Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên cấp thcs module 9

  • 10 trang
  • file .doc
BÀI THU HOẠCH MODULE 9
“HƯỚNG DẪN, TƯ VẤN ĐỒNG NGHIỆP TRONG PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP”
A. PHẦN NỘI DUNG
I. Giới thiệu về phát triển nghề nghiệp giáo viên
Những đặc điểm của đối tượng, công cụ lao động nghề nghiệp của giáo viên đã khẳng
định sự sáng tạo và gợi đến tính thay đổi liên tục của dạy học và giáo dục. Vì lẽ đó, rất ít
giáo viên có thể cả quyết rằng mình đã hiểu biết tất cả, đã tinh thông nghề dạy học. Cũng vì
thế, mỗi giáo viên cần phát triển nghề nghiệp của mình một cách liên tục, mỗi cơ sở giáo dục
phải xác định việc phát triển chuyên môn liên tục cho giáo viên là nhiệm vụ chủ yếu trong
nội dung quản lý nhân lực tại cơ sở giáo dục.
Phát triển nghề nghiệp của một cá nhân hiểu theo nghĩa rộng có liên quan đến việc
phát triển con người trong vai trò nghề nghiệp của người đó. Đây là quá trình tạo sự thay đổi
trong lao động nghề nghiệp của mỗi giáo viên nhằm gia tăng mức độ thích ứng của bản thân
với yêu cầu của nghề dạy học.
Phát triển nghề nghiệp liên tục của giáo viên bao hàm phát triển năng lực chuyên môn
và năng lực nghiệp vụ của nghề cho giáo viên. Năng lực nghiệp vụ sư phạm của giáo viên lại
được xác định bởi năng lực thực hiện các vai trò của giáo viên trong quá trình lao động nghề
nghiệp của mình. Bản thân các vai trò của giáo viên cũng không phải là bất biến.
Nhà trường hiện đại đã và đang đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo viên, theo đó,
người giáo viên phải đảm nhận thêm những vai trò mới. Vai trò người hướng dẫn, tư vấn và
chăm sóc tâm lý học sinh mà người giáo viên trong nhà trường hiện đại phải đảm nhận là
một minh họa.
Phát triển nghề nghiệp giáo viên là một quá trình mang tính tất yếu và lâu dài đối với
mỗi giáo viên.
Về bản chất, phát triển nghề nghiệp giáo viên là quá trình gia tăng sự thích ứng trong
lao động nghề nghiệp của người giáo viên.
Phát triển nghề nghiệp giáo viên có vai trò quan trọng trong việc giúp/hỗ trợ giáo viên
xây dựng những lý thuyết và thực tiễn sư phạm để phát triển sự thành thạo trong nghề.
Tính định hướng của phát triển nghề nghiệp giáo viên đồng thời hướng đến sự phát
triển của mỗi giáo viên và sự phát triển của hệ thống/tổ chức, cơ sở giáo dục.
II. Chức năng của phát triển nghề nghiệp giáo viên
Phát triển nghề nghiệp giáo viên có chức năng mở rộng, đổi mới và phát triển năng
lực nghề nghiệp cho giáo viên.
Chức năng mở rộng của phát triển nghề nghiệp giáo viên là làm cho phạm vi sử dụng
các năng lực nghề nghiệp vốn có của giáo viên ngày càng mở rộng.
Phát triển nghề nghiệp giáo viên còn thực hiện chức năng phát triển, là quá trình làm
cho các năng lực nghề nghiệp của giáo viên ngày càng được nâng cao giúp giáo viên có thể
thực hiện hoạt động nghề nghiệp của mình ở những tình huống khác nhau mà vẫn đảm bảo
kết quả.
Chức năng đổi mới của phát triển nghề nghiệp giáo viên là quá trình tạo ra những thay
đổi theo chiều hướng tích cực trong năng lực nghề nghiệp của giáo viên. Đổi mới năng lực
nghề nghiệp của giáo viên là quá trình phức tạp, là kết quả của sự thay đổi trong nhận thức,
hành động và khắc phục những rào cản của hành vi, thói quen trong dạy học, giáo dục của
giáo viên. Kinh nghiệm nghề nghiệp là tài sản của mỗi giáo viên
III. Đặc điểm và vai trò của phát triển nghề nghiệp giáo viên
1) Phát triển nghề nghiệp giáo viên dựa trên xu hướng tạo dựng thay vì dựa trên mô
hình chuyển giao
2) Phát triển nghề nghiệp giáo viên là một quá trình lâu dài.
3) Phát triển nghề nghiệp giáo viên được thực hiện với những nội dung cụ thể.
4) Phát triển nghề nghiệp của giáo viên liên quan mật thiết với những thay đổi/cải
cách trường học.
5) Phát triển nghề nghiệp giáo viên có vai trò giúp/hỗ trợ giáo viên trong việc xây
dựng những lý thuyết và thực tiễn sư phạm và giúp họ phát triển sự thành thạo trong nghề..
6) Phát triển nghề nghiệp giáo viên là một quá trình cộng tác.
7) Phát triển nghề nghiệp giáo viên được thực hiện và thể hiện rất đa dạng
IV. Mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên
1.Mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên là gì?
Mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên là một trong các mô hình trong giáo dục.
Các mô hình trong giáo dục thường thuộc dạng mô hình nhận thức, để vận hành các hoạt
động cần thiết nhằm gia tăng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên, tạo những cơ hội để giáo
viên có thể phát triển nghề nghiệp của bản thân.
2. Có những mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên nào?
+ Phát triển nghề nghiệp giáo viên đòi hỏi phải có sự gia tăng về kiến thức, các kĩ
năng, phán đoán và có sự đóng góp của các giáo viên đối với cộng đồng dạy học
+ Các chương trình nhằm mục đích phát triển nghề cho giáo viên nên tập trung vào
các vấn đề sau:
- Phát triển các kĩ năng sống;
- Trở thành người có năng lực đối với các kĩ năng cơ bản của nghề dạy học;
- Phát huy tính linh hoạt của người giảng dạy;
- Có chuyên môn giảng dạy;
- Đóng góp vào sự phát triển nghề nghiệp của đồng nghiệp; và
- Thực hiện vai trò lãnh đạo và tham gia vào việc ra quyết định.
Mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên là cái thể hiện của phát triển nghề nghiệp giáo viên
3. Một số mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên được sử dụng phổ biến ở Việt Nam
a) Mô hình cá nhân tự định hướng phát triển
Giáo viên đặt ra những mục tiêu phát triển nghề nghiệp cho bản thân, tự hoạch định
những hoạt động bồi dưỡng cá nhân và cách thức để đạt những mục tiêu đó. Mỗi giáo viên
tự tạo cho mình một động cơ học tập, phát triển nghề nghiệp
b) Mô hình giáo viên tham gia vào quá trình đổi mới
Quá trình phát triển nghề nghiệp trong nhà trường bao gồm việc đánh giá các phương
pháp dạy học hiện đang sử dụng và xem xét các khó khăn phát sinh khi sử dụng những
phương pháp này.
c) Mô hình thực hiện các nghiên cứu trong lớp học
Giáo viên nghiên cứu việc sử dụng các phương pháp dạy học của mình. Mô hình
nghiên cứu này bao gồm: xác định vấn đề nghiên cứu, thu thập số liệu, phân tích số liệu và
thực hiện thay đổi về phương pháp dạy học và sau đó thu thập thêm số liệu để so sánh, đối
chiếu.
d) Mô hình tập huấn
Giáo viên tham dự các lớp tập huấn theo: nhu cầu của bản thân; yêu cầu của tổ
chức/người quản lý để phát triển năng lực chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu mới của
hoạt động dạy học và giáo dục.
e) Mô hình mạng lưới giáo viên trong hướng dẫn đồng nghiệp
Mạng lưới của các giáo viên tạo điều kiện cho các giáo viên xích lại gần nhau để giải
quyết các vấn đề mà họ gặp phải trong công việc, và nhờ đó có thể phát triển được sự nghiệp
riêng của mỗi người với tư cách là các cá nhân hay với tư cách là nhóm giáo viên.
V. Khái niệm hướng dẫn đồng nghiệp
Hướng dẫn đồng nghiệp trong phát triển nghề nghiệp giáo viên là làm cho việc phát
triển nghề nghiệp được thực hiện thông qua công việc lâu dài và liên tục, đáp ứng kịp thời
với nhu cầu của đồng nghiệp ngay trong quá trình dạy học và giáo dục
1.Các lĩnh vực hướng dẫn đồng nghiệp trong phát triển nghề nghiệp giáo viên
a) Hướng dẫn đồng nghiệp về chuyên môn
- Phương pháp phân tích tổng thể chương trình môn học nhằm định hướng cho việc
khai thác, huy động chuyên môn đã được đào tạo để thực thi chương trình môn học ;
- Những vấn đề trọng tâm, những đơn vị kiến thức « khó dạy » cần lưu ý trong chương
trình môn học ;
- Cách thức cập nhật thông tin trong thực thi chương trình môn học ;
- Thiết kế các nhiệm vụ học tập, xây dựng bài tập, hướng dẫn học tập để hình thành và
phát triển hoạt động học tập môn học cho học sinh ;
- Bồi dưỡng kiến thức nâng cao cho học sinh; phụ đạo học sinh học lực kém ; bồi
dưỡng học sinh giỏi .v.v.
b) Hướng dẫn đồng nghiệp về nghiệp vụ
- Phát hiện khó khăn trong học tập của học sinh
- Sử dụng các câu hỏi
- Sử dụng các bản đồ khái niệm
- Quan sát phản ứng của lớp học
- Sự chẩn đoán sau bài giảng
- Phân tích bài làm theo đề mục
- Phỏng vấn theo nhóm hoặc từng học học sinh
- Phân tích các băng ghi hình/tiếng
- Ghi nhật ký giảng dạy
c) Hướng dẫn đồng nghiệp trong việc giúp học sinh lựa chọn tài liệu học tập tích cực
tham gia sinh hoạt tập thể và vượt qua vướng mắc riêng tư có liên quan đến nhu cầu cá
nhân và các mối quan hệ
- Quan sát cá nhân
- Những nguyện vọng của học sinh
- Hồ sơ học sinh và các tài liệu cập nhật
2. Hình thức hướng dẫn đồng nghiệp
- Hướng dẫn đồng nghiệp trong sinh hoạt của tổ chuyên môn (hoặc khối) về chuyên
môn, nghiệp vụ sư phạm
- Hướng dẫn đồng nghiệp thông qua các hội thảo, hội nghị chuyên đề
- Hướng dẫn đồng nghiệp trong sinh hoạt của các nhóm giáo viên
- Hướng dẫn đồng nghiệp bằng việc mời báo cáo viên để thực hiện một nội dung
hướng dẫn nào đó.
3. Công cụ thu thập thông tin trong hướng dẫn đồng nghiệp
a) Trắc nghiệm tâm lí: thí dụ đo Chỉ số Thông minh (IQ), kiểu nhận thức/sở thích; tự
khái niệm, khả năng lập luận và giải quyết vấn đề;
b) Trắc nghiệm thành tích: dùng để đo kết quả đạt được trong lĩnh vực nhận thức
- Để thu thông tin về thái độ của đối tượng cần đến các công cụ đo thái độ như:
+ Phiếu câu hỏi;
+ Bản thống kê;
+ Phiếu lấy ý kiến;
- Để thu thông tin về kỹ năng của đối tượng cần đến các công cụ đo kỹ năng, đo các
khía cạnh khác nhau của năng lực thực hành như:
+ Các sơ đồ quan sát ;
+ Thống kê kỹ năng thực hành.
4. Phương pháp thu thập và xử lí thông tin trong hướng dẫn đồng nghiệp
a) Phỏng vấn nhóm và phỏng vấn từng cá nhân
b) Quan sát theo nhóm và quan sát cá nhân
c) Ghi chép
- Ghi chép về thành tích của đồng nghiệp
- Ghi chép những thông tin về tính cách của đồng nghiệp
- Ghi chép về gia đình của đối tượng được hướng dẫn.
5. Đặc điểm của người hướng dẫn đồng nghiệp
Trong vai trò người hướng dẫn đồng nghiệp người giáo viên có một số đặc điểm về
phẩm chất và năng lực như sau:
- Tôn trọng sở thích và tin tưởng vào khả năng của đồng nghiệp ; có uy tín trong nghề
nghiệp và khả năng tạo được sự tin tưởng của đồng nghiệp.
- Hiểu được nguyện vọng của đồng nghiệp, mức độ thực hiện các hoạt động nghề
nghiệp của đồng nghiệp
- Có thái độ thông cảm, có kỹ năng động viên, thúc đẩy đồng nghiệp ; biết đưa ra
nhiều lựa chọn để đồng nghiệp quyết định và làm cho đồng nghiệp biết họ phải làm gì để
hoạt động nghề nghiệp của họ tốt hơn so với hiện tại.
. Tuy nhiên, khi hướng dẫn đồng nghiệp, bạn cần chú ý các vấn đề dưới đây:
- Giúp đồng nghiệp biết cách điều chỉnh thói quen, hành vi trong cuộc sống.
- Động viên đồng nghiệp tham gia vào các hoạt động trong nhà trường nhằm phát huy
năng lực của họ trong các hoạt động cá nhân và cộng đồng.
- Thể hiện sự quan tâm và giúp đỡ đồng nghiệp trong việc lập kế hoạch công tác, phát
triển mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.
- Giúp đồng nghiệp trong việc tự đánh giá, tự hiểu biết và tự định hướng, tạo cho họ
khả năng đưa ra các quyết định phù hợp với những mục tiêu trước mắt cũng như lâu dài.
- Giúp đồng nghiệp phát triển sức khoẻ cũng như thái độ và các giá trị tích cực.
- Giúp đồng nghiệp thu được sự hiểu biết tốt hơn về lĩnh vực học tập, hoạt động thông
qua việc thu lượm kỹ năng và thái độ làm việc hoặc tham gia vào các hoạt động của nhà
trường, cộng đồng.
- Khuyến khích đồng nghiệp lập kế hoạch và sử dụng tốt các hoạt động giải trí.
- Giúp đồng nghiệp hiểu được những điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, các giá trị, tiềm
năng và những hạn chế của bản thân.
6. Nguyên tắc xử thế của người hướng dẫn đồng nghiệp
Sự tôn trọng triệt để những nguyên tắc dưới đây đó là yếu tố đảm bảo thành công của hướng
dẫn nhằm hỗ trợ đồng nghiệp phát triển nghề nghiệp liên tục.
a) Sự tin cẩn
b) Sự kiên nhẫn
c) Tính tự nguyện
d) Tính khách quan
7. Những giới hạn người hướng dẫn đồng nghiệp
Phần lớn giáo viên các trường ý thức được trách nhiệm của mình đối với sự phát triển
nghề nghiệp của đông nghiệp. Những giáo viên này đã thực hiện hướng dẫn đồng nghiệp của
mình trong giới hạn hiểu biết và kinh nghiệm của họ.
8. Các bước của giai đoạn lập kế hoạch hướng dẫn đồng nghiệp
Lập kế hoạch hướng dẫn đồng nghiệp là một quá trình, bao gồm các giai đoạn (lập kế
họach, thực hiện, đánh giá và điều chỉnh kế hoạch) và những bước đi cụ thể trong từng giai
đoạn. Trong đó giai đoạn lập kế hoạch là quan trong, bởi giai đoạn này tạo ra sản phẩm là
những văn bản kế hoạch để người hướng dẫn có thể triển khai trong thực tiễn.
Các bước của giai đoạn lập kế hoạch hướng dẫn đồng nghiệp gồm:
a) Nhận rõ đồng nghiệp của mình đang gặp những vấn đề gì trong hoạt động nghề
nghiệp.
b) Viết được các mục tiêu cho chủ đề hướng dẫn đồng nghiệp mà bạn đã xác định.
c) Thực hiện một hoặc một số mục tiêu nào đó trong các mục tiêu hướng dẫn đồng
nghiệp mà bạn đã xác định.
d) Hoạt động mà bạn sẽ thực hiện trong chủ đề hướng dẫn đồng nghiệp.
đ) Dự toán các đầu vào đối với chủ đề hướng dẫn đồng nghiệp của bạn.
e) Trình bày văn bản kế hoạch theo một mẫu nào đó để thuận lợi cho việc sử dụng ở
giai đoạn thực hiện và đánh giá kế hoạch.
B. PHẦN VẬN DỤNG
Câu 1. Có quan điểm cho rằng: Hướng dẫn và tư vấn là 2 khái niệm đồng nghĩa. Anh
(Chị) có đồng ý không? Hãy cho biết ý kiến của mình?
- Hướng dẫn là quá trình tác động có chủ định của chủ thể đến quá trình phát triển tự
nhiên của đối tượng được hướng dẫn, giúp đỡ nhằm cung cấp cho họ những thông tin, tri
thức, kĩ năng mà người đó chưa biết, làm cho người đó hiểu, chấp nhận và sử dụng được
những năng lực, khả năng để đạt đến các mục tiêu phải thực hiện. Hoạt động hướng dẫn bao
gồm hàng loạt các hành động nối tiếp và các bước tiến hành theo cấp độ tăng dần hướng về
một mục đích xác định. Hoạt động hướng dẫn mang tính tương tác giữa người hướng dẫn và
người được hướng dẫn.
- Tư vấn là một quá trình tác động có định hướng của người tư vấn đến người được tư
vấn nhằm đưa ra những gợi mở, định hướng, các phương án giải quyết khác nhau. Trên cơ
sở đó, người được tư vấn có thể tự tin lựa chọn phương án, cách giải quyết tình huống phù
hợp nhất với bản thân nhằm giải quyết những khó khăn của nhiệm vụ đặt ra. Tư vấn và
hướng dẫn có những điểm giống nhau, cùng là cung cấp thông tin cho người được hướng
dẫn, giúp họ giải quyết được những vấn đề của mình. Tuy nhiên, giữa hướng dẫn và tư vấn
cũng có điểm khác biệt: hướng dẫn là chỉ ra được cách làm cụ thể, người được hướng dẫn
hoàn toàn tuân theo để đi đến kết quả; còn tư vấn chỉ là đưa ra những gợi ý, những định
hướng, những phương án có thể thực hiện nhưng người được tư vấn tự mình đưa ra phương
án giải quyết.
Câu 2. Để hoạt động hướng dẫn tư vấn đạt hiệu quả, người giáo viên hướng dẫn tư vấn
cần phải tuân thủ những nguyên tắc nào, nguyên tắc nào giữu vai trò quyết định
- Tính khách quan: Giáo viên cần khách quan khi đưa ra những quan điểm trong
hướng dẫn, tư vấn cho đồng nghiệp. Điều này không dễ thực hiện vì đôi khi quan điểm mà
giáo viên đưa ra cho đồng nghiệp bị chi phối bởi thái độ hoặc những lợi ích có liên quan đến
đồng nghiệp mà GV đang hướng dẫn, tư vấn.