Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên cấp thcs module 3

  • 12 trang
  • file .doc
THÁNG 10 NĂM 2017
MÔ ĐUN 3
HOẠT ĐỘNG 1: Nội dung cần tìm hiểu về học sinh cá biệt ở THCS
* Câu hỏi 1: Theo bạn để giáo dục học sinh cá biệt (hscb) tiến bộ, giáo viên cần
nắm được những thông tin gì về học sinh đó?
* Trả lời:
a.Người giáo viên cần:
- Nhóm bạn: Thủ lĩnh của nhóm không chính thức mà hscb tham gia và định
hướng giá trị, những qui ước của nhóm tác động tiêu cực hay tích cực đến học sinh
đó.
- Ảnh hưởng của gia đìnhvề các đặc điểm như: cha mẹ, kinh tế, văn hóa gia
đình, lối sống và bầu không khí
Môi trường sống và các mối quan hệ xã hội khác
b. Những khó khăn về từng phương diện của học sinh: về học tập, sức khỏe,
hoàn cảnh gia đình
c. Những nhu cầu, sở thích , thế mạnh của hscb
d.Niềm tin, quan niệm của học sinh về các giá trị cuộc sống
đ. Khả năng nhận thức, nhu cầu, động cơ học tập.
* Câu hỏi 2: Phân tích ý nghĩa của từng loại thông tin về hscb đối với người
giáo viên:
* Trả lời:
a. Với giáo viên: Phải tìm hiểu kĩ thông tin về tất cả các yếu tố tích cực và tiêu
cực đến hscb qua ảnh hưởng của nhóm bạn, của gia đình, môi trường
b. Đối với giáo viên bộ môn: Cần tìm hiểu những khó khăn về học tập, chuỗi
kiến thức bị hỏng để từ đó các em mất tự tin, mất hứng thú với bộ môn..
1
Việc tìm hiểu những trở ngại trong học tập, về mặt tâm lí của học sinh rất có
ích trong việc kịp thời hỗ trợ, khích lệ các em có những hành vi, động cơ đùng đắn
hơn
* Câu 3: Về nhu cầu, sở thích, thế mạnh của hscb được thể hiện qua một số
năng lực sau: - Giao tiếp ngôn ngữ
- Tư duy glogich và toán học
-Tưởng tượng
- Thể thao, âm nhạc, hội họa
- Quan hệ tương tác, quan hệ xã hội
Qua đó cho ta thấy là 1 người giáo viên cần phải tìm hiểu và xác định được để
tạo điều kiện trong việc hỗ trợ các em phát triển năng lực
- Về niềm tin, giáo viên cần hiểu thêm xem hscb có những niềm tin nào, sở
thích nào
- Về tích cách với những đặc điểm cơ bản torng đó coi trọng khám phá những
nết tích cực để phát triển và ngược lại
- Về hành vi, thói quen chưa tốt và những nguyên nhân làm cho học sinh có
những hành vi lệch lạc. Điều này giáo viên cần biết để có kế hoạch hỗ trợ hscb để
làm thay đổi thói quen trên cơ sở khắc phục những hành vi, thói quen xấu trước đó.
HOẠT ĐỘNG 2: Phương pháp thu thập thông tin học sinh cá biệt
1. Từ giã cấp học Tiểu học, các em học sinh bước vào mái trường THCS với
rất nhiều sự thay đổi. Đó là sự khác biệt về môi trường, về cách học, về nội dung
học…kèm theo đó là sự thay đổi rất lớn về tâm sinh lí lứa tuổi.
Ở đó không ngừng diễn ra sự lớn mạnh phức tạp về tâm lí. Tùy vào lứa tuổi
cụ thể mà có những dấu hiệu đặc trưng riêng biệt. Riêng đối với những em thuộc
nhóm cá biệt thì lại vô vàng phức tạp và đầy cảm xúc…..
Vậy để hiểu rõ hơn về đối tượng này, chúng ta cần phải làm gì đây?
Trãi qua nhiều năm giảng dạy và không ít lần làm công tác chủ nhiệm, khi
nghiên cứu về đối tượng này bản thân nhận thấy 1 điều: những học sinh được xem là
2
nhóm cá biệt thường là có 2 dạng ( một là thầm lặng xa rời tập thể, hai là thích quậy
phá..). Ở đây chỉ đề cập đến đối tượng thứ nhật.
Ở đối tượng thứ nhất, đa số là các em có lối sống thầm lặng với tập thể,
không thích hòa nhập vào tập thể nhưng các em lại muốn được chia xẻ, muốn được
giải tỏa tâm lí, muốn tư vấn, được giải tỏa rắc rối mà các em đang gặp phải và tưởng
chừng như không thể nào vượt qua. Để rồi từ đó các em không có niềm tin trong
cuộc sống, trong học tập, tách rời tập thể, đối đầu với khó khăn 1 cách thụ động bế
tắc….
Cho nên để thu thập rõ hơn về đối tượng này, bản thân thấy có một số phương
pháp sau khá hiệu quả.
- Tìm hiểu về học sinh thông qua nhóm bạn thân:
Chúng ta phải có tầm nhìn rộng hơn về đối tượng thông qua nhóm bạn thân
mà đối tượng hay tiếp xúc, qua lại. Vì đối tượng này có thể biết rõ học sinh hơn cả
gia đình. Ta cần phải thật sự thân thiện, cởi mở, bày tỏ chính kiến rõ ràng để được
nghe nhóm bạn kia thể hiện sự nhận xét xác đáng hơn, đầy đủ hơn, xác thật hơn.,
được như vậy ta sẽ có thêm thông tin về địa điểm, thời gian mà đối tượng hay đến…
từ đó chủ động hơn trong tiếp xúc học sinh
- Tìm hiểu về học sinh thông qua gia đình:
Đây là điều rất quan trọng, có thể xem là chìa khóa để mở các mối thắc gút?
Khi tiếp xúc với gia đình (tốt nhất là không có mặt học sinh ở nhà), khi đó ta cần
phải thật sự tôn trọng, chấp nhận và thích ứng với nề nếp sống của gia đình học sinh,
tôn trọng cách nghĩ của gia đình, hãy biết tìm những ưu điểm của học sinh dù nhỏ
nhất để có thái độ lạc quan đến sự tiến bộ của học sinh
- Tìm hiểu học sinh thông qua cán bộ lớp, hàng xóm:
Trước khi gặp trực tiếp học sinh thì cần phải gặp riêng những thành phần này,
vì ngoài gia đình ra 2 đối tượng này là những người gần học sinh nhất. Nên khi tiếp
xúc với những đối tượng này ta nên sử dụng phương pháp lắng nghe tích cực, có
thái độ tôn trọng người nói để qua đó có thể khai thác sâu hơn, rộng hơn và toàn diện
hơn…
3
2. Hãy nhớ lại và liệt kê các phương pháp thu thập thông tin về học sinh
cá biệt:
Với nhiều năm giảng dạy và ít lần làm công tác chủ nhiệm, bản thân cũng
không ít lần thu nhập thông tin về học sinh cá biệt, trong đó có 1 trường hợp làm bản
thân vẫn còn nhớ rất rõ như chuyện vừa xãy ra hôm qua cho dù đã hơn 17 năm…….
Thuở đó, chọc sinh B rất thích trốn học và chỉ trốn đúng tiết học của giáo
viên A để lang thang ở các phòng game nhưng không phải để chơi game?!
Là giáo viên chủ nhiệm, tôi và các bạn sẽ rất không hài lòng về trường hợp
này? Vâng! Vì thế tôi đã quyết liệt đi tìm nguyên nhân….
Vì sao em B này lại chỉ bỏ tiết của giáo viên A?...... qua tiếp xúc với Ban cán
bộ lớp, gia đình và xóm làng của em tôi mới phát hiện ra sự trùng hợp về cách giáo
dục của giáo viên A và gia đình của em!
Ở sự giáo dục đó có sự đòi hỏi quá lớn so với lứa tuổi của em, có sự duy ý
chí, không muốn nghe thông tin phản hồi từ phía ngược lại…từ đó làm cho e cảm
thấy mệt mõi, mất tự tin và không hứng thú gì khi tới giờ dạy của giáo viên A kia….
Đó là thông tin từ một phía. Qua tìm hiểu từng nhóm nhỏ học sinh học cùng
lớp, đều nổi bật 1 điều chung nhất là hầu như đa số đều không thích cách lên lớp của
giáo viên A kia nhưng vì là một học sinh thích thể hiện chình kiến của mính trước
những yêu cầu hay đòi hỏi có vẻ không phù hợp của người khác dành cho mình ( cụ
thể là em B đã rất không đồng ý với những yêu cầu quá không phù hợp với em từ
phía gia đình như… chỉ biết học và học mà không cho em tham gia những hoạt động
khác mang tính cộng đồng, hay giáo viên A hay đòi hỏi vào giờ học của giáo viên A
thì học sinh phải như thế này, thế kia…mà quên rằng học sinh THCS đâu chỉ có học
đúng 1 môn cùa giáo viên A?...
Qua tìm hiểu nguyên nhân, để rồi từ đó đích thân tôi phải mạo hiểm gặp giáo
viên kia để tìm hiểu và chia sẻ chút tâm tư về chuyện của B… May thay tôi đã được
giáo viên A lắng nghe và đồng cảm….. Từ đó em B đã không còn trồn học nũa…và
nay em đã thành danh trên con đường công danh…..
4
Qua đó cho thấy đôi khi trong quá trình giảng dạy, tôi và chúng ta thường
hay khá chủ quan mà quên đi cách lắng nghe cần thiết, hay ít sử dụng các phương
pháp thu thập thông tin 1 cách đúng nghĩa…..
HOẠT ĐỘNG 3: Hướng phối hợp, xử lý, lưu trữ khai thác thông tin về từng
HS cá biệt
* Câu hỏi: Thầy cô sẽ làm gì, làm như thế nào để lưu trữ, khai thác thông tin về học
sinh cá biệt 1 cách an toàn, thuận lợi?
* Trả lời: giáo viên sẽ thực hiện một số nội dung sau:
- Những thông tin thu thập được về 1 học sinh cá biệt (hscb) cần phải được
kiểm chứng từ nhiều nguồn, sau đó tổng hợp, khái quát để từ đó có những nhận định
cơ bản về học sinh (hs) đó.
- Cách lưu trữ những kết quả đánh giá để lập hồ sơ từng hscb gồm có:
+ Phiếu đặc điểm gia đình
+ Sổ theo dõi sự phát triển cá nhân qu từng thời điểm
+ Các kết quả thu thập về hscb, học bạ, sổ liên lạc gia đình
Hướng khai thác thông tin hscb:thông tin về hscb được khai thác để xác định
biện pháp tác động, dự báo chiều hướng phát triển dưới tác động của các ảnh hưởng,
dự kiến kết quả đạt được, cũng như những nguy cơ để có biện pháp phòng ngừa. Từ
đó xây dựng kế hoạch, phương pháp giáo dục hiệu quả hơn.
HOẠT ĐỘNG 4:Tìm hiểu những nguyên nhận dẫn đến học sinh cá biệt
* Câu hỏi: Những học sinh cá biệt (hscb) mà bạn đã từng dạy hoặc đang dạy và giáo
dục có những hành vi lệch lạc là do những nguyên nhân nào?
* Trả lời: do những nguyên nhân sau:
a. Chưa có mục đích học tập rõ ràng, chưa nhận thức được trách nhiệm, tihếu
tự giác nên động cơ học tập hầu như luôn trong trạng thái cần được kích cầu!
5
b.Có niềm tin sai về giá trị của con người, cuộc sống. Nghĩa là các em không
hiểu được giá trị của sự đầu tư cho giáo dục, cho học tập., có ý thức thực dụng ( có
thể xuất phát từ gia đình)
c. Chán nản, đây là nguyên nhân của hầu hết những thất bại trong học đường,
đặc biệt là với những học sinh ở tuổi mới lớn, cảm thấy hụt hẵng, mất niềm tin,
không tự tin khi đứng trước những yêu cầu của giáo viên….. từ đó mất dần sự hứng
thú với việc học tập.
d. Rối loạn hành vi xã hội của hscb:
Thường các em có những đặc điểm sau:
- Dễ nỗi cáu, hay đánh nhau
- Lấy cắp, đốt phá.
- Bỏ học, bỏ nhà đi bụi.
- Hay khiêu khích, châm chọc người khác
- Không nghe lời giáo viên.
Tất cả những hành vi đó được chia ra 3 nhóm:
+ Nhóm rối loạn hành vi được giới hạn với những điều kiện như gia đình,
quậy phá, khiêu khích, lấy cắp.
+ Nhóm rối loạn hành vi không được xã hội chấp nhận. Dạng này là sự kết
hợp giữa hành vi quậy phá, hành vi đi ngược lại những chuẩn mực xã hội, với sự tổn
hại bản thân trẻ với nhóm bạn, từ đó trẻ cảm thấy bị cô độc, hất hủi….. từ đó các em
thường thô lỗ, không kiềm chế được hành vi khi có dấu hiệu bị khiêu khích….
+ Nhóm rối loạn đượcxã hội chấp nhận: Thường là những hành vi đi ngược lại
với chuẩn mực xã hội, các hành vi quậy phá thường ngày khi hòa nhập với nhóm
bạn cùng trang lứa nhưng mức độ cơ bản là lần đầu, ban đầu..
Qua những gì đã trình bày, cho ta thấy rằng: Nguyên nhân chính vẫn là nằm
trong mỗi gia đình, ở đó sự giáo dục có ý nghĩa vô cùng to lớn bởi: “ dạy con dạy
thuở còn thơ”. Trong khi đó, những rối loạn hành vi ở nhóm 2-3 thì nguyên nhân từ
gia đình chỉ mang tính trung gian
6
( sự nhận thức và sự phát triển trí lực của những em này đễ bị lệch lạc do tác
động từ bên ngoài, dễ nghiện ngập những trò chơi “ trên mạn”, thiếu đồng cảm, ích
kỉ…..
* Câu 2: Những dạng hành vi sai lệch mà hscb của bạn có cần sự hỗ trợ của chuyên
gia không?
Tùy theo từng trường hợp cụ thể mà chúng ta sử dụng những phương pháp
thích hợp…
Ví dụ: một học sinh luôn chán nản, không hứng thú trong học tập… thì ta cần
phải tìm hiểu đâu là nguyên nhân có tính căng cơ….để từ đó có cách tiếp cận, có
cách giáo dục phù hợp, cũng có thể giáo dục bằng biện pháp nêu gương….
Với những chuyên gia thì cho rằng các rối loạn hành vi xã hội rất hiếm khi giải
quyết 1 cách nhanh chóng. Đối với dạng này ngoài việc dạy tri thức, thì cần chú ý
đến đời sống tinh thần của các em, hiểu được đặc điểm tâm sinh lí và tôn trọng cá
tính của các em…
Qua quá trình giáo dục thành công chính là làm sao rút ra được bài học cho bản
thân. Vì vậy trước hết cần để học sinh tự chịu trách nhiệm về mọi hành vi của mình
HOẠT ĐỘNG 5: Tìm hiểu cách thức giáo dục HS cá biệt
* Câu 1: vì sao cần tiếp cận cá nhân và khích lệ hscb? Hãy nhớ lại 10 câu nói không
khích lệ học sinh mà bạn hay đồng nghiệp thường dùng và thay nó bằng 10 câu nói
khác mang tính chất khích lệ học sinh.
* Trả lời: sở dĩ giáo viên cần tiếp cận và khích lệ hscb là vì như thế sẽ giúp giáo
viên xây dựng được quan hệ tin cậy, thể hiện rõ 1 sdố khía cạnh như sau:
- Thể hiện được sự hiểu biết, thông cảm và chấp nhận.
- Tập trung được vào điểm mạnh của học sinh, phải biết kích cầu các em.
- Tiếp cận tích cự sẽ giúp học sinh khơi dậy được nhu cầu muốn khẳng định
khả năng và giá trị của bản thân muốn hoàn thiện nhân cách. Do đó giáo viên cần
phải sử dụng phương pháp này. Vì việc tiếp cận, khích lệ sẽ nhằm vào 1 việc cụ thể
7
từ đó thể hiện 1 phẩm chất tốt của học sinh. Từ đó giúp học sinh thay đổi suy nghĩ,
quan điểm của mình
Những câu nói không khích lệ và khích lệ
Không khích lệ Khích lệ
10 Tình huốngsau:
- Học sinh làm bài điểm thấp:
Sao không cố gắng? Em hãy cố gắng lên nhé!
- Học sinh đi học trễ:
Lần sau em đi trễ nữa sẽ bị phạt Hãy tranh thủ dậy sớm hơn tí em nhé!
- Học sinh lấy cắp máy tính của bạn
bị phát hiện Nếu em chép bài tốt, thầy và các bạn sẽ vui
Em đã thấy hậu quả của kẻ cắp chưa? hơn đó
- Học sinh bị điểm thấp trong kì thi: Thầy nghĩ em đã rút được khinh nghiệm?
Do không nghe lời thầy cô nên giờ
em thấy thất bại chưa? Em nên nhìn nhận lỗi của mình và tự sửa
-Học sinh thường gây mất trật tự: chữa em nhé!
Tại sao không nghe lời thầy nhắc
nhỡ để giờ bị bêu rếu trong sổ đầu
bài chứ?
-Học sinh có kết quả hạnh kiểm tốt Nếu em không chủ quan chắc kết quả sẽ tốt
nhưng chưa theo được ý muốn: hơn đó
Thầy tưởng em đã cố gắng nhiều rồi
chứ! Nay đã thấy em có thây đổi ít nhiều rồi đó.
-Học sinh hay vắng không phép:
Em vắng không phép, không sợ bị kĩ Thầy mừng vì em đã thấy được lỗi của mình
luật sao?
8
-Hay mậu thuẫn rồi đánh bạn:
Sao lại dùng cách cư xử của người
thất học để giải quyết mâu thuẫn?
* Câu 2: Hãy liệt kê những hành vi của hscb, thầy cô có thể áp dụng quan hệ của
Glogich và những hành vi có thể áp dụng hệ quả tự nhiên?
* Trả lời:
Mục đích là dạy cho học sinh có ý thức trách nhiệm với hành vi của mình,
khích lệ học sinh đưa ra những quyết định có trách nhiệm làm cho mối quan hệ trở
nên ấm áp hơn, ít xung đột hơn. Thể hiện qua mnột số hệ quả sau:
- Hệ quả tự nhiên: là những gì xãy ra một cách tự nhiên, không có sự can
thiệp của người lớn. Các em sẽ tự trãi nghiệm để rút ra kinh nghiệm cho bản thân.
Thường áp dụng trong những tình huống không gây nguy hiểm cho học sinh, không
làm ảnh hưởng đến người khác
- Hệ quả glogich: đòi hỏi phải có sự can thiệp của giáo viên, của học sinh
khác trong lớp, trong hệ quả này thường đi kèm theo những lời giảng giải ngắn gọn
của giáo viên nhằm cho học sinh hiểu và từ đó khuyến khích các em tự chịu trách
nhiệm về hành vi của mình mà không cần dọa nạt. Khi sử dụng hệ quả này cần chú ý
3 qui tắc sau:
+ Liên quan
+ Tôn trọng
+ Hợp lí
* Câu 3: hãy thử vận dụng mô hình nhận thức hành vi để tham vấn, tác động làm
thay đổi hành vi tiêu cực của học sinh?
Muốn thay đổi hành vi của hscb có hiệu quả, giáo viên cần có sự hợp tác tích
cực của học sinh. Giáo viên cần chủ động tiếp xúc với học sinh để hiểu thêm về tâm
tư, hoàn cảnh….
Giáo viên cần tiếp cận cá nhân, xây dựng quan hệ tin cậy, thân thiện
9