Báo cáo kết quả tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2011

  • 62 trang
  • file .pdf
1
2
LỜI NÓI ĐẦU
Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thuỷ sản năm 2011 được thực hiện trên phạm vi
cả nước vào thời điểm 01/7/2011 theo Quyết định số 1785/QĐ-TTg ngày 27 tháng 9 năm 2010
của Thủ tướng Chính phủ. Đây là cuộc Tổng điều tra được tiến hành theo chu kỳ 5 năm/lần
theo Chương trình Điều tra quốc gia (ban hành theo Quyết định số 144/2008/QĐ-TTg ngày
29/10/2008 của Thủ tướng Chính phủ) và là lần thứ tư ở nước ta1. Mục đích chủ yếu của TĐT
NTNN 2011 là thu thập thông tin cơ bản về nông thôn, nông nghiệp và thuỷ sản để: (i) Đánh
giá thực trạng, phân tích xu hướng, xây dựng kế hoạch, chiến lược phát triển khu vực nông
nghiệp, nông thôn và cải thiện mức sống dân cư nông thôn trên phạm vi cả nước cũng như từng
địa phương; (ii) đánh giá kết quả thực hiện một số nội dung trong các chương trình mục tiêu
quốc gia về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn và xây dựng nông thôn mới;
phục vụ so sánh quốc tế về các chỉ tiêu trong khu vực nông nghiệp và nông thôn; (iii) xây dựng
cơ sở dữ liệu của khu vực nông nghiệp và nông thôn, phục vụ công tác nghiên cứu chuyên sâu
và làm dàn chọn mẫu cho một số cuộc điều tra định kỳ của các năm tiếp theo.
Để đạt được các mục tiêu nêu trên, cuộc Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản
năm 2011 tập trung vào những nội dung chủ yếu sau đây:
Một là, thu thập các thông tin về thực trạng nền sản xuất khu vực nông nghiệp Việt Nam
bao gồm: Đơn vị sản xuất và lao động, tư liệu sản xuất (quy mô sử dụng đất, chăn nuôi, máy
móc, thiết bị, khoa học công nghệ), hoạt động hỗ trợ sản xuất và các thông tin cần thiết khác:
Kinh tế trang trại, tác động của sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tới môi trường...
Hai là, thu thập thông tin bức tranh toàn cảnh về nông thôn Việt Nam và dân cư nông thôn
từ số lượng, cơ cấu các loại hộ và lao động nông thôn đến hàng loạt các vấn đề khác như điều
kiện sống, tích luỹ và khả năng huy động vốn, đào tạo nghề cho lao động nông thôn; kết quả
thực hiện một số chính sách xã hội ở nông thôn; thực trạng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội nông
thôn, quy hoạch xây dựng nông thôn mới; khôi phục và phát triển làng nghề...
Ba là, thu thập thông tin phục vụ nghiên cứu về giới trong khu vực nông nghiệp và nông
thôn, từ các thông tin về vai trò phụ nữ trong sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản đến trình
độ học vấn và trình độ chuyên môn kỹ thuật của một số cán bộ chủ chốt ở xã...
Đây là một cuộc tổng điều tra có quy mô lớn trên phạm vi cả nước, nội dung phức tạp liên
quan tới trên 16,15 triệu hộ điều tra ở khu vực nông thôn và hộ nông, lâm nghiệp và thủy sản ở
thành thị; 20.028 trang trại và 9.071 xã. Để tổ chức thành công cuộc Tổng điều tra, Ban chỉ
1
Ba kỳ tổng điểu tra trước được thực hiện vào các năm 1994, 2001 và 2006
3
đạo Tổng điều tra các cấp đã huy động hơn 180 nghìn điều tra viên, tổ trưởng, giám sát viên
các cấp tham gia.
Được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp
cùng sự ủng hộ, giúp đỡ của cả xã hội, đến nay Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy
sản năm 2011 đã hoàn thành các nội dung, đạt được mục tiêu đề ra.
Tổng cục Thống kê công bố Báo cáo chính thức kết quả Tổng điều tra để các cấp, các
ngành thống nhất sử dụng. Báo cáo này được chia thành 2 phần như sau:
Phần I. Những đánh giá tổng quan về thực trạng nông thôn, nông nghiệp và thuỷ sản từ
số liệu chính thức cuộc Tổng điều tra 2011.
Phần II. Số liệu chính thức các chỉ tiêu tổng hợp về kết quả Tổng điều tra nông thôn,
nông nghiệp và thuỷ sản 2011.
Trong Báo cáo này, các chỉ tiêu thời điểm điều tra là 01/7/2011; các chỉ tiêu thời kỳ lấy số
liệu phát sinh trong 12 tháng trước thời điểm điều tra hoặc số chính thức năm 2010. Số liệu cả
nước và phân tổ theo sáu vùng kinh tế - xã hội được sử dụng trong phân tích thực trạng; nhiều
chỉ tiêu được so sánh qua kết quả giữa 2 cuộc Tổng điều tra năm 2006 và 2011, một số chỉ tiêu
có so sánh với kết quả Tổng điều tra năm 2001.
Đồng thời, để có bức tranh toàn cảnh về lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của cả
nước, báo cáo này có sử dụng kết quả Điều tra doanh nghiệp hàng năm, đặc biệt là năm 2011
và số liệu Niên giám Thống kê do Tổng cục Thống kê thực hiện để bổ sung thông tin về các
doanh nghiệp nông, lâm nghiệp và thủy sản, hợp tác xã nông, lâm nghiệp và thủy sản; số liệu
của Bộ Tài nguyên và Môi trường để bổ sung thông tin về đất đai trong sản xuất nông, lâm
nghiệp và thủy sản.
Báo cáo tổng hợp kết quả Tổng điều tra trình bày trong cuốn sách này không chỉ phản ánh
bức tranh toàn cảnh, đầy đủ thực trạng nông thôn, nông nghiệp và thuỷ sản đến thời điểm
01/7/2011, còn tập trung phân tích, đánh giá xu hướng biến động của kinh tế - xã hội ở nông
thôn, đời sống nông dân qua các thời kỳ với các số liệu so sánh là kết quả Tổng điều tra của 2
chu kỳ 2001 và 2006 trước đây.
Báo cáo còn tập trung đánh giá kết quả thực hiện một số mục tiêu phát triển kinh tế - xã
hội nông thôn trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2001 - 2010) và Kế hoạch
phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2006 - 2010). Đặc biệt, thông qua kết quả Tổng điều tra lần
này, báo cáo cũng phản ánh mức độ đạt được ở một số mục tiêu (tiêu chí) của Chương trình
mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 theo Quyết định số 800/QĐ-
TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ sau hơn 1 năm thực hiện.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng, kết quả Tổng điều tra cũng sẽ được biên
soạn và phổ biến qua các báo cáo chuyên đề, các sản phẩm điện tử như: đĩa CD ROM, các cơ
sở dữ liệu vĩ mô và vi mô, Trang thông tin điện tử của Tổng cục Thống kê.
4
Tổng cục Thống kê hy vọng rằng các sản phẩm này, nhất là Báo cáo tổng hợp kết quả
Tổng điều tra sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho các cơ quan quản lý và hoạch định
chính sách, các nhà nghiên cứu trong, ngoài nước và nhiều đối tượng sử dụng tin khác.
Đây là báo cáo chính thức cuộc Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản năm
2011 với lượng thông tin rất lớn, phạm vi rộng, nội dung phức tạp nên trong quá trình biên
soạn và phân tích khó tránh khỏi một số sai sót, hạn chế. Tổng cục Thống kê rất mong nhận
được sự góp ý của các tổ chức, cá nhân.
Nhân dịp này, Tổng cục Thống kê trân trọng cám ơn các Bộ, ngành, địa phương, các tổ
chức, cá nhân và các đơn vị thuộc đối tượng điều tra đã phối hợp chặt chẽ với Tổng cục Thống
kê thực hiện thành công cuộc Tổng điều tra này./.
TỔNG CỤC THỐNG KÊ
5
6
PREFACE
The 2011 rural, agricultural and fishery Census was conducted nationwide on July 1st
2011, in accordance with the Decision No. 1785/QD-TTg, dated September 27th, 2010 by the
Prime Minister. This Census is conducted every 5 years by The National Statistical Survey
Programme (promulgated by the Decision No. 144/2008/QD-TTg, dated October 29th, 2008 by
the Prime Minister) and this is the fourth round in Vietnam1. The main purpose of the 2011
rural, agricultural and fishery Census is to collect basic information on rural, agriculture and
fishery in order to: (i) assess current situations, do trend analysis, make plans, strategies for
developing agricultural sector, rural areas and improving living standards of rural residents at
nationwide and local level. (ii) evaluate outcome of some contents in the national target
programmes on industrialization, modernization of agriculture, rural and building the new
rural society; ensure international comparison on indicators in agricultural sector and rural
areas; (iii) develop database on agricultural and rural areas for depth-analysis, serve as
sampling frame for following periodical surveys.
In order to achieve above mentioned objectives, the 2011 rural, agricultural and fishery
Census concentrates on main contents as follows:
First, collect information on production situations of Vietnam’s agricultural sector
including: production units and labor, means of production (scale of land use, animal
husbandry, machinery and equipment, science and technology), production support activities
and other necessary information: farm economy, impacts of agricultural, forestry and fishery
production to the environment...
Second, depict the overview picture on Vietnam’s rural and rural residents from the
number and structure of rural households and labor to a series of other issues such as living
conditions, accumulation and ability to raise capital, vocational training for rural employee,
outcome of social policies in rural areas; current situations of socio-economic infrastructure in
rural areas; planning of building the new rural society; restoration and development of
handicraft/trade villages...
Third, collect information for researches on gender in the agricultural sector and rural
areas, from the information about the role of women in agricultural, forestry and fishery
production to education and qualification of a number of key authorities in commune...
This is the large-scale nationwide census, complex contents relating to 16.15 million
households in rural areas and agricultural, forestry and fishery households in urban areas;
20028 farms and 9071 communes. To successfully conduct the census, the Census Steering
1
The three previous census were conducted in 1994, 2001 and 2006
7
Committee has mobilized more than 180 thousand enumerators, team leaders and supervisors
at all levels to participate.
With closely attention and leadership of the Party committees and the Government at all
levels, to present, the 2011 rural, agricultural and fishery Census completed and gained
predefined contents.
The General Statistics Office announced the official report of the census results to all level
authorities, industries agreed to use. The report is divided into two parts as follows:
Part I. The overall assessment of the current situations in rural areas, agriculture and
fishery from official data of the 2011 Census.
Part II. Official data on complex indicators from the results of the 2011 rural,
agricultural and fishery Census.
In this report, time reference is on July 1st, 2011; period indicators are collected by
gathering data arising in the period 12 months prior to the Census or official data in 2010. In
analyzing the situation, the disaggregation of whole country and the six socio-economic regions
are used; many indicators are compared between the two censuses of 2006 and 2011, a number of
indicators are compared with the results of the 2001 Census.
Simultaneously, in order to have a panorama of agricultural, forestry and fishery sector
nationwide, the report also used the results of annually enterprise survey, especially in 2011,
and statistical yearbooks of Vietnam released by GSO to further information on agricultural,
forestry and fishery enterprises, agricultural, forestry and fishery co-operatives; statistics of the
Ministry of Natural Resources and Environment to further information on land in agricultural,
forestry and fishery production.
The general report of the census results in this book not only reflects the overall picture,
the full reality of rural areas, agriculture and fishery up to July 1st 2011, also focuses on
analyzing, assessing changing trends in socio-economic situations in rural areas, life of farmers
over time with the comparative data from the 2 recent 2001 and 2006 Census.
The report also focuses on assessing the results of a number of the rural socio-economic
development goals in the 10-year National Socio-economic Development Strategy (2001 -
2010) and the 5-year Socio-economic Development Plan (2006 - 2010). In particular, with the
results of this census, the report also reflects the achievement level in a number of goals
(criteria) of the National Target Program on building the new rural society period 2010-2020
by Decision No. 800/QD-TTg dated June 4th, 2010 of the Prime Minister after more than one
year of implementation.
In order to make it easy for users, the Census’ data will be also compiled and disseminated
through monographs, electronic-products such as CD-ROMs, macro and micro databases, and
the Website of General Statistics Office (GSO)
8
GSO hopes that, these products, especially the general report of the census results, will
provide useful information to management agencies and policy makers, domestic and overseas
researchers and other users.
This is the official report of the 2011 rural, agricultural and fishery Census with a huge
amount of information, wide-ranging, complex content, hence it is hard to avoid some errors or
limitations in the process of compiling and analyzing. GSO is looking forward to receiving
comments from organizations and individuals.
Taking advantage of this occasion, GSO would like to convey it’s thanks ministries,
agencies, provinces, organizations, institutions, individual and census units for their close
cooperation with GSO to conduct successfully the Census. /.
GENERAL STATISTICS OFFICE
9
10
Môc lôc
index
Lêi nãi ®Çu
Preface 3
7
PhÇn I
Tæng quan vÒ n«ng th«n, n«ng nghiÖp
vµ thñy s¶n n¨m 2011 15
part I
Overview on rural, agricultural
and fishery situation in 2011 63
PhÇn II
c¸c b¶ng Sè liÖu
part II
tables of Data 117
Phô lôc
Apendix 378
11
12
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
1. Các vùng kinh tế - xã hội:
BTBDHMT: Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung
ĐNB: Đông Nam Bộ
ĐBSH: Đồng bằng sông Hồng
ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long
TDMNPB: Trung du và miền núi phía Bắc
TN: Tây Nguyên
2. CN: Công nghiệp
3. CNH: Công nghiệp hóa
4. CNXD Công nghiệp, xây dựng
5. DN: Doanh nghiệp
6. ĐH: Đại hội
7. HĐH: Hiện đại hóa
8. HTX: Hợp tác xã
9. KSMSHGĐ: Khảo sát mức sống hộ gia đình
10. KT-XH: Kinh tế - xã hội
11. LĐ: Lao động
12. LN: Lâm nghiệp
13. NN: Nông nghiệp
14. NT: Nông thôn
15. NTM: Nông thôn mới
16. NLTS: Nông, lâm nghiệp và thủy sản
17. NXB CTQG: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia
18. TCTK: Tổng cục Thống kê
19. TĐT: Tổng điều tra
20. THCS: Trung học cơ sở
21. THPT: Trung học phổ thông
22. TS: Thủy sản
23. TT: Thành thị
24. UBND: Ủy ban nhân dân
25. USD: Đô-la Mỹ
26. WTO: Tổ chức Thương mại Thế giới
13
LIST OF ABBREVIATIONS
1. Socio-economic regions:
RRD: Red River Delta
NMMA: Northern Midlands and Mountainous Areas
NCCCA: North Central and Central Coastal Areas
CH: Central Highlands
SE: South East
MRD: Mekong River Delta
2. PC: People’s Committee
3. GSO: General Statistics Office
4. HLSS: Household living standard survey
5. NPPH: National Political Publishing House
6. WTO: World Trade Organization
7. USD: U.S. dollar
8. AFF: Agricultural, forestry and fishery
14
phÇn I
TæNG QUAN VÒ N¤NG TH¤N, N¤NG NGHIÖP
Vµ THUû S¶N N¡M 2011
15
16
BỐI CẢNH CHUNG
Trong những năm qua, nền sản xuất nông nghiệp (sau đây viết tắt là NN) và nông thôn (sau
đây viết tắt là NT) nước ta phát triển trong bối cảnh cả nước thực hiện Chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội 10 năm 2001 - 2010 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006 - 2010
với các phương hướng, mục tiêu chủ yếu đến năm 2010 là: đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi
mới, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, sớm đưa
nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển; một số mục tiêu cụ thể: GDP 5 năm 2006 - 2010 tăng
bình quân năm từ 7,5 - 8,0%; năm 2010 khu vực NLTS chiếm khoảng 15-16% GDP; tỷ lệ hộ
nghèo theo chuẩn mới còn 10-11%...
Về quan điểm phát triển NN và NT, Nghị quyết Đại hội X của Đảng (2006) đã khẳng định:
Tiếp tục thực hiện Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương đảng lần thứ 5 Khoá IX (2/2002) về
đẩy nhanh CNH nông nghiệp, NT với quan điểm: CNH nông nghiệp, NT là một trong những
nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của CNH, HĐH đất nước, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong
sản xuất NN, kinh tế NT và nâng cao đời sống nhân dân. Hiện nay và nhiều năm tới, vấn đề
nông nghiệp, nông dân và NT có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng; phải luôn luôn coi trọng
đẩy mạnh CNH nông nghiệp, NT hướng tới xây dựng một nền NN hàng hoá lớn, đa dạng, phát
triển nhanh và bền vững, có năng suất cao, chất lượng và khả năng cạnh tranh cao; tạo điều kiện
từng bước hình thành nền NN sạch, phấn đấu tăng giá trị tăng thêm trong nông, lâm nghiệp
thuỷ sản đạt 3-3,2%/năm. Gắn phát triển kinh tế với xây dựng NT mới (sau đây viết tắt là
NTM), giải quyết tốt hơn mối quan hệ giữa NT và TT, giữa các vùng, miền, góp phần ổn
định chính trị - xã hội.
Để cụ thể hoá Nghị quyết đại hội X, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 7 (khoá
X) đã ra Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, NT. Nghị quyết khẳng định:
“Nông nghiệp, nông dân, NT có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá,
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền
vững, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc phòng; giữ gìn phát huy bản sắc văn
hoá dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước”. Nghị quyết đã xác định mục tiêu xây
dựng NTM đến năm 2020. Để có cơ sở thực tiễn cho chỉ đạo xây dựng NTM, Ban Bí thư Trung
ương Đảng đã chỉ đạo 11 xã đại diện cho các vùng kinh tế - văn hoá trên cả nước xây dựng thí
điểm mô hình NTM. Thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Chính phủ đã có Quyết định
491/QĐ-TTg ngày 26/4/2009 ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM, Quyết định số 800/QĐ-
TTg ngày 04/6/2010 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai
đoạn 2010 - 2012.
Như vậy, rõ ràng là trong 5 năm từ chu kỳ TĐT năm 2006 đến TĐT năm 2011, tình hình
NN, NT nước ta phát triển trong bối cảnh có sự tác động tích cực của các chủ trương chính sách
17
lớn của Đảng và Nhà nước và đó là những thuận lợi rất cơ bản. Song bên cạnh đó còn nhiều khó
khăn, thách thức. Ở trong nước, quá trình đẩy mạnh CNH và HĐH đất nước đã diễn ra trên
phạm vi rộng, đã đẩy nhanh tốc độ đô thị hoá với số lượng khu công nghiệp, cụm công nghiệp,
khu đô thị mới tăng nhanh, dẫn đến tình trạng đất NN bị thu hẹp, lao động NN dư thừa, việc
làm ở NT vốn đã khó khăn lại càng căng thẳng hơn. Môi trường NT, môi trường đất, nước bị ô
nhiễm. Quá trình hội nhập kinh tế thế giới của nước ta bước vào giai đoạn mới cũng tác động
trực tiếp đến NN và KT-XH NT. Năm 2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên chính
thức của WTO, bên cạnh thuận lợi là thị trường xuất, nhập khẩu nông sản, vật tư NN mở rộng,
cũng xuất hiện nhiều khó khăn mới như giảm thuế nhập khẩu hàng trăm mặt hàng nông sản,
lâm sản, thuỷ sản theo lộ trình của WTO, yêu cầu cạnh tranh trên thị trường nông sản gay
gắt hơn...
Ở ngoài nước, khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới trong các năm
2009 - 2011 diễn ra trên phạm vi toàn cầu, đã tác động trực tiếp đến kinh tế Việt Nam nói
chung, kinh tế NN và NT nói riêng. Giá cả phân bón, vật tư NN và nông sản xuất khẩu không
ổn định... Biến đổi khí hậu và nước biển dâng diễn ra trên phạm vi thế giới và khu vực đã ảnh
hưởng trực tiếp đến sản xuất NN nước ta dưới các mức độ khác nhau.
Dưới đây là đánh giá tổng quan về thực trạng và xu hướng biến động của NT, NN qua kết
quả cuộc TĐT 2011.
A. TỔNG QUAN NÔNG THÔN
Tính đến 01/7/2011, cả nước có 9.071 xã. Nếu so với 9.073 xã của năm 2006 cho thấy hầu
như không có sự thay đổi về số lượng đơn vị hành chính cấp xã trong 5 năm qua. Cả nước có
80.904 thôn, ấp, bản, tăng không đáng kể (0,35%) so với 80.620 thôn của năm 2006. NT nước
ta có 15,3 triệu hộ với xấp xỉ 32 triệu người trong độ tuổi lao động, tăng 11,4% về số hộ và
4,5% về lao động so với kỳ TĐT năm 2006.
5 năm qua, trong công cuộc đổi mới ở NT nước ta, cùng với sự đô thị hóa NT, nhiều xã đã
được chuyển lên thành phường hoặc thị trấn cùng với việc chia tách, sáp nhập đơn vị hành chính
cấp tỉnh, huyện, xã theo Nghị quyết của Quốc hội, Nghị định của Chính phủ. Điều này dẫn đến có
những cơ sở hạ tầng KT-XH được chuyển dịch, dưới góc độ thống kê, từ khu vực NT sang khu
vực TT, từ địa phương này sang địa phương khác. Do đó, độc giả lưu ý trong cuốn sách này việc
so sánh của một số chỉ tiêu thống kê qua 3 kỳ TĐT các năm 2001, 2006 và 2011, nhất là các chỉ
tiêu liên quan đến cơ sở hạ tầng KT-XH cấp xã, chủ yếu sử dụng tỷ lệ % thay vì số tuyệt đối.
1. Kết cấu hạ tầng NT tiếp tục được xây dựng mới và nâng cấp cả về chiều rộng và
chiều sâu, tạo điều kiện cho sản xuất phát triển; bộ mặt nông thôn có nhiều đổi mới
1.1. Phát triển nhanh mạng lưới điện ở nông thôn đã tạo điều kiện thuận lợi để điện khí
hoá NT, NN, phục vụ sản xuất và đời sống
Một trong những nội dung quan trọng hàng đầu của công nghiệp hoá, hiện đại hoá NN, NT
là điện khí hoá. Vì vậy trong Nghị quyết Trung ương V (khoá IX) về đẩy mạnh công nghiệp
18
hoá nông nghiệp, nông thôn đã chỉ rõ: Phát triển hệ thống điện nhằm cung cấp điện ổn định cho
nhu cầu sản xuất và sinh hoạt ở nông thôn. Đối với các vùng không có điều kiện cấp điện quốc
gia, nhà nước có chính sách đầu tư hỗ trợ phát triển nguồn điện năng tại chỗ, bảo đảm đến năm
2010, tất cả các xã đều có điện sử dụng. Nghị quyết Đại hội X còn nhấn mạnh: Đáp ứng đủ điện
cho nhu cầu phát triển, kể cả miền núi, vùng sâu vùng xa, vùng hải đảo... Thực hiện Nghị quyết
của Đảng, trong những năm qua, Chính phủ đã tập trung chỉ đạo các ngành, các cấp triển khai
chương trình điện khí hóa NT và đạt kết quả tốt, có bước phát triển mới.
Tính đến 01/7/2011, cả nước có 9.054 xã có điện, bằng 99,8% tổng số xã và tăng 0,9% so
với năm 2006. Trong 6 vùng KT-XH1, có 3 vùng đạt tỷ lệ 100% xã có điện là TN, ĐNB và
ĐBSCL. Vùng có số xã có điện tăng nhiều nhất là TDMNPB tăng 3%, BTBDHMT tăng 0,6%,
TN tăng 0,5%.
Nếu so với kỳ TĐT năm 2001, số xã có điện tại thời điểm 01/7/2011 tăng 1.044 xã (+13%),
nâng tỷ lệ xã có điện từ 89,7% lên 99,8%. Các vùng có số xã có điện tăng với tốc độ cao nhất
trong 10 năm là: vùng TN tăng 217 xã (+57%), nâng tỷ lệ xã có điện từ 75,5% lên 100%;
TDMNPB, tăng 537 xã (+31%), nâng tỷ lệ xã có điện từ 76,6% lên 99,7%; BTBDHMT tăng
262 xã (+11,9%), nâng tỷ lệ xã có điện từ 90% lên 99,7%; ĐBSCL tăng 95 xã (+7,9%), nâng tỷ
lệ xã có điện từ 99% lên 100%; ĐNB tăng 23 xã (+5%), nâng tỷ lệ xã có điện từ 99,8% lên
100%.
Đến 01/7/2011 cả nước 77,3 nghìn thôn có điện, bằng 95,5% tổng số thôn (năm 2001 là
77,2%, năm 2006 là 92,4%), tăng 2.820 thôn (+3,2%) so với năm 2006 và tăng 15,1 nghìn thôn
(+24,4%) so với năm 2001. Các vùng có tỷ lệ thôn có điện cao là: ĐBSCL 99,4%; ĐBSH
99,3%. So với năm 2006, các vùng có thôn có điện tăng nhanh là vùng TN (+8,7%), TDMNPB
(+5,1%).
Tỷ lệ thôn có điện lưới quốc gia năm 2011 là 93,4%. Tỷ lệ này cao hơn nhiều so với năm
2006 (87,8%) và 2001 (70,7%).
So sánh 3 kỳ TĐT các năm 2001, 2006 và 2011 cho thấy tỷ lệ hộ NT sử dụng điện đã tăng
lên đáng kể qua các năm: Năm 2001 mới 79%, năm 2006 là 94,2% thì đến 2011 đã tăng lên đến
98%. Tỷ lệ hộ NT sử dụng điện tăng đều ở cả 6 vùng. Cụ thể vùng ĐBSH qua 3 kỳ TĐT lần
lượt là 98,3%, 99,8% và 99,9%; vùng TDMNPB là 66,8% lên 88,4% và 94,5%; vùng
BTBDHMT là 86,6% lên 97,0% và 98,9%; vùng TN là 52% lên 97% và 97%; vùng ĐNB là
75,2% lên 93,9% và 98,7%, vùng ĐBSCL tăng nhanh nhất từ 61,9% lên 90,2% và 97,1% trong
3 năm tương ứng.
Như vậy tính đến 01/7 2011, tỷ lệ xã có điện cả nước đạt xấp xỉ 100%, cơ bản đạt mục tiêu
đề ra trong chiến lược phát triển KT-XH 10 năm cũng như kế hoạch 5 năm 2006 - 2010. Tỷ lệ
thôn có điện đạt gần 96%, chủ yếu là điện lưới quốc gia nên ổn định hơn các năm trước. Tỷ lệ
1
Theo Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 7/9/2006 của Chính phủ Về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể
phát triển kinh tế - xã hội, cả nước có 6 vùng kinh tế - xã hội là: vùng Trung du và miền núi phía Bắc (TDMNPB);
vùng Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH); vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung (BTBDHMT); vùng Tây
Nguyên; vùng Đông Nam Bộ; và vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
19
hộ NT sử dụng điện cũng tăng, là điều kiện quan trọng để phát triển sản xuất NN, CN chế biến
và ngành nghề dịch vụ NT, đồng thời góp phần cải thiện đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần
của dân cư. Điều đặc biệt là các vùng TDMNPB, TN và ĐBSCL vốn là 3 vùng có nhiều khó
khăn trong xây dựng và nâng cấp lưới điện quốc gia trong các năm trước đây, nay là 3 vùng có
tốc độ điện khí hoá NT nhanh nhất trong 5 năm 2006 - 2011 xét trên cả 3 chỉ tiêu số xã, số thôn
có điện và số hộ sử dụng điện.
Không chỉ số xã có điện tăng, chất lượng điện NT cũng được nâng cao thể hiện qua tỷ lệ
xã, thôn và hộ có điện lưới quốc gia năm 2011 cũng tăng so với năm 2006 và năm 2001. Số xã
chưa có điện chỉ còn 17 xã, chủ yếu rơi vào các xã đặc biệt khó khăn ở vùng cao, vùng sâu, biên
giới, hải đảo, đã giảm nhiều so với 100 xã của năm 2006 và 924 xã của năm 2001. Có thể nói,
điện khí hoá NT là điểm sáng đáng ghi nhận nhất trong bức tranh tổng quát về xây dựng và
nâng cấp kết cấu hạ tầng NT nước ta 5 năm 2006-2010. Đó là thành tựu có ý nghĩa quan trọng
đối với phát triển KT-XH NT và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư NT, góp phần
thu hẹp khoảng cách giữa NT và TT.
Bảng 1. Số xã, số thôn có điện chia theo vùng KT-XH, thời điểm 01/7/2011
Xã có điện Thôn có điện
Số lượng Tỷ lệ (%) Số lượng Tỷ lệ (%)
Cả nước 9 054 99,80 77 305 95,55
ĐBSH 1 941 99,85 15 140 99,34
TDMNPB 2 264 99,69 23 909 89,19
BTBDHMT 2 469 99,72 20 727 98,14
vùng TN 598 100,00 5 965 98,04
ĐNB 479 100,00 2 970 98,67
ĐBSCL 1 303 100,00 8 594 99,44
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu và khởi sắc đó, điện khí hoá NT vẫn còn những hạn
chế cần được khắc phục. Nhiều thôn, bản của các xã vùng cao, vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc
ít người và cả vùng đã tạo ra nguồn điện quốc gia như Hoà Bình, Tuyên Quang, Sơn La, Yên
Bái, Nghệ An, Quảng Nam... vẫn chưa có điện. Tại huyện Yên Bình của tỉnh Yên Bái đến nay
vẫn còn một số thôn, bản của các xã ven hồ Thác Bà chưa có điện lưới quốc gia.
1.2. Giao thông nông thôn có nhiều khởi sắc cả về số lượng và chất lượng ở đường xã,
đường liên thôn và đường nội đồng nhưng vùng sâu, vùng núi cao vẫn còn nhiều khó khăn
Tiếp tục thực hiện phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm", hệ thống giao thông
NT đã phát triển về số lượng và nâng cấp về chất lượng, góp phần tích cực tạo điều kiện thuận
lợi để thu hút các nhà đầu tư về khu vực NT, tạo công ăn, việc làm, xoá đói, giảm nghèo và giải
quyết được nhiều vấn đề KT-XH khác.
20