Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện nay

  • 27 trang
  • file .pdf
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Mục lục: Trang 1
PHẦN I. MỞ ĐẦU Trang 2
I. Đặt vấn đề Trang 2
II. Mục đích, yêu cầu Trang 2
II. Đối tượng nghiên cứu . Trang 3
III. Phương pháp nghiên cứu Trang 3
IV. Phạm vi nghiên cứu. Trang 3
V. Kết quả nghiên cứu Trang 3
PHẦN II. NỘI DUNG TIỂU LUẬN Trang 4
I. Khái niệm biến đổi khí hậu Trang 4
II. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu Trang 4
1 Nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu do tự nhiên. Trang 5
2. Nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu do hoạt động con
Trang 6
người.
3. Một số hiện tượng của biến đổi khí hậu và biện pháp
Trang 7
khắc phục.
4. Quá trình phát triển kinh tế ảnh hưởng đến môi trường ở Trang 23
Việt Nam:
III. Phương pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Trang 24
1. Ðối phó với biến đổi khí hậu để phát triển bền vững Trang 24
2. Những thách thức trong ứng phó và thích nghi với biến Trang 25
đổi khí hậu
PHẦN III. KẾT LUẬN Trang 27
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 1 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
PHẦN I: MỞ ĐẦU
II. ĐẶT VẤN ĐỀ
Con người là sản phẩm cao quý nhất của quá trình tiến hóa hữu cơ và trở
thành một thành viên đặc biệt trong sinh quyển. Khi con người bắt đầu có ý thức và
khả năng tìm hiểu về thế giới xung quanh thì đồng thời cũng bắt đầu tạo ra những
công cụ, sản phẩm phục vụ cho các nhu cầu của cuộc sống. Trong quá trình tiến hóa
và phát triển, con người luôn phải dựa vào các yếu tố sẵn có trong tự nhiên. Con
người với tư cách là một vật thể sống, một yếu tố của sinh quyển đã tác động trực tiếp
vào môi trường. Các hệ sinh thái tự nhiên hoặc dần chuyển thành hệ sinh thái nhân
tạo, hoặc bị tác động của con người đến mức mất cân bằng và suy thoái.
“Báo cáo của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) tháng
10/2006 cho biết, hiện tượng băng tan ở Greenland đạt tốc độ 65,6 kilômét khối, vượt
xa mức tái tạo băng 22,6 kilômét khối một năm từ tuyết rơi. Trung tâm Hadley của
Anh chuyên nghiên cứu và dự đoán thời tiết cũng dự đoán: 1/3 hành tinh sẽ chịu ảnh
hưởng của hạn hán nếu việc thay đổi khí hậu không được kiểm soát.
Những kết quả nghiên cứu được công bố vào tháng 9/2006 cho thấy, nhiệt độ
thế giới đã tăng lên với tốc độ chưa từng có trong vòng ít nhất 12.000 năm qua. Chính
điều này đã gây nên hiện tượng Trái đất nóng lên trong vòng 30 năm trở lại đây.Các
nhà khoa học cho rằng: thế kỷ vừa qua, nhiệt độ trung bình của Trái đất đã tăng thêm
10C việc tích lũy các chất cácbon điôxít (CO2), mêtan (CH4) và các khí thải gây hiệu
ứng nhà kính khác trong không khí (như N2O, HFCs, PFCs, SF6) - sản phẩm sinh ra
từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch trong các nhà máy, phương tiện giao thông và các
nguồn khác.Những hiện tượng trên đều do biến đổi khí hậu gây nên. Biến đổi khí hậu
được gọi là toàn cầu vì nó diễn ra ở hầu như mọi nơi trên thế giới. Đặc biệt, Việt Nam
đứng thứ 5 trong danh sách các nước bị ảnh hưởng bởi khí hậu toàn cầu. Vị trí địa lý
của Việt Nam khiến Việt Nam rất dễ bị tổn thương trước những biến đổi khí hậu cả về
hình thái khí hậu khi mực nước biển tăng, lẫn diện tích đất canh tác sẽ bị thu hẹp. Nếu
không có những biện pháp phù hợp và hiệu quả để giảm thiểu tác hại của biến đổi khí
hậu, hậu quả sẽ là khôn lường.”
II. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU:
Nhằm nâng cao nhận thức, vai trò, trách nhiệm của mọi công dân trong việc
bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu.
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 2 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Biến đổi khí hậu.
- Nguyên nhân của biến đổi khí hậu.
- Phương pháp khắc phục biến đổi khí hậu.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Điều tra, thống kê.
- Phân tích, đánh giá, tổng hợp.
V. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
- Biến đổi khí hậu ở nước ta hiện nay.
PHẦN II: NỘI DUNG TIỂU LUẬN
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 3 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
I. KHÁI NIỆM BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
“Biến đổi khí hậu là “những ảnh hưởng có hại của biến đổi khí hậu”, là những
biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng
kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và
được quản lý hoặc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe
và phúc lợi của con người”.(Theo công ước chung của LHQ về biến đổi khí hậu).
III. NGUYÊN NHÂN CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái đất là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra
các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ khí nhà kính như
sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền khác. Nhằm hạn chế sự biến đổi khí
hậu, Nghị định thư Kyoto nhằm hạn chế và ổn định sáu loại khí nhà kính chủ yếu bao gồm:
CO2, CH4, N2O, HFCs, PFCs và SF6.
 CO2 phát thải khi đốt cháy nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí) và là nguồn khí
nhà kính chủ yếu do con người gây ra trong khí quyển. CO2 cũng sinh ra từ các hoạt động
công nghiệp như sản xuất xi măng và cán thép.
 CH4 sinh ra từ các bãi rác, lên men thức ăn trong ruột động vật nhai lại, hệ thống
khí, dầu tự nhiên và khai thác than.
 N2O phát thải từ phân bón và các hoạt động công nghiệp.
 HFCs được sử dụng thay cho các chất phá hủy ôzôn (ODS) và HFC-23 là sản
phẩm phụ của quá trình sản xuất HCFC-22.
 PFCs sinh ra từ quá trình sản xuất nhôm.
 SF6 sử dụng trong vật liệu cách điện và trong quá trình sản xuất magiê.
Các biểu hiện của biến đổi khí hậu:
 Sự nóng lên của khí quyển và Trái đất nói chung.
 Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường sống của
con người và các sinh vật trên Trái đất.
 Sự dâng cao mực nước biển do băng tan, dẫn tới sự ngập úng ở các vùng đất
thấp, các đảo nhỏ trên biển.
 Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùng khác
nhau của Trái đất dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật, các hệ sinh thái và
hoạt động của con người.
 Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu khí quyển.
1. Nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu do tự nhiên:
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 4 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Nguyên nhân gây ra BĐKH do tự nhiên bao gồm thay đổi cường độ sáng của
Mặt trời, xuất hiện các điểm đen Mặt trời (Sunspots), các hoạt động núi lửa, thay đổi
đại dương, thay đổi quỹ đạo quay của trái đất.
Với sự xuất hiện các Sunspots làm cho cường độ tia bức xạ mặt trời chiếu xuống
trái đất thay đổi, nghĩa là năng lượng chiếu xuống mặt đất thay đổi làm thay đổi nhiệt
độ bề mặt trái đất (Nguồn: NASA).
Sự thay đổi cường độ sáng của Mặt trời cũng gây ra sự thay đổi năng lượng
chiếu xuống mặt đất thay đổi làm thay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất. Cụ thể là từ khi tạo
thành Mặt trời đến nay gần 4,5 tỷ năm cường độ sáng của Mặt trời đã tăng lên hơn
30%. Như vậy có thể thấy khoảng thời gian khá dài như vậy thì sự thay đổi cường độ
sáng mặt trời là không ảnh hưởng đáng kể đến BĐKH.
Núi lửa phun trào - Khi một ngọn núi lửa phun trào sẽ phát thải vào khí quyển
một lượng cực kỳ lớn khối lượng sulfur dioxide (SO2), hơi nước, bụi và tro vào bầu
khí quyển. Khối lượng lớn khí và tro có thể ảnh hưởng đến khí hậu trong nhiều năm.
Các hạt nhỏ được gọi là các sol khí được phun ra bởi núi lửa, các sol khí phản chiếu
lại bức xạ (năng lượng) mặt trời trở lại vào không gian vì vậy chúng có tác dụng làm
giảm nhiệt độ lớp bề mặt trái đất.
Đại dương ngày nay - Các đại dương là một thành phần chính của hệ thống khí
hậu. Dòng hải lưu di chuyển một lượng lớn nhiệt trên khắp hành tinh. Thay đổi trong
lưu thông đại dương có thể ảnh hưởng đến khí hậu thông qua chuyển động của CO2
vào trong khí quyển.
Thay đổi quỹ đạo quay của Trái Đất - Trái đất quay quanh Mặt trời với một quỹ
đạo. Trục quay có góc nghiêng 23,5 °. Thay đổi độ nghiêng của quỹ đạo quay trái đất
có thể dẫn đến những thay đổi nhỏ. Tốc độ thay đổi cực kỳ nhỏ có thể tính đến thời
gian hàng tỷ năm, vì vậy có thể nói không ảnh hưởng lớn đến BĐKH.
Có thể thấy rằng các nguyên nhân gây ra BĐKH do các yếu tố tự nhiên đóng
góp một phần rất nhỏ vào sự BĐKH và có tính chu kỳ kể từ quá khứ đến hiện nay.
Theo các kết quả nghiên cứu và công bố từ Ủy Ban Liên Chính Phủ về BĐKH thì
nguyên nhân gây ra BĐKH chủ yếu là do các hoạt động của con người.
2. Nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu do hoạt động con người:
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 5 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Đã có các nghiên cứu chuyên sâu chứng minh rằng rằng nhiệt độ bề mặt Trái đất
tăng lên nhanh chóng hơn nửa thế kỷ qua chủ yếu là do hoạt động của con người,
chẳng hạn như việc đốt các nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ, vv) phục vụ các
hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải, vv và thay đổi mục đích sử dụng đất (thay
đổi albedo bề mặt đất) bao gồm thay đổi trong nông nghiệp và nạn phá rừng. Ngoài ra
còn một số hoạt động khác như đốt sinh khối, sản phẩm sau thu hoạch.
Các khám phá liên quan đến nguyên nhân gây ra BĐKH do hoạt động của con
người do Ủy Ban Liên Chính Phủ về BĐKH công bố đã cải thiện qua các năm như
sau:
- Trong báo cáo của IPCC 1995: Thì cho rằng hoạt động con người chỉ
đóng góp vào 50% nguyên nhân gây ra BĐKH
- Trong báo cáo của IPCC 2001: Sau khi các nhà nghiên cứu thực hiện các
nghiên cứu khoa học thì kết quả chỉ ra rằng hoạt động con người đóng góp vào 67%
nguyên nhân gây ra BĐKH
- Trong báo cáo của IPCC 2007: Một loạt các nghiên cứu được thực hiện,
kết quả chỉ ra rằng hoạt động con người đóng góp vào 90% nguyên nhân gây ra
BĐKH
- Và theo bản báo cáo bị rò rỉ của IPCC gần đây nhất kết luận rằng hoạt
động con người đóng góp vào 95% nguyên nhân gây ra BĐKH. Kết quả này sẽ được
công bố vào năm 2013.
Ví dụ: Theo thông báo thứ 2 của Việt Nam với Công ước khung Liên Hiệp Quốc
về biến đổi khí hậu (UNFCCC) thì kết quả kiểm kê Khí Nhà Kính (KNK) năm 2000
của Việt Nam là khoảng 143 triệu tấn CO2 tương đương/năm. Trong đó Nông nghiệp
chiếm 45%, năng lượng chiếm 35% tổng phát thải KNK của Việt Nam. Vì Việt Nam
là một đất nước có tỷ trọng sản xuất Nông Nghiệp cao nên lượng phát thải KNK
chiếm đến 45%.
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 6 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Kết quả kiểm kê Khí Nhà Kính (KNK) năm 2000 của Việt Nam
Tuy nhiên đối với các nước phát triển thì ngành Nông nghiệp họ chiếm tỷ trọng
khá nhỏ, vì vậy phát thải KNK của các nước phát triển đối với ngành Nông nghiệp chỉ
chiếm 8% tổng phát thải KNK. Trong khi phát thải KNK từ hoạt động sản suất năng
lượng của các nước phát triển chiếm đến 36%, hoạt động giao thông chiếm 23 % tổng
phát thải KNK.
3. Một số hiện tượng của biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục:
3.1 Hiện tượng hiệu ứng nhà kính.
"Kết quả của sự của sự trao đổi không cân bằng về năng lượng giữa trái đất với
không gian xung quanh, dẫn đến sự gia tăng nhiệt độ của khí quyển trái đất được gọi
là Hiệu ứng nhà kính".
Hiệu ứng nhà kính, dùng để chỉ hiệu ứng xảy ra khi năng lượng bức xạ của tia
sáng mặt trời, xuyên qua các cửa sổ hoặc mái nhà bằng kính, được hấp thụ và phân
tán trở lại thành nhiệt lượng cho bầu không gian bên trong, dẫn đến việc sưởi ấm toàn
bộ không gian bên trong chứ không phải chỉ ở những chỗ được chiếu sáng.
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 7 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Các biện pháp để giảm trừ hiệu ứng nhà kính:
Một trong những cố gắng đầu tiên của nhân loại để giảm mức độ ấm dần do khí
thải kỹ nghệ là việc các quốc gia đã tham gia bàn thảo và tìm cách kí kết một hiệp ước
có tên là Nghị định thư Kyoto.
Thông qua luật bắt buộc các phương tiện giao thông dùng động cơ nổ phải có
giấy chứng nhận qua được các thử nghiệm định kì về việc đạt tiêu chuẩn nhả khói của
hệ thống xe.
Trồng nhiều cây xanh (nhất là những loại cây hấp thụ nhiều CO2 trong quá trình
quang hợp) nhằm làm giảm lượng khí CO2 trong bầu khí quyển, từ đó làm giảm hiệu
ứng nhà kính khí quyển.
Hãy tiết kiệm điện: Một phần điện năng được sản xuất từ việc đốt các nhiên liệu
hóa thạch, sinh ra một lượng khí CO2 lớn. Hãy sử dụng ánh sáng tự nhiên, dùng bóng
đèn tiết kiệm điện, tắt hết các thiết bị điện khi ra khỏi phòng.
Khi cần di chuyển những quãng đường gần, hãy đi bộ thay vì dùng xe máy. Sử
dụng các phương tiện giao thông công cộng, đi học bằng xe đạp, vừa bảo vệ được túi
tiền lại vừa bảo vệ môi trường!
Hãy cho những cái bếp than hay bếp dầu “cổ lổ” đi vào quá khứ, sử dụng bếp
gas vừa nhanh lẹ vừa tốt cho môi trường.
Hãy dùng Hàng Việt Nam chất lượng cao. Tại sao chúng ta lại ăn nho Mĩ, táo
New Zealand trong khi đất nước ta bốn mùa đều có trái cây tươi ngon, không có chất
bảo quản? Việc vận chuyển hàng hóa giữa các nước tạo ra một lượng khí CO2 khổng
lồ và đó rõ ràng là một sự lãng phí tài nguyên rất lớn.
Hãy tiết kiệm giấy (in giấy ở cả 2 mặt, sử dụng tập cũ để làm giấy nháp…), tái
chế bao nilông, vỏ chai nhựa sẽ giúp bảo vệ môi trường và giảm khí CO2 trong quá
trình sản xuất
3.2 Mưa Acid:
Mưa acid là mưa có tính acid do một số chất khí hòa tan trong nước mưa tạo
thành các acid khác nhau. Trong tự nhiên, mưa có tính acid chủ yếu vì trong nước
mưa có CO2 hòa tan ( từ hơi thở của động vật và có một ít Cl- ( từ nước biển) và có
độ pH dưới 5.Là sự lắng đọng thành phần axít trong những cơn mưa, sương mù, tuyết,
băng, hơi nước…
 Nguyên nhân:
Nguyên nhân của hiện tượng mưa axit là sự gia tăng năng lượng oxit của lưu
huỳnh và nitơ ở trong khí quyển do hoạt động của con người gây nên. Ôtô, nhà máy
nhiệt điện và một số nhà máy khác khi đốt nhiên liệu đã xả khí SO2 vào khí quyển.
Nhà máy luyện kim, nhà máy lọc dầu cũng xả khí SO2. Trong khí xả, ngoài SO2 còn
có khí NO được không khí tạo nên ở nhiệt độ cao của phản ứng đốt nhiên liệu. Các
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 8 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
loại nhiên liệu như than đá, dầu khí mà chúng ta đang dùng đều có chứa S và N. Khi
cháy trong môi trường không khí có thành phần O2, chúng sẽ biến thành SO2 và
NO2, rất dễ hòa tan trong nước. Trong quá trình mưa, dưới tác dụng của bức xạ môi
trường, các oxid này sẽ phản ứng với hơi nước trong khí quyển để hình thành các acid
như H2SO4, acid Sunfur, acid Nitric. Chúng lại rơi xuống mặt đất cùng với các hạt
mưa hay lưu lại trong khí quyển cùng mây trên trời. Chính các acid này đã làm cho
nước mưa có tính acid. Một vài quặng kim loại như đồng (Cu) chẳng hạn, có chứa lưu
huỳnh (S) và khí SO2 được tạo thành khi người ta tìm cách khai thác chúng. Khí SO2
cũng có thể được thải ra từ hoạt động núi lửa. Khi núi lửa hoạt động thường tung vào
khí quyển H2S và SO2.
Ngoài ra, khí SO2 cũng có thể được thải từ sự mục nát của các loài thực vật đã
chết từ lâu.
Khí SO2 có nguồn tự nhiên chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ (khoảng 1/10) so với
nguồn gốc nhân tạo (từ những hoạt động công nghiệp, giao thông...).
Bên cạnh đó, các nhà máy điện khi sử dụng nhiên liệu hóa thạch để phát điện
cũng đã thải vào không khí một lượng lớn NOx. Ở một số nước, lượng khí thải này do
các nhà máy nhiệt điện chiếm 40%, còn 60% là do các hoạt động giao thông vận tải.
Nguyên nhân chủ yếu vẫn là từ các hoạt động của con người như chặt phá rừng
bừa bãi, đốt rác, phun thuốc trừ sâu. Ước tính khoảng 80% oxit sulfur là do hoạt động
của các thiết bị tạo năng lượng, 15% do hoạt động đốt cháy của các ngành công
nghiệp khác nhau, và 5% từ các nguồn khác. Còn đối với oxit nitơ, 1/3 là do hoạt
động của các máy năng lượng, 1/3 khác là do hoạt động của đốt nhiên liệu để chuyển
hóa thành năng lượng và phần còn lại cũng do các nguồn khác nhau.
 Biện pháp phòng ngừa và cách khắc phục:
Một điều nghịch lí là chính các biện pháp chống ô nhiễm, áp dụng xung quanh
các cơ sở sản xuất điện, lại góp phần reo rắc mưa axit trên diện rộng. Do các nhà máy
buộc phải xây ống khói thật cao nhằm tránh ô nhiễm môi trường ở địa phương,các
hoá chất tạo ra axit lan toả đi xa hàng trăm hàng ngàn km khỏi nguồn .
Để giảm lượng khí thải SO2 từ các nhà máy nhiệt điện xuống còn 7.84 tỷ tấn
năm 2020,trước năm 2005 phải lắp đặt hệ thống khử sunfua đây cũng là một giải pháp
hạn chế mưa axit mà nhà nước Trung Quốc đã Đề ra năm ngoái .Các nhà máy nhiệt
điện khi lắp đặt hệ thống này sẽ bán điện với giá cao hơn.tuy nhiên quy định này
không dễ thực hiện với các nhà máy nhiệt điện đã lâu đời,vì chi phí lắp đặt hệ thông
này là quá lớn nó chiếm khoảng 1/3 tổng đầu tư xây dưng một nhà máy nhiệt điện.
Xây dựng các biện pháp chuẩn xác hơn để dự báo mức độ của các chất gây ô
nhiễm trong khí quyển và nồng độ các khí nhà kính có khả năng gây ra sự can thiệp
đối với hệ thống khí hậu và đối với môi trường nói chung.
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 9 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Hiện đại hoá các hệ thống năng lượng đang tồn tại để tạo ra tính hiệu suất năng
kượng ,và phát triển các nguờn năng lượng mới ,tái sinh như năng lượng mặt trời
năng lượng gió ,thuỷ triều ,sức động vật và sức người …
Giúp đỡ nhân dân hiểu biết về việc làm thế nào để phát triển và sử dụng các
năng lượng có hiệu suất hơn và ít ô nhiễm hơn .Điều phối các kế hoạch năng lượng
khu vực dể làm sao các dạng năng lượng phù hợp về mặt môi trường có thể được tạo
ra và phân phối một cách hiệu quả.
Đẩy mạnh việc đánh giá môi trường và các cách ra quyết định khác để làm sao
tổng hoà được các chính sáchvề năng lượng ,môi trường và kinh tế với nhau theo một
cách bền vững.
Phát triển các chương trình nhãn hiệu hoá về tính hiệu suất năng lượng cho
người tiêu dùng biết.
Nâng cao các tiêu chuẩn về quốc gia về hiệu suất năng lượng và khí phát thải và
nâng cao nhận thức của công chúng về các hệ thống năng lượng phù hợp về mặt môi
trường .
Phát triển giao thông vận tải công cộng ở các thành phố và nông thôn theo
hướng hiệu quảrẻ tiền ít ô nhiễm và an toàn ,cùng với nhân dan bản xứ và các cộng
đồng địa phương khác.
Một số biện pháp đề xuất :
 Đối với SO2:
Sử dụng phương pháp đốt fluidized bed. Xử lý khí thải bằng phương pháp lọc
ướt, sử dụng dung dịch nước vôi hoặc xút để làm chất hấp thụ. Phản ứng xảy ra như
sau:
CaCO3 + SO2 + H2O + O2 ----> CaSO4 + CO2 + H2O
 Đối với NOx:
Sử dụng phương pháp đốt gọi là "Overfire Air". Theo phương pháp này một
phần không khí cần thiết cho quá trình đốt sẽ được chuyển hướng lên phía trên của
buồng đốt. Làm như vậy, quá trình đốt sẽ diễn ra trong điều kiện có ít oxy hơn và làm
giảm quá trình oxy hóa nitơ trong không khí thành NOx.
Xử lý khí thải bằng chất xúc tác. Trong quá trình này người ta cho ammonia tác
dụng với NO trong một buồng xúc tác.
4NO + 4 NH3 + O2 ----> 4N2 + 6 H2O
2NO2 + 4 NH3 + O2 ---> 3N2 + 6 H2O
Trong các động cơ xe người ta gắn thêm một bộ phận lọc khí có hình tổ ong
được mạ platinum, pallandium hoặc Rhodium. Ở tại bộ phận này sẽ diễn ra phản ứng
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 10 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
oxy hóa, phản ứng khử để biến NOx, CO2 và các HCs thành các chất khí không gây
hại.
3.3 Thủng tầng ozon:
Ozon là một chất khí có trong thiên nhiên, nằm trên tầng cao khí quyển của Trái
đất, ở độ cao khoảng 25km trong tầng bình lưu, gồm 3 nguyên tử oxy (03), hấp thụ
phần lớn những tia tử ngoại từ Mặt trời chiếu xuống gây ra các bệnh về da. Chất khí
ấy tập hợp thành một lớp bao bọc quanh hành tinh thường được gọi là tầng Ozon.
 Nguyên nhân thủng tầng ozon:
Lỗ thủng tầng ozon được các nhà khoa học phát hiện lần đầu tiên năm 1987 ở
Nam Cực đã làm chấn động dư luận toàn cầu, dấy lên những mối quan ngại sâu sắc về
môi trường và sức khỏe con người.
Hoạt động của núi lửa phóng thích một lượng lớn HCl vào khí quyển; muối biển
cũng chứa rất nhiều Chlor, nếu các hợp chất Chlor này tích tụ ở tầng bình lưu nó sẽ là
nguyên nhân chính làm suy giảm tầng ozon. Tuy nhiên, hoạt động của núi lửa rất yếu
để có thể đẩy HCl lên đến tầng bình lưu. Mặt khác các chất này cần phải có "tuổi thọ"
trong khí quyển từ 2 - 5 năm mới lên được tầng bình lưu theo cơ chế giống như CFCs.
Các chất này rất dễ hòa tan trong hơi nước của khí quyển, do đó nó sẽ nhanh chóng
theo mưa rơi xuống mặt đất.
Theo các kết quả đo đạc cho thấy mặc dầu hoạt động của núi lửa El Chichon
(1982) có làm tăng hàm lượng HCl ở tầng bình lưu lên 10% nhưng lượng này biến
mất trong vòng 1 năm. Hoạt động của núi lửa Pinaturbo (1991) không làm tăng hàm
lượng chlorine ở tầng bình lưu. Các nhà khoa học đã làm các phép tính chính xác cho
thấy trong tổng lượng chlorine ở tầng bình lưu 3% là HCl (có lẽ từ các hoạt động của
núi lửa), 15% là methyl chloride, 82% là các ODS (trong đó hơn phân nửa là do
CFC11 và CFC12).
Một số sinh vật biển có khả năng tạo ra methyl chloride (hợp chất bền); tuy
nhiên, nó chỉ đóng góp một phần nhỏ vào tổng lượng chlorine ở tầng bình lưu
Con người thải các chất khí CFC (Chlorofluorocarbon) và các chất ODS (Ozone
depleting substances) khác vào khí quyển. CFCs được sử dụng làm chất sinh hàn, chất
tạo bọt, dung môi, bình cứu hoả, bình xịt, nhựa xốp, chất làm sạch kim loại.. Các chất
ODS khác bao gồm: methyl bromide (làm thuốc trừ sâu), halons (trong các bình chữa
cháy), methyl chloroform (dùng làm dung môi trong nhiều ngành công nghệ)... Mặc
dầu CFC nặng hơn không khí, nhưng nó có thể lên đến tầng bình lưu bằng một quá
trình kéo dài từ 2 - 5 năm. Người ta đo nồng độ CFC ở tầng bình lưu bởi các khinh
khí cầu, phi cơ và các vệ tinh. Khi CFCs đến được tầng bình lưu, dưới tác dụng của
tia cực tím nó bị phân hủy tạo ra Chlor nguyên tử, và Chlor nguyên tử có tác dụng
như một chất xúc tác để phân hủy Ozon. Một nguyên tử Chlor có thể phá hủy 100.000
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 11 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
phân tử ozon. Methyl bromide khi lên đến tầng bình lưu sẽ bị tia cực tím phân hủy để
cho ra brom nguyên tử, một nguyên tử brom có khả năng phá hủy các phân tử ozone
gấp 40- 50 lần một nguyên tử chlor.
Nguyên nhân chính của giảm sút ôzôn ở Nam Cực và các nơi khác là sự hiện
diện của các khí gốc có chứa clo (trước nhất là các CFC và các hợp chất clo với các
bon liên quan) bị phân giải khi có tia cực tím tạo thành các nguyên tử clo trở thành
chất xúc tác phân hủy ôzôn. Sự giảm sút ôzôn do clo là chất xúc tác có thể xảy ra ở
trạng thái khí nhưng sẽ tăng đột ngột khi có sự hiện diện của các đám mây tầng bình
lưu trên địa cực. Các quá trình quang hóa tham gia tuy phức tạp nhưng đã được tìm
hiểu tốt. Quan sát chủ yếu là thông thường phần lớn các clo trong tầng bình lưu ở
trong các "hợp chất chứa" bền, chủ yếu là các hydro clorua (HCl) và clo nitrat
(ClONO2). Mặc dù vậy trong mùa Đông và Xuân Nam Cực các phản ứng trên bề mặt
của các phần tử mây chuyển hóa các hợp chất chứa này trở lại thành các gốc tự do có
hoạt tính cao, Cl và ClO. Các đám mây cũng có thể lấy đi NO2 từ khí quyển bằng
cách biến đổi chúng thành axít nitric, ngăn không cho ClO vừa được tạo thành có thể
bị biến đổi trở lại ClONO2. Ánh sáng cực tím gia tăng trong mùa xuân tạo cho các
hợp chất clo phản ứng hủy diệt trên 17% ôzôn trong khi các hợp chất brôm làm giảm
sút thêm 33%. Vai trò của ánh sáng mặt trời trong giảm sút ôzôn chính là lý do tại sao
giảm sút ôzôn ở Nam Cực lớn nhất vào mùa xuân. Trong mùa đông, mặc dù có nhiều
mây nhất, không có ánh sáng trên địa cực để thúc đẩy các phản ứng hóa học. Phần lớn
các ôzôn bị phá hủy ở phía dưới của tầng bình lưu đối ngược với việc giảm sút ôzôn ít
hơn rất nhiều thông qua các phản ứng thể khí đồng nhất xảy ra trước hết là ở phía trên
của tầng bình lưu. Nhiệt độ sưởi ấm vào cuối xuân phá vỡ các gió xoáy vào trung tuần
tháng 12. Khi ấm lên, không khí giàu ôzôn bay về các vĩ độ thấp, các đám mây tầng
bình lưu bị phá hủy, các quá trình làm giảm sút ôzôn ngưng lại và lỗ thủng ôzôn được
hàn gắn trở lại.
Nitơ oxit (N2O) là chất khí gây mê, giảm đau không màu có vị ngọt nhẹ và nặng
hơn không khí 1,5 lần. Nó được tạo ra từ phân động vật, quá trình xử lý rác thải, phân
bón hóa học, động cơ đốt trong và các ngành công nghiệp. Khí này cũng được giải
phóng khi vi khuẩn hoạt động trong đất và đại dương phân hủy các hợp chất chứa
nitơ. Tiến sĩ Ravishankara cùng các cộng sự cảnh báo rằng, nếu các chính phủ không
ra tay thì N2O sẽ tiếp tục là chất hủy hoại tầng ozone mạnh nhất trong suốt thế kỷ 21.
Việc giảm lượng khí N2O sẽ giúp tầng ozone phục hồi, đồng thời góp phần ngăn chặn
hiện tượng ấm lên toàn cầu (vì N2O cũng là một loại khí gây hiệu ứng nhà kính).
N2O không cháy nhưng có tính oxy hóa và kích thích phản ứng cháy. Khí này không
duy trì sự sống và có thể gây ngạt. Giới chuyên gia gây mê nha khoa thường gọi N2O
là khí gây cười. Theo Telegraph, N2O đã “qua mặt” chlorofluorocarbon (CFC) để trở
thành loại khí phá hủy tầng ozone mạnh nhất.
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 12 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Việt Nam và những nỗ lực bảo vệ tầng ôzôn:
Việt Nam chính thức phê chuẩn Nghị định thư Montreal vào tháng 1 năm 1994.
Nhờ các chính sách cương quyết của Chính phủ, nỗ lực của Bộ Tài nguyên Môi
trường cùng các cơ quan liên quan, sự tham gia của các doanh nghiệp, sự ủng hộ của
người tiêu dùng cùng hỗ trợ tài chính của quốc tế, Việt Nam đã đạt được những thành
quả đáng kể trong việc từng bước hạn chế sử dụng các chất làm suy giảm tầng ozon.
Trong thập kỷ 90, mỗi năm Việt Nam tiêu thụ khoảng 500 tấn CFC, 4 tấn holon
và gần 400 tấn methyl bromide - những chất gây suy giảm tầng ôzôn. Song nhờ
những nỗ lực giảm thiểu, trên 200 tấn CFC 12 (chiếm gần 1/2 tổng số CFC được sử
dụng trong cả nước) đã được loại trừ và đến thời điểm này không còn doanh nghiệp
nào tại Việt Nam sử dụng CFC trong sản xuất mỹ phẩm.
Lĩnh vực làm lạnh và điều hoà không khí cũng đạt được những kết quả khả quan
với việc giảm trung bình mỗi năm 3,6 tấn CFC 11 trong ngành dệt may, 5,8 tấn CFC
12 trong sử dụng điều hoà không khí ô tô và 40 tấn CFC trong các thiết bị làm lạnh
thương mại và gia dụng.
Đến năm 2009, Việt Nam chỉ còn nhập khẩu 10 tấn R-12 (chất làm suy giảm
tầng ôzôn nhóm CFC) và bắt đầu từ 1/1/2010 toàn bộ các chất nhóm CFC sẽ bị cấm
nhập khẩu vào Việt Nam.
Giảm ô nhiễm không khí do xe cộ và các thiết bị khác khi hoạt động xả khí thải
vào môi trường.
Tiết kiệm năng lượng, nước trong nhà và nơi làm việc.
Sử dụng ánh sáng tự nhiên trong nhà và nơi làm việc nếu có thể.
Tận dụng phương tiện giao thông công cộng hơn là dùng xe máy cá nhân hoặc
taxi nếu có thể. Thỉnh thoảng đi xe đạp hoặc đi bộ đến nơi làm việc.
Khi mua các sản phẩm gia dụng, nhất là các loại dùng trong bình xịt, tìm loại ghi
trên nhãn “không có CFC”.
Sơn nhà, nên sơn bằng cách quét hoặc lăn, không dùng cách phun sơn.
Giảm dùng các bao bì bằng nhựa xốp. Nếu có sẵn, nên tận dụng nhiều lần.
3.4 Tác động của biến đổi khí hậu đến cháy rừng:
 Tình trạng ấm dần lên của trái đất:
Trái đất nóng dần lên là một trong những biểu hiện phổ biến nhất của biến đổi
khí hậu. Như chúng ta đã biết với sự phát triển công nghiệp như vũ bão đã đưa con
người đến với cuộc sống văn minh hơn, hiện đại hơn nhưng đồng thời các nhà máy
công nghiệp cùng các hoạt động của con người đã thải ra 1 lượng lớn các khí độc vào
môi trường, các khí này tạo thành bức tường ngăn cản các tia bức xạ từ trái đất vào
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 13 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
khí quyển. Từ đó trái đất nóng dần lên và quá trình trái đất ấm dần lên sẽ vẫn tiếp diễn
cho đến khi nào các khí thải gây hiệu ứng nhà kính do con người tạo ra mà đa phần là
carbon dioxide sinh ra từ quá trình đốt cháy nhiêu liệu hóa thạch còn tích tụ trong bầu
khí quyển. Theo Trung tâm Dữ liệu Khí hậu quốc gia Mỹ, nửa đầu năm 2006 là giai
đoạn khí hậu toàn cầu ấm nhất kể từ khi cơ quan này đi vào hoạt động năm 1895. Bầu
khí quyển Trái Đất đang nóng lên với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết do lượng khí
dioxyd carbol (CO2) thải vào khí quyển đã ở mức cao nhất trong vòng 650 ngàn năm
qua. 5 năm nóng kỷ lục kể từ năm 1890 đều diễn ra trong 10 năm trở lại đây.
Tiểu ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu của LHQ cho biết nhiệt độ toàn cầu
trong thế kỷ 20 trung bình tăng 0,550C, nhiệt độ toàn cầu dự báo sẽ tiếp tục tăng 2 đến
50C trong thế kỷ 21 này kèm theo những hậu quả rất nặng nề cho con người và môi
trường.
 Tác động của biến đổi khí hậu đến cháy rừng:
Khí hậu ấm lên, làm quá trình tan chảy băng diễn ra sớm hơn và hậu quả là mùa
hè trở nên khô hanh hơn, là yếu tố chính dẫn đến hàng loạt các vụ cháy rừng trên diện
rộng. Tuyết bắt đầu tan sớm vào mùa xuân trong khi lượng mưa ngày một giảm. Sự
kết hợp này là điều kiện thuận lợi để cháy rừng xảy ra trên phạm vi rộng hơn. Các tổ
chức bảo vệ môi trường cảnh báo, thay đổi khí hậu sẽ khiến cháy rừng xảy ra thường
xuyên hơn.
Ngoài những dữ liệu về nhiệt độ, lưu lượng dòng chảy và mức độ tan chảy băng,
các nhà nghiên cứu cũng khảo sát sự thay đổi tập quán canh tác đất trồng và quản lý
rừng nhưng nhận thấy đây là các yếu tố thứ yếu làm tăng đột biến các vụ cháy rừng.
Các nhà chuyên môn thừa nhận cháy rừng vẫn là một hiện tượng phức tạp và ở nhiều
khu vực trên thế giới con người vẫn là tác nhân chính, chẳng hạn như nông dân đốt
rừng làm nương rẫy hay những kẻ cố ý gây hỏa hoạn. Trong khi đó, các yếu tố khác
cũng có xu hướng làm tăng nguy cơ cháy rừng.
Như vậy biến đổi khí hậu và cháy rừng tác động qua lại với nhau: các đám cháy
rừng thải một lượng lớn carbon dioxide vào khí quyển làm trái đất nóng dần lên, khí
hậu ấm dần lên lại tác động các đám cháy rừng diễn ra nhiều hơn.
 Hiện trạng cháy rừng tại Việt Nam:
Theo số liệu thống kê của Trường Đại học Thuỷ lợi, có 11 vụ hạn hán nghiêm
trọng xảy ra trong các năm từ 1976 đến 1996 đã dẫn đến những thiệt hại nặng nề cho
sản xuất nông nghiệp, gây cháy rừng, làm cạn kiệt sông suối nhỏ và các hồ chứa nước
dẫn đến tình trạng biển lấn sâu vào đất liền. Có khoảng 3,8 triệu người rơi vào tình
trạng thiếu nước sinh hoạt trên toàn quốc. Theo ước tính, thiệt hại các vụ cháy rừng
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 14 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
trong cả nước đã lên tới 5.000 tỷ đồng. Hiện có khoảng 5 triệu ha rừng bị liệt vào loại
dễ cháy bất cứ mùa nào trong năm. Nhiều vụ cháy rừng ở Quảng Ninh và Lâm Đồng
đã làm tê liệt nhiều nhà máy sản xuất nhựa thông.
3.5. Lũ lụt – hạn hán:
3.5.1. Bão:
 Khái niệm:
Bão là trạng thái nhiễu động của khí quyển và là một loại hình thời tiết cực trị. Ở
Việt Nam, thuật ngữ "bão" thường được hiểu là bão nhiệt đới, là hiện tượng thời tiết
đặc biệt nguy hiểm chỉ xuất hiện trên các vùng biển nhiệt đới. Bão là hiện tượng gió
mạnh kèm theo mưa rất lớn do có sự xuất hiện và hoạt động của các khu áp thấp (low
pressure area) khơi sâu. Bão có nhiều tên gọi khác nhau tuỳ vào khu vực phát sinh:
- Bão hình thành trên Đại Tây Dương: hurricanes
- Bão hình thành trên Thái Bình Dương: typhoons
- Bão hình thành trên Ấn Độ Dương: cyclones
3.5.2. Lũ:
 Sự hình thành lũ:
Lũ là hiện tượng nước sông dâng cao trong một khoảng thời gian nhất định, sau
đó giảm dần.
Lũ là hiện tượng dòng nước do mưa lớn tích luỹ từ nơi cao tràn về dữ dội làm
ngập lụt một khu vực hoặc một vùng trũng, thấp hơn.
Nếu mưa lớn, nước mưa lại bị tích luỹ bởi các trướng ngại vật như đất đá, cây
cối cho đến khi lượng nước vượt quá sức chịu đựng của vật chắn, phá vỡ vật chắn, ào
xuống cấp tập (rất nhanh), cuốn theo đất đá, cây cối và quét đi mọi vật có thể quét
theo dòng chảy thì được gọi là lũ quét (hay lũ ống), thường diễn ra rất nhanh, khoảng
3-6 giờ.
Lũ quét được hình thành bởi một lượng mưa có cường độ lớn, kéo dài trên một
khu vực nào đó. Lượng mưa hình thành dòng chảy trên mặt đất và các dòng chảy
được tập trung cùng nhau sinh ra một dòng chảy với lưu lượng và vận tốc rất lớn,
chúng có thể cuốn tất cả nhưng gì có thể trên đường đi qua, đó chính là mối nguy
hiểm tiềm tàng của lũ quét.
Có rất nhiều nhân tố tác động và trực tiếp hình thành lũ quét: điều kiện khí
tượng, thuỷ văn (cường độ mưa, thời gian mưa, lưu lượng và mực nước trên các sông,
suối…) và điều kiện về địa hình (phân bố địa hình, đặc điểm thổ nhưỡng, độ dốc lưu
vực, độ dốc lòng sông, suối...).
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 15 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
 Một số trận lũ quét đã xảy ra trong thời gian gần đây:
Vào tháng 8-2008, lũ quét đã xuất hiện tại các tỉnh phía Bắc, số người chết do
mưa lũ đã lên tới 97 người, làm nhiều tuyến đường bị tê liệt, hư hỏng nặng; hơn 300
căn nhà tại các tỉnh bị sập đổ, cuốn trôi; 4.230 căn nhà bị ngập, hư hại; 8.698 ha lúa,
hoa màu bị thiệt hại…
Tháng 6-2009: Mưa lớn ở khu vực thượng nguồn đã gây ra lũ quét kinh hoàng ở
3 xã Yên Tĩnh, Yên Hòa, Yên Na thuộc huyện Tương Dương (Nghệ An) khiến 5
người thiệt mạng, 157 ngôi nhà ngập chìm trong nước và bùn đất, hàng chục ha lúa,
hoa màu bị cuốn trôi, 2 công trình thủy lợi, 14 công trình nước sinh hoạt bị hư hỏng
nặng. Tổng thiệt hại ước tính lên đến hơn 25 tỷ đồng.
Tháng 7-2009: Lũ quét tại Mường Tè làm 4 người chết, thiệt hại nhiều công
trình giao thông, thủy lợi, ao nuôi thủy sản và ruộng lúa với ước tính trên 7 tỷ đồng.
Và mới đây nhất, tháng 9-2009 cơn bão số 9 với sức tàn phá kinh hoàng từ Huế
vào đến Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và ngược lên các tỉnh Kon
Tum, Gia Lai ở Tây Nguyên. Theo thống kê bước đầu đã làm 31 người chết, 3 người
mất tích, thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng cùng nhiều cơ sở vật chất….
 Biện pháp khắc phục và phòng ngừa bão-lũ:
Biện pháp khắc phục:
Di dời nhanh chóng người và của ra khỏi khu vực của bão-lũ. Thành lập các đơn
vị xung kích cứu nạn để sẵn sàng làm nhiệm vụ giúp dân sơ tán, tìm kiếm, cứu trợ,
cấp cứu người bảo vệ tài sản trong thời gian có lũ quét. Thực hiện khẩn trương công
tác tìm kiếm , cứu nạn người dân và tài sản ra khỏi khu vực bão-lũ.
Đảm bảo không có người dân nào bị đói, thiếu nước sạch, chổ ở…
Đảm bảo các dịch vụ về y tế phòng chống dịch bệnh lây lan sau bảo-lũ.
Cộng đồng cùng chia sẻ, động viên và giúp đỡ nhân dân gặp khó khăn do bão-lũ
Làm thông thoáng các tuyến đường gioa thông bị bão-lũ phá hoại. Tránh sự cô
lập vùng bị bão-lũ.
Biện pháp phòng ngừa:
Chiến lược phòng chống lâu dài. Để góp phần phát triển bền vững, trong chiến
lược phòng chống và giảm nhẹ thiên tai lâu dài của Việt Nam, chiến lược phòng
chống lũ quét phải nhằm thực hiện các mục tiêu :
- Giảm tổn thất về người, sinh mạng.
- Giảm thiệt hại của cải vật chất của xã hội.
- Giảm sự ngừng trệ về sản xuất, nhanh chóng phục hồi sản xuất, ổn định
đời sống của nhân dân.
- Giảm sự nguy cơ ngày càng gia tăng mức độ của lũ quét
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 16 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Biện pháp: Tuyên truyền giáo dục về lũ và lũ quét, mở các lớp tập huấn cho
nhân dân về cách thức phòng chống khi bão-lũ xảy ra.
Xây dựng củng cố hệ thống giao thông thuỷ lợi: cải tạo hệ thống kênh rạch, sông
suối nhằm cải thiện dòng chảy, hạn chế các tác hại của lũ. Mở rộng khẩu độ cầu cống,
bố trí cầu và các công trình điều tiết phòng tránh lũ quét; Làm đập kiểm soát trên các
sông, suối thường xảy ra lũ quét
Trước hết, cần thiết nghiên cứu thực trạng lũ – lũ quét để làm cơ sở xác định nơi
và thời điểm xuất hiện lũ quét để bước đầu xác định các khu vực trọng điểm cần ưu
tiên nghiên cứu.
Áp dụng mô hình dự báo để dự báo và cảnh báo lũ quét, ngoài ra các phương
tiện thông tin đại chúng cũng không nằm ngoài cuộc nhằm góp phần vào công tác
cảnh báo và hướng dẫn dân chúng cách tránh và thoát khỏi những vùng có lũ quét một
cách rất hiệu quả. Các yêu cầu cơ bản về thông tin cần trong hệ thống cảnh báo lũ
quét là việc thu thập thông tin và truyền bá kịp thời các thông tin đó
Khai thác và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đảm bảo cân
bằng sinh thái ở mức cao. Chủ động phòng tránh thiên tai và các sự cố môi trường gây
ra do lũ quét.Cụ thể: phải bảo vệ và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên
nhiên (đất, rừng, khoáng sản); phân vùng nhằm phòng tránh lũ quét (phân vùng đất,
cải tạo các dòng sông...), lồng ghép các nghiên cứu về kinh tế - xã hội và môi trường
trong hoạch định biện pháp phòng tránh cũng như giảm nhẹ thiệt hại do lũ quét, tăng
cường hoạt động quản lý và dự báo lũ quét (như: tăng cường nguồn nhân lực, kiện
toàn bộ máy, bồi dưỡng nghiệp vụ năng lực kỹ thuật cho cán bộ làm công tác phòng
chống lụt bão, dự báo KTTV), xây dựng các chính sách về lũ quét, các chương trình
phòng chống lũ quét ưu tiên...
Phòng chống lụt bão là sự nghiệp của toàn dân, đồng thời là nghĩa vụ của mọi
người nên phải có sự lãnh đạo và chỉ đạo chặt chẽ của các cấp uỷ Đảng và chính
quyền các cấp (nhất là chính quyền các cơ sở) Thủ tướng Chính phủ, Ban chỉ đạo
phòng chống lụt bão Trung ương, các Bộ, Ngành, Chủ tịch UBND tỉnh, huyện hằng
năm đều có chỉ thị đôn đốc công tác phòng chống lụt bão và giảm nhẹ thiên tai. Kinh
nghiệm cho thấy nơi nào chính quyền cấp cơ sở có trách nhiệm cao, có kế hoạch và
phương án phòng tránh cụ thể, tích cực thì ở đó vai trò, sức mạnh của quần chúng
được phát huy và chủ động khi tình huống xẩy ra.
3.5.3. Hạn hán:
 Khái niệm:
Hạn hán là hiện tượng lượng mưa thiếu hụt nghiêm trọng kéo dài, làm giảm hàm
lượng ẩm trong không khí và hàm lượng nước trong đất, làm suy kiệt dòng chảy sông
suối, hạ thấp mực nước ao hồ, mực nước trong các tầng chứa nước dưới đất gây ảnh
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 17 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
hưởng xấu đến sự sinh trưởng của cây trồng, làm môi trường suy thoái gây đói nghèo
dịch bệnh...
 Nguyên nhân:
Nguyên nhân gây ra hạn hán có nhiều song tập trung chủ yếu là 2 nguyên nhân
chính:
􀂙 Nguyên nhân khách quan:
Do khí hậu thời tiết bất thường gây nên lượng mưa thường xuyên ít ỏi hoặc nhất
thời thiếu hụt.
Mưa rất ít, lượng mưa không đáng kể trong thời gian dài hầu như quanh năm,
đây là tình trạng phổ biến trên các vùng khô hạn và bán khô hạn.
Lượng mưa trong khoảng thời gian dài đáng kể thấp hơn rõ rệt mức trung bình
nhiều năm cùng kỳ. Tình trạng này có thể xảy ra trên hầu khắp các vùng, kể cả vùng
mưa nhiều.
Mưa không ít lắm, nhưng trong một thời gian nhất định trước đó không mưa
hoặc mưa chỉ đáp ứng nhu cầu tối thiểu của sản xuất và môi trường xung quanh. Đây
là tình trạng phổ biến trên các vùng khí hậu gió mùa, có sự khác biệt rõ rệt về mưa
giữa mùa mưa và mùa khô. Bản chất và tác động của hạn hán gắn liền với định loại về
hạn hán.
􀂙 Nguyên nhân chủ quan:
Do con người gây ra, trước hết là do tình trạng phá rừng bừa bãi làm mất nguồn
nước ngầm dẫn đến cạn kiệt nguồn nước.
Việc trồng cây không phù hợp, vùng ít nước cũng trồng cây cần nhiều nước (như
lúa) làm cho việc sử dụng nước quá nhiều, dẫn đến việc cạn kiệt nguồn nước.Thêm
vào đó công tác quy hoạch sử dụng nước, bố trí công trình không phù hợp, làm cho
nhiều công trình không phát huy được tác dụng
Chất lượng thiết kế, thi công công trình chưa được hiện đại hóa và không phù
hợp. Thêm nữa, hạn hán thiếu nước trong mùa khô (mùa kiệt) là do không đủ nguồn
nước và thiếu những biện pháp cần thiết để đáp ứng nhu cầu sử dụng ngày càng gia
tăng do sự phát triển kinh tế-xã hội ở các khu vực, các vùng chưa có quy hoạch hợp lý
hoặc quy hoạch phát triển không phù hợp với mức độ phát triển nguồn nước, không
hài hoà với tự nhiên, môi trường vốn vẫn tồn tại lâu nay.
Mức độ nghiêm trọng của hạn hán thiếu nước càng tăng cao do nguồn nước dễ
bị tổn thương, suy thoái lại chịu tác động mạnh của con người.
 Những tác hại của hạn hán ảnh hưởng đến Việt Nam:
Hạn hán có tác động to lớn đến môi trường, kinh tế, chính trị xã hội và sức khoẻ
con người. Hạn hán là nguyên nhân dẫn đến đói nghèo, bệnh tật thậm chí là chiến
tranh do xung đột nguồn nước.
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 18 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
Hạn hán tác động đến môi trường như huỷ hoại các loài thực vật, các loài động
vật, quần cư hoang dã, làm giảm chất lượng không khí, nước, làm cháy rừng, xói lở
đất. Các tác động này có thể kéo dài và không khôi phục được.
Hạn hán tác động đến kinh tế xã hội như giảm năng suất cây trồng, giảm diện
tích gieo trồng, giảm sản lượng cây trồng, chủ yếu là sản lượng cây lương thực. Tăng
chi phí sản xuất nông nghiệp, giảm thu nhập của lao động nông nghiệp. Tăng giá
thành và giá cả các lương thực. Giảm tổng giá trị sản phẩm chăn nuôi.
Các nhà máy thuỷ điện gặp nhiều khó khăn trong quá trình vận hành.
Ở Việt Nam, hạn hán xảy ra ở vùng này hay vùng khác với mức độ và thời gian
khác nhau, gây ra những thiệt hại to lớn đối với kinh tế-xã hội, đặc biệt là nguồn
nước.Khi hạn hán xảy ra nước trong sông ngòi, ao, hồ, và nước dưới đất cạn kiệt,
không đủ cung cấp cho nhu cầu sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và duy trì phát triển
bền vững của môi trường sinh thái.
Theo thống kê chưa đầy đủ, đến cuối tháng 4 năm 2005, tổng thiệt hại do hạn
hán gây ra ở các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã lên tới trên 1.700 tỷ đồng.
Chính phủ phải cấp 100 tỷ đồng để hỗ trợ các địa phương khắc phục hậu quả hạn hán
thiếu nước và 1500 tấn gạo để cứu đói cho nhân dân.
Vùng ĐBSCL, thiệt hại do hạn hán, xâm mặn tới 720 tỷ đồng. Trên sông Tiền,
sông Hàm Luông, sông Cổ Chiên, sông Hậu, mặn xâm nhập sâu từ 60–80 km. Riêng
sông Vàm Cỏ, mặn xâm nhập sâu tới mức kỷ lục: 120- 140km.
 Phòng chống hạn hán:
Theo dõi hạn: Nước ta có một mạng lưới gần 200 trạm khí tượng mặt đất và gần
1000 trạm đo mưa, trong đó có một số trạm tự động. Lượng mưa và yếu tố khí tượng
liên quan đến hạn hán đều được các trạm theo dõi, quan trắc, tính toán cập nhật và
phát hiện những biến động bất thường
Dự báo hạn: Khác với các thiên tai khác, hạn phát triển chậm và thường chỉ
được phát hiện khi con người đã ít nhiều bị ảnh hưởng bởi hạn các nhà khoa học đã
phác họa được một vài căn cứ khoa học quan trọng giúp ích cho dự báo hạn. Người ta
bắt đầu xây dựng và đưa vào thử nghiệm một số mô hình dự báo thời tiết hạn dài,
cảnh báo hạn hán dựa trên quá trình vận động của các trung tâm khí áp, trong đó có áp
cao phó nhiệt đới Thái Bình Dương
Phòng chống hạn:
Trong sản xuất, nhất là sản xuất nông nghiệp quy hoạch tưới tiêu hợp lý, xây
dựng đồng ruộng có khả năng tăng cường giữ nước trong đất và tuyển lựa được các
giống cây trồng có nhiều khả năng chịu hạn. Chuyển đổi cơ cấu kinh tế cho phù hợp
với khả năng nguồn nước ở mỗi vùng mỗi lưu vực sông, điều kiện tự nhiên. Xây dựng
mới và nâng cấp các công trình tưới tiêu, giành thế chủ động tưới tiêu trên phần lớn
diện tích canh tác nông nghiệp, vừa là giải pháp trước mắt vừa là giải pháp lâu dài
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 19 Trường ĐH Thủ Dầu Một
Biến đổi khí hậu và biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu ở nước ta hiện
nay.
phòng, chống hạn hán. Ngoài ra, một giải pháp phòng chống hạn khác có hiệu quả là
trồng rừng và bảo vệ rừng
Điều tra, tìm kiếm nguồn nước dưới đất cho các vùng có nguy cơ hạn hán thiếu
nước ở mức cao để khai thác nước dưới đất làm phương án dự phòng cấp nước trong
thời kỳ hạn hán thiếu nước.
Thực hiện nghiêm chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật về tài nguyên nước.
Đây là một công cụ hữu hiệu để quản lý tổng hợp nguồn nước vì lợi ích chung
của toàn xã hội; Xây dựng cơ chế, bộ máy làm công tác quản lý hạn hán thiếu nước
nói riêng và quản lý thiên tai nói chung. Dự báo, dự kiến diễn biến nguồn nước hàng
năm khi xét các yếu tố ảnh hưởng như phát triển kinh tế - xã hội; tình trạng khai thác,
sử dụng; khả năng suy thoái nguồn nước và tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.
3.6. Sa mạc hóa:
Một trong những thách thức lớn nhất mà nhân loại phải đối mặt là hiện tượng sa
mạc hóa (theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Ban Ki Mun). Đây là một vấn đề
toàn cầu đang tác động đến 1/3 trái đất và đe dọa cuộc sống của 1,2 tỷ người trên
hành tinh.
 Định nghĩa:
Sa mạc hóa là hiện tượng suy thoái đất đai ở những vùng khô hạn, bán khô hạn,
vùng ẩm nửa khô hạn, gây ra bởi sinh hoạt con người và biến đổi khí hậu.
 Nguyên nhân: Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng sa mạc hóa.
Phần lớn là do tác động của con người từ khoảng 10.000 năm nay. Việc lạm
dụng đất đai trong các ngành chăn nuôi gia súc, canh tác ruộng đất, phá rừng, đốt
đồng, trữ nước, khai giếng, biến đổi khí hậu toàn cầu đã góp sức làm sa mạc hóa
nhiều vùng trên trái đất. Ở hệ sinh thái ở vùng ven rất dễ bị dao động bởi sinh hoạt
con người như trong trường hợp chăn nuôi. Móng guốc của loài mục súc thường nện
chặt các tầng đất, làm giảm lượng nước thấm xuống các mạch nước ngầm. Những lớp
đất trên thì chóng khô, dễ bị gió mưa xói mòn. Con người còn gây nên nạn đốn cây
lấy củi cùng động tác của các loài gia súc gặm cỏ làm hư lớp rễ thảo mộc vốn quyện
lớp đất xuống. Đất vì đó dễ tơi lên, chóng bị khô và biến thành bụi. Hiện tượng này
diễn ra ở những vùng ven sa mạc khi con người chuyển từ lối sống du mục sang lối
sống ngụ canh.
Hiện tượng trái đất ấm dần lên cũng là một trong những nguyên nhân gây ra
những đợt hạn hán đặc biệt nghiêm trọng, có thể phá hủy nhiều thảm thực vật không
thể phục hồi. Ước tính 10 – 20% đất khô trên thế giới đã bị sa mạc hóa.
 Sa mạc hóa tại Việt Nam:
Mất rừng ở Việt Nam là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới hoang mạc hoá, gây suy
thoái môi trường, lũ lụt và hạn hán.
Lớp: CVV13TH - 01. Nhóm 5 20 Trường ĐH Thủ Dầu Một