Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn lưu động và các biện pháp để sử dụng có hiệu quả vốn lưu động của doanh nghiệp

  • 17 trang
  • file .doc
lêi më ®Çu
ë níc ta trong mét thêi gian dµi nÒn kinh tÕ chØ tån t¹i hai
thµnh phÇn lµ kinh tÕ quèc doanh vµ kinh tÕ tËp thÓ, c¸c thµnh
phÇn kinh tÕ kh¸c lµ ®èi tîng c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa.
Còng tõ ®ã trong c¬ cÊu kinh tÕ, ®Æc biÖt trong c«ng
nghiÖp x©y dùng, vËn t¶i, th¬ng nghiÖp, dÞch vô, kinh tÕ quèc
d©n ®· chiÕm u thÕ tuyÖt ®èi. Nhng hai thµnh phÇn kinh tÕ
nµy ngµy cµng tá ra kÐm hiÖu qu¶ vµ sù yÕu kÐm cña nã lµ mét
trong nh÷ng nguyªn nh©n lµm cho nÒn kinh tÕ tr× trÖ, NhËn ra
sù kh«ng hîp quy luËt cña nÒn kinh tÕ chØ duy tr× chÕ ®é së
h÷u nhµ níc vµ tËp thÓ vÒ t liÖu s¶n xuÊt trong c¸c lÜnh vùc s¶n
xuÊt, lÜnh vùc lu th«ng. §¹i héi ®¶ng lÇn 6 (1986) ®· cã quyÕt
s¸ch chuyÓn nÒn kinh tÕ tõ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn
kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ níc
theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa, nghÜa lµ kh¼ng ®Þnh nÒn
kinh tÕ níc ta cÇn h×nh thµnh c¬ cÊu ®a së h÷u.
Víi nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ nh vËy, mçi thµnh phÇn cã mét
vÞ trÝ vai trß riªng cu¶ nã. Tuy nhiªn víi thùc tr¹ng hiÖn nay
trang thiÕt bÞ l¹c hËu, tr×nh ®é qu¶n lÝ cha theo kÞp víi ®ßi hái
ngµy cµng cao cña thÞ trêng, c¸c doanh nghiÖp kh«ng thÓ gi÷
vµ lµm tèt vai trß cña m×nh. Khã kh¨n céng víi sù bÊt cËp cña
c¸c c¬ chÕ chÝnh s¸ch qu¶n lÝ ®· lµm cho hiÖu qu¶ sö dông vèn
trong c¸c doanh nghiÖp cßn cÇn ph¶i cã nh÷ng thay ®æi phï hîp.
Vèn lµ mét yÕu tè cÇn thiÕt vµ quan träng ®Ó tiÕn hµnh s¶n
xuÊt kinh doanh ®ång thêi nã còng lµ tiÒn ®Ò ®Ó c¸c doanh
nghiÖp (DN) tån t¹i, ph¸t triÓn vµ ®øng v÷ng trong c¬ chÕ thÞ tr-
êng. §iÒu nµy ®· chÝnh lµ nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc cho c¸c DN
trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh. V× vËy n©ng cao hiÖu qu¶
sö dông vèn kh«ng cßn míi mÎ nhng l¹i lu«n ®Æt ra cho c¸c DN
trong suèt qu¸ tr×nh kinh doanh cña m×nh.
Víi ý nghÜa ®ã t«i xin chän ®Ò tµi:
"C¸c chØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng vµ
c¸c biÖn ph¸p ®Ó sö dông cã hiÖu qu¶ vèn lu ®éng cña
doanh nghiÖp"
1
Trong bµi viÕt kh«ng tr¸nh khái khiÕm khuyÕt rÊt mong ®îc
sù gãp ý cña c¸c thÇy gi¸o c« gi¸o vµ c¸c b¹n.
ch¬ng i
C¬ së lÝ luËn vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn
cña doanh nghiÖp
i. Quan niÖm chung vÒ vèn
1. Kh¸i niÖm vÒ vèn
§Ó tiÕn hµnh bÊt kú mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh nµo
còng cÇn ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt ®Þnh. Trong nÒn kinh tÕ thÞ
trêng, vèn lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh tíi
c¸c bíc tiÕp theo cña qu¸ tr×nh kinh doanh. Víi vai trß vµ tÇm
quan träng nh vËy, viÖc nghiªn cøu ph¶i b¾t ®Çu tõ viÖc lµm râ
kh¸i niÖm c¬ b¶n cña vèn s¶n xuÊt kinh doanh cña DN.
Theo quan ®iÓm cña Marx, vèn lµ gi¸ trÞ ®em l¹i gi¸ trÞ
thÆng d, lµ mét ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tuy ®Þnh
nghÜa cña Marx mang mét tÇm kh¸i qu¸t lín nhng do bÞ h¹n chÕ
bëi nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸ch quan lóc bÊy giê nªn Marx ®· quan
niÖm chØ cã khu vùc s¶n xuÊt vËt chÊt míi t¹o ra gi¸ trÞ thÆng
d cho nÒn kinh tÕ.
Paul. A, Samuelson, nhµ kinh tÕ häc thuéc trêng ph¸i" t©n
cæ ®iÓn " ®· thõa kÕ quan niÖm vÒ yÕu tè s¶n xuÊt cña trêng
ph¸i cæ ®iÓn vµ ph©n chia c¸c yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt ra thµnh ba lo¹i chñ yÕu lµ ®Êt ®ai,lao ®éng vµ vèn.
Theo «ng, vèn lµ c¸c hµng ho¸ ®îc s¶n xuÊt ra ®Ó phôc vô cho
mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt míi, lµ ®Çu vµo cho ho¹t ®éng s¶n
xó©t cña mét DN, ®ã lµ m¸y mãc, trang thiÕt bÞ, nguyªn vËt
liÖu, c«ng cô, dông cô... Trong quan niÖm vÒ vèn cña m×nh
Samuelson kh«ng ®Ò cËp ®Õn c¸c tµi s¶n tµi chÝnh, nh÷ng
2
giÊy tê cã gi¸ cã thÓ chuyÓn ®æi ®em l¹i lîi nhuËn cho DN, «ng
®· ®ång nhÊt vèn víi tµi s¶n cè ®Þnh cña DN.
Trong cuèn kinh tÕ häc cña David Begg, t¸c gi¶ ®· ®a ra hai
®Þnh nghÜa: Vèn hiÖn vËt vµ vèn tµi chÝnh cña DN. B¶n th©n
vèn lµ mét hµng ho¸ nhng ®îc tiÕp tôc vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
kinh doanh. Vèn hiÖn vËt lµ dù tr÷ c¸c hµng ho¸ ®· s¶n xuÊt ra
c¸c hµng ho¸ kh¸c, vèn tµi chÝnh lµ tiÒn vµ c¸c giÊy tê cã gi¸
cña DN. Nh vËy, DavidBegg ®· bæ sung vèn tµi chÝnh vµo ®Þnh
nghÜa vèn cña Samuelson.
Nh×n chung, vèn lµ mét phÇn thu nhËp quèc d©n díi d¹ng
tµi s¶n vËt chÊt vµ tµi s¶n tµi chÝnh ®îc c¸c c¸ nh©n, c¸c tæ
chøc, c¸c DN bá ra ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh nh»m môc
®Ých tèi ®a ho¸ lîi nhuËn.Vèn lµ mét ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c t¸c gi¶ ®· thèng nhÊt vèn víi tµi s¶n
cña DN. Vèn vµ tµi s¶n lµ hai mÆt hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ cña mét bé
phËn nguån gèc s¶n xuÊt mµ DN huy ®éng vµo qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt vµ kinh doanh cña m×nh,
2. C¨n cø vµo vai trß vµ ®Æc ®iÓm chu chuyÓn gi¸ trÞ
cña vèn khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh
doanh, cã thÓ chia vèn s¶n xuÊt kinh doanh cña DN
thµnh hai bé phËn: Vèn cè ®Þnh vµ vèn lu ®éng. (Theo
nh ®Ò tµi ®· chän trong bµi tiÓu luËn nµy t«i chØ ®Ò
cËp ®Õn vèn lu ®éng)
_ Vèn lu ®éng lµ mét bé phËn cña vèn s¶n xuÊt øng ra ®Ó
mua s¾m tµi s¶n lu ®éng vµ tµi s¶n lu th«ng ®Ó phôc vô cho
qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña DN. Nã kh¸c víi t liÖu lao
®éng (c¸c tµi s¶n cè ®Þnh), ®èi tîng lao ®éng (nguyªn vËt liÖu,
nhiªn liÖu...) chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt ®Õn chu kú
s¶n xuÊt sau l¹i ph¶i sö dông c¸c ®èi tîng lao ®éng kh¸c. Tµi
s¶n lu ®éng lµ nh÷ng tµi s¶n ng¾n h¹n thêng xuyªn lu©n
chuyÓn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. V× vËy gi¸ trÞ cña
nã ®îc dÞch chuyÓn mét lÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm tiªu thô. §Æc
3
®iÓm nµy quyÕt ®Þnh sù vËn ®éng cña vèn lu ®éng hay h×nh
th¸i vèn lu ®éng.
3. Vai trß cña vèn lu ®éng ®èi víi DN trong c¬ chÕ thÞ tr-
êng
VÒ mÆt ph¸p lý: Mçi DN khi muèn thµnh lËp th× ®iÒu kiÖn
®Çu tiªn DN ®ã ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt ®Þnh. lîng vèn tèi
thiÓu ph¶i b»ng lîng vèn ph¸p ®Þnh th× ®Þa vÞ ph¸p lý cña DN
míi ®îc x¸c lËp. Nh vËy vèn ®îc xem lµ mét trong nh÷ng c¬ së
quan träng nhÊt ®Ó ®¶m b¶o sù tån t¹i t c¸ch ph¸p lý cña mét
DN tríc ph¸p luËt.
VÒ kinh tÕ: Trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, vèn lµ
mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña
tõng DN. Mét DN mu«n ®øng v÷ng trªn thÞ trêng th× DN ®ã
ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt ®Þnh, lîng vèn ®ã kh«ng nh÷ng ®¶m
b¶o cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña DN diÔn ra liªn tôc
mµ cßn ph¶i dïng ®Ó c¶i tiÕn m¸y mãc thiÕt bÞ, ®Çu t, hiÖn
®¹i ho¸ c«ng nghiÖp. Muèn tån t¹i vµ v¬n lªn trong c¹nh tranh,
tÊt yÕu s¶n phÈm cña DN ph¶i cã chÊt lîng tèt, gi¸ thµnh thÊp,
n¨ng suÊt lao ®éng cao. TÊt c¶ nh÷ng yÕu tè nµy muèn ®¹t ®îc
th× mçi DN ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt ®Þnh.
Vèn lu ®éng cã vai trß thùc sù quan träng ®èi víi DN. Vèn lu
®éng còng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh DN nªn më réng hay thu hÑp
ph¹m vi ho¹t ®éng cña m×nh. ThËt vËy, khi ®ång vèn lu ®éng
cña DN ngµy cµng sinh s«i, n¶y në, th× DN dÏ m¹nh d¹n më réng
ph¹m vi ho¹t ®éng vµo c¸c thÞ trêng tiÒm n¨ng mµ tríc ®ã DN
cha cã diÒu kiÖn th©m nhËp.
NhËn thøc ®îc vai trß cña vèn lu ®éng mét c¸ch s©u s¾c sÏ
gióp c¸c DN sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶ h¬n, tiÕt kiÖm h¬n
®ång vèn lu ®éng cña m×nh.
4
ii. Nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn hiÖu qu¶ sö dông vèn lu
®éng cña doanh nghiÖp:
1. Quan niÖm vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng trong s¶n
xuÊt kinh doanh:
§Ó ®¸nh gi¸ tr×nh ®é qu¶n lÝ, ®iÒu hµnh ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh cña DN, ngêi ta sö dông thíc ®o hiÖu qu¶ sö
dông s¶n xuÊt kinh doanh cña DN ®ã. HiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh
doanh ®îc ®¸nh gi¸ trªn hai gi¸c ®é lµ hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ
hiÖu qu¶ x· héi. Trong ph¹m vi qu¶n lÝ DN, ngêi ta chñ yÕu quan
t©m ®Õn hiÖu qu¶ kinh tÕ. §©y lµ mét ph¹m trï kinh tÕ ph¶n
¸nh tr×nh ®é sö dông c¸c nguån lùc c¸c DN ®Ó ®¹t ®îc kÕt
qu¶ cao nhÊt trong qu¸ tr×nh kinh doanh víi chi phÝ thÊp nhÊt.
VÒ mÆt lîng, hiÖu qu¶ kinh tÕ biÓu hiÖn mèi t¬ng quan kÕt
qu¶ thu ®îc vµ chi phÝ bá ra ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô s¶n xuÊt
kinh doanh. KÕt qu¶ thu ®îc cµng cao so v¬Ý chi phÝ bá ra th×
hiÖu qu¶ kinh tÕ cµng cao.
VÒ mÆt chÊt, viÖc ®¹t ®îc hiÖu qu¶ kinh tÕ cao ph¶n ¸nh
n¨ng lùc vµ tr×nh ®é qu¶n lÝ, ®ång thêi còng ®ßi hái sù g¾n
bã gi÷a viÖc ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu kinh tÕ vµ môc tiªu x· héi.
Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh
doanh mçi DN ®Òu cã môc tiªu kh¸c nhau. VÞ trÝ cña tõng môc
tiªu tuú thuéc vµo tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn vµ ®iÒu kiÖn cña
tõng DN. C¸c DN thêng theo duæi nhiÒu môc tiªu nhng cuèi cïng
c¸c DN ®Òu híng tíi viÖc lµm t¨ng gi¸ trÞ tµi s¶n cña chñ së h÷u
nghÜa lµ kh«ng ngõng n©ng cao lîi nhuËn. V× vËy, DN ph¶i chó
träng n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh. Mét
DN ®îc coi lµ kinh doanh cã hiÖu qu¶ khi DN ®ã thu ®îc kÕt qu¶
®Çu ra lín nhÊt víi chi phÝ ®Çu vµo hîp lÝ nhÊt t¬ng øng.
HiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng cña DN lµ quan hÖ gi÷a ®Çu
ra vµ ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh kinh doanh hay cô thÓ lµ quan hÖ
5
gi÷a toµn bé kÕt qu¶ kinh doanh víi toµn bé chi phÝ cña qu¸
tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®ã. Tuy nhiªn hiÖu qu¶ sö dông vèn
lu ®éng cßn thÓ hiÖn ë nhiÒu chØ tiªu liªn quan kh¸c nh chØ
tiªu vÒ kh¶ n¨ng thanh to¸n, sè vßng quay cña vèn lu ®éng...
Vµ ®Ó ®¸nh gi¸ mét c¸ch toµn diÖn vÒ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh cña DN nãi chung vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu
®éng nãi riªng, cÇn ph¶i xem xÐt mét c¸ch toµn diÖn c¸c yÕu tè
liªn quan, cã ¶nh hëng tíi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña
m×nh. Cã nh vËy míi t×m ra ®îc c¸c gi¶i ph¸p h÷u hiÖu nh»m
n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng cña DN.
N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng tøc lµ ®i t×m c¸c
biÖn ph¸p lµm sao cho chi phÝ vÒ vèn lu ®éng ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh Ýt nhÊt mµ kÕt qu¶ cuèi cïng cña ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh cao nhÊt. Lîi nhuËn ®îc x¸c ®Þnh qua c«ng
thøc:
Lîi nhuËn = Doanh thu - chi phÝ
Víi mét møc lîi nhuËn nhÊt ®Þnh, chi phÝ cµng nhá lîi nhuËn
cµng cao. C¸c biÖn ph¸p lµm gi¶m chi phÝ, t¨ng lîi nhuËn, n©ng
cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng ph¶i trªn c¬ së ph¶n ¸nh
chÝnh x¸c ®Çy ®ñ c¸c lo¹i chi phÝ trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ
lu«n cã sù biÕn ®éng vÒ gi¸, ®ßi hái c¸c DN ph¶i thùc hiÖn
nghiªm ngÆt c¸c chÕ ®é b¶o toµn vèn lu ®éng.
2. C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸
ViÖc kÓm tra tµi chÝnh ®èi víi tµi s¶n cè ®Þnh, vèn cè ®Þnh
còng nh vèn lu ®éng lµ ®iÒu quan träng, cho phÐp DN vµ c¸c
nhµ qu¶n lÝ tµi chÝnh biÕt ®îc nh÷ng u ®iÓm vµ nh÷ng mÆt
cãn tån t¹i trong c«ng t¸c qu¶n lÝ sö dông vèn nãi chung vµ vèn
lu ®éng nãi riªng t¹i DN.
2.1 C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu
®éng:
_ Søc sinh lîi cña vèn lu ®éng =
6
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh mét ®ång vèn lu ®éng t¹o ra mÊy ®ång
lîi nhuËn trong kú.
_ =
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh cø mét ®ång vèn lu ®éng cã thÓ t¹o
ra bao nhiªu ®ång doanh thu thuÇn. ChØ tiªu nµy cßn ®îc gäi lµ
søc s¶n xuÊt cña vèn lu ®éng
_ Sè vßng quay cña vèn lu ®éng =
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh tèc ®é lu©n chuyÓn vèn lu ®éng, nã
cho biÕt vèn lu ®éng quay bao nhiªu vßng trong lú. Vßng quay
vèn cµng nhanh th× kú lu©n chuyÓn vèn cµng ®îc rót ng¾n,
vèn lu ®éng cµng ®îc sö dông cã hiÖu qu¶
_ HÖ sè ®¶m nhiÖm vèn lu ®éng =
§Ó cã ®îc mét ®ång doanh thu th× cÇn bao nhiªu ®ång vèn
lu ®éng. HÖ sè nµy cµng nhá th× hiÖu qu¶ sö dông vèn cµng
cao.
_ =
ChØ tiªu nµy thÓ hiÖn sè ngµy cÇn thiÕt cho vèn lu ®éng
quay ®îc mét vßng. Thêi gian cña mét vßng cµng nhá th× tèc ®é
lu©n chuyÓn cµng lín.
7
Ch¬ng ii
Thùc tr¹ng vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng cña
doanh nghiÖp
i. Møc ®é sö dông, hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng cña
doanh nghiÖp
1. Thùc tr¹ng ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh
Tõ khi xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, chuyÓn
sang c¬ chÕ thÞ trêng c¸c DN ®îc quyÒn chñ ®éng trong viÖc
huy ®éng vèn sö dông vèn, t×m kiÕm thÞ trêng, theo nguyªn
t¾c lÊy thu bï chi, ®¶m b¶o cã l·i vµ cã nghÜa vô ®ãng gãp cho
ng©n s¸ch nhµ níc. Tr¶i qua thêi gian dµi kinh doanh kÐm hiÖu
qu¶ do søc ú t©m lÝ rÊt lín mµ c¬ chÕ cò ®Ó l¹i ®· lµm c¶n trî
sù nh¹y bÐn thÝch øng víi ph¬ng ph¸p ®iÒu hµnh kinh doanh
®iÒu hµnh DN míi. Tuy nhiªn trong mÊy n¨m gÇn ®©y c¸c DN
®· dÇn thÝch øng víi c¬ chÕ míi vµ tËp trung ph¸t huy thÕ m¹nh
nªn s¶n xuÊt kinh doanh ngµy cµng cã hiÖu qu¶ h¬n.
NghiÖp vô qu¶n lÝ ë mét sè DN cßn nhiÒu h¹n chÕ dÉn ®Õn
viÖc qu¶n lÝ tµi chÝnh cha thùc hiÖn chÆt chÏ vµ cã hiÖu qu¶.
§ã lµ mét sè nguyªn nh©n c¬ b¶n ®· ¶nh hëng kh«ng nhá
®Õn ho¹t ®éng cña s¶n xuÊt kinh doanh nãi chung vµ ho¹t
®éng qu¶n lÝ sö dông vèn lu ®éng nãi riªng. Trªn c¬ së nµy,
cÇn t×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p nhanh chãng ®a ra cho c¸c DN
tho¸t khái nh÷ng khã kh¨n nµy.
2. Thùc tr¹ng sö dông vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp
N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn nãi chung vµ vèn lu ®éng
nãi riªng nh»m t¨ng søc c¹nh tranh cña DN trªn thÞ trêng trong
níc vµ thÕ giíi. C¸c DN cã thÓ gi¶m ®¸ng kÓ lîng vèn lu ®éng
cÇn thiÕt nghÜa lµ t¨ng nhanh vßng quay vèn lu ®éng, tõ ®ã
8
t¨ng tØ suÊt lîi nhuËn, b»ng c¸ch ¸p dông ph¬ng ph¸p " Võa
®óng thêi ®iÓm " trong dù tr÷ vËt t. §Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã, DN
cÇn chän nh÷ng nhµ cung øng ë gÇn, cã kh¶ n¨ng ®¸p øng kÞp
thêi nhu cÇu nguyªn vËt liÖu vµ c¸c lo¹i vËt t kh¸c ngay khi cÇn
®Õn. NÕu ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy, c¸c DN cãn cã c¬ héi gi¶m
bít nhu cÇu kho tµng, më réng s¶n xuÊt kinh doanh.
ii. mét sè ®¸nh gi¸ vÒ t×nh tr¹ng sö dông vèn lu ®éng
cña c¸c DN
1. Nh÷ng thµnh tÝch ®¹t ®îc trong viÖc qu¶n lÝ vµ sö
dông vèn lu ®éng s¶n xuÊt kinh doanh.
Nh÷ng n¨m qua nÒn kinh tÕ níc ta ph¶i vît qua nhiÒu khã
kh¨n do ¶nh hëng cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc,
song s¶n xuÊt vÉn ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu lín. gãp phÇn quyÕt
®Þnh vµo tèc ®é t¨ng trëng vµ dÞch chuyÓn c¬ cÊu kinh tÕ
quèc d©n.
S¶n xuÊt liªn tôc t¨ng trëng ë møc cao, n¨m 1999 so víi 1998
t¨ng 11,6%. N¨m 2000 so 1999 t¨ng cao nhÊt lµ 15,7%. Sù t¨ng
trëng vµ ph¸t triÓn nµy cña s¶n xuÊt gãp phÇn c¶i thiÖn ®¸ng
kÓ nhu cÇu tiªu dïng ngµy cµng cao vµ ®a d¹ng cña toµn x· héi,
t¨ng khèi lîng vµ chñng lo¹i cña s¶n phÈm xuÊt khÈu, t¨ng nguån
thu ngo¹i tÖ ®Ó tiÕp tôc ®Çu t. Ngµy nay s¶n xuÊt trong níc
kh«ngnh÷ng ®¸p øng ®îc nhu cÇu trong níc, c¹nh tranh víi hµng
nhËp khÈu mµ bíc ®Çu ®îc bæ sung vµo thÞ trêng, thay thÕ cho
hµng nhËp khÈu nh «t«, xe m¸y, tñ l¹nh, m¸y giÆt, m¸y v¨n
phßng...
Sö dông vèn lu ®éng cã hiÖu qña lµm cho nhu cÇu vÒ nguån
vèn cña DN gi¶m t¬ng ®èi do ®ã sÏ cÇn Ýt vèn lu ®éng h¬n cho
nhu cÇu s¶n xuÊt kinh doanh nhÊt ®Þnh. Tõ ®ã chi phÝ cho sö
dông vèn gi¶m ®i, t¨ng lîi thÕ c¹nh tranh vÒ chi phÝ vµ t¨ng søc
c¹nh tranh cña DN.
9
2. Nh÷ng tån t¹i cÇn kh¾c phôc trong viÖc qu¶n lÝ vµ sö
dông vèn lu ®éng
Tõ nh÷ng ph©n tÝch thùc tr¹ng sö dông vèn lu ®éng trong
s¶n xuÊt kinh doanh ®· cho thÊy mÆc dï trong thêi gian qua ®·
liªn tôc cã nh÷ng cè g¾ng vît bËc nhng viÖc qu¶n lÝ vµ sö dông
vèn lu ®éng cña DN vÉn cßn béc lé nhiÒu yÕu kÐm.
Thø nhÊt, lµ tr×nh ®é qu¶n lÝ cña c¸n bé qu¶n lÝ DN cßn
nhiÒu bÊt cËp, nhiÒu khi sù yÕu kÐm.
Cã nh÷ng DN dïng c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n lµm vèn lu ®éng
®Ó thay to¸n c«ng nî, ®Ó mua bÊt ®éng s¶n hoÆc dïng vµo
viÖc kh¸c sai víi môc ®Ých sö dông vèn mµ kh«ng quan t©m
®Õn nguyªn t¾c tÝn dông.
Thø hai, lµ vèn lu ®éng thêng xuyªn cña c¸c DN thêng ©m,
cã nghÜa lµ TS lu ®éng vµ ®Çu t ng¾n h¹n ( Ng¾n h¹n ph¶i tr¶
).
Do vËy, mÆc dï trong nh÷ng n¨m qua doanh thu cã t¨ng,
t¨ng lîi nhuËn nh søc sinh lîi cña vèn lu ®éng cha ph¶i lµ cao,
bªn c¹nh ®ã vßng quay vèn lu ®éng t¨ng gi¶m thÊt thêng. Sù
kh«ng æn ®Þnh lµ do tØ lÖ t¨ng doanh thu thÊp h¬n tØ lÖ t¨ng
vèn lu ®éng b×nh qu©n.
Do nhu cÇu vÒ vèn lu ®éng ®Ó phôc vô cho nhu cÇu s¶n
xuÊt kinh doanh hiÖn nay lµ rÊt cao nªn hÇu hÕt c¸c doanh
nghiÖp t×m ®Õn nguån vèn vay. Tuy nhiªn viÖc vay vèn ng©n
hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông lµ cÇn thiÕt nhng ph¶i ®îc c©n
nh¾c kÜ lìng vµ sö dông cã hiÖu qu¶ ®óng môc ®Ých. Nhng
hiÖn nay viÖc x¸c ®Þnh nhu cÇu vèn nãi chung vµ vèn lu ®éng
nãi riªng cha ®îc quan t©m ®óng møc, huy ®éng cha hîp lÝ, sö
dông l¹i kÐm hiÖu qu¶ do ®ã tØ lÖ nî ph¶i tr¶ trªn tæng nguån
vèn lµ rÊt cao. V× vËy, c¸c DN kh«ng ®éc lËp vÒ mÆt tµi chÝnh,
nguy c¬ bÞ ph¸ s¶n ®èi víi nhiÒu DN hiÖn nay lµ rÊt cao. Gi¶i
ph¸p cho vÊn ®Ó nµy hiÖn nay ®ang lµ vÊn ®Ò bøc xóc.
10
Ch¬ng iii
Mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶
sö dông vèn lu ®éng trong s¶n xuÊt kinh doanh
i. Mét sè gi¶i ph¸p chung
1. N©ng cao h¬n n÷a n¨ng lùc cña c¸c c¸n bé qu¶n lÝ vµ
tr×nh ®é tay nghÒ cña c«ng nh©n
HiÖn nay trong mét sè DN, n¨ng lùc tæ chøc vµ kh¶ n¨ng
®iÒu hµnh cña mét sè c¸n bé qu¶n lÝ cßn cha ®¸p øng ®îc t×nh
h×nh s¶n xuÊt kinh doanh. §éi ngò c¸n bé lao ®éng ®ñ vÒ sè l-
îng nhng yÕu kÐm vÕ chÊt lîng.
Gi¶i ph¸p vÊn ®Ò nµy lµ gi¸m ®èc c¸c DN kÞp thêi tæ chøc
c¸c líp båi dìng cho ®éi ngò c¸n bé trong DN, ®ång thêi m¹nh
d¹n thay ®æi nh÷ng c¸n bé yÕu, ®Ò b¹t mét sè c¸n bé trÎ cã
kh¶ n¨ng ®¸p øng ®îc yªu cÇu míi. Cã kÕ ho¹ch ®µo t¹o ®éi
ngò c«ng nh©n bËc cao, lµm lùc lîng nßng cèt cho lùc lîng c«ng
nh©n toµn DN s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶ h¬n.
C¸c DN cÇn cã sù ®æi míi trong tæ chøc c¬ cÊu bé m¸y
qu¶n lÝ sao cho phï hîp. tinh gi¶m biªn chÕ gän nhÑ cã hiÖu qu¶.
Bé m¸y qu¶n lÝ cã sù ph©n cÊp râ rµng tõ trªn xuèng díi ®óng
ngêi ®óng viÖc, ph©n c«ng râ tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn h¹n ph¸t
huy tèi ®a n¨ng lùc cña ngêi lao ®éng cã sù kÕt hîp víi nhau
®Ó t¹o ®iÒu kiÖn tèt cho nhau trong c«ng viÖc. TuyÓn dông vµ
thêng xuyªn n©ng cao tay nghÒ cho ®éi ngò c¸n bé kÜ thuËt vµ
c«ng nh©n phô tr¸ch ph©n xëng còng nh c«ng nh©n trùc tiÕp
s¶n xuÊt. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch b»ng vËt chÊt ®èi
víi nh÷ng c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc hoµn thµnh tèt c«ng viÖc
®ång thêi còng ph¶i sö dông nghiªm nh÷ng trêng hîp sai tr¸i.
11
§ång thêi víi viÖc më réng h¬n n÷a thÞ tríng s¶n phÈm cña
DN, c¸c DN cÇn c©n ®èi kh«ng ®Ó c¸c kh©u, c¸c bé phËn ph¶i
chê ®îi nhau, g©y l·ng phÝ thêi gian, ®¶m b¶o thùc hiÖn c¸c
chÕ ®é khuyÕn khÝch vËt chÊt ®èi víi ngêi qu¶n lÝ vµ sö dông
tµi s¶n cè ®Þnh.
2. Gi¶m phÝ tæn vÒ vèn
§Ó gi¶m bít phÝ tæn vÒ vèn cÇn lùa chän c¸c nguån vèn cã
phÝ tæn thÊp nhÊt vµ tèi thiÓu ho¸ lîng vèn sö dông cho viÖc
s¶n xuÊt ra mét ®¬n vÞ s¶n lîng, hoÆc thùc hiÖn mét khèi lîng
dÞch vô nhÊt ®Þnh, Do ®ã, cÇn khai th¸c c¸c nguån vèn kh¸c
nhau, ®Æc biÖt nguån vèn nî, v× ®ã lµ mét nguån vèn ®ßi hái
t¬ng ®èi thÊp ®èi víi c¸c DN vµ t¹o kh¶ n¨ng mang l¹i thu nhËp
cao h¬n.
Ngoµi ra, cÇn t×m c¸c biÖn ph¸p gi¶m bít nhu cÇu vÒ vèn,
nh gi¶m nhu cÇu vÒ vèn dù tr÷, gi¶i quyÕt tèt kh©u thanh to¸n,
rót ng¾n chu k× s¶n xuÊt trong ph¹m vi c«ng nghÖ cho phÐp.
3. H¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÖn ph¸p chñ yÕu ®Ó
t¨ng lîi nhuËn cho DN
NhiÒu DN gi¸ thµnh s¶n phÈm cßn cao ®æi míi s¶n phÈm
chËm v× vËy s¶n phÈm kÐm søc c¹nh tranh. Trªn thÞ trêng hiÖn
nay, trµn ngËp nhiÒu chñng lo¹i hµng ho¸ do nhiÒu h·ng, nhiÒu
DN kh¸c nhau s¶n xuÊt trong ®ã hµng ho¸ cña c¸c DN nhµ níc
ph¶i c¹nh tranh gay g¾t víi hµng Trung Quèc gi¸ rÎ, chÊt lîng
chÊp nhËn ®îc. Muèn h¹ gi¸ thµnh ph¶i thùc hiÖn ®ång bé nhiÒu
ph¬ng híng vµ biÖn ph¸p kh¸c nhau.
_ Gi¶m chi phÝ nguyªn vËt liÖu, nhiªn liÖu n¨ng lîng trong gi¸
thµnh s¶n phÈm:
Trong gi¸ thµnh s¶n phÈm nguyªn vËt liÖu, nhiªn liÖu, n¨ng
lîng cÇn ph¶i c¶i tiÕn kÕt cÊu s¶n phÈm, c¶i tiÕn ph¬ng ph¸p
c«ng nghÖ,sö dông tæng hîp nguyªn liÖu, lîi dông triÖt ®Ó phÕ
liÖu, sö dông vËt liÖu thay thÕ...
12
Th«ng thêng trong kÕt cÊu gi¸ thµnh tØ träng nguyªn vËt
liÖu chiÕm bé phËn lín nhÊt, cã DN chiÕm tõ 60-80% v× vËy tiÕt
kiÖm nguyªn vËt liÖu sÏ lµm cho gi¸ thµnh gi¶m nhiÒu.
_ Gi¶m chi phÝ tiÒn l¬ng vµ tiÒn c«ng trong gi¸ thµnh s¶n
phÈm.Muèn gi¶m chi phÝ tiÒn l¬ng c¸c DN cÇn cã biÖn ph¸p
t¨ng nhanh n¨ng suÊt lao ®éng, b¶o ®¶m cho n¨ng suÊt lao
®éng t¨ng nhanh h¬n tiÒn l¬ng b×nh qu©n vµ tiÒn c«ng. Nh
vËy cÇn c¶i tiÕn tæ chøc s¶n xuÊt, c¶i tiÕn tæ chøc lao ®éng ¸p
dông tiÕn bé khoa häc, kÜ thuËt c«ng nghÖ, n©ng cao tr×nh ®é
c¬ giíi ho¸ tù ®éng ho¸ hoµn thiÖn ®Þnh møc lao ®éng, t¨ng c-
êng kØ luËt lao ®éng ¸p dông c¸c biÖn ph¸p tiÒn l¬ng tiÒn th-
ëng vµ tr¸ch nhiÖm vËt chÊt ®Ó kÝch thÝch lao ®éng ®µo t¹o,
båi dìng n©ngcao tr×nh ®é kÜ thuËt cña c«ng nh©n/
_ Gi¶m chi phÝ cè ®Þnh trong gi¸ thµnh s¶n phÈm
Muèn gi¶m chi phÝ cè ®Þnh trong gÝa thµnh s¶n phÈm cÇn
phÊn ®Êu t¨ng nhanh vµ t¨ng nhiÒu s¶n phÈm s¶n xuÊt ra. §Ó
t¨ng s¶n phÈm hµng ho¸ cÇn s¶n xuÊt nhiÒu. Muèn s¶n xuÊt
nhiÒu ph¶i s¶n xuÊt nhanh trªn c¬ së t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng
më réng quy m« s¶n xuÊt, gi¶m c¸c hao hôt mÊt m¸t do ngõng
s¶n xuÊt g©y ra.
iii. Mét sè kiÕn nghÞ
1. §èi víi nhµ níc:
_ Nhµ níc cho phÐp DN ®îc t¨ng tØ lÖ chi phÝ khuyÕn m¹i,
qu¶ng c¸o, ®ång thêi gi¶m gi¸ thuÕ ®Êt vµ kh«ng thu thuÕ
vèn.
_ ChÝnh phñ cÇn giµnh mét tØ lÖ tho¶ ®¸ng vèn tÝn dông u
®·i cho c¸c DN vay, ®ång thêi h¹ l·i suÊt.
_ Nhµ níc cÇn cã c¸c chÝnh s¸ch hç trî gióp c¸c DN thuËn lîi
trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh.
_ Nhµ níc nªn t¨ng cêng nh÷ng biÖn ph¸p chèng bu«n lËu,
s¶n xuÊt hµng gi¶ trèn thuÕ t¹o lËp m«i trêng c¹nh tranh lµnh
13