Bài giảng bài quá trình hình thành quần thể thích nghi sinh học 12 (8)

  • 25 trang
  • file .pdf
Bài 27: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUẦN THỂ
THÍCH NGHI
I/ Khái niệm đặc điểm thích nghi:
Hai dạng thích nghi của cùng 1 loại sâu sồi.
a) Sâu sồi mùa xuân b) Sâu sồi mùa hè
Sâu sồi
Quan sát và cho biết đặc điểm nào là đặc điểm thích
nghi của con sâu trên cây sồi ? Giải thích.
Đặc điểm thích nghi của con sâu trên cây sồi
Hình dạng,màu sắc giống chùm hoa cũng như
cành cây đều là hình dạng thích nghi theo kiểu ngụy
trang để trốn tránh kẻ thù.
Còn việc thay đổi hình dạng là do khi sâu nở vào
mùa xuân chúng ăn hoa sồi nên sâu có hình dạng
chùm hoa còn mùa hè ăn lá sồi nên sâu có hình dạng
cành cây.
1- khái niệm đặc điểm thích nghi
là những đặc điểm chính giúp sinh vật sống sót
tốt hơn.
Qua phân tích trên em hãy cho biết
2- Đặc điểm của quần thể thích nghi
khái niệm đặc điểm thích nghi ?
- Hoàn thiện khả năng thích nghi của các sinh vật
Đặc điểm của quần thể thích nghi
trong quần thể từ thế hệ này sang thế hệ khác .
được thể hiện như thế nào ?
- Làm tăng số lượng cá thể có kiểu gen quy định
kiểu hình thích nghi trong quần thể từ thế hệ này
sang thế hệ khác
II/Quá trình hình thành quần thể thích nghi
1- Cơ sở di truyền của quá trình hình thành
quần thể thích nghi
Ví dụ: Sự tăng cường sức đề kháng của vi khuẩn
? Các em nghiên cứu thông tin SGK phần II-1, rồi
VD: Khi pênixilin được sử dụng lần đầu tiên
nêu VD.
trên thế giới(1941) nó có hiệu lực rất mạnh trong
việc tiêu diệt các VK tụ cầu vàng gây bệnh cho
người nhưng chỉ ít năm sau hiệu lực này giảm đi rất
nhanh và đến năm 1992 thì trên 95% các chủng VK
này đều kháng lại được thuốc pênixilin.
Hiện tượng kháng thuốc ở VK được giải
thích ntn?
Tạo ra
ABCD aBCD các tổ
Sinh sản
hợp gen
a aaBCD kháng
Biến nạp, abCD pênixilin
b b
AbCD Tải nạp
Quần thể gốc đa hình đã
xuất hiện đột biến gen lặn
a và b CL pênixilin
TN 
Quần thể pênixilin  a↑ b↑
c c
abcD
kháng
pênixilin A B
d abCdd QT tăng thêm
chiếm ưu
ĐB mới
thế abcd… CLTN làm thay đổi
tần số các alen
Cơ sở di truyền của quá trình hình thành qthể
thích nghi là sự phát sinh và tích luỹ các alen quy
định kiểu hình thích nghi
Qua VD trên :Cơ sở di truyền của quá trình
? Quần thể thích nghi hình thành nhanh hay chậm
thuộcthành
phụ hình quầnyếu
vào những nào? nghi là gì?
thểtốthích
 Quá trình này phụ thuộc vào quá trình phát sinh
ĐB và tích luỹ ĐB; quá trình sinh sản và áp lực
CLTN.
?Từ
hai
Quáđiều trên
trình hìnhquáthành hìnhthích
trìnhqthể thành qthể
nghi thíchtrình
là quá
nghi
làm diễn
tăng dần ntnlượng
ra số ? cá thể có kiểu hình thích nghi
và không ngừng hoàn thiện khả năng thích nghi của
sinh vật trong quần thể qua các thế hệ
2-Thí nghiệm chứng minh vai trò của CLTN trong quá trình
hình thành quần thể thích nghi
• Đối tượng thí nghiệm: Loài bướm sâu đo (Biston betularia) sống trên
thân cây bạch dương ở khu rừng bạch dương vùng ngoại ô thành phố
Manchester (nước Anh) nên đa số bướm đều có cánh trắng, đôi khi
có đột biến cánh đen.
• Vào cuối thế kĩ XIX thành phố này trở thành phố công nghiệp đồng
thời có hiện tượng “hóa đen” của loài bướm sâu đo này.
Thảo luận , giải thích nguyên nhân “hóa đen”
của loài bướm ở rừng bạch dương
MT chưa ô nhiễm MT ô nhiễm
- Khi thành phố này chưa bị công nghiệp hóa, các rừng
cây bạch dương chưa bị ô nhiễm nên thân cây màu trắng. Do
đó, trên nền thân cây màu trắng bướm trắng là biến dị có lợi
vì chim không phát hiện ra, trong khi đó đột biến bướm đen là
biến dị có hại vì rất dễ bị chim phát hiện và êu diệt → kết
quả là trong quần thể chủ yếu là bướm trắng, số lượng bướm
đen rất hiếm.
- Khi rừng cây bị khói từ các nhà máy làm cho thân cây bị
ám muội đen thì bướm trắng trở nên là biến dị bất lợi vì rất dễ
bị chim phát hiện và tiêu diệt nên số lượng bướm trắng giảm
dần, đột biến bướm đen lại là biến dị có lợi, chim khó phát
hiện nên có nhiều khả năng tồn tại nên số lượng tăng lên
* Để chứng minh điều này, một số nhà
khoa học đã tiến hành 2 thí nghiệm :
Thí nghiệm 1: Thí nghiệm 2:
Thả 500 bướm đen vào Thả 500 bướm trắng vào
rừng cây bạch dương trồng rừng cây bạch dương trồng
trong vùng không bị ô nhiễm trong vùng bị ô nhiễm (thân cây
(thân cây màu trắng). Sau một màu xám đen). Sau một thời
thời gian, người ta tiến hành bắt gian, người ta tiến hành bắt lại
lại các con bướm ở vùng rừng các con bướm ở vùng rừng này
này và nhận thấy hầu hết bướm và nhận thấy hầu hết bướm bắt
bắt được đều là bướm trắng. được đều là bướm đen. Đồng
Đồng thời khi nghiên cứu thành thời khi nghiên cứu thành phần
phần thức ăn trong dạ dày của thức ăn trong dạ dày của các
các con chim bắt được ở vùng con chim bắt được ở vùng này,
này, người ta thấy chim bắt người ta thấy chim bắt được số
được số lượng bướm đen nhiều lượng bướm trắng nhiều hơn
hơn so với bướm trắng. so với bướm đen.
 Vai trò của CLTN:
CLTN đóng vai trò sàng lọc,giữ lại những cá
thể kiểunghiệm
Từcó thí gen quy định nhận
trênKHcóthích nghi và gì
xét về
định
hướng quá trình
vaihình
trò thành quần thể thích
của CLTN?
nghi.
Em hãy nêu các ví dụ về sự thích nghi
của sinh vật?
Đây là một vài hình ảnh về đặc điểm thích nghi của các sinh vật
Sự thay đổi bộ lông của chó sói Con bọ lá có đôi cánh giống
vùng lạnh lá cây nên kẻ thù khó phát
hiện
Hình dạng bắt chước
Có màu sắc nổi bật
III.SỰ HỢP LÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA CÁC ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI:
Cá sống trong nước ra khỏi nước Chim bay lượn trong không trung, khi
bị chết xuống nước thì không sống được.
? Có phải sinh vật luôn thích nghi với mọi môi
Đọc ví dụ SGK III
trường không?
Qua ví dụ ta có thể rút ra kết luận gì ?
Mọi đặc điểm thích nghi chỉ là sự hợp
lí tương đối
Bài 27: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUẦN THỂ THÍCH NGHI
I/ Khái niệm đặc điểm thích nghi:
II/ Quá trình hình thành quần thể thích nghi
1- Cơ sở di truyền
2-Vai trò của CLTN
III/ SỰ HỢP LÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA CÁC ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI:
CỦNG CỐ
TRẮC NGHIỆM : Chọn một đáp án đúng nhất trong mỗi câu
sau:
Câu 1: Ý nào trong các ý sau KHÔNG đúng?
A. Khả năng thích nghi của sinh vật với môi trường mang tính
tương đối.
B. Không thể có một sinh vật nào có nhiều đặc điểm thích nghi
với nhiều môi trường khác nhau.
C. Khả năng thích nghi của sinh vật mang tính hoàn hảo.
D. Sinh vật có thể thích nghi với môi trường này nhưng không
thích nghi với môi trường khác .
Đáp án C