biÓu hiÖn th«ng qua
h×nh th¸i gi¸ trÞ, lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé tµi s¶n
®Çu t phôc vô cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, nã ®îc ®o
lêng b»ng c¸c ®¬n vÞ tiÒn tÖ.
Vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp bao gåm vèn cè ®Þnh
vµ vèn lu ®éng. Mçi lo¹i vèn cã vai trß vµ ®Æc ®iÓm chu
chuyÓn riªng. §Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cÇn ph¶i cã
c¸ch thøc vµ biÖn ph¸p qu¶n lý phï hîp ®èi víi tõng lo¹i vèn.
2)§Æc ®iÓm cña vèn trong doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
3
Doanh nghiÖp th¬ng m¹i muèn thùc hiÖn ®îc chøc n¨ng
vµ nhiÖm vô cña m×nh, ®ßi hái ph¶i cã c¬ së vËt chÊt nhÊt
®Þnh nh: kho tµng, cöa hµng, c«ng cô lao ®éng vµ ph¬ng
tiÖn vËn t¶i... ®Ó phôc vô cho qu¸ tr×nh mua b¸n hµng ho¸,
vµ tiÒn vèn ®Ó mua vËt t, hµng hoµ, tr¶ l¬ng, tr¶ thï lao cho
ngêi cung cÊp c¸c dÞch vô cho doanh nghiÖp vµ c¸c kho¶n chi
tiªu kh¸c trong qu¸ tr×nh kinh doanh. Toµn bé tµi s¶n kÓ trªn
gäi lµ vèn kinh doanh th¬ng m¹i.
BiÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé tµi s¶n cña mét doanh
nghiÖp th¬ng m¹i gäi lµ vèn kinh doanh th¬ng m¹i. Vèn kinh
doanh gåm cã vèn cè ®Þnh vµ vèn lu ®éng ®Þnh.
Vèn cè ®Þnh cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i lµ sè tiÒn øng
tríc vÒ tµi s¶n cè ®Þnh cña doanh nghiÖp .
Tµi s¶n cè ®Þnh lµ bé phËn chñ yÕu t liÖu lao ®éng
doanh nghiÖp. Trong thùc tiÔn ®Ó ®¬n gi¶n thñ tôc nh÷ng t
liÖu lao ®éng ®îc coi lµ tµi s¶n cè ®Þnh ph¶i cã ®ñ hai diÒu
kiÖn.
+ cã gi¸ trÞ lín vµ thêi gian sö dông dµi.
+ ®Æc ®iÓm cña tµi s¶n cè ®Þnh:lµ tham gia vµo nhiÒu
chu k× kinh doanh, gi¸ trÞ hao mßn dÇn vµ bé phËn gi¸ trÞ
hao mßn nµy ®îc tÝnh toµn ®Ó chuyÓn vµo chi phÝ s¶n xuÊt
hoÆc chi phÝ lu th«ng gäi lµ chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh.
Vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i lµ sè tiÒn øng
tríc vÒ tµi s¶n lu ®éng cña doanh nghiÖp.
+ ®Æc ®iÓm: lµ vËn ®éng kh«ng ngõng, lu«n lu«n thay
®æi h×nh th¸i, gi¸ trÞ cña nã kh«ng chuyÓn dÞch mét lÇn vµo
gi¸ trÞ hµng ho¸ vµ hoµn thµnh mét vßng tuÇn hoµn sau mçi
chu kú kinh doanh.
4
+ trong lÜnh vùc lu th«ng hµng ho¸ sù vËn ®éng cña vèn
lu ®éng tr¶i qua hai giai ®o¹n theo tr×nh tù: T- H- T.
3) nguån h×nh thµnh vèn cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
3.1) cÊu thµnh nguån vèn cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
§èi víi doanh nghiÖp thuéc së h÷u nhµ níc th× nguån vèn
kinh doanh gåm:
+ nguån ng©n s¸ch nhµ níc, nguån vèn bæ sung tõ kÕt
qu¶ kinh doanh, nguån vèn liªn doanh, nguån vèn tù ph¸t hµnh
tr¸i phiÕu, nguån vèn tÝn dông, nguån vèn chiÕm dông.
+ nguån ng©n s¸ch nhµ níc cÊp: ng©n s¸ch nhµ níc cÊp
vèn ®Ó h×nh thµnh doanh nghiÖp quèc doanh vµ cÊp bæ sung
trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng.
+ nguån vèn bæ sung tõ kÕt qu¶ kinh doanh doanh
nghiÖp cã thÓ bæ sung thªm vèn tõ lîi nhuËn thu ®îc tõ c¸c
quü cña doanh nghiÖp.
+ nguån vèn liªn doanh: do c¸c tæ chøc c¸ nh©n tham
gia ®ãng gãp.
+ nguån vèn do ph¸t hµnh tr¸i phiÕu.
+ nguån vèn tÝn dông: tõ nguån vay ng©n hµng, tæ chøc
tµi chÝnh, c¸c tæ chøc kinh tÕ vÒ c¸ nh©n.
+ nguån vèn chiÕm dông: sè vèn h×nh thµnh tõ c¸c
kho¶n nî ph¶i tr¶ nhng cha tr¶.
§èi víi doanh nghiÖp liªn doanh, c¸c doanh nghiÖp cæ
phÇn th× nguån vèn kinh doanh gåm vèn gãp ban ®Çu, vèn
bæ sung tõ kÕt qu¶ kinh doanh, vèn vay, vèn chiÕm dông, vèn
bæ sung tõ ph¸t hµnh thªm cæ phiÕu tr¸i phiÕu.
3.2)nguån h×nh thµnh cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i.
C¨n cø vµo ph¹m vi huy ®éng.
5
- nguån vèn bªn trong doanh nghiÖp: lµ nguån vèn cã thÓ
huy ®éng tõ b¶n th©n doanh nghiÖp bao gåm trÝch khÊu hao
tµi s¶n cè ®Þnh, lîi nhuËn ®Ó l¹i, c¸c kho¶n dù phßng c¸c
kho¶n thu tõ chuyÓn nhîng, b¸n thanh lý tµi s¶n cè ®Þnh.
- nguån vèn bªn ngoµi doanh nghiÖp:lµ nguån vèn doanh
nghiÖp cã thÓ huy ®éng tõ bªn ngoµi doanh nghiÖp ®Ó ®¸p
øng cho s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh bao gåm: vay vèn cña
ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ kh¸c, ph¸t hµnh tr¸i phiÕu,
nî ngêi cung cÊpvµ c¸c kho¶n nî kh¸c.
C¨n cø vµo nguån h×nh thµnh.
- vèn cña chñ së h÷u: lµ phÇn vèn thuéc së h÷u cña
doanh nghiÖp bao gåm vèn ®iÒu lÖ cho chñ së h÷u ®Çu t
vèn. vèn tù bæ sung tõ lîi nhuËn vµ c¸c quü cña doanh nghiÖp,
vèn do nhµ tµi trî. Vèn chñ së h÷u ®îc x¸c ®Þnh lµ phÇn vèn
cßn l¹i trong tµi s¶n cña doanh nghiÖp sau khi trõ ®i toµn bé nî
ph¶i tr¶.
- nî ph¶i tr¶: lµ vèn cña doanh nghiÖp ®îc khai th¸c trªn
c¬ së chÕ ®é chÝnh s¸ch cña nhµ níc nh vay cña ng©n hµng
hoÆc c¸c tæ chøc tÝn dông th«ng qua c¸c hîp ®ång tÝn dông,
kho¶n ®i vay nµy doanh nghiÖp ph¶i tr¶ l·i tiÒn vay theo quy
®Þnh cña ng©n hµng hoÆc tho¶ thuËn víi chñ nî c¸c kho¶n
vay vèn nµy.
- doanh nghiÖp t¹m thêi sö dông: trong mét thêi gian
nhÊt ®Þnh vµ ë ®©y h×nh thµnh c¸c kho¶n nî doanh nghiÖp
ph¶i tr¶ ®îc chia thµnh nî ng¾n h¹n.
C¨n cø vµo thêi gian huy ®éng vµ sö dông.
- nguån vèn thêng xuyªn: bao gåm chñ së h÷u vµ vèn vay
dµi h¹n, ®©y lµ nguån vèn chñ së h÷u vµ vèn vay dµi h¹n mµ
6
doanh nghiÖp cã thÓ sö dông. Nguån vèn nµy ®îc dïng cho
viÖc ®Çu t mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh vµ mét bé phËn tµi s¶n
lu ®éng tèi thiÓu thêng xuyªn cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng kinh
doanh cña doanh nghiÖp.
- nguån vèn t¹m thêi: lµ nguån vèn cã tÝnh chÊt ng¾n
h¹n( díi mét n¨m), mµ doanh nghiÖp cã thÓ sö dông ®Ó ®¸p
øng nhu cÇu cã tÝnh chÊt t¹m thêi, bÊt thêng cã thÓ ph¸t sinh
trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanhcña m×nh. Nguån vèn
nµy bao gåm c¸c kho¶n nî ng¾n h¹n, vay ng¾n h¹n ng©n
hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông.
ViÖc ph©n lo¹i nµy gióp cho ngêi qu¶n lý xem xÐt huy
®éng c¸c nguån vèn mét c¸ch phï hîp víi thêi gian sö dông,
®¸p øng ®Çy ®ñ vèn cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ
n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn doanh nghiÖp.
7
ch¬ng ii. thùc tr¹ng qu¶n lý vµ sö dông vèn cña doanh
nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc.
1) T×nh h×nh vèn vµ qu¶n lý vèn trong c¸c doanh nghiÖp th-
¬ng m¹i nhµ níc.
a) quy m« vµ hiÖu qu¶ kinh doanh: tÝnh ®Õn nay c¶ níc
hiÖn cã 5700 doanh nghiÖp nhµ níc(trong ®ã 1802 doanh
nghiÖp trung ¬ng, 3898 doanh nghiÖp ®Þa ph¬ng) gi¶m h¬n
50% so víi n¨m 1990(12.300). Sè lîng doanh nghiÖp gi¶m nh
trªn lµ thùc hiÖn viÖc s¾p xÕp l¹i theo chñ tr¬ng cña nhµ níc:
Nh cæ phÇn ho¸, ®a d¹ng ho¸ h×nh thøc së h÷u vµ qu¶n lý,
s¸p nhËp gi¶i thÓ. TÝnh ®Õn n¨m 1999, sè lîng doanh nghiÖp
nhµ níc ®· thùc hiÖn cæ phÇn ho¸ lµ 366 doanh nghiÖp.
c¸c c«ng ty nhµ níc n¾m gi÷ 65,5% tæng sè vèn nhµ níc
doanh nghiÖp. VÒ hiÖu qu¶ sö dông ho¹t ®éng kinh doanh: lîi
nhuËn cña doanh nghiÖp nh÷ng n¨m 1996 - 1999 t¨ng cha t-
¬ng øng víi sù quan t©m u ®·i cña nhµ níc vÒ vèn vµ thÞ tr-
êng.
Trong ®iÒu kiÖn vèn kinh doanh h¹n hÑp ( vèn chñ së
h÷u chØ chiÕm 31% tæng sè vèn), phÇn lín vèn kinh
doanh( gÇn 96%) ph¶i ®i vay nªn ho¹t ®éng kinh doanh cña
c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i nhµ níc hÕt søc khã kh¨n. Bªn c¹nh
®ã mét sè doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc ph¶i gi¶i thÓ hoÆc
ph¶i s¸t nhËp víi c¸c ®¬n vÞ kh¸c, nhiÒu doanh nghiÖp æn
®Þnh vµ cã bíc ph¸t triÓn. C¸c doanh nghiÖp ®· ®Çu t söa
ch÷a, n©ng cÊp hÇu hÕt c¸c m¹ng líi kinh doanh, ®Ó ®¸p øng
yªu cÇu bíc ®Çu vÒ kinh doanh v¨n minh th¬ng m¹i. TRong
thêi gian qua c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc ®· chi phèi
8
thÞ trêng b¸n bu«n, chiÕm tû träng cao vÒ mét sè mÆt hµng
thiÕt yÕu( x¨ng dÇu, s¾t thÐp, xi m¨ng, ph©n bãn) gãp phÇn
n©ng cao tæng møc lu chuyÓn hµng ho¸ x· héi vµ lµm cho thÞ
trêng phong phó, s«i ®éng. Tuy nhiªn, nh×n chung trong
nh÷ng n¨m qua hiÖu qu¶ kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp th-
¬ng m¹i nhµ níc cha cao. Nhng ®Õn n¨m 1999 th× t×nh h×nh
kh¶ quan h¬n sè doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc cã l·i tõ 120
lªn 134 donh nghiÖp. Sè doanh nghiÖp lç vèn gi¶m tõ 134
®Õn 136 doanh nghiÖp.
Lîi nhuËn cña c¸c doanh nghÖp th¬ng m¹i nhµ níc so víi
vèn ®Çu t , lîi nhuËn tríc thuÕ chØ ®¹t b×nh qu©n hµng n¨m
kho¶ng 7% trªn tæng sè vèn kinh doanh ( b»ng 1/2 so víi c¸c
doanh nghiÖp th¬ng m¹i ngoµi quèc doanh). Sau khi bï ®¾p
chi phÝ vËt chÊt, tr¶ l¬ng, nép thuÕ néi tøc, lîi nhuËn sau thuÕ
cßn l¹i ®Ó lËp c¸c quü doanh nghiÖp kh«ng ®¸ng kÓ, thËm
chÝ nhiÒu doanh nghiÖp kh«ng cã kho¶n nµy. Do lîi nhuËn
thÊp, doanh nghiÖp kh«ng cã tÝch luü nªn kh¶ n¨ng më réng
®Çu t thÞ trêng h¹n chÕ, muèn ®Çu t ph¶i ®i vay ng©n hµng
hoÆc sö dông c¸c tµi s¶n hiÖn cã nh ®Êt ®ai ®Ó gãp vèn liªn
doanh.
Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ chÕ, c¸c ng©n hµng th¬ng
m¹i nhµ níc ®· cã sù chuyÓn ®æi cã tÝnh bíc ngoÆt vÒ tæ
chøc vµ ph¬ng híng s¶n xuÊt kinh doanh dÇn dÇn thÝch øng
v¬Ý c¬ chÕ thÞ trêng. C¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc
chiÕm tû träng lín vÒ xuÊt nhËp khÈu, n¾m tø 70% ®Õn 80%
tæng møc lu chuyÓn hµng ho¸ b¸n bu«n, cã tû träng cao trong
b¸n lÎ mét sè nghµnh hµng thiÕt yÕu, ®ãng gãp ngµy cµng
nhiÒu cho n¨ng xuÊt. NhiÒu doanh nghiÖp kinh doanh cã hiÖu
9
qu¶ vµ cã vÞ trÝ trªn thÞ trêng néi ®Þa vµ thÕ giíi. Mét sè
doanh nghiÖp ®ang thùc hiÖn qu¸ tr×nh tÝch tô, ®Çu t vµo
s¶n xuÊt, chÕ biÕn, t¹o nguån hµng, më réng thÞ trêng
hµng...®¶m b¶o c¸c nhu cÇu vÒ vËt t, hµng ho¸ cho ph¸t
triÓn kinh tÕ x· héi, gi÷ æn ®Þnh thÞ trêng gi¸ c¶, gãp phÇn
ph¸t triÓn s¶n xuÊt, ph©n c«ng l¹i lao ®éng x· héi, thóc ®Èy
®æi míi c«ng nghÖ, c¶i tiÕn n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm,
lµm cho têng bíc g¾n víi nhu cÇu thÞ trêng.
b) vÒ tµi s¶n cè ®Þnh vµ vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp th-
¬ng m¹i nhµ níc.
TÝnh ®Õn nay íc tÝnh tµi s¶n cè ®Þnh cña c¸c doanh
nghiÖp lµ 156000 tû ®ång, so víi n¨m 1996 t¨ng 5,3%, vèn
kinh doanh íc tÝnh lµ 112.000 tû ®ång, so víi n¨m 1998 t¨ng
4,6% trong ®ã ph©n bæ tõ: quü ®Çu t ph¸t triÓn 31000 tû
®ång b»ng 27% tæng sè vèn nhµ níc. Trong tæng sè vèn hiÖn
cã cña doanh nghiÖp, vèn ®Çu t vµo tµi s¶n cè ®Þnh kho¶ng
90.000 tû ®ång. Vèn dïng cho ®Çu t theo c¬ chÕ hiÖn hµnh
chñ yÕu cña doanh nghiÖp ph¶i tù huy ®éng b»ng nguån vèn
tÝn dông cña ng©n hµng, nhµ níc vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ kh¸c.
§Æc biÖt mét sè doanh nghiÖp vay vèn cña c¸c tæ chøc tÝn
dông quèc tÕ. T×nh tr¹ng vËt t ø ®äng kÐm phÈm chÊt còng
ngµy cµng lín. N¨m 1998, gi¸ trÞ tµi s¶n cña doanh nghiÖp nhµ
níc kinh doanh bao gåm doanh nghiÖp ng©n hµng lµ 354000
tû ®ång, trong ®ã vèn doanh nghiÖp chØ lµ 109.000 tû ®ång.
Do vËy c¸c doanh nghiÖp ph¶i ®i vay ng©n hµng, chiÕm dông
vèn lÉn nhau hoÆc nî ng©n sach ph¶i nép...sè nî ph¶i tr¶ cña
doanh nghiÖp nhµ níc thêng cao h¬n sè vèn nhµ níc tõ 13%
®Õn 14%. NhiÒu doanh nghiÖp cã sè nî lín nh tæng c«ng ty
10
®iÖn lùc, tæng c«ng ty bu chÝnh viÔn th«ng, tæng c«ng ty
mÝa ®êng, tæng c«ng ty dÖt may, tæng c«ng ty than...®Õn
nay íc tÝnh sè nî vay ®Çu t ph¶i tr¶ lµ 855 tû nh÷ng nguån
®Ó tr¶ chØ cã 702 tû ®ång, thiÕu 183 tû ®ång , sè ph¶i thu
cña c¸c doanh nghiÖp chiÕm h¬n 50% sè vèn nhµ níc t¹i
doanh nghiÖp.
2) Mét sè vÊn ®Ò rót ra tõ qu¶n lý vèn cña c¸c doanh
nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc.
T¹i c¸c t«ng c«ng ty viÖc qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n cña
doanh nghiÖp cha tèt, viÖc ®iÒu hµnh qu¶n lý gi÷a c¸c c«ng
ty mÑ vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn cßn lóng tóng.
HiÖn nay ®èi víi toµn bé vèn cña nhµ níc giao cho c¸c
tæng c«ng ty cã quyÒn sö dông ®Ó phôc vô s¶n xuÊt kinh
doanh theo nguyªn t¾c b¶o toµn vµ ph¸t triÓn vèn.Nhng trong
nh÷ng n¨m qua mét sè doanh nghiÖp cã c«ng nghÖ hiÖn
®¹inhng chi phÝ ®Çu t cao, tr×nh ®é qu¶n lý cßn thÊp kÐm,
vèn sè ®«ng kh«ng ph¸t huy sö dông cßn nhiÒu vËt t ø ®äng
mÊt phÈm chÊt nhiÒu, tµi s¶n kh«ng cÇn dïng ngµy mét t¨ng.
ViÖc thµnh lËp mét sè tæng c«ng ty chñ yÕu gåm c¸c ®¬n vÞ
liªn kÕt theo chiÒu ngang mµ cha tæ chøc l¹i mét c¸ch tæng
thÓ theo c¬ cÊu phï hîp víi m« h×nh tæng c«ng ty, cha chÈn
bÞ c¸c ®iÒu kiÖn tèi thiÓu cÇn thiÕt ®Ó tæng c«ng ty ho¹t
®éng, nªn sau khi thµnh lËp theo quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh
theo kiÓu gom ®Çu mèi, nhiÒu tæng c«ng ty lóng tóng trong
®iÒu hµnh gi÷a c«ng ty mÑ vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. C¸c
tæng c«ng ty thùc sù lµ mét thùc thÓ kinh tÕ thèng nhÊt vµ
ph¸t huy ®îc søc m¹nh tæng hîp, cha kh¾c phôc t×nh tr¹ng
ho¹t ®éng rêi r¹c cña doanh nghiÖp thµnh viªn b»ng c¸c c¬
11
chÕ, tæ chøc ®iÒu hµnh. Sù liªn kÕt, g¾n vÒ lîi Ých vµ thÞ tr-
êng gi÷a tæng c«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn rÊt láng lÎo.
Doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc hiÖn nay vÉn béc lé
nhiÒu mÆt yÕu kÐm: Sè lîng doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhiÒu
nhng quy m« nhá, vèn Ýt, tæ chøc chång chÐo, ph©n t¸n tr¶i
réng trªn tÊt c¶ c¸c ng©n hµng, trïng lÆp vÒ mÆt hµng kinh
doanh ®Æc biÖt rÊt yÕu kÐm trong viÖc chñ ®éng, xóc tiÕn,
më réng thÞ trêng vµ ho¹t ®éng th¬ng m¹i ra thÞ trêng nuíc
ngoµi, nh»m tËn dông vÞ trÝ thuËn lîi. VÒ c¬ chÕ qu¶n lý,
®iÒu hµnh néi bé doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc vµ viÖc
thùc hiÖn kho¸n tuú tiÖn, t¹o ®iÒu kiÖn cho t th¬ng luån l¸ch,
nhiÒu doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ nëc trë thµnh "vá nhµ níc,
ruét t nh©n". Biªn chÕ lao ®éng cña c¸c doanh nghiÖp th¬ng
m¹i nhµ níc lµ hËu qu¶ nÆng nÒ cña c¬ chÕ tËp chung quan
liªu bao cÊp qu¸ l©u nªn kh«ng theo kÞp sù chuyÓn ®æi cña
lÜnh vùc th¬ng m¹i trong t×nh h×nh míi sinh lîi cña ®ång vèn
nhµ níc cÊp cho doanh nghiÖp cha t¬ng xøng víi c¬ së vËt
chÊt, tiÒm n¨ng cña hÖ thèng doanh nghiÖp nhµ níc.
12
ch¬ng III. c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö
dông vèn kinh doanh trong c¸c doanh nghiÖp th-
¬ng m¹i nhµ níc.
Tõ thùc tiÔn ë trªn ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn
kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i nhµ níc cÇn thùc
hiÖn mét sè gi¶i ph¸p sau.
1) §æi míi c«ng t¸c qu¶n lý ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n, c¬ cÊu
x©y dùng qu¶n lý, doanh nghiÖp nªn tiÕn hµnh ®©u t vµo
c¸c c«ng tr×nh ®¶m b¶o gi¸ thµnh rÎ, t¹o lîi nhuËn lín,
gióp cho viÖc vay tr¶ nî ®îc tèt h¬n, vèn sÏ ®îc b¶o toµn
vµ ph¸t triÓn. Doanh nghiÖp nhµ níc huy ®éng vèn, ph¸t
huy c¸c nguån vèn vay cña c¸c tæ chøc: Ng©n hµng thÕ
giíi, ADB...vµ tham gia thÞ trêng chøng kho¸n ®Ó huy
®éng vèn nh ph¸t hµnh tr¸i phiÕu... ®Ó x©y dùng c¸c
c«ng tr×nh ®Çu t x©y dùng víi hiÖu qu¶ cao nhÊt.
2) §æi míi vèn qu¶n lý vay dµi h¹n, viÖc thùc hiÖn ®Çu t c¸c
dù ¸n x©y dùng c«ng tr×nh b»ng c¸c nguån vèn vay cÇn
lµm tèt tÊt c¶ c¸c kh©u. LËp hå s¬ thiÕt kÕ kü thuËt ph¶i
chuÈn x¸c, chuÈn bÞ c¸c hå s¬ thñ tôc ph¶i ®Çy ®ñ vµ
gi¶i ng©n kÞp thêi, khi x¸c lËp kÕ ho¹ch tµi chÝnh cÇn c©n
®èi vèn ®Ó cã thÓ tr¶ nî tríc thêi gian ®Ó gi¶m sè tiÒn
ph¶i tr¶ l·i xuÊt vay vèn.
3) X¸c ®Þnh ®óng nhu cÇu vèn lu ®éng hîp lý. §Ó kh¾c phôc
t×nh tr¹ng thõa hoÆc thiÕu vèn vµ ®Ó chñ ®éng trong
huy ®éng vèn ng¾n h¹n, ®¶m b¶o cho ®ñ vèn s¶n xuÊt
kinh doanh, n©ng cao hiÖu qu¶ vèn lu ®éng, mét c¸ch
®óng ®¾n hîp lý.
13