Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh ở các dn thương mại nn & c.ty kinh doanh thép vật tư hn

  • 79 trang
  • file .doc
Lêi nãi ®Çu
T
rong chiÕn lîc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ – x·
héi ®Õn n¨m 2000, §¶ng ta còng ®· chØ râ “ChÝnh
s¸ch tµi chÝnh quèc gia híng vµo viÖc t¹o ra vèn vµ
sö dông vèn cã hiÖu qu¶ trong toµn x· héi, t¨ng nhanh s¶n
phÈm x· héi vµ thu nhËp quèc d©n...”(1). T¹o vèn vµ sö
dông vèn cã hiÖu qu¶ lµ nh÷ng vÊn ®Ò ®ang ®îc ChÝnh
phñ, Ng©n hµng vµ c¸c doanh nghiÖp ®Æc biÖt quan
t©m.
§¹i héi §¶ng toµn lÇn thø VI ®¸nh dÊu mét bíc ngoÆt
®æi míi chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ kinh tÕ nãi chung, thÞ tr-
êng vµ s¶n xuÊt kinh doanh nãi riªng. C¸c DNNN ®îc
quyÒn tù chñ h¬n trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh,
nhng cïng víi nã, doanh nghiÖp ph¶i ®èi mÆt víi sù c¹nh
tranh gay g¾t trªn thÞ trêng. Trong cuéc c¹nh tranh nµy
DNNN cã nh÷ng vÞ thÕ bÊt lîi ®ã lµ thiÕu vèn, bé m¸y
chËm thÝch øng víi sù biÕn ®æi cña thÞ trêng, l¾m tÇng
nÊc trung gian, vµ nhiÒu sù rµng buéc lÉn nhau, phÇn lín
®éi ngò c¸n bé rÊt thô ®éng.
DNNN lµ mét bé phËn quan träng nhÊt cña nÒn kinh
tÕ quèc gia, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh trong sù nghiÖp c«ng
nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc vµ trong qu¸ tr×nh héi
nhËp. Tuy nhiªn hiÖn nay c¸c DNNN ®ang ph¶i ®èi ®Çu
víi nhiÒu vÊn ®Ò nan gi¶i, trong ®ã vèn vµ hiÖu qu¶ sö
dông vèn lu«n lµ bµi to¸n hãc bóa víi hÇu hÕt c¸c DNNN.
VËy huy ®éng vèn ë ®©u? lµm thÕ nµo ®Ó huy ®éng
vèn? vµ ®ång vèn ®îc ®a vµo sö dông nh thÕ nµo?. §ã lµ
c©u hái kh«ng chØ c¸c DNNN quan t©m, mµ lµ vÊn ®Ò
bøc thiÕt víi hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong
nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Do ®ã ®i t×m lêi gi¶i vÒ vèn vµ
n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cho khu vùc DNNN lµ mét
vÊn ®Ò mang tÝnh thêi sù vµ thiÕt thùc.
Qua nghiªn cøu vµ ®îc sù híng dÉn nhiÖt t×nh cña thÇy
gi¸o, em quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi “C¸c biÖn ph¸p n©ng
cao hiÖu qu¶ sö dông vèn kinh doanh ë c¸c DN th-
¬ng m¹i NN & C.ty kinh doanh thÐp vËt t HN”. Do thêi
1
gian h¹n chÕ, kinh nghiÖm thùc tÕ cha nhiÒu. Do ®ã ®Ò
tµi nay kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Song ®©y
còng lµ nç lùc cña b¶n th©n. Em rÊt mong ®îc sù ®ãng
gãp ý kiÕn quý b¸u cña thÇy gi¸o ®Ó viÖc nghiªn cøu cña
em ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
2
Ch¬ng I
Vèn kinh doanh - nh©n tè quan träng
trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh
cña DNTM trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng
I - TÇm quan träng cña vèn kinh doanh ®èi víi mçi doanh nghiÖp
trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng.
1. Kh¸i niÖm vÒ vèn kinh doanh.
Trong c¸c DNTM, vèn kinh doanh cã vai trß quan träng
quyÕt ®Þnh viÖc ra ®êi, ho¹t ®éng, ph¸t triÓn vµ gi¶i thÓ
doanh nghiÖp.
Vèn kinh doanh cña DNTM lµ thÓ hiÖn b»ng tiÒn toµn bé
tµi s¶n doanh nghiÖp dïng trong kinh doanh bao gåm:
-Tµi s¶n b»ng hiÖn vËt nh: nhµ cöa, kho tµng, cöa hµng,
quÇy hµng, hµng ho¸.
-TiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c,®¸ quý...
-B»ng b¶n quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp.
TÊt c¶ tµi s¶n nµy ®Òu ®îc quy ra tiÒn ViÖt Nam.
2. Ph©n lo¹i vèn kinh doanh
Ngêi ta ®øng trªn nh÷ng gi¸c ®é kh¸c nhau ®Ó xem xÐt
vèn kinh doanh cña DNTM.
2.1.Theo gi¸c ®é ph¸p luËt, vèn cña DNTM gåm cã:
- Vèn ph¸p ®Þnh: lµ møc vèn tèi thiÓu ph¶i cã ®Ó thµnh
lËp mét doanh nghiÖp do ph¸p luËt qui ®Þnh ®èi víi tõng
ngµnh, nghÒ vµ tõng lo¹i h×nh së h÷u doanh nghiÖp . Díi møc
vèn ph¸p ®Þnh th× kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó thµnh lËp doanh
nghiÖp .
3
- Vèn ®iÒu lÖ : lµ sè vèn do c¸c thµnh viªn ®ãng gãp vµ
®îc ghi vµo ®iÒu lÖ cu¶ c«ng ty.Tuú theo tõng lo¹i doanh
nghiÖp, theo ngµnh, nghÒ, vèn ®iÒu lÖ kh«ng ®îc thÊp h¬n
vèn ph¸p ®Þnh.
2.2.Theo gi¸c ®é vËt chÊt, vèn kinh doanh cña DNTM
gåm cã:
Vèn thùc: bao gåm c«ng cô lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng .
Vèn tµi chÝnh: nh tiÒn giÊy, tiÒn kim lo¹i, chøng kho¸n vµ
c¸c giÊy tê kh¸c cã gi¸ trÞ nh tiÒn.
2.3.Theo gi¸c ®é h×nh thµnh vèn, vèn cña DNTM gåm
cã :
Vèn ®Çu t ban ®Çu: lµ sè vèn ph¶i cã khi h×nh thµnh
doanh nghiÖp, tøc lµ sè vèn cÇn thiÕt ®Ó ®¨ng ký kinh doanh,
hoÆc vèn ®ãng gãp cña C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty
cæ phÇn, doanh nghiÖp t nh©n, hoÆc vèn cña Nhµ níc giao.
-Vèn bæ sung: lµ sè vèn t¨ng thªm do bæ sung tõ lîi
nhuËn, do Nhµ níc bæ sung b»ng ph©n phèi hoÆc ph©n phèi
l¹i nguån vèn, do sù ®ãng gãp cña c¸c thµnh viªn, do b¸n tr¸i
phiÕu.
-Vèn liªn doanh: lµ vèn ®ãng gãp do c¸c bªn cïng cam kÕt
liªn doanh víi nhau ®Ó ho¹t ®éng th¬ng m¹i hoÆc dÞch vô.
-Vèn ®i vay: trong ho¹t ®éng kinh doanh ngoµi sè vèn tù
cã vµ coi nh tù cã doanh nghiÖp cßn sö dông mét kho¶n vèn ®i
vay kh¸ lín cña Ng©n hµng. Ngoµi ra cßn cã kho¶n vèn chiÕm
dônglÉn nhau cña c¸c ®¬n vÞ nguån hµng, kh¸ch hµng vµ b¹n
hµng.
2.4.Theo gi¸c ®é chu chuyÓn vèn:
Trong ho¹t ®éng kinh doanh, vèn kinh doanh vËn ®éng
kh¸c nhau. XÐt trªn gi¸c ®é lu©n chuyÓn cña vèn ngêi ta chia
toµn bé vèn cña DNTM gåm: vèn lu ®éng vµ vèn cè ®Þnh.
-Vèn lu ®éng: lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña tµi s¶n lu ®éng
vµ vèn lu th«ng. Vèn lu ®éng dïng trong kinh doanh th¬ng m¹i
tham gia hoµn toµn vµo qu¸ tr×nh kinh doanh vµ gi¸ trÞ cã thÓ
4
trë l¹i h×nh th¸i ban ®Çu (tiÒn) sau mçi vßng chu chuyÓn cña
hµng ho¸.
-Vèn cè ®Þnh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña tµi s¶n cè ®Þnh.
Tµi s¶n cè ®Þnh dïng trong kinh doanh tham gia hoµn toµn vµo
qu¸ tr×nh kinh doanh, nhng vÒ mÆt gi¸ trÞ th× chØ cã thÓ thu
håi dÇn sau nhiÒu chu kú kinh doanh, nghÜa lµ vÒ mÆt thêi
gian ph¶i trªn mét n¨m trë lªn.
3.§Æc ®iÓm cña vèn kinh doanh
Vèn kinh doanh cña DNTM tham gia hoµn toµn vµo c¸c
ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, nhng chóng cã nh÷ng ®Æc
®iÓm kh¸c nhau.
3.1.§Æc ®iÓm cña vèn lu ®éng:
Vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp ®ã chÝnh lµ nguån vèn
h×nh thµnh lªn tµi s¶n lu ®éng, lµ lîng tiÒn cÇn thiÕt øng tríc
®Ó cã ®îc tµi s¶n lu ®éng. Vèn lu ®éng lu«n lu«n biÕn ®æi
h×nh th¸i tõ tiÒn sang hµng vµ tõ hµng sang tiÒn. Vèn lu ®éng
chu chuyÓn nhanh h¬n vèn cè ®Þnh. Vèn lu ®éng bao gåm
vèn dù tr÷ hµng ho¸, vèn b»ng tiÒn vµ tµi s¶n cã kh¸c.
Trong DNTM, vèn lu ®éng lµ kho¶n vèn chiÕm tû träng lín
nhÊt. §ã lµ ®Æc ®iÓm kh¸c biÖt cña DNTM víi c¸c doanh
nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh. ë mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh, vèn
lu ®éng cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i thêng thÓ hiÖn ë c¸c
h×nh th¸i kh¸c nhau nh hµng ho¸ dù tr÷, vËt t néi bé, tiÒn göi
ng©n hµng, tiÒn mÆt tån quü, c¸c kho¶n ph¶i thu vµ c¸c
kho¶n ph¶i tr¶. C¬ cÊu cña chóng phô thuéc rÊt lín vµo ph¬ng
thøc thanh to¸n, ph¬ng thøc vay (tÝn dông) vµ ph¬ng thøc
mua b¸n c¸c lo¹i hµng ho¸. Nã thêng biÕn ®éng nhanh, thÓ
hiÖn c¨ng th¼ng thiÕu vèn khi mua hµng nhiÒu, ®Æc biÖt
mua hµng thêi vô, cã vèn khi b¸n hµng. §Ó ®iÒu hoµ vèn, c¸c
DNTM thêng ph¶i quan hÖ víi c¸c tæ chøc tÝn dông , ng©n
hµng ®Ó vay mîn, thanh to¸n vµ göi tiÒn.
§èi víi DNTM chØ kinh doanh ®¬n thuÇn th× vèn lu ®éng
vËn ®éng qua l¹i hai giai ®o¹n :T -H( mua) vµ H-T’( b¸n).
§èi víi doanh nghiÖp cã ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh
phô th× vèn lu ®éng tr¶i qua ba giai ®o¹n :
5
Giai ®o¹n mét: tiÒn biÕn thµnh t liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao
®éng.
Giai ®o¹n hai: kÕt hîp søc lao ®éng vµ t liªu san xuÊt
thµnh s¶n phÈm hµng ho¸.
Giai ®o¹n ba: biÕn s¶n phÈm hµng ho¸ thµnh tiÒn.
3.2.§Æc ®iÓm cña vèn cè ®Þnh:
Vèn cè ®Þnh ®îc biÓu hiÖn díi h×nh th¸i tµi s¶n cè ®Þnh.
Tµi s¶n cè ®Þnh ph¶i ®¹t ®îc c¶ hai tiªu chuÈn. Mét lµ, ph¶i
®¹t ®îc vÒ mÆt gi¸ trÞ ®Õn mét møc ®é nhÊt ®Þnh. (VÝ dô
hiÖn nay gi¸ trÞ cña nã ph¶i lín h¬n hoÆc b»ng 500.000 ®ång
trë lªn). Hai lµ, thêi gian sö dông ph¶i tõ mét n¨m trë lªn.Tµi
s¶n cè ®Þnh gi÷ nguyªn h×nh th¸i vËt chÊt cña nã trong thêi
gian sö dông dµi. Tµi s¶n cè ®Þnh chØ t¨ng lªn khi cã x©y
dùng c¬ b¶n míi hoÆc mua s¾m. Tµi s¶n cè ®Þnh hao mßn
dÇn:
-Hao mßn h÷u h×nh( hao mßn kinh tÕ ): hao mßn h÷u
h×nh phô thuéc vµo møc ®é sö dông khÈn tr¬ng tµi s¶n cè
®Þnh vµ c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c cã ¶nh hëng ®Õn ®é bÒn l©u
dµi cña tµi s¶n cè ®Þnh nh:
*H×nh thøc vµ chÊt lîng cña tµi s¶n cè ®Þnh.
*ChÕ ®é b¶o vÖ, b¶o dìng, söa ch÷a, thay thÕ thêng
xuyªn, ®Þnh kú ®èi víi tµi s¶n cè ®Þnh.
*Tr×nh ®é kü thuËt, tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña ngêi sö
dông vµ sù quan t©m cña cÊp l·nh ®¹o.
*C¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ m«i trêng...
- Hao mßn v« h×nh: Hao mßn v« h×nh chñ yÕu do tiÕn
bé khoa häc c«ng nghÖ míi vµ n¨ng suÊt lao ®éng x· héi t¨ng
lªn quyÕt ®Þnh.
Tµi s¶n cè ®Þnh chuyÓn ®æi thµnh tiÒn chËm h¬n, nhng
tµi s¶n cè ®Þnh nh nhµ cöa, kho tµng, quÇy hµng l¹i lµ tµi s¶n
cã gi¸ trÞ cao, lµ bé mÆt cña doanh nghiÖp nªn cã gi¸ trÞ thÕ
chÊp ®èi víi ng©n hµng khi vay vèn.
6
HiÖn nay, tµi s¶n cè dÞnh cña DNTM tuú thuéc theo lo¹i
hµng ho¸ cã tû träng cao, thÊp kh¸c nhau (x¨ng, dÇu, vËt liÖu
®iÖn, b¸ch ho¸, l¬ng thùc...) nhng nh×n chung míi chiÕm
kho¶ng 1/3 ®Õn 1/4 vèn kinh doanh cña DNTM. §i ®«i víi sù
ph¸t triÓn kinh tÕ - khoa häc - c«ng nghÖ, tµi s¶n cè ®Þnh
trong c¸c DNTM ngµy cµng ®îc trang bÞ nhiÒu theo híng c¬
khÝ ho¸, tù ®éng ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸.
4.TÇm quan träng cña vèn kinh doanh.
VÒ mÆt ph¸p lý: mçi doanh nghiÖp khi muèn thµnh lËp
th× ®iÒu kiÖn ®Çu tiªn doanh nghiÖp ®ã ph¶i cã mét lîng vèn
nhÊt ®Þnh, lîng vèn ®ã tèi thiÓu ph¶i b»ng lîng vèn ph¸p
®Þnh (lîng vèn tèi thiÓu mµ ph¸p luËt quy ®Þnh cho tõng lo¹i
h×nh doanh nghiÖp). Vµ khi ®ã ®Þa vÞ ph¸p lý cña mçi doanh
nghiÖp míi ®îc x¸c lËp. Ngîc l¹i doanh nghiÖp sÏ bÞ tuyªn bè
chÊm døt ho¹t ®éng (nh ph¸ s¶n, gi¶i thÓ hoÆc s¸t nhËp...khi
vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp kh«ng ®¹t ®iÒu kiÖn mµ
ph¸p luËt quy ®Þnh.
Nh vËy, vèn cã thÓ ®îc xem lµ mét trong nh÷ng c¬ së
quan träng nhÊt ®¶m b¶o sù tån t¹i t c¸ch ph¸p lý cña mét
doanh nghiÖp tríc ph¸p luËt.
VÒ kinh tÕ: Trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vèn lµ
mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn
cña doanh nghiÖp. Mét doanh nghiÖp muèn ®øng v÷ng trªn
thÞ trêng th× doanh nghiÖp ®ã ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt
®Þnh, lîng vèn ®ã kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh diÔn ra liªn tôc mµ cßn ph¶i dïng ®Ó c¶i tiÕn
m¸y mãc thiÕt bÞ, ®Çu t, hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ... Bëi chóng
ta ®· biÕt trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng doanh nghiÖp kh«ng
chØ tån t¹i ®¬n thuÇn mµ trong ®ã cßn cã sù c¹nh tranh gay
g¾t víi nhau. Muèn tån t¹i vµ v¬n lªn trong c¹nh tranh th× ®ßi
hái doanh nghiÖp ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt ®Þnh ®Ó më réng
vµ ph¸t triÓn thÞ trêng, më réng lu th«ng hµng ho¸.
Bªn c¹nh ®ã, mçi doanh nghiÖp khi cã mét lîng vèn t¬ng ®èi
th× doanh nghiÖp ®ã sÏ chñ ®éng h¬n trong viÖc lùa chän nh÷ng
ph¬ng ¸n s¶n xuÊt kinh doanh hîp lý, cã hiÖu qu¶.
Vèn còng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh doanh nghiÖp nªn më
réng hay thu hÑp ph¹m vi ho¹t ®éng cña m×nh. ThËt vËy, khi
7
®ång vèn cña doanh nghiÖp ngµy cµng sinh s«i n¶y në th×
doanh nghiÖp sÏ m¹nh d¹n më réng ph¹m vi ho¹t ®éng cña
m×nh vµo c¸c thÞ trêng tiÒm n¨ng mµ tríc ®ã doanh nghiÖp
cha cã ®iÒu kiÖn th©m nhËp. Ngîc l¹i, khi ®ång vèn h¹n chÕ
th× doanh nghiÖp nªn tËp trung vµo mét sè ho¹t ®éng kinh
doanh mµ doanh nghiÖp cã lîi thÕ trªn tthÞ trêng.
Trong c¬ chÕ kinh tÕ míi, trong ®iÒu kiÖn më réng
quyÒn tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm trong s¶n xuÊt kinh doanh
viÖc cã vèn vµ tÝch luü, tËp trung ®îc vèn nhiÒu hay Ýt vµo
doanh nghiÖp cã vai trß cùc kú quan träng trong viÖc ®Èy
m¹nh s¶n xuÊt kinh doanh . Tuy nhiªn, nã lµ mét nguån cùc kú
quan träng ®Ó ph¸t huy tµi n¨ng cña ban l·nh ®¹o doanh
nghiÖp ; nã lµ mét ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn c¸c chiÕn lîc, s¸ch
lîc kinh doanh; nã còng lµ chÊt keo ®Ó nèi ch¾p, dÝnh kÕt c¸c
qu¸ tr×nh vµ nã còng lµ dÇu nhít b«i tr¬n cho cç m¸y kinh tÕ
ho¹t ®éng.
Vèn kinh doanh cña DNTM lµ yÕu tè vÒ gi¸ trÞ. Nã chØ
ph¸t huy t¸c dông khi b¶o tån ®îc vµ t¨ng lªn sau mçi chu kú
kinh doanh. NÕu vèn kh«ng ®îc b¶o tån vµ t¨ng lªn trong mçi
chu kú kinh doanh th× vèn ®· bÞ thiÖt h¹i. §ã lµ hiÖn tîng mÊt
vèn. Sù thiÖt h¹i lín dÉn ®Õn doanh nghiÖp mÊt kh¶ n¨ng
thanh to¸n sÏ lµm cho doanh nghiÖp bÞ ph¸ s¶n; tøc lµ vèn
kinh doanh ®· bÞ sö dông mét c¸ch l·ng phÝ, kh«ng cã hiÖu
qu¶.
II - vai trß cña C«ng t¸c huy ®éng, qu¶n lý sö dông vèn ®èi víi
ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña DNTM.
1.Yªu cÇu vÒ vèn
Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã c¹nh tranh vµ
c¬ chÕ h¹ch to¸n kinh doanh, sù nghiÖp kinh doanh cña mçi
doanh nghiÖp kh«ng ph¶i lóc nµo còng dÔ dµng, thuËn lîi. VÊn
®Ò x¸c ®Þnh vÒ vèn còng vËy. Do ®ã nhµ qu¶n lý ph¶i dùa
trªn môc tiªu tríc m¾t vµ l©u dµi, trªn c¬ së nhËn thøc c¸c quy
luËt kinh tÕ kh¸ch quan vµ ®óc kÕt kinh nghiÖm trong qu¶n lý
doanh nghiÖp ®Ó x¸c ®Þnh yªu cÇu vÒ vèn.
X¸c ®Þnh yªu cÇu vÒ vèn ph¶i dùa vµo ®Æc ®iÓm kinh
doanh cña ®¬n vÞ. Mäi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®îc tiÕn
hµnh tõ nh÷ng ®Þnh híng, th«ng qua c¸c ph¬ng ¸n s¶n xuÊt
8
kinh doanh ®îc ®óc kÕt tõ nh÷ng n¨m tríc, ph¬ng ¸n tríc m¾t
vµ l©u dµi do ban gi¸m ®èc (hoÆc Héi ®ång qu¶n trÞ) t¹o ra.
ViÖc ®Ò ra ph¬ng ¸n ®ã dùa trªn c¬ së nghiªn cøu t×nh h×nh
vµ yªu cÇu thÞ trêng ®Ó x¸c ®Þnh xem kinh doanh c¸i g×, ë
®©u,chÊt lîng, sè lîng, quy m« vµ tèc ®é ph¸t triÓn, ph¬ng
thøc kinh doanh, nh÷ng c¶i tiÕn ®æi míi lùc lîng lao ®éng sö
dông, m¹ng líi kinh doanh vµ c¬ së vËt chÊt kü thuËt, tõ ®ã
hiÖu qu¶ cã thÓ ®¹t ®îc ë tõng ph¬ng ¸n.
ViÖc th«ng qua c¸c ph¬ng ¸n kinh doanh dÉn ®Õn x©y
dùng c¸c yªu cÇu vÒ vèn ®¸p øng yªu cÇu vµ môc ®Ých cña
ph¬ng ¸n. V× vËy, ngêi qu¶n lý sö dông vèn cã tr¸ch nhiÖm
chñ ®éng chuÈn bÞ luËn cø cã søc thuyÕt phôc ®Ó vµ tham gia
x©y dùng c¸c ph¬ng ¸n ®ã, võa ®Ò ra yªu cÇu, kÕ ho¹ch vÒ
vèn phôc vô ph¬ng ¸n nµy. ViÖc ®Ò ra luËn cø lµ c¶ qu¸ tr×nh
thu thËp vµ xö lý th«ng tin, ®¸nh gi¸ ph©n tÝch t×nh h×nh vÒ
nhiÒu mÆt nh: t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ tµi chÝnh cña doanh
nghiÖp, kh¶ n¨ng nguån tµi chÝnh, t×nh h×nh nî nÇn, kh¶
n¨ng thanh to¸n, kh¶ n¨ng sinh lêi, nh÷ng th«ng tin kinh tÕ,
gi¸ c¶, tiÕn bé khoa häc kü thuËt ,c«ng nghÖ, nh÷ng chñ tr¬ng
biÖn ph¸p kinh tÕ cña Nhµ níc. Khi n¾m v÷ng ®îc t×nh h×nh
trªn míi x¸c ®Þnh ®óng vµ ®ñ yªu cÇu vÒ vèn kinh doanh, ng-
îc l¹i sÏ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng thõa hoÆc thiÕu vèn lµm ¶nh hëng
lín ®Õn kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh.
X¸c ®Þnh yªu cÇu vÒ vèn trªn c¬ së ®Æc ®iÓm, ®iÒu
kiÖn kinh doanh cña tõng ®¬n vÞ lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó
cho sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp.Tuú theo ®Æc
®iÓm vÒ mÆt hµng, thÕ lùc vµ vÞ trÝ cña doanh nghiÖp trªn
thÞ trêng mµ cã nhu cÇu vÒ vèn nhiÒu Ýt kh¸c nhau. MÆt kh¸c
ph¶i dùa vµo chu kú sèng cña s¶n phÈm ®Ó x¸c ®Þnh sè vèn
cÇn bæ sung thÝch hîp víi tõng giai ®o¹n, hay yªu cÇu vÒ vèn
lµ bao nhiªu ®Ó chuyÓn híng kinh doanh sang mÆt kh¸c. §ång
thêi ph¶i xem xÐt ®iÒu kiÖn kinh doanh cña doanh nghiÖp lµ
thuËn lîi hay khã kh¨n. NÕu ®¬n vÞ ®ang lµm ¨n thua lç th×
cã thÓ gi¶m nhu cÇu vÒ vèn do thu hÑp ho¹t ®éng kinh doanh,
b¸n bít hoÆc thanh lý tµi s¶n t¹m thêi kh«ng cÇn thiÕt, b¸n bít
vËt t dù tr÷ ®Ó gi¶m c¸c kho¶n khÊu hao, thuÕ vèn...
VËy vÊn ®Ò ®Çu tiªn ®Ó x¸c ®Þnh chÝnh x¸c yªu cÇu
vÒ vèn kinh doanh cña ®¬n vÞ cã thÓ th«ng qua nh÷ng c¨n cø
sau:
9
-KÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña ®¬n vÞ: xem xÐt
s¶n lîng hµng ho¸ theo kÕ ho¹ch, x¸c ®Þnh ®¬n gi¸ tõng mÆt
hµng ®Ó n¾m hÕt ®îc lîng vèn cÇn thiÕt ph¶i cã ®Ó mua
hµng b¶o ®¶m kÕ ho¹ch.
-KÕ ho¹ch tiÕn bé khoa häc - kü thuËt: Hµng n¨m c¨n cø
vµo c¸c ph¬ng ¸n kinh doanh ®Ò ra, quy m« cña doanh nghiÖp
mµ ¸p dông c¸c tiÕn bé khoa häc - kü thuËt nh ®Çu t ®Ó mua
c¸c thiÕt bÞ qu¶n lý kinh doanh hiÖn ®¹i nh: m¸y ®Õm tiÒn,
m¸y kiÓm tra kh¸ch hµng, m¸y thanh to¸n...Khi ®· cã kÕ ho¹ch
®Çu t nh vËy th× c¸c kho¶n môc tiÒn sÏ ph¸t sinh ®îc ®a vµo
®Ó x¸c ®Þnh nhu cÇu vèn.
-KÕ ho¹ch cung øng vËt t: Dùa vµo kÕ ho¹ch nµy ®Ó lªn
kÕ ho¹ch vèn dïng ®Ó mua vËt t còng nh c¸c kho¶n thu do b¸n
hµng, thêi gian lu chuyÓn cña vèn ®Ó x¸c ®Þnh nhu cÇu vèn
hîp lý ®Õn thêi ®iÓm gÇn nhÊt mµ vèn cã kh¶ n¨ng quay vßng
®îc.
-KÕ ho¹ch lao ®éng tiÒn l¬ng: Theo kÕ ho¹ch nµy ®Ó
x¸c ®Þnh lîng tiÒn ph¶i tr¶ cho c¸n bé c«ng nh©n viªn, nã
thuéc quü l¬ng, tiÒn thëng, tiÒn ®Ó chi tr¶ cho c¸n bé khi ®au
yÕu vµ c¸c kho¶n chi theo chÕ ®é kh¸c. TÊt c¶ ®Òu ®îc ®a
vµo kÕ ho¹ch vèn cña ®¬n vÞ tõ ®Çu n¨m.
C¨n cø vµo nh÷ng kÕ ho¹ch trªn ®©y ®Ó x¸c ®Þnh nhu
cÇu vÒ vèn. Bªn c¹nh nh÷ng c¨n cø trªn nhu cÇu vÒ vèn cßn
phô thuéc chñ yÕu vµo: nhÞp ®é kinh doanh vµ thêi gian cÊp
vèn.
§èi víi mét c«ng ty kinh doanh th¬ng nghiÖp ngêi ta thêng
x¸c ®Þnh nhu cÇu theo c«ng thøc:
DS
V = ----------- * t = §S * t
360
V: nhu cÇu vèn.
DS: doanh sè mét n¨m.
§S: doanh sè mét ngµy.
t : thêi gian cÊp vèn.
10
Doanh sè do khèi lîng hµng ho¸ vµ gi¸ c¶ hµng ho¸ quyÕt
®Þnh. Cßn thêi gian cÊp vèn thêng phô thuéc vµo thêi h¹n
thanh to¸n ®îc ghi trong hîp ®ång vµ thêi gian tÝnh to¸n
chuyÓn giao khi ®ßi nî.
2. C«ng t¸c huy ®éng vèn, qu¶n lý sö dông vµ sö dông
vèn kinh doanh:
2.1.Nguån vèn vµ nguån huy ®éng vèn kinh doanh:
Qu¶n lý vèn lµ mét mÆt rÊt quan träng cña qu¶n lý doanh
nghiÖp nãi chung vµ qu¶n lý tµi chÝnh nãi riªng. Môc tiªu cña
c«ng t¸c qu¶n lý vèn lµ sö dông cã hiªô qu¶ kinh tÕ x· héi cao
nhÊt. Trong ®ã kh©u t¹o lËp huy ®éng vèn, x¸c ®Þnh kh¶
n¨ng huy ®éng sö dông vèn thÝch øng víi t×nh h×nh kinh tÕ
diÔn biÕn vµ nhu cÇu kinh doanh trong tõng thêi kú nhÊt ®Þnh
lµ mét kh©u kh«ng thÓ thiÕu trong c«ng t¸c qu¶n lý vèn.
§èi víi doanh nghiÖp Nhµ níc hä nhËn ®îc mét sè vèn nhÊt
®Þnh do Nhµ níc cÊp ph¸t tõ ng©n s¸ch. Vèn ng©n s¸ch Nhµ
níc bao gåm:
-Vèn cÊp th¼ng tõ ng©n s¸ch Nhµ níc cho môc ®Ých ®Çu t
h×nh thµnh doanh nghiÖp.
-Vèn rót tõ doanh nghiÖp Nhµ níc kh¸c (gi¶i thÓ, chuyÓn
giao, s¸t nhËp...) ®Ó bæ xung cho doanh nghiÖp míi.
-C¸c kho¶n viÖn trî trùc tiÕp tõ níc ngoµi.
Trong thêi kú bao cÊp, c¸c doanh nghiÖp quan t©m chñ
yÕu ®Õn viÖc hoµn thµnh vµ hoµn thµnh vît møc kÕ ho¹ch
ph¸p lÖnh. C¸c yÕu tè chñ quan träng viÖc h×nh thµnh gi¸ c¶,
lîi nhuËn vµ c¬ chÕ gi¸ thÊp ®· lµm cho c¸c doanh nghiÖp
kh«ng cã ®iÒu kiÖn vµ kh«ng b¾t buéc ph¸t huy tÝnh tù chñ,
tÝnh chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ l·i kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh.
V× lç ®· cã Nhµ níc chÞu vµ l·i còng kh«ng ®îc hëng thu xøng
®¸ng. Sù bao cÊp vÒ vèn, tæ chøc chu chuyÓn vèn kh«ng kÝch
thÝch doanh nghiÖp mµ chØ quan t©m ®Õn viÖc cµng xin
nhiÌu vèn cµng tèt”.
QuyÕt ®Þnh 217 H§BT chuyÓn doanh nghiÖp Nhµ níc
sang h¹ch to¸n kinh doanh, më réng quyÒn tù chñ tµi chÝnh,
®iÒu nµy t¹o quyÒn chñ ®éng trong qu¶n lý sö dông vèn, kÝch
11
thÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp ph¸t huy tÝnh n¨ng
®éng s¸ng t¹o trong t¹o lËp, qu¶n lý sö dông c¸c nguån vèn
kinh doanh.
Do vËy, bªn c¹nh nguån vèn ®îc ng©n s¸ch cÊp, c¨n cø
vµo nhu cÇu vèn ®· x¸c ®Þnh doanh nghiÖp tiÕn hµnh huy
®éng ngoµi ®Ó ®Çu t ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh. NÕu
trong dù ¸n kinh doanh cµng chøa ®ùng thµnh c«ng lín th× kh¶
n¨ng huy ®éng vèn cµng dÔ dµng thuËn lîi.
Doanh nghiÖp cã thÓ huy ®éng vãn th«ng qua c¸c h×nh
thøc sau:
-Vay Ng©n hµng: lµ h×nh thøc vay phæ biÕn cña c¸c
doanh nghiÖp hiÖn nay. trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng , c¸c
doanh nghiÖp cã thÓ huy ®éng vèn tÝn dông dµi h¹n hoÆc tÝn
dông ng¾n h¹n ®Ó ®¶m b¶o nguån ta× chÝnh trong nh÷ng tr-
êng hîp cÇn thiÕt.
-Vay c¸c tæ chøc tÝn dông, kho b¹c: ngoµi viÖc vay
ng©n hµngdoanh nghiÖp cã thÓ vay ë c¸c kho b¹c ®Ó bæ
xung vèn kinh doanh.
-Vay c«ng nh©n viªn chøc: c¸c doanh nghiÖp rÊt coi
träng nguån vèn trong tÇng líp c¸n bé c«ng nh©n viªn, khuyÕn
khÝch mäi ngêi bá vèn vµo kinh doanh, nhÊt lµ vèn ®ang t¹m
thêi nhµn rçi.
-Liªn doanh liªn kÕt: lµ vèn mµ c¸c doanh nghiÖp tham
gia liªn doanh liªn kÕt gãp b»ng tiÒn, hµng ho¸, s¶n phÈm,
nguyªn liÖu, vËt liÖu, tµi s¶n cè ®Þnh, vèn ®Çu t x©y dùng c¬
b¶n ®· hoµn thµnh...®Ó ph¸t triÓn kinh doanh v× lîi Ých
chung.
-Nguån vèn tù bæ xung: lµ nguån vèn ®îc h×nh thµnh
tõ lîi nhuËn ®Ó l¹i, chªnh lÖch gi¸ kh«ng ph¶i nép hoÆc tõ vèn
vay ®Ó mua s¾m x©y dùng tµi s¶n cè ®Þnh sau khi tr¶ hÕt nî
vµ l·i suÊt tiÒn vay, trÝch tõ quü c«ng ty bæ xung vµo vèn.
Tãm l¹i, ®ã lµ mét sè ®Þnh híng ®Ó t¹o vèn, tuú thuéc
vµo tõng ®iÒu kiÖn cô thÓ cña tõng c«ng ty, doanh nghiÖp mµ
mçi doanh nghiÖp ph¶i cã tr¸ch nhiÖm ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p sö
dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån vèn.
12
2.2. LËp kÕ ho¹ch qu¶n lý vµ sö dông vèn kinh
doanh:
C«ng t¸c qu¶n lý vµ sö dông vèn kinh doanh lµ mét hÖ
thèng quan hÖ kinh tÕ díi h×nh thøc gi¸ trÞ cña c¶i vËt chÊt
th«ng qua t¹o lËp vµ sö dông c¸c quü tiÒn tÖ cña doanh nghiÖp
®Ó phôc vô kinh doanh s¶n xuÊt vµ yªu cÇu chung kh¸c cña x·
héi. C«ng t¸c qu¶n lý, sö dông vèn sao cho ph¶i phï hîp víi qu¸
tr×nh vËn ®éng cña vèn kinh doanh, ph©n bæ vèn kinh doanh
mét c¸ch tiÕt kiÖm vµ cã hiÖu qu¶.
KÕ ho¹ch sö dông vèn kinh doanh bao gåm:
C¸c dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh, chi phÝ lu
th«ng, chi phÝ nghiªn cøu øng dông khoa häc kü thuËt.
-KÕ ho¹ch sö dông vèn lu ®éng.
-KÕ ho¹ch khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, trÝch lËp vµ sö
dông quü khÊu hao.
-KÕ ho¹ch t¹o lËp vµ sö dông c¸c quü.
-KÕ ho¹ch ®Çu t dµi h¹n.
VÊn ®Ò sö dông, ph©n bæ vèn kinh doanh cña mét doanh
nghiÖp ®îc ph©n bæ theo ba kho¶n môc phÝ ®ã lµ chi phÝ
®Çu t dµi h¹n, chi phÝ phóc lîi x· héi vµ chi phÝ kinh doanh cña
doanh nghiÖp.
Chi phÝ ®Çu t dµi h¹n: ®Çu t dµi h¹n cña doanh nghiÖp lµ
ho¹t ®éng kinh tÕ mang tÝnh chiÕn lîc. C¸c doanh nghiÖp cã
ngµnh nghÒ kh¸c nhau th× ®Æc ®iÓm ®Çu t dµi h¹n kh¸c
nhau. Sù kh¸c nhau ®ã do ®Æc ®iÓm kinh doanh quyÕt
®Þnh. Chi phÝ nµy bao gåm:
+Vèn ®Çu t vÒ lùc lîng lao ®éng: bao gåm toµn bé sè
vèn øng tríc ®Ó phôc vô cho c«ng t¸c tuyÓn mé, ®µo t¹o c¸n
bé theo ph¬ng híng môc tiªu kinh doanh.
+Vèn ®Çu t vÒ x©y dùng c¬ b¶n: nh»m t¹o ra tµi s¶n cè
®Þnh cho doanh nghiÖp.
+Vèn ®Çu t vÒ tµi s¶n cho lu ®éng: ®Ó ®¶m b¶o s¶n
xuÊt kinh doanh tiÕn hµnh liªn tôc, tr¸nh ø ®äng, l·ng phÝ vèn.
13
Cã thÓ cã mét phÇn vèn tham gia liªn doanh liªn kÕt, mua cæ
phiÕu, tr¸i phiÕu theo nguyªn t¾c hiÖu qu¶.
C¸c kho¶n chi phÝ vÒ phóc lîi x· héi cña doanh nghiÖp:
bao gåm chi phÝ cho häc tËp, y tÕ, trî cÊp khã kh¨n cho ngêi
lao ®éng...
Chi phÝ kinh doanh: bao gåm toµn bé chi phÝ liªn quan
trùc tiÕp ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh vµ nh÷ng kho¶n phÝ thÓ
hiÖn nghÜa vô cña doanh ngiÖp víi Nhµ níc. Bao gåm:
-TiÒn bá ra mua hµng ho¸ tõ c¸c nguån vÒ dù tr÷ tiªu
thô.
-Vèn chi ra ®Ó thùc hiÖn chi phÝ lu th«ng hµng ho¸.
-C¸c kho¶n vèn ®Çu t ra ngoµi doanh ngiÖp.
-C¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép theo luËt ®Þnh.
C«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch sö dông vµ qu¶n lý vèn lµ mét
kh©u rÊt quan träng mµ c¸c doanh ngiÖp cÇn ph¶i quan t©m
®Ó sao cho vèn ®îc b¶o toµn vµ ph¸t triÓn.
Sè vèn doanh nghiÖp
HÖ sè b¶o toµn hiÖn cã
vèn = Sè vèn doanh nghiÖp ph¶i
b¶o toµn
sè vèn doanh ChØ sè gi¸ vµ tû gi¸
nghiÖp Sè vèn doanh
t¹i thêi
nghiÖp
b¶o toµn t¹i ®iÓm x¸c ®Þnh ph¶i
= ph¶i b¶o toµn do
thêi x
khi giao nhËn
®iÓm x¸c c¬ quan cã thÈm
hoÆc kú tríc
®Þnh quyÒn c«ng bè
NÕu hÖ sè nµy b»ng 1 tøc lµ doanh nghiÖp b¶o toµn ®îc
vèn. Lín h¬n 1 tøc lµ doanh nghiÖp kh«ng nh÷ng b¶o toµn ®îc
14
vèn mµ cßn ph¸t triÓn ®îc vèn. Ngîc l¹i, nÕu nhá h¬n 1 tøc lµ
doanh nghiÖp kh«ng b¶o toµn ®îc vèn.
Theo quy ®Þnh nÕu doanh nghiÖp kh«ng b¶o toµn ®îc
vèn th× ph¶i lÊy thu nhËp ®Ó bï. V× vËy cã thÓ tÝnh thªm hÖ
sè kh¶ n¨ng b¶o toµn.
Sè vèn hiÖn cã cña doanh nghiÖp +
HÖ sè b¶o toµn = thu nhËp
Sè vèn doanh nghiÖp ph¶i b¶o toµn
2.3.KiÓm tra, gi¸m s¸t vµ ®iÒu chØnh c«ng t¸c sö
dông vèn kinh doanh:
Tæ chøc thùc hiÖn sö dông vèn kinh doanh thêng ph¸t
sinh nh÷ng trë ng¹i bÊt ngê mµ trong qu¸ tr×nh x©y dùng kÕ
ho¹ch chóng ta cha ph¸t hiÖn ra ®îc. Khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt
kinh doanh do c¸c hiÖn tîng kinh tÕ ph¸t sinh vµ diÔn biÕn
phøc t¹p ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i cã nghÖ thuËt sö dông
vèn, biÕt ®iÒu hoµ sö dông vèn thÝch øng víi t×nh h×nh kinh
doanh cña tõng giai ®o¹n, tËp trung vèn vµo kh©u träng
®iÓm, gi¶m vèn ë kh©u gi¸n tiÕp...
ViÖc kiÓm tra gi¸m s¸t vµ ®iÒu chØnh c«ng t¸c sö dông
vèn ®îc thùc hiÖn ë hai chøc n¨ng:
Chøc n¨ng ph©n phèi: ho¹t ®éng ph©n phèi cã thÓ ®îc
tiÕn hµnh trong ph¹m vi néi bé chñ thÓ, kh«ng thay ®æi
quyÒn së h÷u. ViÖc ph©n chia vèn cho c¸c ®¬n vÞ lµ giao
quyÒn sö dông vèn ®Ó ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n.
Chøc n¨ng gi¸m ®èc: lµ viÖc kiÓm tra, gi¸m s¸t ®Ó kh¾c
phôc ®iÒu chØnh c¸c mÆt, c¸c kh©u ho¹t ®éng kinh doanh
mét c¸ch hîp lý, ®¹t ®îc môc tiªu ®· ®Þnh. Tõ ®ã ®a ra c¸c
quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n vÒ lùa chän nguån tµi trî vµ quy m«
cña nã; vÒ viÖc h×nh thµnh vµ bæ xung c¸c quü cña doanh
nghiÖp ®i ®«i víi viÖc chia l·i cæ phÇn, chia l·i liªn doanh liªn kÕt
vµ chi tr¶ tiÒn l¬ng tiÒn thëng mét c¸ch hîp lý; vÒ viÖc vËn ®éng
vèn kinh doanh vµ ®Çu t theo yªu cÇu kh¸c nhau v× lîi Ých kinh
tÕ. ViÖc ®ã ®îc tiÕn hµnh th«ng qua c¸c chØ tiªu vÒ sö dông
vèn, hÖ sè thanh to¸n, hÖ sè sinh lîi...
15
ViÖc kiÓm tra gi¸m s¸t qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch ®ßi
hái ph¶i ®îc tiÕn hµnh kh¸i qu¸t ®i vµo cô thÓ. §Ó lµm ®îc
®iÒu ®ã doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc tèt c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ
to¸n vµ h¹ch to¸n thèng kª, ghi chÐp ®Çy ®ñ chÝnh x¸c theo
tr×nh tù lu©n chuyÓn vèn. Tõ ®ã xem xÐt viÖc ph¸t huy t¸c
dông cña tµi chÝnh doanh nghiÖp ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh
nh thÕ nµo ®Ó rót ra kÕt luËn cho viÖc x©y dùng híng vµ biÖn
ph¸p nh»m thóc ®Èy kinh doanh, tiÕt kiÖm vèn. Song song víi
nã doanh nghiÖp lu«n ph¶i chó ý tíi t×nh h×nh biÕn ®éng gi¸
c¶, l¹m ph¸t vµ ¶nh hëng cña nã ®Õn viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch.
2.4.§¸nh gi¸ viÖc sö dông vèn kinh doanh:
Mét nhiÖm vô quan träng cña c«ng t¸c qu¶n lý sö dông
vèn lµ t×m biÖn ph¸p sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶ mäi nguån
vèn cho doanh nghiÖp. HiÖu qña sö dông vèn lµ mang l¹i lîi Ých
kinh tÕ víi mét lîng vèn nhÊt ®Þnh. §iÒu nµy cã ý nghÜa rÊt lín
®èi víi doanh nghiÖp vµ c¸c nhµ qu¶n lý, nã cho phÐp c¸c nhµ
qu¶n lý kinh doanh ®¸nh gi¸ ®îc nh÷ng u nhîc ®iÓm cña kÕ
ho¹ch ®a ra vµ môc tiªu cña doanh nghiÖp ®· ®¹t ®îc ®Õn
®©u. Cã nh vËy doanh nghiÖp míi cã thÓ ph¸t triÓn ngµy cµng
v÷ng ch¾c, n©ng cao uy tÝn vµ søc c¹nh tranh cña m×nh trªn
thÞ trêng.
2.4.1.C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh
cña doanh nghiÖp:
Tæng doanh thu thuÇn( hoÆc gi¸ trÞ
Søc s¶n xuÊt tæng s¶n lîng)
=
cña TSC§
Nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh mét ®ång nguyªn gi¸ b×nh qu©n
tµi s¶n cè ®Þnh ®em l¹i mÊy ®ång doanh thu( hay gi¸ trÞ
tæng s¶n lîng).
Søc sinh Lîi nhuËn thuÇn( l·i gép)
lîi cña =
TSC§ Nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§
16
ChØ tiªu møc sinh lîi tµi s¶n cè ®Þnh cho biÕt mét ®ång
nguyªn gi¸ b×nh qu©n tµi s¶n cè ®Þnh ®em l¹i mÊy ®ång lîi
nhuËn.
= Nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§
SuÊt hao phÝ TSC§
= Doanh thu thuÇn( lîi nhuËn thuÇn)
ChØ tiªu nµy cho thÊy ®Ó cã mét ®ång doanh thu
thuÇn( lîi nhuËn thuÇn) doanh nghiÖp cÇn ph¶i bá ra bao nhiªu
®ång nguyªn gi¸ b×nh qu©n tµi s¶n cè ®Þnh.
Gi¸ trÞ TSC§ t¨ng trong kú
HÖ sè t¨ng
TSC§ = Gi¸ trÞ TSC§ b×nh qu©n dïng vµo s¶n xuÊt
kinh trong kú
Gi¸ trÞ tµi s¶n cè ®Þnh t¨ng trong kú bao gåm c¶ nh÷ng
tµi s¶n cè ®Þnh cò tõ n¬i kh¸c chuyÓn ®Õn.
Gi¸ trÞ TSC§ gi¶m trong kú
HÖ sè gi¶m TSC§ Gi¸ trÞ TSC§ b×nh qu©n dïng
=
vµo
s¶n xuÊt kin h doanh trong kú
Gi¸ trÞ tµi s¶n cè ®Þnh gi¶m trong kú bao gåm nh÷ng tµi
s¶n cè ®Þnh hÕt h¹n sö dông, ®· thanh lý hoÆc cha hÕt h¹n
sö dông ®îc ®iÒu ®éng ®i n¬i kh¸c kh«ng bao gåm khÊu hao.
HÖ sè Gi¸ trÞ TSC§ míi t¨ng trong
®æi míi = kú
TSC§ Gi¸ trÞ TSC§ cã ë cuèi kú
Nhng hÖ sè trªn ngoµi viÖc ph¶n ¸nh t¨ng, gi¶m thuÇn
tuý vÒ tµi s¶n cè ®Þnh, cßn ph¶n ¸nh tr×nh ®é tiÕn bé kü
thuËt, t×nh h×nh ®æi míi trang bÞ kü thuËt cña doanh ngiÖp.
Trªn c¬ së ®ã ta xem xÐt tÝnh hîp lý trong kÕt cÊu cña tµi s¶n
cè ®Þnh, ®¸nh gi¸ sù biÕn ®éng tû träng cña tõng lo¹i tµi s¶n
cè ®Þnh. ViÖc x©y dùng mét c¬ cÊu tµi s¶n cè ®Þnh hîp lý sÏ
gióp cho doanh nghiÖp ph¸t huy tèi ®a hiÖu qu¶ sö dông cña
chóng.
17
2.4.2 C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu
®éng cña doanh nghiÖp.
C¸c tû lÖ vÒ kh¶ n¨ng thanh to¸n:
Tµi s¶n lu ®éng
Kh¶ n¨ng to¸n hiÖn hµnh = __________________________
Nî ng¾n h¹n
Tµi s¶n lu ®éng bao gåm tiÒn, c¸c chøng kho¸n dÔ
chuyÓn nhîng, c¸c kho¶n ph¶i thu vµ dù tr÷ tån kho. Cßn nî
ng¾n h¹n thêng bao gåm c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n ng©n hµng
vµ c¸c tæ chøc tÝn dông, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ nhµ cung cÊp, c¸c
kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c... C¶ tµi s¶n lu ®éng vµ nî ng¾n h¹n ®Òu
cã thêi h¹n nhÊt ®Þnh tíi mét n¨m.
§Ó ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng thanh to¸n c¸c kho¶n nî ng¾n h¹n
khi ®Õn h¹n c¸c nhµ ph©n tÝch quan t©m ®Õn chØ tiªu vèn l-
u ®éng rßng (NWC). NWC thÓ hiÖn sù nh¹y bÐnvÒ t×nh h×nh
tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. §èi víi mét doanh nghiÖp khi cã
nùo ng¾n h¹n qu¸ lín sÏ ¶nh hëng ®Õn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
kinh doanh cña doanh nghiÖp. Do vËy nã còng ¶nh hëng ®Õn l-
îng vèn lu ®éng rßng. NWC ®îc x¸c ®Þnh lµ ph©n chªnh lÖch
gia tæng tµi s¶n lu ®éng vµ nî ng¾n h¹n hoÆc lµ phÇn chªnh
lÖch gi÷a vèn thêng xuyªn æn ®Þnh víi bÊt ®éng s¶n rßng.
NWC = TSL§ - Nî ng¾n h¹n
NWC = Vèn dµi h¹n - TSL§
Kh¶ n¨ng ®¸p øng nghÜa vô thanh to¸n, më réng quy m«
s¶n xuÊt kinh doanh vµ kh¶ n¨ng n¾m b¾t thêi c¬ thuËn lîi
cña doanh nghiÖp phô thuéc phÇn lín vµo vèn lu ®éng nãi
chung vµ vèn lu ®éng rßng.
TSL§ - Dù tr÷
Kh¶ n¨ng thanh to¸n nhanh = _____________________
Nî ng¾n h¹n
Dù tr÷ tån kho c¸ ytµi kho¶n khã chuyÓn thµnh tiÒn h¬n
trong tæng tµi s¶n lu ®éng vµ dÔ bÞ lç nhÊt nÕ ®îc b¸n. Do
vËy tû lÖ nµy cho biÕt kh¶ n¨ng hoµn tr¶ c¸c kho¶n nî ng¾n
h¹n kh«ng phô thuéc vµo viÖc b¸n tµi s¶n dù tr÷.
18
Tû lÖ d÷ tr÷ trªn vèn lu ®éng.
Dù tr÷ Dù tr÷
__________
= _____________________________
NWC TSL§ - Nî ng¾n h¹n
Tû lÖ nµy cho biÕt phÇn thua lç mµ doanh nghiÖp ph¶i
g¸nh chÞu do gi¸ trÞ hµng dù tr÷ gi¶m. Tû lÖ nµy cµng lín
chøng tá r»ng gi¸ trÞ hµng dù tr÷ cña doanh nghiÖp ngµy cµng
gi¶m vµ doanh nghiÖp cµng bÞ thua lç.
Doanh thu thuÇn
Vßng quay cña tiÒn = _________________________________________
TiÒn + chøng kho¸n ng¾n
h¹n
Tû lÖ nµy cho biÕt sè vßng quay cña tiÒn trong mét chu
kú kinh doanh (thêng lµ mét n¨m). Tû lÖ nµy cµng lín chøng tá
hiÖu qu¶ sö dông vèn b»ng tiÒn cña doanh nghiÖp ®· t¨ng cao
vµ doang thu cña doanh nghiÖp còng cã xu híng t¨ng lªn.
Doanh thu thuÇn
__________________________
Vßng quay dù tr÷ tån kho =
Dù tr÷ b×nh qu©n
ChØ tiªu nµy cµng cao chøng tá ho¹t ®éng kinh doanh cña
doanh nghiÖp ®ang trªn ®µ ph¸t triÓn. Dù tr÷ b×nh qu©n
gi¶m do hµng ho¸ mua vÒ ®· ®îc chi tiªu tèt, kh«ng bÞ tån
®äng l©u, kÐo theo ®ã doanh thu còng t¨ng lªn. Ngîc l¹i tû lÖ
nµy thÊp cho thÊy hµng ho¸ cña doanh nghiÖp dù tr÷ lín vµ ch-
a tiªu thô ®îc.
C¸c kho¶n ph¶i thu
Kú thu tiÒn = ___________________________________________
Doanh thu b×nh qu©n mét ngµy
Tû lÖ nµy chØ ra kh¶ n¨ng thu håi vèn trong thanh to¸n
cña doang nghiÖp. Tû lÖ nµy cao chøng tá c¸c kho¶n ph¶i thu
19
cña doanh nghiÖp lµ kh¸ lín. Lîng vèn bÞ chiÕm dông cña
doanh nghiÖp lµ kh¸ cao.
Tæng doanh thu
thuÇn
Søc s¶n xuÊt cña vèn lu ®éng =
___________________________________
Vèn lu ®éng b×nh
qu©n
ChØ tiªu nµy cho biÕt mét ®ång vèn lu ®éng ®em l¹i bao
hiªu ®ßng doanh thu thuÇn. Tû lÖ nµy cµng cao chøng tá hiÖu
qu¶ sö dông vèn cña doanh nghiÖp cµng t¨ng lªn v× mét ®ång
vèn lu ®äng b×nh qu©n mµ doanh nghiÖp bá ra ®· mang l¹i
nhiÒu ®ång doanh thu thuÇn lín.
Lîi nhuËn thuÇn (l·i
gép)
Søc sinh lîi cña vèn lu ®éng =
_____________________________________
Vèn lu ®éng b×nh
qu©n
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh mét ®ång vèn lu ®éng b×nh
qu©n bá ra ®· gióp doanh nghiÖp thu ®îc bao nhiªu ®ång lîi
nhuËn (l·i gép) trong kú.
Tæng doanh thu thuÇn
Sè vßng quay cña VL§ = ___________________________________
Vèn lu ®éng b×nh qu©n
ChØ tiªu nµy cho biÕt sè vßng quay cña c¶ vèn lu ®éng
trong kú. Sè vßng quay nµy cµng t¨ng chøng tá hiÖu qu¶ sö
dông vèn t¨ng vµ ngîc l¹i sè vßng quay gi¶m th× hiÖu qu¶ sö
dông vèn gi¶m. ChØ tiªu nµy cßn ®îc gäi lµ hÖ sè lu©n chuyÓn
Thêi gian Thêi gian kú kinh doanh
cña mét vßng =
______________________________________________
20